Imbolc 2014: Katie Ní Loinsigh: Nathanna ar ais dá pobal

Is ag filleadh ar a háit dúchais a bhí Katie Ní Loinsigh agus í ag caint ag Imbolc i mBaile Bhuirne. Mheall sí slua sa bhreis dá réir, agus tráthúil go leor ba le scoláire eile de chuid na dúichí a bhí sí ag plé - scagadh á dhéanamh aici ar na nathanna i saothair Pheadair Uí Laoghaire.

An sprioc atá aici ná bunachar de na nathanna a chuir ar fáil don bpobal, rud a léiríodh an spéis ann go háirithe acu siúd atá ag plé le hoideachas. Bhí samplaí breátha aici féin ina sleamhnáin agus í ag léiriú brí na nathanna le pictiúr chliste. Mar a tharlaíonn sé, tá sampla den cineál léiriú sin ar fáil ar líne [PDF] mar thoradh ar an páirt a ghlac í san Comórtas "Tell it straight" i DCU.

Sampla an-mhaith de húsáid na dána digiteacha atá ann; tá leabhair an Athair Pheadair breac le nathanna a bhfuil íomhá láidir ag dul leo agus ciall ar leith leo. Nathanna atá ceilte ar mórán anois go háirithe agus é deacair teacht ar na saothair. (Tá cuid acu digitithe anseo a bhuí le David Webb)

Táim cinnte go mbeidh oidí in ann tairbhe a bhaint as an gcnuasach - go háirithe má bhíonn teacht ar ar líne.

Beidh an cnuasach innéacsaithe, le cabhair ón Leadránaitheoir (a ainm) a cheap Kevin Scannell. Cabhair a bheidh ansin go háirithe agus eolas ar na sean foirmeacha ag éirí gann.

Caint spreagúil a bhí ann; agus táim ag súil, ós nathadóir mé, leis an dtoradh!

Bis orat qui bene cantat

Rud a thugann duine a thagann nó a fhilleann anseo ón Mór Roinn nach gcantar mórán sna hEaglais abhus. Ar chúis amháin nó eile, níl an nós ann. (Is dóigh liom féin go bhfuil roinnt den cúis le feiscint in san rúndacht a bhí de dhíth le linne na Péindlíthe).

Ach tá eisceacht mhór amháin ann - Cór Chúil Aodha.

Bhí deis agam iad a chlos agus muid ó dheas. Chuir siad go mór leis an Aifreann, agus b'iontach an rud é an cheol a chlos ina shuíomh nádúrtha - ceiliúradh Aifrinn an Phobail. Bhí trí nó b'fhéidir ceithre ghlúin d'fhir chúil Aodha ag canadh - buachaillí óga go seanóirí, faoi stiúir Pheadair Uí Riada.

Ardú croí agus meanman a bhí san Aifreann sin. Go háirithe ós rud é gur thug an sagart aitheasc bhreá, bunaithe ar an soiscéal (an rud is annamh...), ag léiriú go bhfuil daingne carraige ag baint le Dia, ach ní a chruas.

Is fíor, mar sin, go urnaíonn an té a chanann go maith faoi dhó.
Nath é seo a chuirtear i leith Aibhistín, ach is cosúil nach é sin go baileach a scríobh sé.

Slí na Coille agus Reilig Gobnatan

Agus muid i Musgraí deireadh seachtaine an Saoire Bainc, shiúl muid Slí na Coille chomh fada le Reilig Gobnatan

Sa Mhuileann a bhí muid ar cur fúinn, mar sin, ní raibh le déanamh againn ach an droichead a thrasnú ar bhóthar Chúil Aodha, agus casadh isteach sa choill. Bhí fógra ag tús an bhealaigh, agus cé nach raibh aon fhógra eile ann agus cúpla gabhal san cosán, níor chuaigh muid ar strae!

Tá an Choill go hálainn. Crainn de gach saghas, agus caonach tiubh ar fás ar roinnt acu. Raithneach agus fásra eile fairsing. Cosán caol, ach gan a bheith ró dheacair. Cé go bhfuil sé soiléir ó na cosáin go mbíonn daoine sa choill, is beag lorg eile d'fheicfeá. Duine amháin a tháinig inár dtreo sa choill. Agus ní fhaca mé oiread a píosa amháin bruscair, rud a bheadh ina chúis iontais anseo i gCill Mhantáin.

Thart ar trí ceathrú uaire a thóg sé orainn dul chomh fada le Reilig Gobnatan agus a cill.
Dúirt muid cúpla paidir ann. Taitníonn an paidir atá greanta ar an dealbh liom:

Go mbeannuighe Dia dhuit a Ghobnait naomhtha
Go mbeannuighe Muire dhuit, agus beannuighim féin duit
Is chughat-sa a thánag ag gearán mo scéil leat
Is ag iarraidh mo leighis ar son Dé ort

Ar an mbóthar a d'fhilleamar chuig an Muileann, ag stopadh go gairid ar tobar Ghobnatan. Cuireann sé míshuaimhneas áirithe orm an bile faoi ualach giobail éadach, paidríní agus a leithéidí a fheictear go minic ag tobar mar é. Braithim gur gaolmhara don phiseog ná don chreidimh an nós. Ach seans freisin nach bhfuil ann ach go bhfuil mo chreidimh fhéin ró intleachtúil, agus ró scartha ón gcroí.

Thrasnaigh muid droichead eile ar an mbealach thar nais, agus bhí an leac seo ann:
Chríochnaigh Conchubhar an rann dom:

Seo é an t-am,
Cá bhfuil mo dhuine?

Is cosúil go mbeireann an t-abhann duine leis ó am go chéile. Tháinig muide slán, pé scéal é.

Siúlóid ana dheas atá ann, a thóg b'fhéidir uair go leith orainn.

De réir mo thuiscint, is ar an gcoill seo a bhí Liam Ó Muirthile ag smaoineamh agus a dhráma "An Crann" á chumadh aige.