Píosaí liom in áiteanna eile:

2026-06-06

Fómhair Troime


Roinnt blianta ó shin anois chuir na héin crann Troim sa ghairdín cúl. Ní dhéanaim mórán chun smacht a chur ar an ngairdín céanna agus d'fhás sé go rábach. I Mí Bealtaine bíonn neart bláthanna air. Cúpla uair anois tá síoróip déanta agam as na bláthanna céanna. Seo an oideas a bhainim feidhm as. 

3 l uisce
3 kg siúcra
3 líomóid (gan céar orthu!)
50 g aigéad citreach
20 bláth troime

Phioc mé na bláthanna chomh luath agus a bhí na bláithíní oscailte, ag seachaint cinn le feithidí. (Bíonn plód feithid liath ar ghasanna cuid de na bláthanna).

Déantar an siúcra a thuaslagann san uisce tríd é a théamh. 

Baintear na bláithíní de na gasanna, le forc mar shampla. 

Gearrtar na líomóidí i sliseanna. 

Cuirtear na bláithíní, líomóidí agus an t-aigéad citreach isteach sa síoróip agus cuirtear an pota in áit dorcha ar feadh cúpla lá. 

Ansin déantar scagadh ar an leacht trí criathar agus ceirt ann chun na bláithíní agus líomóidí a bhaint as. Déantar an leacht a bhruith ansin agus é a chuir i mbuidéil. 

Chun é a ól, déantar cúig cuid uisce a chuir le cuid amháin síoróipe. Blasta! 



Seal i Neipeal

Fuair mé an Dialann taistil seo de chuid an Searcaigh ó BorrowBox chun é léamh go leictreonach agus aistir a ghiorrú. 

Cathal groí ag siúl agus ag taisteal in áiteanna éagsúla i Neipeal, beirt fhear óg á thionlacan mar treoraithe agus giollaí iompair. 

Tráth a raibh an raic faoi Fairytale of Kathmandu shíl mé gur saonta a bhí an Searcach, nár thuig sé an bearna maoine agus cumhachta dá réir idir é féin agus na fir óga a raibh caidreamh collaí aige leo. Nár shíl sé é féin a bheith saibhir ó tharla nach raibh sé saibhir sa bhaile. 

Níl mé chomh cinnte anois. Tá cuir síos ar neart eachtraí collaíochta agus spéis léirithe aige i mbuachaillí agus fir óga. Ar éigin go luaitear bean ar bith. Bhain an scaoilteacht collaíochta agus an fánacht siar asam, ach is dócha gur léiriú é sin ar mo shaontacht féin thar rud ar bith eile. Nílim ar mo chompord le caint ar chollaíocht agus illeannánachas.

Tá an cuir síos ar an tírdhreach iontach. 

Ag tús an leabhair luaitear na Maoistigh ach ní déantar mórán cíoradh ar an gceist. 

Tríd is tríd is leabhar taistil luachmhar é. 

Seal i Neipeal 
Cathal Ó Searcaigh
Cló Iar-Chonnacht

2026-06-04

Foinse oscailte agus flaitheas dhigiteach

D'iarr Tús Áite orm píosa cainte a dhéanamh faoi bogearraí foinse oscailte, i bhfianaise roinnt rialtas san Eoraip a bheith ag tréigean Microsoft agus Google i dtreo bogearraí agus ríomhairí atá faoina smacht féin. (Ciallaíonn néalríomhaireacht "ríomhaire duine éigin eile"). An scéal seo a spreag Cearbhall le dul i dteagmháil liom. Tá oifig ar leith i Schleswig Holstein (ceann de na Stáit i bPoblacht cónaidhme na Gearmáine) ag spreagadh agus ag maoiniú comhlachtaí poiblí chun obair le foinsí oscailte agus sás a dhéanamh dóibh féin agus do chomhlachtaí eile. 

Tá an chaint le clos anseo. Seo gluais ar sin, mar a déarfá. 

Dúirt mé go raibh iarrachtaí ar bun ag rialtais bogearraí foinse oscailte a úsáid agus a oiriúnú dóibh féin. Tá sainmhíniu ar bogearra foinse oscailte anseo:

Tá neart ar bun - office.eu mar shampla, a chuireann malairt rogha ar bun do Microsoft Office. Luaigh mise Libre Office atá in úsáid agam féin le blianta. Tá comhéadan Gaeilge ar fáil, a bhuí le Kevin Scannell agus an Ríomhacadamh. 

Mar atá don brabhsálaí Firefox, atá in úsáid agam le breis agus deich mbliana. 

Rinne Marion Gunn, beannacht Dé lena hanam, ceannródaíocht ar úsáid foinsí oscailte chun an Ghaeilge a chuir ar fáil ar ríomhairí. Bhí baint aici roimhe sin le Gaeilge a chur ar táirgí Apple - Clarisworks. Chuir Apple deireadh thar oíche leis an gcomhoibriú. Ní féidir leis sin tarlú i gcás foinsí oscailte. Is an pobal - nó baill díograiseacha de - a dhéanann an obair, agus is leo an táirge. Tá an t-ádh linn go bhfuil leithéidí Kevin Scannell ag saothrú ar ár son!

Tugann bogearraí foinse oscailte deis do dhaoine an bogearra á mhúnlú mar is toil leo féin. Níl síntiúis bhliantúil riachtanach, mar atá á éileamh ag Microsoft agus Google agus a leithéid. Go deimhin tá fáil saor in aisce ar na táirgí, ach is féidir íoc as tacaíocht má tá sin de dhíth. 

Tá córas oibriúcháin Linux ar fáil, togra a bhfuil Linus Torvalds, Fionlannach ón mionlach a labhraíonn Sualainnis, ina thionscnóir air. Tá Linux ina chnámh droma ag an idirlíon. Agus tá leaganacha ar fáil do ríomhaire phearsanta. Tá Ubuntu in úsáid agam féin le cúpla bliain. Arís, tá comhéadan Gaeilge ar fáil. 

Tá an iliomad táirge foinse oscailte ann. Go minic is féidir iad a chur ag obair ar sean ríomhaire, murab ionann agus táirgí Microsoft a éilíonn crua earraí nua gach cúpla bliain de bharr a gcraos cuimhne agus cumhacht ríomhaireachta. 

Cuirimis an ríomhlóid chun cinn! 

2026-06-03

Ní tír í an Afraic...

 


Tá i bhfad níos mó daoine ón Afraic in Éirinn ar na saolta seo. Sa bhaile suanleasa ina bhfuil cónaí orm, agus tógáil as éadan ar bun, tá i bhfad níos mó daoine de dhath le feiceáil. Daoine de bhunadh na hAfraice ina measc. Ach mór roinn is ea an Afraic. Agus formhór na Stáit atá ann is iad na coilínigh a tharraing a dteorann, bunaithe ar an méid a bhíodar féin in ann gabháil agus coinneáil. Ansin bhrúigh siad teanga, creideamh agus córas riaracháin orthu. Ach is annamh náisiún amháin lonnaithe sna críocha sin, agus is iomaí náisiún scartha ag líne ar mhapa a tarraingíodh in oifig i Londain nó Páras. Nó Beirlín, cé gur sciob an Bhreatain na críocha sin tar éis an chéad ár Eorpach. Bhí lámha ag an mBeilg, an Ísiltír agus an Phortaingéil sa chúram freisin. Tá cúinne den Afraic fós ag na Spáinnigh. Agus gan amhras scaip na hArabaigh níos mó ná a gcreideamh le faobhar claíomh.

Dúirt mé cheana gur chreid mé go bhfuil gaeloideachas dlite do na fleiscín Éireannaigh.

Ach tá níos mó de dhíth. 

Caithfear an iolrachas a aithint. Go cúramach. Mar shampla, tá an iliomad náisiúin sa Nigéir - Igbo, Yoruba, Edo, Haussi, Fulani. A gcultúr, creideamh, teanga agus slí bheatha féin acu, ach idirmheascadh freisin so dóigh is go mbeadh oidhreacht ó cúpla náisiún ag duine. Náisiún a bhí in adharca a chéile ní hamháin roimh agus le linn an choilíniú ach le teacht neamhspleáchas freisin. Bhí cogadh cathartha uafásach sa Nigéir nuair a rinne na hIgbo iarracht a Stáit féin a bhunú de bharr cos ar bholg a bheith á imirt acu. Lean gorta agus ár.

Agus níl ansin ach sampla, sampla atá ar bharr m'ordóg agam toisc go raibh mé ag labhairt le fear Edo (an dream ónar ghoid na Breatnaigh cré-umhaí Beinin).

Agus níos luaithe an lá chéanna léigh sagart de bhunadh na Nigéire, sílim, Aifreann. Agus d'éist cainteoir Amáirise m'fhaoistin. Rinne mé iontas de fear ón Aetóip a bheith ina shagart Chaitliceach, os rud é go bhfuil a nEaglais ársa féin acu.

Creidim gur gá do na scoileanna an saibhreas cultúrtha seo a aithint agus a úsáid. Nuair atá an Ghorta á phlé, na gortaí a d’fhulaing sinsir na daltaí a chuir san áireamh, iad a spreagadh. Ach go faichilleach chun nach gcuirfí in adharca a chéile na daltaí. (Caitheadh an lipéad Naitsí le mo chlann, le teann rógaireachta is dócha, ach ghortaigh sé mar sin féin).


Bóthar dhá treo imeascadh, agus caithfear a cheart a thabhairt don dá chultúr. 



As lor liom ꝗ laḃrꝫ de sin

2026-05-31

Nua ar Aonghus.eu


Seilg i measc na nAlp, Cáisc 2026

Nur die Gedanken sind frei...

Deirtear go minic gur nuacht an rud go bhfuil duine éigin nach bhfuil ag iarraidh go bhfoilseofar é, agus gur fógraíocht gach rud eile. 


Rith sé liom nuair a chonaic mé an póstaer thuas, cuid de feachtas an AE.

Tá go leor constaic le sárú chun nuacht iontaofa cruinn a chur ar fáil. Tá fórsaí láidre tráchtála (atá ag ceannacht nuachtáin agus stáisiún raidió as éadan). Tá mioscais Státeagraithe nó billiúnaí eagraithe. Tá áiteanna ina bhfuil iriseoirí dá feallmharú.

Agus anois tá an caclathas ár mba i turscar ginte ag intleacht shaorga. 

Mar sin, tá muinín an phobail as iriseoireacht ag sleamhnú. Agus de dheasca easpa acmhainní, tá sé doiligh ag iriseoirí "dul amach agus fáil amach an bhfuil sé ag báisteach".

Agus ó tharla go bhfuil fiú an iriseoireacht is fearr ag brath ar ioncam fógraíochta, níl saoirse phreasa ann. 

Níl réiteach agam. 

Léim an taz ar líne. Comharchumann a chuireann an nuachtán ar fáil, agus ní thugaim oiread sin fógraíocht faoi ndeara. Cuirim cúpla Euro sa mhí ina dtreo.

Más buan mo chuimhne bhí a leithéid de mholadh ag Alex Hijmans cúpla bliain ó shin. Seirbhís síntiús ina bhféadfá síntiús a ghlacadh le hiriseoirí ar leith. 

Ó rinne Google praiseach den gcuardach, chlis orm an alt a aimsiú arís.

B'fhéidir go bhfuil múnla ansin. Ach bheadh dlíodóirí maithe agus pócaí domhain de dhíth chun teacht roimh dúmhál lucht saibhris is cumhachta. 




2026-05-29

Bóthar na bhFál, Cathair na gClaíocha


Déagóir nó páiste ab ea mise agus na trioblóidí ó Thuaidh fíochmhar fuilteach. Do mac meánaicmeach Deisceart Bhaile Átha Cliath ba thír aineoil, baolach na Sé Chontae. Le cúpla bliain anuas tá roinnt cuairt tugtha agam ar Bhéal Feirste. Ach níl imní an déagóra curtha díom agam.

Bíonn beagán eagla i gceist nuair atá mé ag brath ar Google maps mo choiscéim a threorú ó A go B. Tá mo dhóthain taithí agam anois ar Bhéal Feirste le tuiscint nach bhfuil ceantair dílseacha an tSean Chill ach faoi urchar méaróige de cheantair náisiúnacha. (Agus, sea, d'aon uaim a roghnaigh mé an tsamhail áirithe sin.)

Le déanaí agus mé ag siúl ó thuaisceart Bhéal Feirste go Bóthar na bhFál ba léir go raibh Google do mo threorú tríd ceantar mar é. Is beag duine a bhí thart, bhí sé sách luath, ach bheartaigh mé mo chóta a dhúnadh thar an geansaí glas leis an mana Gael mé. Agus an bóthar a thrasnú seachas mo shlí a bhrú tríd grúpa daoine a bhí cruinnithe. 

Tamall ina dhiaidh sin shiúl mé tríd geata "síochána". 

Le hais cathracha eile tá níos mó claíocha arda le feiceáil i mBéal Feirste, thart ar séipéil, scoileanna agus a leithéid. Gan trácht ar na stáisiúin péas atá fós ina ndaingean dorcha le fál go haer thart orthu. 

Tá an ealaíon sráide suntasach, ach níos mó ann anois nach bhfuil bainteach go díreach le foréigean na dtrioblóidí, ach sách minic is de dheasca na hiarmhairtí atá sé ann. 

Is eagal liom go mbeidh sé i bhfad eile go leagfar claíocha - i gcloigne daoine chomh maith le ar na sráideanna. 

2026-05-13

Ríthe sa Bhíobla

Ní cuimhin liom go baileach cén úrscéal le Lion Feuchtwanger a chonaic mé an tagairt seo, ach is dócha gur Iaftá agus a iníon a bhí ann -

 Tháinig Iaftá ar ais chun a thí féin i Mizpeá ansin agus féach, tháinig a iníon amach ina dháil le ceol tiompán agus le rince. Ba í a leanbh aonair í, mar ní raibh mac ná iníon aige ach ise amháin.

(Móid meargánta a rinne Iaftá an chéad rud a chasadh air ag baile a íobairt dá mbeadh bua sa chath aige. Scéal a choinnigh raibithe ag díospóireacht ó shin.) 

Ba rabhadh roimh Ríthe a bhí ann, sliocht as cuid eile de leabhar na breithiúna. 



Chuaigh na crainn amach tráth chun rí a ungadh dóibh féin. 
Agus dúradar leis an gcrann olóige: ‘Bíse i do rí orainn!’  Dúirt an crann olóige leo, ámh: ‘An amhlaidh a thréigfidh mise mo mhéathras, Lena dtugtar onóir do Dhia agus do dhaoine Chun a bheith i réim ar na crainn?’ 
Agus dúirt na crainn leis an gcrann figí: ‘Tar thusa, agus bí i do rí orainn.’ Dúirt an crann figí leo, ámh: ‘An amhlaidh a thréigfidh mise mo mhilseacht Agus mo dhea-thoradh Chun a bheith i réim ar na crainn?’ 
Agus dúirt na crainn leis an bhfiniúin: ‘Tar thusa agus bí i do rí orainn.’ Ach d'fhreagair an fhiniúin iad: ‘An amhlaidh a thréigfidh mise m'fhíon a chuireann áthas croí ar Dhia agus ar dhaoine d'fhonn bheith i réim ar na crainn?’ 
Ansin dúirt na crainn go léir leis an dris: ‘Tar thusa agus bí i do rí orainn.’ 
Ach dúirt an dris leis na crainn: ‘Más mian libh dáiríre mise a ungadh i mo rí oraibh féin, Tagaigí ar scáth mo ghéag; É sin nó tagadh tine as an dris Agus loisceadh sí céadrais na Liobáine.’