Pádraig agus Brighid sa Róimh

Lasar gréne áine apstal Erenn óige Pátric go méit míle rop dítiu diar tróige.	Lasar gréine áine Aspal Éireann ógh Pádraig agus a mhílte mar dídean dár dtruántacht
Brigit bán balc núalann, cenn cáid caillech n-Érenn. Maire ocus Sanct Brigit,⁠ for a fóessam dún díblinaib!	Brighid bán bailc uasal ceann cáidh cailleach Éireann Muire agus Naomh Brighid faoi choimirce na díse go rabhaimid

Bhí an Bráthair Conor McDonogh i mbun staidéar sa Róimh agus scaip sé an dá phictúir thuas agus luaigh Féilire Aonghusa leis na rannta. I gColáiste na bProinsiach a bunaigh na Gaeil sa Róimh atá siad, Coláiste Naomh Iosadóir. Fuair mé an rann maidir le Pádtraig san réamhra gan dua ar CELT. Agus an chéad leathrann maidir le Brighid faoina Lá Féile. (Tá mo chuid nua Ghaeilge thuas ag braith ar an mBéarla anseo).

Ach ní raibh teacht ar an dara leathrann ann. Rinne mé roinnt gúglála, agus fuair mé é - i ndán ar a tugtar Iomann Bhroccáin. Athinsint i bhfoirm véarsaí atá ann ar shaol Bhrighid de réir Cogitosus is cosúil. D'aimsigh mé leagan Béarla anseo.

Nuair atá faill agam, tá sé i gceist agam filleadh ar an ndán, tá cuma spéisiúil air, ach sáraíonn sé mo chumas meabhair a bhaint as gan taca. 

Aguisín - d'fhiafraigh Séamas Barra ar Twitter cathain a rinneadh na pictiúir; d'fhreagair an Bráthair Conor go raibh billeog san Eaglais a dúirt gurb i 1641 a rinneadh. Domenico Castelli a bhí freagrach as an obair.

Bliain achrannach in Éirinn 1641... 

Mór an baois

 

Foinse: Thesaurus Palaeohibernicus lch 296

Mór n-drúiss, mór m-báis, mór m-baile,

mór coll céille, mór mire,

úair is airchenn dul d'éccaib,

beith fo étoil maicc Muire.

Leagan Meyer via CELT agus Neue Mitteilungen aus Irischen Handschriften.- "(British Museum, Additional.80,512,1) fo.32b.)

Tá an leagan thuas den rann seo san lámhscríbhinn céanna le Dul don Róimh, agus díreach ina dhiadh mar a chuir Stokes i láthair iad. Ó LSS leagan Meyer, agus cúpla focail sa bhreis leis - agus nóta nach gá go raibh an dá rann gaolta.

Mór an drúis, mór an baois, mór an buile,

mór an coll céille, mór an mire

óir is éigin dul in éag

bheith faoi antoil mhic Mhuire

Níl antoil baileach cruinn, Íosa a bheith míshásta leat atá i gceist. Na focail is scanrúla sa Bhíobla, dar liom: 

'De bhrí go bhfuil tú alabhog, gan a bheith fuar ná te, táim chun tú a sceitheadh as mo bhéal amach. '

Apacailipsis (Taispeántadh) 3:16

Dul don Róimh

Scaip an Bráthair Conor McDonough an pictiúir thíos ar Twitter inné, agus é ag tabhairt aghaidh ar an Róimh. Ó David Stifter a fuair sé é, is cosúil. 

An rann ag bun leathanaigh de chuid Codex Boernerianus (Folio 23r)

Techt do Róim,

mór saítho, bec torbai.

In rí chon-daigi i foss,

manim-bera latt, ní fogbai.

(Leagan sengoidelc)

Dul don Róimh,

mór saothar, beag tairbhe:

an rí iarrann tú i bhfus,

mur' dtug tú leat, ní bhfaighir.

Athdhánta, Ó Floinn

Teacht don Róimh:

Mór saothar, beag tairbhe -

An Rí a lorgaíonn tú abhus,

Murar thug leat É, ní bhfaighidh

Croí Cine, (Céad Eagrán), de Fréíne

Dhá leagan ag Donncha Ó Céilleachair ina Dhialann Oilithrigh:

Má théir don Róimh ar thóir do Rí

Ní dóigh go bhfaighir a shamhail,

Muna dtugair romhat é i gcomhad do chroí

Imeoir arís go meabhail.

Má théir don Róimh ar thóir do Rí

Is dóigh go mbír ar meabhail

Mura dtugair romhat é i gcomhad do chroí

Sa Róimh ní bhfaighir a shamhail.

An folio iomlán, aimsithe i Leabharlann (Digiteach) Dresden

Tá eolas agam ar an rann le fada, agus is breá liom é. Tá gaois ann, agus gontacht. Níl mé cinnte anois an i Croí Cine nó Athdhánta is túisce a léigh mé é (sa Nua Ghaeilge). Spreag an pictiúir mé le dul ag tochailt, ag lorg an Codex Boernerianus. Tús cuardach mar seo dom ná bunachar Van Hamel - thug an iontráil ansin eolas breise dom, gur ar Folio 23 cúl atá an rann breactha. Agus nasc chuig an leagan digithe i Leabharlann Dresden. Neadaithe i 1d Litir Pól chuig na Corantaigh atá an rann, agus rann eile leis Mór báis mor baile (ábhar tochailte do lá eile...).

Níl léamh na LSS ná na Gréigise agam; mar sin, níl mé cinnte cad é an comhthéacs inar cuireadh an rann, a leagtar ar Sedulius Scottus, (i. Gael) a bhí ina scoláire mór le rá san 9ú ceád agus a scríobh "Scathán Gaoise do phrionsaí" i measc neart eile. 

N'fheadar an é seo a spreag é:

'Ná bíodh aon dul amú ar aon duine; aon duine agaibh a áiríonn é féin a bheith eagnaí de réir ghnás an tsaoil seo, bíodh sé ina amadán le go mbeadh sé eagnaí dáiríre. Mar níl in eagna an tsaoil seo ach díth céille i bhfianaise Dé, mar tá scríofa: “Sáinníonn sé na saoithe ina gcuid glicis féin”; '

1 Corantaigh 3:18-19

Is iontach na dána digiteacha a fhágann go bhfuil rochtain ar dearg thuata mo leithéidí ar gaois na haoiseanna, agus (cóip dílis de) LSS a scríobh Gael léannta blianta fada ó shin i bhfad i gcéin - agus tig liomsa suí ar ríomhaire san áiléar agus amharc air! 

An Dall

Longinus, le Bernini,
in Eaglais Pheadair.
Foinse

A Rí na gcréacht fuair éag i mbarr an chruinn,
Is croí do chléibh dá réaba le láibh an Duill,
Fuil do thaebh ag téachta ar lár 'na linn, -
Ar sgáth do sgéith beir féin go Párthas sinn.

Búrdúin Bheaga

cnuasaithe ag T.F. O Rahilly

Is dóigh liom gur sa leabhar "Six o'clock Saints", fadó, fadó, a chead léigh mé an naomhsheanchas faoi Longinus. De réir traidisiúin a tháinig chun cinn sna meánaoiseanna bhí lagar radhairc ar an dtaoiseach céad ag Golgóta. 

'An taoiseach céad, agus na fir a bhí ag gardáil Íosa in éineacht leis, nuair a chonaic siad an mhaidhm talún agus na nithe a tharla, bhí uamhan an-mhór orthu agus dúirt siad: “Go dearfa, ba é Mac Dé é seo.” '

Matha 27:54

'Ar theacht dóibh go dtí Íosa, áfach, ó chonaic siad go raibh sé marbh cheana féin, níor bhris siad a lorgaí, ach rinne duine de na saighdiúirí a chliathán a tholladh le sleá, agus tháinig fuil agus uisce amach as láithreach. '

Eoin 19:33-34

'Nuair a chonaic an taoiseach céad cad a tharla, bhí sé ag tabhairt glóire do Dhia á rá: “Ba dhuine fíréanta an fear seo go deimhin.” '

Lúcás 23:47

De réir an naomhsheanchais, is é a tholl taobh Íosa leis an sleá (a bhfuil naomhsheanchas dá chuid féin ag baint leis) agus nuair a chuimil sé a shúile ina dhiadh lena lámh a bhí fliuch ag an t-uisce agus an fuil, leigheasadh a radharc. 

Nóta ar an dealbh i mBaisleac Pheadair anseo (agus an margaíocht a thug an sléa, más fíor) chun na Róimhe. I Mantua na hIodáile a d'éag Longinus de réir an naomhseanchais - mar mhairtíreach tar éis dó iompu ina Chríostaí. Creidtear gur thug sé cré fliuch le fuil Íosa ann.

Is léir gur scaip an scéal go hÉireann sna meánaoiseanna, agus go raibh sé mar chuid de chráifeacht an phobail. Luaitear i roinnt orthaí é:

Táim ag cur an ortha so dhuit in ainm an Fhir a céasadh ar an gCrios,

a dhoirt a chuid Fola naomhtha ar ár son.

Lann Líomthaist, ainm an fhir a chuir an tsleágh tré chroide an Úirmhic.

Cad a tháinig as? - Fuil, fíon agus fíoruisce.

In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, a chaoinleacht.

Ó, a Íosa, stop an fhuil atá ag teacht 'na tonn tréan.

In ainm an Athar, agus an Mhic, agus an Spiorad Naoimh.

Measaim freisin go bhfuil tagairt dó san Ortha seo atá sa leabhar Aniar le Futa Fata:

Ortha ar chobh ar bhrobh agus ar bhraoinín

Ar shlat bhinn na ngabha,

Ar shliseog na gcrann,

Mac Mhuire do do thabhairt slán,

Gan ceo, gan anfa, gan draíocht.