An Géillsineach

Ar mo chamchuairt inné bhuail mé isteach chuig leabharlann Institiúid Goethe ar Chearnóg Mhuirfean. Tá cnuasach scannáin acu ar DVD chomh maith le neart leabhar.

Chroch mé liom Der Untertan  scannán dubh agus bán ó 1951. DEFA an Ghearmáin Thoir a rinne, bunaithe ar úrscéal de chuid Thomas Mann ó 1918.

Aor shearbh ghreannmhar ar sár náisiúnaithe an impireacht tar éis Liam I Hohenzollern teacht i réim. Géillsine don arm, mar a léirigh scéal Captaen Köpenick. Fimíneacht i gcúrsa collaíochta - diúltaíonn an laoch an bhean atá sé tar éis í a bhréagadh agus atá torrach a phósadh, ar an mbonn nach bhfuil sí geanmnaí. (Imríonn leifteanant an chleas suarach céanna ar a dheirfiúr).

Na schlagande Verbindungen - cumann mic léinn tugtha do troid le claíomh, agus colm ar an aghaidh mar cúis mórtais acu.

Dímheas ar an lucht oibre. 

Leanbh faiteach lag atá sa laoch i dtús báire, ach go dtagann sé ar an dtuiscint nach bhfuil sé chun bheith saor ó chos ar bolg mura imríonn sé féin é, géillsine suas, an bhuatais síos. 

Deireadh an scannán é ag nochtadh dealbh den impire, i lár stoirme. Agus ansin ag móradh an chogaíocht chun an náisiúin a neartú. 

An radharc deiridh ná an dealbh i lár faiche agus na tithe timpeall air ina fhothrach. 

Greann dubh dóite agus aor fíochmhar. Bhain mé an-taitneamh as. 

Cruinne Honor

(C) David Burroughs Mattingly

Nuair a bhí mé tinn an samhradh seo caite, bhí mé ag léamh ficsean eolaíochta ar an fón, toisc nach raibh ar mo chumas díriú ar aon rud trom. Diaidh ar ndiaidh d'éirigh mé gafa le saothar ilghabhálach David Weber, dírithe ar an oifigeach cabhlaigh spáis Honor Harrington. Iarracht comhfhiosach macasamhail sraith Hornblower a chruthú.

Níl pioc de sraith Forester léite agam.

Pé scéal é, leanann úrscéalta Weber (agus scaití comhghleacaithe aige) gairm Honor Harrington óna tús mar Meánloingseach nua cháilithe go dtí go mbíonn sí ina hardcheannasaí cabhlaigh agus polaitíochta.

Ag troid le foghlaithe spáis, lucht díolta sclábhaithe (a póradh ag baint feidhm as leagan lofa géiniteach), agus cogaí le castaí polaitíochta agus míleata.

Gné spéisiúil ná go bhfuil sí "uchtaithe" ag ball de speiceas eachtardhomhanda, cat crainn óna pláinéad dúchais. Cat ar a bhfuil sé géag, agus a bhfuil ar a chumas mothúcháin a léamh. Diaidh ar ndiaidh foghlaimímid níos mó faoina dtréithe, agus go bhfuil siad i bhfad níos éirimiúla ná mar a dtuigimid i dtosach. 

Scaití scinn mé thar sleachta fada teicniúla faoi urchair agus a leithéid. I bhfad níos mó spéis agam sna carachtair agus san forbairt a thagann orthu. An ceannaireacht a léiríonn sí (agus roinnt eile). Stíl oiliúna spreagúil. Misneach. Sásta íobairtí a dhéanamh chun seasamh leis an dtuiscint docht ar dhualgas atá aici. Searc agus fuath. 

Duáilcí freisin - claonadh chun fíochmhaire i leith namhaid a bhíonn faoi smacht aici don gcuid is mó. Seachas nuair atá buairt mhór de dheasca bású a lucht grá. 

Diaidh ar ndiaidh forbraítear cliar carachtar sochreidte timpeall uirthi, tréithe fónta agus diúltacha acu ar fad. 

Agus polaitíocht ag teacht i dtreis seachas an bua nó caillteanas simplí mhíleata. 

Cruinne a fhillfidh mé air, ag athléamh. Tá mórchuid de na saothair ar fáil saor in aisce ar an idirlíon, beartas comhfhiosach de chuid an fhoilsitheora Baen, a chreideann go spreagann sé léitheoirí, agus go gceannóidh léitheoirí dílse leabhar de theann measa. Agus go mbaineann sé an ghaoth as seolta foghlaithe foilsitheoireachta. 

Táim sásta gur tháinig mé air. Ba é https://freesfonline.net/, bunachar de shaothair atá ar fáil saor in aisce ar líne a chur i mo threo iad. Tá nithe spéisiúla eile le fáil ansiúd. 

Is faoin bheith daonna ficsean eolaíochta maith. Na fadhbanna céanna i gcruinne nua. Ní fisiceoir ná bitheolaí oilte mé, ach creidim go bhfuil an cruinne seo i dteideal bheith áirithe ina fhicsean eolaíochta "crua", i. cé nach bhfuil an eolaíocht indéanta faoi láthair, tá sé insamhlaithe go bhféadfaí é a dhéanamh amach anseo. 

Ní bhíonn sólás againn ann....

Ní bhíonn sólás againn ann

Gan dólás ann a cheann,

Ní bhíonn maise gan a masla,

Ná an díreach gan an cam.

Tugann beartas Barzaz scoth litríocht na Mór Roinne a chur i nGaeilge saothair i mo threo nach mbeadh agam dá uireasa (ach seans maith nach mbacfainn leo nach mbeadh ach leagan Béarla ar fáil dom). 

Scéal neamhghnách (domsa) sa cheann seo. Fear atá rathúil ach duairc, bean atá uaillmhianach ach ag déanamh faillí ina páirtí, an obair ina leannán aici, í ard san feidhmeannas, gar do Emanuel (Macron) ach gan a bheith ina ionadaí phoiblí. Teagmháil scoile i bhfad siar a thugann ar Amelié Éric a earcú dá rannóg. Ag éirí go maith leis an obair. 

Go gcuireann turas gnó go Súl corr i mbeatha Éric. Agus trí sin i mbeatha Amelié freisin. Casadh sa scéal taithí Éric ar nós na Cóiré deis a thabhairt do duine a bhás féin a shamhlú, dul tríd a shochraid féin agus seal a chaitheamh i gcónra. 

Scéalta faoi caidrimh, idir tuismitheoirí agus páistí, idir páirtithe, idir comhghleacaithe. Colscaradh is cúpláil. Athmhuintearas.  Dúlagar. Strus agus a fhaoiseamh. Díomá, dóchas gan choinne. 

Caibidil ghairide, cúpla snáth san insint. Dul siar agus aniar san am, agus réamhamharc. Fonótaí ar minic a bhain siad miongháire asam. Iad ag cuir leis an insint seachas ina ngluaiseanna tura acadúil. 

Scéal comhaimseartha, lonnaithe i tús na fichidí seo. Ré na paindéime. Ré Macron. Scéal buirgéiseach. 

Bhain mé taitneamh as (cé go raibh sé gar den chnámh agus mé ag teacht as babhta dúlagair nuair a chur mé tús leis). 

An Saol Sona 

Údar: David Foenkinos

Leagan Gaeilge: Máirín Ní Mhárta 

Barzaz 

An Cláirseoir

Úrscéal neamhghnách stairiúil ó pheann Diarmuid Johnson. Scéal na Normannach a rinne ionradh ar Éirinn ar ball - ach iad fós ar imeall Ríocht Shasana, in adharca le muintir Cymru.

Na Gearaltaigh, go háirithe Muiris a thug a ainm do Chlár chlainne Mhuiris ar ball. A athair, Gearailt de Windsor. É pósta ar banphrionsa as Cymru ar ordú Anraí Rí.

Cláirseoir Breatnach an cláirseoir, scéal a thaoisigh agus na Taoisigh eile fite fuaite le scéal na Tiarnaí Mairge a earcódh Diarmuid na nGall ar ball. Agus a raibh airc talún orthu, iad míshocair san Marg toisc lucht Cymru a bheith ag neartú, agus Anraí Rí a bheith luaineach. Pléimeannaigh sa mheascán leis i roinnt na creiche ar imeall thiar na Breataine.

Siar is aniar idir Éirinn agus an Bhreatain chomh maith. 

Snáithí an scéil fite ina bhréidín dhlúth ag Diarmuid, scéal thar na glúinte, troid agus trádáil, feall agus féile, searc agus mioscais.

Scéal a thugann stair chun beochta, réamhrá d'ionradh na Normannach ar Éirinn.

Léitheoireacht atá idir taitneamhach agus ina lón eolais. 

Ní bearna atá i Muir Meann, ach nasc - go háirithe san tréimhse sin agus go ceann i bhfad ina dhiaidh.

An Cláirseoir

Diarmuid Johnson 

Leabhar Breac 

Sadhbh - ceasacht Iníon Ghuile

Seo an tríú pictiúirleabhar do dhaoine fásta atá fáiscthe ag Darach Ó Scolaí ón tseanlitríocht, bealach eile fós ag leabhar breac athghaibhniú a dhéanamh ar slabhra reatha an traidisiúin liteartha. 

Bhí scéalta Bhláthnaid agus Dheirdre agam sular léigh mé leagan Dharaigh.

Ach ní raibh eolas dá laghad agam ar Shadhbh. Ná ar Fhéilimí mhic Criomhthainn, Rí Mumhan. A thromdhámh siúd a bheith ag teacht aniar aduaidh ar athair Shadhbh, Guile, ag lorg lóistín agus foscadh cúis an scéil.

Cuirtear Sadhbh amach le moill a chur ar an tslua le go mbeadh réiteach cuí déanta. 

Caint ghlic aici, gáirsiúil scaití, agus í maith i ndán ag óglach Fhéilimí. Agus í níos oilte ar chasfhocal, cruachaint agus dúfhocail ná a chuid ollúna. 

Í ag iarraidh iad a chur ó dhoras, mar dhea, de dheasca ainnise, fuacht agus easpa sa dún. 

Ach faoi dheireadh ag gealladh fleá agus féasta - ach i dúfhocal a chuireann dallamullóg ar chách seachas Feilimí.

In éineacht le caint ghlic greannmhar gaoismhear Shadhbh, tá ealaíon Alé Mercado. Radharcanna sneachta a chuirfeadh fuacht ort. Cruth ar na pearsana. Áilleacht agus áiféis.

Saothar eile den scoth. Tá na Gaeil tugtha don dTríonóid, don tré. Seo triaracht leabhair áille, a thugann dúinn triúr ban misniúla.

Comaoin eile curtha ag Darach agus Leabhar Breac ar léitheoirí na Gaeilge!

Sadhbh - ceasacht iníon Ghuile

Darach Ó Scolaí 

Ealaíon Alé Mercado 

Leabhar Breac 

ISBN 978-1-913814-57-1 

Scéalta Titley Fáidh

An dtaca seo anuraidh a fuair mé an leabhar seo, ach idir seo is siúd níor léigh mé i gceart é go dtí le déanaí. 

Tá dhá chuid sa leabhar. Cnuasach de colúin bhliantúla Alan Titley ina mbaineann sé casadh as scéal na Nollaig chun teachtaireacht a phlé. Go leor acu sin, bhí siad léite agam tráth a fhoilsithe san Irish Times. 

An dara chuid, a shamhlú ar scéal óige Íosa. Go pearsanta, níor thaitin an chuid seo liom in aon chor. Sé an chaoi go bhfuil eolas cuíosach maith agam ar na scrioptúir, agus ar ndóigh is Pápaire mé. D'aithin mé na tagairtí, mar sin, agus bhain sé tuisle asam iad a bheith réabtha as comhthéacs agus lonnaithe i gcomhthéacs nua. Mí-oiriúnach, dar liom féin. Bhraith mé go raibh cleasaíocht agus gliceas Titley ar fáin. Mothaím sin uaireanta le saothar dá chuid - go mbíonn fonn cleasaíochta an pensionée terrible (mar a thug Caitlín Nic Íomhair air tráth) ag cuir an saothar ó rath.

Ach is dócha gur mó a insíonn sin fúmsa ná faoi siúd! 

Stair ailtéarnach láidir, ficsean eolaíochta nach sroicheann an sprioc

Shamhlóinn Colm Ó Ceallacháin Éire eile, i lámha fear láidir ó chogadh na saoirse, greim daingean aige agus a scuaid brúidiúil péas rúnda ar an tír. Rud a d'fhéadfadh a bheith tarlaithe i bhfianaise an méid a bhí ag tarlú sna tríochaidí trasna na hEorpa. 

Baineann cuid den scéal leis an Ginearál, an deachtóir, a bheith ar leaba an bháis. A mhac imithe le ragairne agus drabhlás, a phósadh fuaraithe agus searc iompaithe ina ghráin. A bhean ag cuir a neart isteach i gcinntiú gurb ag a mac seachas a fear a gheobhaidh an cumhacht. 

Trasna an scéil tá scéal triúr aosánach, deich mbliana roimh tús an scéil. Bíonn lánúin ar saoire in iarthar Chorcaí, áit a bhfuil aint agus colceathrar na mná. Agus, mar a tharlaíonn, garmhac an Ghinearáil. Forbraíonn caidrimh éagsúla idir gean agus gráin eatarthu. 

Agus eascraíonn tragóid as sin. 

Baineann an ficsean eolaíochta, a theip dar liom, agus nach gcuireann pioc leis an scéal, le hiarrachtaí garmhac an Ghinearáil, am agus spás a chur as a riocht. 

Dá mbainfí as an scéal ar fad é, bheadh an t-úrscéal ina scéinséir stair ailtéarnach iontach maith. Le castaí agus corra gan choinne. 

Fiche

Colm Ó Ceallacháin

200 lch; clúdach bog; 

978-1-913814-64-9

Leabhar Breac 

Cáithníní ag iompú giotáin

Le déanaí b'éigin lear mór eitleán de dhéantús Airbus a bhaint as seirbhís, go dtí gur athraíodh go sean leagan den mbogearra. Chuir Airbus an milleán as an eachtra, nuair a thit eitleán go tobann cúpla céad troigh, agus gur gortaíodh daoine, ar radaíocht na gréine.

Bhí sé ag dul rite liom a thuiscint conas gur sean leagan den mbogearra an leigheas ar a leithéid. Ní bhíonn tionchar ag radaíocht ar bhogearra, bíonn ar chrua earra.

Nuair a bhuaileann cáithnín ard fuinnimh cuimhne ríomhaire is féidir luach giotáin a athrú ó haon go náid, nó a mhalairt. San earnáil spáis, mar atá a leithéid níos coitianta, is gnách go mbíonn crua earra ar leith in úsáid. Bíonn cód ceartaithe earráide sa chrua earra féin - cúpla giotán sa bhreis a mbraitheann a luach ar luach na ngiotán atá in úsáid. Mura bhfuil an luach san cód sin ag teacht leis an luach sa chuid in úsáid, tá "tuaiplis aon uaire" tarlaithe. Go hiondúil, is féidir botún giotáin amháin a cheartú leis an cód, agus botún dhá ghiotán a aithint.

Is féidir a leithéid a dhéanamh sa bhogearra freisin gan amhras, agus is féidir le "CRC" - "seiceáil chioglach iomarcaíochta" réimse níos leithne cuimhne ná beart amháin a chosaint. Déantar áireamh a ríomh ar féidir a úsáid chun athraithe sa réimse cuimhne a aithint, agus athrú giotáin amháin a cheartú. Rinne mé iarracht fáin uair amháin an matamaitic laistiar de thuiscint, ach bhí sé róchasta dom. Oibríonn sé, is leor sin domsa!

 

Is gnách a leithéid a bheith i bhfeidhm ar theachtaireacht  a seoltar go spásárthach, agus go deimhin thar líonra "glórach" ar thalamh.

 

Braitheann eitilt shreangrialaithe ar theachtaireachtaí idir ríomhairí. Is cosúil go bhfuarthas réidh le seiceáil cuimhne nó teachtaireachtaí - ní léir dom cé acu - sa bhogearra nua. Nuair a tharla tuaiplis aon uaire, an toradh a bhí ar an casadh giotáin na titim tobann an eitleáin - toisc gur baineadh an tátal mícheart as stiúir chuig eireaball an eitleáin.  

 

De réir mar a éiríonn crua-earraí níos lú, bíonn an baol go dtarlódh tuaiplis aon uaire mar seo níos mó. Beidh gá le breis cúram chun cosaint ina choinne.

 

Gnáthrud é freisin ar spásárthach an chuimhne ar fad a "sciúradh" go rialta -  gach beart a léamh agus a athscríobh go rialta chun go nglanfaí aon tuaiplis aon uaire, ag baint feidhm as an gcrua earra, a cheartódh botúin shimplí. Má bhíonn an botún níos mó, is féidir an ionad sin sa chuimhne a mharcáil mar briste - ach tá sé sin níos casta le láimhseáil. 

 

Mar sin, arís eile - athrú bogearra a bhí sa réiteach - ach fadhb deartha (fáil réidh leis an seiceáil) agus fadhbanna crua-earra ab ea an chúis.