03 November 2010

Blúirín: an dubh ina ghorm

suíomh nua ag an iris Comhar (agus foireann eagarthóireachta nua á earcú acu freisin).

Agus mé ag caitheamh súil air, tháinig mé ar an alt seo le Alex Hijmans maidir leis na dúshláin atá roimh an iriseoir Gaeilge atá ag cuir síos ar an gcoigríoch ó thaobh foclóra de. (Níl dóigh liom gur nasc buan atá leis an alt; beidh le feiceáil).
Giota as:
Moltar don té a dhéanann cáineadh réiteach a chur ar fáil, ach níl réiteach simplí ar shriantacht stór focal na Gaeilge. Is maith ann iad na háiseanna téarmaíochta ar-líne, ach is minic a thugann siad téarma duit atá cruinn agus ceart ach nach bhfuil sa chaint ("nuashonrú” in ionad "uasdhátú”) nó téarma atá chomh rúndiamhrach go mbeadh an Sfincs bródúil as – "réad eitilte gan aithint”. Anuas air sin tá claonadh stairiúil ag cainteoirí Gaeilge, muintir na Gaeltachta ach go háirithe, i gcoinne na nua-théarmaíochta ("Gaeilge na Leabhar.”) Focal deas nuachumtha é "brú-bhruthaire” ach ní fheicim bean tí i Ros Muc á úsáid nuair atá an pressure cooker á lorg aici. Ní dhéanann an nós seo saol an iriseora Ghaeilge níos éasca; go deimhin cuireann sé leis an bhfáinne fí ina bhfuil an teanga ó thaobh na nuathéarmaíochta de. An moladh is fearr atá agam – cé gur beag an cúnamh é – ná breathnú ar na srianta atá ag an teanga mar dhúshlán. Dúshlán do shamhlaíocht lucht a labhartha agus a scríofa. 
Beidh orm cupán cacó a ól, agus briosca cócó leis, agus mo mharana a dhéanamh ar ábhar a ailt!

Aguisín: Chinntigh mé mo thuairim gurbh UFO is ea  réad eitilte gan aithint ag Focal. Spreag sin mé le nasc anseo is ansiúd a chuir leis an mír seo.

3 comments:

ormondo said...

Is deas an suíomh é.

Maidir leis an téarmaíocht, ní bheadh deacracht ar bith agam leis an leagan "úfó" mar shampla agus "réad eitilte gan aithint" mar sórt leagain mhíniúcháin de. Ansin, faoi mar a fheicimse anois, is mar sin atá sé ag lucht focal.ie!

Suimiúil go leor, tá "ufo" san Iodáilis ach tá "ovni" san Fhraincís (objet volant non identifié) agus sa Spáinnis (objeto volante no identificado). D'fhéadfá "rega" a úsáid sa Ghaelainn dá réir.

Is é an "bhunfhadhb" ná nach bhfuil aon ghá leis an leagan gaelach de théarma Béarla chun an rud a bhfuil ag gabháíl leis an téarma a mhíniú do phobal na Gaelainne.

Ní thuigfeadh an gnáthGhearmánach,mar shampla, cad is "pressure cooker" ann ach ní bhíonn an duine le Gaelainn sa lá inniu ag brath ar "brú-bhruthaire" chun go mbeadh a fhios aige cad atá i gceist.

Conas mar a éiríonn leis an mBéarla na focail iasachta go léir a dhúchasú? B'fhéidir go mb'fhiú an proiséas sin an iniúchadh.

aonghus said...

Conas mar a éiríonn leis an mBéarla na focail iasachta go léir a dhúchasú?

Sotal!

Brian said...

'Sea bhí an t-alt sin suimiúil. Glacfar le cuid de na focla nuachumtha dhá nuachumfar agus ní ghlacfar lena bhfórmhór. Na ceanna a nglactar leo, ní thabharfar faoi deara gur focla iasachta iad, mar shompla "saghas" (size), "clós" (clos en français), "béile" (meal), srl.
Ní mharóidh focal iasachta teanga. Ní mharóidh códmheasca teanga. Nuair nach focal iasachta ann ach comhrá ina iomlán i dteanga eile, tá teanga marbh.