Dún na Gealbhan

Nuair a bhí mé san ollscoil, chaith mé na samhraí ag obair sa Ghearmáin. Teagmhálacha gnó de chuid m'athair a fuair na poist dom. An chéad bhliain is cineál post gan chúram a bhí agam - bhí mé in ainm is a bheith ag obair san saotharlann le comhlacht gáis i Recklinghausen. Ní dóigh liom go ndearna mé obair tairbheach - ní raibh obair ann dom dáiríre. Ní raibh mórán pá i gceist ach oiread ach ba thaithí spéisiúil é. Le teann leadráin rinne mé an ríomhaire promhadh a athchlárú chun rá leis an saoiste go raibh tinneas cinn uirthi agus nach raibh fonn oibre inniu uirthi. Shíl seisean é bheith greannmhar ach ní raibh an bainisteoir pioc sásta (níor cuireadh isteach ar aon obair - ach bhí prionsabail i gceist...).

Cuireadh amach mar ghiolla de duine de na feisteoirí mé ina dhiadh sin. Is eagal liom gur mó do bhac ná de chabhair a bhí ionam dó siúd, ach sé mo chuimhne gurb duine gnáiúil a bhí ann.

Measaim gurbh é an tairbhe is mó ábhartha a bhain mé as an seal sin ná an chreach a bheir mé liom - péire cóta saotharlainne liath, forbhríste oibre gorm, agus péire láimhínní táthaire leathair - a bhí úsáideach agus mé i mbun pionsóíreachta leis an gclub ollscoile.

Bhí mé ag fanacht i seomra áiléir le teaghlach an bhainisteora. Bhí mac aige rud beag níos sine ná mé, agus más buan mo chuimhne mac níos óige. Ní dóigh liom gur réitigh muid ró iontach le chéile - bhí mise óg sotalach....

Tá cuimhne agam deireadh seachtaine - nó seans díreach lá amháin - a chaitheamh le teagmhálaí gnó m'athair. I mo chuimhne seanfhear dorcha a bhí ann, sealgaire, le gadhair timpeall an tí, gadhair móra sramacha teanntásacha. (Ní maith liom gadhair). Bhí cúthail orm dá réir. Is cuimhin liom é ag moladh Harzer Kaese dom - cáis a bhfuil boladh láidir air agus uigeacht ar leith. Níor bhlais mé o shin é...

Mo chuimhne ná go ndearna mé teagmháil le gasóga áitúla ach ní cuimhin lion aon eachtraí móra a dhéanamh leo - cé gur chaith mé sealanna i bhfochair duine acu a thiomáin timpeall an cheantair mé. Tá léarscáil siúlóide nó dhó den gceantar i mo chnuasach.

Chaith mé an dá samhraidh ina dhiadh sin ag obair i monarchan Kromschröder - dream a déanann méadair gáis. In Osnabrück atá siadsan lonnaithe. 

Fuair mé lóistín - nó is cirte a rá fuair duine éigin lóistín ar mo shon - i lóistín mic léinn. Seomra beag le leaba, deasc agus doirteall. Cithfolcaí agus leithris ar an dorchla, agus cistin i gcoiteann. Bhí ord agus eagar ar an gcistin an chéad bhliain a bhí mé ann - bhí roinnt den aos léinn tar éis riail daingin a chuir in áit - aon ghréithre nó a leithéid a fágadh gan glanadh, gur sa bhruscar a chuirfí iad!

An samhraidh a bhí ann, agus ní raibh mórán de na mic léinn thart - seachas corrdhuine a bhí i mbun taighde agus iad rud beag níos sine, agus cúpla fáinleog mo dhála féin. Is cuimhin liom féasta mór a reachtáil muid - do mo bhreithlá seans - inar tháinig roinnt againn le chéile chun dinnéar ilchúrsa a réiteach. Ar an ndrochuair bhí praiseach déanta agam de roinnt scrúdaithe agus b'éigean dom filleadh ar Éirinn luath chun iad a athshuí.

D'fhill mé an samhradh dar gcionn, áfach, agus comrádaí ollscoile liom - ní raibh post faighte aige siúd ach bheartaigh sé dul sa tseans. Bhíomar cúpla seachtain ró-luath chun lóistín a fháil in áras na mic léinn, Chaitheamar oíche nó dhó, ní cuimhin liom go beacht, i mBrú Óige; ach níorbh réiteach buan é sin (bheadh sé ró dhaor!). Tharla go rabhamar beirt bainteach leis na gasóga, mo chomrádaí i bhfad níos mó ná mé féin. Shocraigh muid grúpa gasóga a lorg, féachaint an mbeadh bheith istigh acu dúinn. D'éirigh linn! Agus d'éirigh go seoigh linn. Bhí tigh beag sa choill ag an dream a chuaigh muid i dteagmháil leo, agus cistin agus seomra folca ann agus áilear inar chodail muid ar feadh an seachtain nó dhó go dtí go raibh an lóistín eile ar fáil. Ní bhfuair mo chomrádaí post sa mhonarchan, ach bhí scileanna leictreora aige agus fuair sé post dá réir agus breis airgid aige! Bhíodh sé siúd ag obair ag deireadh seachtainí sách minic, mar sin is mó am a chaith mise leis an gasóga áitúla. 

Ach bhí cnuasach mór suaitheantais aige agus bheartaigh sé fios a chuir ar roinnt acu chun malartú a dhéanamh leis an dream thall. Chuir a mháthair beart chuige. Cuireadh fios orainne chuig lucht Custaim ansin - bhí sí tar éis luach céad punt a lua leis an gcnuasach, agus bheadh dleacht le n-íoc! Bhí na fir custaim tuisceanach áfach, agus nuair a míníodh dóibh cad a bhí i gceist ní raibh cianóg rua le n-íoc.

Tá cuimhne agam freisin ar deireadh seachtaine pléisúrtha a chaitheamh ag dul go mall síos abhann le cuid de na gasóga i canú oscailte. D'fhreastail muid ar roinnt ócáidí eile leo, de réir mo chuimhne, agus tháinig dream acu go hÉireann an Nollaig sin agus in éineacht leis an grúpa gasóga a raibh mé féin leo thug mé go Ciarraí iad agus go Cill Mhantáin. Ach imíonn an t-am agus d'imigh na ceangail!

Dún na Gealbhan (Spatzenburg) ab ainm don tigín, agus as sin ainm an mhír seo.

Tá cailín álainn, a dtug mé turas inti....

Nuair a chuaigh mé go Beirlín i dtosach, ar mhaithe le haithne a chuir ar dhaoine m’aois féin, chuaigh mé le grúpa gasóga. (Bhí mé roinnt blianta níos óige ná fiú na comhghleacaithe ab óige a bhí agam – go deimhin sna deich bliana a bhí mé ann ní dóigh liom go raibh ach duine amháin níos óige ná mé sa rannóg.) Mar a tharla bhí go formhór sa ghrúpa gasóga sin níos óige ná mé féin, fós ar scoil. Ach bhíodar i dteagmháil le baill eile den cumann níos leithne, agus ina measc bhí neart ar chomhaois liom, ach fós ar an ollscoil (mar is iondúil sa Ghearmáin) nó i mbun printíseacht i gceird nó i ngnó.
	Bhí cuid eile níos sine. Is amhlaidh gur dream iad seo a nasc smaointe Bhaden Powell le gluaiseacht na hóige a bhí thuas roimh an Dara Chogadh Domhanda sa Ghearmáin. Ina measc na nithe a bhí éagsúil, bhí “fine” acu seachas patról – agus bhíodh na dreamanna seo ar chomhaois (agus ar chomhinscne, cé go raibh cailíní sa “treibh” – grúpa). Is minic gur eascair cairdeas fadsaoil ina measc siúd a bhí i bhfine, agus gur fhan siad i dteagmháil, agus i dteagmháil le grúpaí eile. Is le dornán de na daoine seo a chaith mé seachtain ag seoladh muir Bhailt ar long seoil. An Seute Deern (cailín álainn san Plattdeutsch).
	Choinnigh mé dialann ag an am, agus tá an blagmhír seo bainte as an dialann sin agus as na cuimhní atá agam. "Seachtar foireann lárnach atá ann: An Captaen, ceathrar fear stiúir, cócaire agus innealtóir. Seachas sin tá 20 nó mar sin de foireann s’againne – an cuid is mó ar m’aithne toisc gurb gasóga iad. [Bhí roinnt “gasóga” fásta ann ó íochtar tíre.)Thug an captaen óráid. Ina dhiaidh sin cuireadh inár fairí sin. Seachtar atá ionainne, maraon le beirt fear stiúir. Seachas duine amháin is gasóga muid go léir. Hajo an éan corr, fear cuibheasach aosta atá anois mar leas oifigeach againn (mar dhea). In ndiaidh óráid an chaptaein scaip muid inár bhfairí chun na rialacha sábháilteachta agus seoltóireachta a chlos ónár fir stiúir agus ina dhiaidh sin bhí pláta maith mór anraithe againn. Ar deireadh thiar thall sheol muid as cuan Kiel timpeall a ceathair – faoi inneall go rabhamar as an príomh slí tráchta.
Ar saoire a bhí na hoifigigh freisin. Píolótaí ab ea an captaen agus na fir stiúir. Is cuimhin liom suntas a thabhairt dó gurb é an cuir síos a bhí ag na fir níos sine orthu féin sa liosta foirne ná Flugzeugführer ach Pilot a bhí ar na fir níos óige. Dís óg a bhí i gceannas orainne. Ba nuachar an chaptaein a bhí mar cócaire againn – nó Smutje mar a tugtar ar a leithéid ar bord loinge. Ba sa chabhlach a bhí an innealtóir. Chaitheamar seachtain ag taisteal ó Kiel go Svendborg agus thar nais, tríd oileáin na Danmhairge i Muir Bhailt (féach léarscáil). Faoi seoil don gcuid is mó den am. Sealanna dualgas ag gach faire.
	Chaith mé sealanna i mbun oibre ar na seoil - uaireanta bhí "gach fear ar Deck" nuair a bhí na seolta le crochadh, nó casadh nó jeidhb le cuir i gcrích. An dua is mó is cuimhin liom a bheith orm ná nuair a bhí mé ar an stiúir agus muid ag seoil tríd áit ina raibh líonta iascaigh curtha - bhí orainn iad a sheachaint ach ag an t-am céanna an cúrsa a choinneáil. Is cuimhin liom an fear stiúir óg a bhí i gceannas orm agus dreach imníoch air, faoiseamh air nuair a bhíomar tríd an ceantar sin. Chuidigh ar faire a bhí ar dualgas freisin na béilte a réiteach nó glanadh suas ina dhiaidh.
Chaith mé sealanna freisin ar faire amuigh ar ghob an bháid. Cé nach maith liom áiteanna arda de ghnáth, dhreap mé suas sna seolta ar mhaithe le roinnt pictiúr a ghlacadh. De bhrí gur innealtóir (bogearraí!) mé shocraigh duine éigin go mba cheart dom lámh chúnta a thabhairt don innealtóir - bhí inneall ar an mbád d'fhonn taisteal isteach is amach in áiteanna a mbeadh muid ag teacht salach ar thrácht, agus freisin gineadóir. Ní raibh mé pioc tógtha leis sin, mar gur fuath liom boladh díosal.
Níl ceol agam féin, faraor ach is maith liom ceol, agus ba dream ceolmhar a bhí mé leo - maidin amháin dúisíodh le hamhrán muid. Lá Bealtaine, bhíomar sa chuan i Svendborg. "Ar an dug ansin. Tae a ullmhú agus ina dhiaidh sin glanadh suas. Ansin cithfholcadh mór fada! Iontach an pléisiúir a bhaineas as san, an sáile as gruaig agus féasóg ar deireadh thiar thall. Ansin: Ragairne! Crann an mórsheoil brúite i leataobh agus rince, ceol agus ól ar díon na cistine. [Is cuimhin liom áthas ar leith a bheith ar Hajo go raibh ógánaigh Gearmánacha ag ceiliúradh agus duan Eabhrach síochána sa repetoire acu]. Óna naoi go dtí meán oíche nó mar sin. Ansin, toisc go raibh roinnt mhaith ina chodladh, slua againn brúite isteach i seomra na lucht stiúrtha óga ag rá amhráin. Ar deireadh chuamar go dtí tábhairne ina raibh triúir ag seinm jazz ar troimpéid fíor bheaga agus giotár. Ansiúd ar feadh uair an chloig nó mar sin go dtí gur éirigh siad as. Cúpla nóiméad de cheol ard as taifeadán agus rince (mar dhea). Ansan tríd na sráideanna agus mise ag rá amhráin mí-cheolmhara (nó go mí-cheolmhar) go dtí go bhfuaireamar tábhairne a bhí oscailte agus fear i mbun ceoil giotár. D’fhan mé ansin ar feadh tamall go dtí go raibh an iomarca deatach ann agus tuirse orm. Thar nais ar bord ansin thart ar leathuair tar éis a trí." (sliocht as an dialann - is aoibhinn liom nach gcaitear níos mó i tábhairní!)
	Dream spraíúil deas a bhí i mo chomhluadar. Ón dialann: "1991-05-03 Dé hAoine Dúisithe don bricfeasta. Ar dualgas ón a deich. Seoladh cuíosach leamh. Mise agus Bjorn ar díon na cistine ag léamh dán i nGaeilge faoi stoirm chun Manannán Mac Lir a dhúiseacht as a shuan - & dhein amhlaidh. [Dán leis an Ríordánach, Oíche Nollaig na mBan mura bhfuil dul amú orm] Gaoth maith agus rud nach bhfacamar i rithe na seachtaine ar fad – Grian! Fearthainn freisin dar ndóigh – mar is dual do dhia ceilteach. Snasadh práis ansan go dtína deich. I mo shuí i mbarr na seolta ansan ar feadh tamall agus ag déanamh corr ghrianghraif. Fonn maith ar gach éinne cé go raibh an turas ag druidim chun deiridh. Ar ancaire ansin i gcaolas Kiel istoíche agus ansan – ragairne! 1991-05-04 Dé Sathairn Inár suí go moch chun slacht a chuir ar an long. Ina dhiaidh sin faoi cumhacht innill isteach go Kiel agus turas mór traenach ar ais go Beirlín. An talamh ag crith i slí nach ndearna ar muir! "
Is cuimhin liom an fear custaim ag teacht ar boird, ag rá “Is Gearmánaigh iad ar fad ar aon nós”. Measaim gur bhagair duine éigin orm mo chlab a choinneáil iata ar mhaithe le hachrann a sheachaint! 333 Muir mhíle faoi sheoil, comhluadar maith, bia maith agus goile chuige. Ba chaoin a chaith an cailín álainn liom. Ag pointe amháin thug an captaen bonn faoi deara ar an gcrann agus d'éiligh go gcuirfinn snas air. Shíl sé gur banríon Sasanach éigin a bhí ann, rud nach raibh mé ró-shásta a bheith ag cuir snas air. Ach ba Marianne réabhlóideach na Fraince a bhí ann...