Oratóir Bhrompton

Éisteann m'athair Aifreann Domhnach agus Dálach más féidir. Mar sin, nuair a bhíomar ar thuras go Lincoln mí na Samhna seo caite, roghnaigh mé lóistín i Londain a mbeadh Aifreann moch le fáil i ngar dó. 

Tharla sé gur aimsigh mé áit i ngar do Brompton Oratory, áit ar shaothraigh Naomh John Henry Newman tráth den saol. Bunaitheoir Eaglais Chaitliceach na hÉireann, a rinneadh COBÁC de ar ball, rud a d'iarr cliarlathas na hÉireann air a dhéanamh de bharr an leabhar machnamhach a scríobh sé maidir le feidhm Ollscoile. (Ní dóigh liom gur cuireadh a fhís i gcrích). 

Mar sin, i clapsholas maidine thugamar faoi dul ag Aifreann a seacht. In ainneoin a ainm, is Eaglais mór taibhsiúil atá san oratóir. 

Bhí an priomhaltóir i ndorchadas, agus menorah air. 

Ar taobh altóir le dealbh na Maighdine agus a mac a dúradh an tAifreann. Níl mé iomlán cinnte ach is dóigh liom go raibh fallaing dhubh ar an dealbh de bharr gur mí na mairbh a bhí ann. Roimh Vatacáin II (agus tá sé fós ceadaithe) dubh a bhí mar dhath liotúirgeach do chuimhne ar na mairbh. 

Sagart óg agus cléireach óg ag cuidiú leis a dúirt an Aifreann. Casóg sagairt uime agus biretta ar a cheann. Cé gurb as Béarla a bhí an tAifreann, bhí gothaí an Aifrinn Laidine leis, pobal agus sagart ag amharc in aon treo, i dtreo na haltóra. 

Cuireann sollúntacht dá leithéid leis an Aifreann, dar liom féin. 

Agus an Eaglais féin agus na dealbha freisin. 

Mo chuisle ag preabadh, mo chroí i mo bhéal...

Coir scéinséir atá anseo. Ní cérinneachán ná fiú conssarinnechán atá ann. Tá sé soiléir go maith go bhfuil dúnmharú i gceist, agus cé hé an fealltóir. Don triúr ban atá lárnach sa scéal ar aon nós. Beirt acu, aint agus neacht, a bhfuil bua ar leith acu bás a thuar. An tríú bean, cara leis an íospartach. 

Lonnaithe sa cheantar thart ar Gaoth Dobhair. Tagann an tríú bean aníos as Baile Átha Cliath le freastal ar shochraid a cara. Lóistín aici leis an mbeirt eile. Atá sa cheantar le fada, toisc iad a bheith corr, dar lena dteaghlaigh, de dheasca an bua atá acu a chuireann ag gol iad nuair atá bás le bheith sa cheantar. Agus i riocht níos measa nuair is anbhás atá le bheith ann. 

Ar an iargúil, tá siad sásta go maith. Beo ar fás agus díol luibheanna agus glasraí. 

An chaidreamh idir an triúr a iompraíonn an scéal, agus a n-amhras faoi bhás na céad mná. Leisce orm aon scéalmhilleadh a dhéanamh - fágfaidh mé fúibh féin é a léamh. 

Mar a dúirt léirmheastóir ar RnaG, tá neart cainte ar bhia agus béilí agus an suíomh a chruthú go mall fáilí, go dtí go dtagann luas agus teannas faoin scéal i dtreo deireadh. 

Thaithin sé go mór liom. Lonnaithe san lá atá inniu ann, tamall tar éis an phandéim. 

Ní bean mé (na Seán) - ní thig liom mar sin dearbhú go bhfuil meon na mban ceaptha go cruinn aige. B'fhearr sin a fhágáil faoi na mná. Ach tá an insint inchreidte domsa. 

Mar a dúirt léirmheastóir amháin ar RnaG, tá neart trácht ar bhia agus ar bhéilí. Chuirfeadh sé ocras ar dhuine....

⭐ ⭐ ⭐ ⭐ ⭐ 

Sí 

Seán Ó Muireagáin 

Éabhlóid 

ISBN 978-1-914482-27-4

Aineolas ar Chríost is ea aineolas ar na scrioptúir ~ Iaróm

Tá sé de chlú - nó bhíodh - de cháil ar Chaitlicigh nár léigh siad na scrioptúir. Is iad lucht an Reifirméisin a thosaigh athuair ar na scrioptúir a chur i dteangacha na ndaoine, seachas Laidin na hEaglaise. Ar ndóigh Vulgata a tugtar ar aistriúchán Iaróm ar an mBíobla. Toisc go raibh sé i gcaint na ndaoine an uair úd....

Is cinnte go raibh an Eaglais Chaitliceach Rómhánach amhrasach faoi sola scriptura Liútar. Faoin duine aonair a bheith ag léirmhíniú na scrioptúir gan beann ar traidisiún ná gairm teagaisc na hEaglaise. Mar sin níor cuireadh i dteanga na ndaoine leagan údaraithe ar feadh i bhfad. Ar ndóigh, éinne a raibh léann air, bheadh ar a chumas an Vulgata a léamh.

Nuair a chrom Luther ar Ghearmáinis a chuir ar an mBíobla (agus as sin leag síos caighdeán scríofa na Gearmáinise!) bhain sé feidhm don sean tiomna as an Bíobla a bhí ag Giúdaigh a linne sa Ghearmáin. Ina raibh roinnt leabhar atá san Septuagint - aistriúchán go Gréigis - ar lár. (De réir an tseanchais d'aistrigh seachtó scoláire faoi seach agus neamhspleách ar a chéile an Septuagint. Ach bhí gach aistriúchán ag teacht le chéile). D'fhág sin agus roinnt difríochtaí eile go raibh leagan Luther, a lean Protastúnaigh eile, gan a bheith ag teacht le tuiscint na hEaglaise Caitlicí. 

Abhus chuir an tEaspag Uilliam Bedell, Sasanach agus Piúratánach, an Sean-Tiomna a thiontú go Gaeilge. Ina dhiaidh sin aistríodh na Soiscéil agus bhí "Bhíobla Bhedell" i gcló. 

Chuir roinnt daoine thar na blianta Gaeilge ar na Soiscéil, ina measc an tAthair Peadar. 

I 1981 foilsíodh Bhíobla Mhá Nuad, faoi stiúir ár Iaróm féin, Pádraig Ó Fiannachta. Foilsíodh imleabhair éagsúla roimhe sin. 

Maidir liom féin, bheadh eolas áirithe ar an mBíobla agam ó bheith ag éisteacht Aifrinn. Agus gan amhras ó leaganacha do Pháistí. Leabhair Bhríd Uí Loingsigh, abair. Níl mé baileach cinnte an raibh an Bíobla do pháistí againn agus mé óg. Fuair mé do mo chlann é. 

Bhí Bíobla Benvenuti, ceann maisithe agam. Tá sé fós i mo l-spás áit éigin. 

Tá cóipeanna de Bhíobla Mhá Nuad - crua agus bog ansiúd freisin. Tá siad amscaí le n-úsáid. Tá chomh maith roinnt Bíobla as Gearmáinis. Ceann le léaráidí dubha agus bána ina measc, leagan Liútar. 

Ach le blianta beaga anuas tá aip ar mo ghuthán inar féidir liom an iliomad leagan den mBíobla a léamh, leagan Bhedell agus Bíobla Mhá Nuad ina measc. Agus tá I bhfad níos mó léite agam dá réir, na leabhair nach mbaintear oiread úsáid astu sa liotúirge ina measc. 

Tabhair treoir dom i slí do phroiceapt, agus déanfaidh mé machnamh ar d'iontais.

Salm 119:27

Tar éis leathchéad bliain ag éisteacht Aifreann Domhnach agus uaireanta dálach, tá an dúrud nathanna ón mBíobla neadaithe i mo chuimhne, as Béarla go hiondúil. Ní bhíonn leabhar, caibidil agus véarsa agam áfach. Ach is furasta é a ghúgláil agus ansin an nath as Gaeilge a aimsiú - agus a scaipeadh ar na meáin shóisialta. 

Péacadh an Dearcáin

Bhí mé i dTeach Purcell de chuid Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath, áit a raibh An Dearcán, iris nua filíochta faoi eagar ag Laoighseach Ní Choisdealbha agus Ellen Corbett, le seoladh. Ar an Ollamh Ciarán Mac Murchaidh a thit an cúram an iris a sheoladh, de bhrí go raibh an ceann scoile thar lear. Tá Laoighseach ina scríbhneoir cónaitheach san ollscoil faoi láthair. 

Rinne sé píosa cainte, ach is ag tagairt do eagarfhocal Laoighseach a bhí sé go minic! Eagarfhocal ar fiú go mór é a léamh. 

Tá filí idir aibí agus ámh idir na clúdaigh, agus bhí cuid acu i láthair chun saothair dá gcuid as an iris a léamh. 

(D'éirigh le Eoin P. saothar dá chuid atá coincréiteach ar an leathanach a chuir in iúl lena ghuth). 

Sa bhreis ar na dánta maille nótaí gairide beathaisnéise, tá agallamh le Ceaití Ní Bheildiúin. 

Agus - gníomh misnigh - dréachtaí de chuid dán Laoisigh, le nótaí fúthu. Obair gharbh. 

File í Laoighseach a phléann an ceird uaireanta ina dánta. Agus seo uraiceacht ar an dóigh le machnamh agus eagarthóireacht ar dhán. 

Tá an iris féin snasta, le léaráidí dubh, dearg agus bán ó pheann Laoisigh. An íomhá ar an gclúdach ag tagairt d'fhilí INNTI. 

Íomhá an Dearcáin, an síol a thiteann sa chré as a phéacann an daróg as a dtagann an bhile. 

Bheadh dóchas agam go mbeadh gais go leor ag eascairt as Dearcán. Tá súil Dearcán 2 a bheith ar fáil san Fhómhair.

Uraiceacht nua na hÉigse

Go n-uige seo is tríd athinsintí a d'fhéach Leabhar Breac le slabhra litríochta na Gaeilge a athghaibhniú. 

San saothar seo áfach, tá sleachta gairide próis ó stair na litríochta sin roghnaithe ag Diarmuid Johnson. Ó na meánaoiseanna go dtí tús an chéid seo caite. Iad curtha i gcomhthéacs stair a linne, san Eoraip agus in Éirinn. Athinsint ar shleachta a mbainfeadh dua lena léamh do Ghaeilgeoirí na linne seo, le Diarmuid féin nó le húdair eile fearacht Feargal Ó Bearra, beannacht Dé lena anam. 

Sa bhreis ar sin nótaí ar ghnéithe teangan a bhaineann leis na sleachta. 

Tá eolas fairsing agus domhain ag Diarmuid Johnson. File chomh maith le húrscéalaí agus scoláire. Tá a lorg sin ar an dtráchtaireacht. Abairtí gairide gonta a chleachtann sé go minic. Éifeachtach. 

Beatha teanga a labhairt. Is fíor an focal. Is fíor dá réir go bhfuil teorainn leis an méid de bhrí na teanga is féidir cur i scríbhinn. 

Diarmuid Johnson 

Deoch an Tobair lch 176, An canúnachas. 

Dá bhrí sin, más bláth agus biseach atá i ndán don chumarsáid agus don chomhthuiscint, ní leor ann féin gan ach seancheart na teanga a chleachtadh go dall deabhóideach. Ar an taobh eile den scéal, bláth agus biseach ní féidir gan eolas ar an seancheart úd agus gan fios a thábhachta dá réir.

Diarmuid Johnson

Deoch an Tobair 

Treoir anseo dúinn. Géarú goile. Tá go leor de na téacsanna ar fáil dúinn a bhuí leis na dána digiteacha - tríd celt.ucc.ie abair, nó corpas.ria.ie. 

Deoch an Tobair 

Diarmuid Johnson 

Leabhar Breac 

Gabriel Rosenstock - púróg ar charn

Tá daoine eile i bhfad níos cáilithe ná mise chun éagnairc Gabriel Rosenstock, a chuaigh ar shlí na fírinne inniu, a scríobh.

Ní mór dom a admháil nach raibh mé ró thógtha lena shaothar i dtús ama. Diaidh ar ndiaidh a tháinig mé isteach air. Tríd IMRAM go príomha. Toisc go bhfuil sé de nós agam blúire a scríobh anseo faoi na himeachtaí a fhreastalaíonn mé orthu, chuaigh Gabriel i dteagmháil liom maidir le blag dá shaothar. Bhí sé go mór i bhfabhar le foilsiú saor in aisce filíochta, agus in aimsiú bealaí nua. Ach ní raibh fonn ar leith air dul ag iomrascáil leis an teicneolaíocht. 

Mar sin, ó 2012 i leith tá mé mar blogmeister (a théarma siúd aige). San tréimhse sin tá breis is ceithre míle mír foilsithe. Neart haiku - go háirithe haiku pictiúrtha - ach neart foirmeacha eile freisin. Meascán eicléictiúil. Agus comhoibriú le filí agus ealaíontóirí ó ar fud na cruinne.

Soir, san Áis a bhí tinfeadh Ghabriel. A mhiúil ag ól as an Ganges. 

Bhí tuairimí láidre ag Gabriel, agus peann sách géar aige nuair a shíl sé gá a bheith leis. Is iomaí Limerick lán de ghreann dóite ar an mblag. 

Cáilíochtaí na seanfhilí aige, ó cáinte go hollamh.

Suaimhneas síoraí dá anam, sólás dá chlann. Agus sólás freisin dá chairde éigse fud fad na cruinne. 

An ceithearnach caolriabhach

Bhí fhios agam an leabhar seo le Darach Ó Scolaí a bheith ar fáil le fada. Tá meathchuimhne agam ar scéal sna meáin Ghaeilge go raibh gá an greamán thuas a chur leis - pictiúrleabhar atá ann, agus síleann Béarlóirí a leithéid as Gaeilge a bheith feiliúnach do leanaí shoineanta. Ach ní soineanta an chleasaí é an Ceithearnach caolriabhach. Agus fiú mura dtuigfeadh na leanaí friotal fileata na hinsinte, ní bheadh aon dul amú faoi léaráidí chraicneacha Dharaigh féin. 

Cibé, pé cúis a bhí leis, ní raibh sé léite agam. Spreag alt ar RTÉ mé áfach fios a chur air ón leabharlann. 

Tá an cleasaí osnádúrtha le fáil i mórán cultúr agus é go minic ag déanamh díspeagadh ar na huaisle (dar leo féin). Cleasaí is ea an ceithearnach. É ar chamchuairt ó uasal go huasal. Friotal fileata lán ruthag is athrú - ábhar reacaireachta - a chuireann síos ar na cleasa fuilteacha a imríonn sé. 

Greann dubh agus roinnt gáirsiúlachta, atá é féin greannmhar. 

Tá áthas orm gur léigh mé faoi dheireadh é! 

⭐ ⭐ ⭐ ⭐ ⭐ 

Dá mba andúlaí í Mimi...

Tá Fionn s'againne san Eilvéis an Earrach seo, páirteach sa cheoldráma La Bohème. Tá sé i bpáirt Colline, an fealsamh. Rud a thugann aria dó, ag fágáil slán lena chóta nuair a thugann sé go dtí an geallbhróicéir é, in iarracht fánach dochtúir a fháil do Mimi agus í ar leaba an bháis. Éireannach eile, Amy Ní Fhearraigh atá i bpáirt Mimi.

Thaisteal muid chuig Schaffhausen na hEilvéise chun léiriú a fheiceáil san Stadttheater ansiúd. 

Cé go bhfuil an ceol agus an libretto gan athrú, tá an feisteas agus stáitsiú tugtha suas chun dáta. Cineál fothrach leath thógtha mar chúlra don aicsin. 

Chomh maith leis na hamhránaithe aonair bhí cór mór fásta agus cór leanaí. Tar éis an tsosa leathbhealaigh scaoileadh na daoine óga abhaile. 

Seachas eitinn a bheith ar Mimi, tá sí i ngleic le handúil drugaí. Rud a chothaíonn an teannas céanna idir í agus Rudolfo (Giuseppe Infantino). Mimi ag tosú amach mar mealltóir séimh cúthaileach, go bean trína chéile nuair a fhágann Rudolfo í mar ó dheá go bhfuil sé suaite ag éad nuair is fírinne an scéil nach féidir leis aghaidh a thabhairt ar an mbás a chíonn sé a bheith i ndán do Mimi (agus a bhfuil sise dall air). Bhí réalaíochas críoch Mimi scanrúil, éifeacht an ró dháileadh á ciapadh agus á suaitheadh, go sleamhnaíonn sí tríd suain go bás - i ngan fhios do Rudolfo. 

Scéal grá is achrann comhthreomhar idir Marcello (Jungrae Noah Kim) agus Musetta (Tania Lorenzo Castro). Musetta téisiúil teann trodach. Sa chaoi go dtéann a hathrú chuig aithríoch agus Mimi ar leaba an bháis i bhfeidhm ar an lucht féachana. 

Ainneoin troime an ábhair, bhí an léiriú lán de ghreann físiúil. Rud a chuir béim ar an sollúntacht agus Mimi ag bású. 

Bhí Konstantin Nazlamov i bpáirt dúbailte na tiarnaí talún iontach greannmhar, bróga reatha lonrach buí air. É ina spaga teann seal ag Musetta. 

Bhain mé sult as an iomlán (cé nach duine mé a bhíonn tógtha de ghnáth le uasdátú dá leithéid). 

Tá deis go Bealtaine an Opera a fheiceáil, iad ar chamchuairt na hEilvéise. 

Tá sé éirithe

(Richard King, dalta le Harry Clarke. Séipéal San Iósaef, Tír an Iúir) 

Quid quæritis viventem cum mortuis ? non est hic, sed surrexit. 

https://bible.com/bible/823/luk.24.5-6.VULG

 An chéad lá den tseachtain, go lánmhoch ar maidin, tháinig siad go dtí an tuama agus na spíosraí acu a bhí ullmhaithe acu. Fuair siad an chloch iompaithe siar ón tuama; ach ar dhul isteach ann dóibh, ní bhfuair siad corp an Tiarna Íosa. Bhí ceist orthu faoin méid sin, ach lena linn sin bhí beirt fhear ansiúd láimh leo agus éadach dealraitheach orthu.  Ghlac na mná bíogadh agus chrom siad a gceann chun na talún, agus dúirt siadsan leo: “Cad a bheir daoibh a bheith ar lorg an bheo i measc na marbh? Níl sé anseo: tá sé éirithe. Tugaigí chun cuimhne mar a labhair sé libh agus é fós sa Ghailíl, mar a dúirt nárbh fholáir Mac an Duine a thabhairt ar láimh do pheacaigh, agus é a chéasadh, agus é a éirí an treas lá.” 

Lúcás 24:1-7

Regina Caeli

Deirtear in ionad Fáilte an Aingil in aimsir na Cásca

R: Déan gairdeas, a Bhanríon na bhflaitheas, Alleluia,

F: Óir an Té arbh fhiú thú é a iompar, Alleluia.

R: D’aiséirigh sé mar a dúirt, Alleluia,

F: Guigh orainn chun Dé, Alleluia.

R: Bíodh áthas agus gairdeas ort, a Mhaighdean Mhuire, Alleluia,

F: Óir d’éirigh an Tiarna go fíor, Alleluia.

Guímis: A Dhia, arbh é do thoil áthas a chur ar an domhan trí aiséirí do Mhic, ár dTiarna Íosa Críost, tabhair dúinn, impímid ort, trí idirghuí na Maighdine Muire, a Mháthair, go bhfaighimid gairdeas na beatha síoraí. Tríd an Chríost céanna, ár dTiarna. Áiméan

Tost

 I ndiaidh an chrith talún, tháinig tine. Ach ní raibh an Tiarna sa tine. I ndiaidh na tine, tháinig fuaim chogair bhig. 

1 Ríthe 19:12

D'aimsigh mé taifeadtaí den Pápa Beinidict ag rá an phaidrín sa Laidin. Éistim leo sách minic. (Tá fhios agam cad iad na hurnaíthe agus na rúndiamhair, mar sin ní bac an Laidin). Ag an deireadh canann cór an Salve Regina. Leanann nóiméad toist sula dtugann Beinidict  faoin liodán. Deis machnaimh. 

Tá na húdair, agus ní Críostaí amháin, ar aon fhocal faoi ról an toist san urnaí. 

Ba mháistir Beinidict  ar an dtost san urnaí phoiblí. Is cuimhin liom píosa teilifíse a fheiceáil, ócáid éigin de chuid Lá idirnáisiúnta na nÓg. Na mílte daoine in éineacht leis an bpápa ag urnaí i láthair an naomhshaicrimint. Agus tost iomlán i réim. 

Ní go rómhaith a bhím féin maidir le tost. Tá intinn luaineach agam, ré roithleagan smaointe. Is deacair cogar an Tiarna a chlos mar sin. 

(Agus anois ritheann Triúr manach Dennis liom) 

An Géillsineach

Ar mo chamchuairt inné bhuail mé isteach chuig leabharlann Institiúid Goethe ar Chearnóg Mhuirfean. Tá cnuasach scannáin acu ar DVD chomh maith le neart leabhar.

Chroch mé liom Der Untertan  scannán dubh agus bán ó 1951. DEFA an Ghearmáin Thoir a rinne, bunaithe ar úrscéal de chuid Thomas Mann ó 1918.

Aor shearbh ghreannmhar ar sár náisiúnaithe an impireacht tar éis Liam I Hohenzollern teacht i réim. Géillsine don arm, mar a léirigh scéal Captaen Köpenick. Fimíneacht i gcúrsa collaíochta - diúltaíonn an laoch an bhean atá sé tar éis í a bhréagadh agus atá torrach a phósadh, ar an mbonn nach bhfuil sí geanmnaí. (Imríonn leifteanant an chleas suarach céanna ar a dheirfiúr).

Na schlagande Verbindungen - cumann mic léinn tugtha do troid le claíomh, agus colm ar an aghaidh mar cúis mórtais acu.

Dímheas ar an lucht oibre. 

Leanbh faiteach lag atá sa laoch i dtús báire, ach go dtagann sé ar an dtuiscint nach bhfuil sé chun bheith saor ó chos ar bolg mura imríonn sé féin é, géillsine suas, an bhuatais síos. 

Deireadh an scannán é ag nochtadh dealbh den impire, i lár stoirme. Agus ansin ag móradh an chogaíocht chun an náisiúin a neartú. 

An radharc deiridh ná an dealbh i lár faiche agus na tithe timpeall air ina fhothrach. 

Greann dubh dóite agus aor fíochmhar. Bhain mé an-taitneamh as.