27 January 2013

Cleas an Chruitire

D'fhreastail mé ar an ócáid a bhí ag Laoise Kelly, Cruitire is a cairde san Ark inné. Ar dhaoine óga a bhí an ócáid dírithe agus bhíos ann le mo mhac is sine, ar cruitire cúthail é,  agus le m'iníon (atá ag tosú leis an bhfidil - ar ámharaí an tsaoil fuair na gasúir ceol óna máthair. Níl ceol agamsa)
Bhí na rud ar fad thar a bheith snasta - ní ceolchoirm an focal cuí cé go rabhadar ag seinm go binn, ná ní rang ná ceardlann a bhí i gceist. Cumasc éifeachtacht den trí rud a bhí ann. D'fhoghlaim mé, mar shampla, go bhfuil an cláirseach mar uirlis náisiúnta ag Paraguaí chomh maith le in Éirinn agus i gCymry. 
Tháinig Laoise ar an stáitse í féin i dtosach agus léirigh a huirlis agus a dhraíocht. Ansin tháinig an bodhránaí Robbie Walsh ar stáitse lena bodhráin - Dada (mór) agus Mama (beagán níos lú) - agus péire cnámh. Ansin tháinig Martin Brunsden lena olldord Bertha - a bhfuil 108 bliain slánaithe aici! (Bhí scata cruit aige freisin - agus toireasc)
D'inis sé don lucht féachana faoi na trí cineál ceoil a bhí de dhíth anallód ar máistir phíobaire -  suantraí, goltraí agus geantraí (Béarla a bhí á labhairt gan amhras, ach thug sé an Ghaeilge dúinn orthu).
Thugadar samplaí den trí chineál ansin, ag meascadh aithris leis an gceoil.
Ansin reic Laoise scéal an amhráin Dé Luain, Dé Máirt, na síoga agus Dónall Cam dúinn. Chuir sí an slua ag canadh agus bhí gothaí aici féin chun an scéal a reic. Bhíodar ar fad ag ceoil le chéile, ansin léirigh Robbie a ilghnéithí is atá an bodhrán i lámha máistir - dochreidte an réimse fuaimeanna ceolmhara a mheall sé an an uirlis. Roimhe sin mhúin sé trí bun rithim don slua - waltz, ríl agus jig - le siollaí chun na buillí a léiriú.
Bhí buaicphointe ag deireadh nuair a tháinig veidhleadóir clasaiceach Vladimir Jablokov ar stáitse agus chrom ar chomhrac ceoil a bheith aige le Laoise. Bhíodar araon beoga spreagúil - ansin shocraíodar síos agus cheol Carolans Concerto le chéile.
Sár taibhe a bhí san rud ar fad - agus ag deireadh bhí deis ag an lucht féachana triail a bhaint as na huirlisí.

4 comments:

Mise Áine said...

@ D'fhoghlaim mé, mar shampla, go bhfuil an cláirseach mar uirlis náisiúnta ag Paraguaí

Bhabha! Ní raibh a fhios agam é sin, a chara, agus ní raibh a fhios agam faoin singing saw úd ach an oiread - go raibh maith agat! - ag foghlaim liom..:-)

An Croí Ait said...

Chonaic mé agus chuala mé Laoise ag Féile na Laoch. Tá sí ar fheabhas. Bhí an t-ádh leat. Duine álainn í feisin ón lucht ealaidh.

Nuair a bhí cónaí orainn in Éirinn bhí mo mhac cairdiúil le Shane Maher i mBaile an tSaoir. Déanann a athair Colm cruiteanna i Marlay Park. Bhí sé ag caint liom faoi Sheapáinis a aistriú mar bhí custaiméirí aige ansin. Chonaic mé é ag déanamh cruiteanna sa cheardlann ansin i Marlay Park go minic. Duine lách é. As Muileann Cearr a bhean céile, ón gclann The Swarbriggs (ceoltóirí). Scríobh athair Choilm, Tom (ón Muileann gCearr freisin,) leabhar faoi chruiteanna is mar gheall air tá cairde na cruite sa Mhuileann gCearr anois http://mullingarharpschool.com/index.php/about/ Bhí aithne mhaith ag m'athair ar Tom.

Is anseo ag an taobh eile den domhan tá dalta liom sa Guinness Book of World Records mar sheinn sí an cruit ar feadh 25 uair a chloig sa scoil seo againne an bhliain seo caite. Níor mhúin mé ceol di áfach.

Bhain mé taitneamh as an mblag, a Aonghuis. Thosaigh mé ag cuardach eolas faoi na ceoltóirí dall in Uladh fadó is chonaic mé 'An Cláirsair Dall' i JSTOR. Anois, mar gheall ar obair Aaron Swartz, tá sé le fáil dom cé nach bhfuil mé in ollscoil. Tá mo chuntas agam anois is cé nach bhfuil mé in ann an t-eolas go léir atá uaim a fháil, cabhraíonn sé go mór liom.
Doirse oscailte: tá muid ag foghlaim.
Míle maith agat, a chara.
Beidh mé ag roinnt ag t-eolas faoi Paragua le mo dhaltaí amárach ☺

aonghus said...

Maith agaibh as an moladh, agus maith agat as an breis eolais @ancroiait

Mise Áine said...

@ancroiait

Ní raibh mé ar an eolas faoi do bhlaganna, a chara, ach tá do dhá bhlag thuas ar mo bhlag féin anois, faoi mo 'Comhbhlagálaithe'.

Feicim gurb é mo sheanbhlag Mise Áine atá ar do liosta féin, ach táim ag scriobh ar an mblag Rámhaille le cúpla bliain anuas - sin scéal eile, ceann atá le léamh ar an dá bhlag, ceapaim!

@ agus maith agat as an breis eolais

Aontaím!