Dar mo leabhar!

Nóta: leasaigh mé an mhír seo, míthuiscint a bhí ormsa,  dúradh an méid thíos leis An Léirmheastóir i rphost, ní a tuairim féin é.


Tá blagadóir misniúil nua inár measc, atá mar aidhm aici léirmheas a dhéanamh ar leabhar in aghaidh na seachtaine, agus nach gcuireann fiacail ann mura dtaitníonn leabhar léi. Dúradh an méid seo léi i rphost  le déanaí:

"Léirmheastóirí eile taitníonn gach leabhar faoin spéir leo"
— Léirmheastóir (@SayersPeig) 10 Meán Fómhair, 2014

Is fíor, má fhoilsím léirmheas ar leabhar anseo, gur moltach a bhím beagnach i gcónaí. Tá cúis leis sin. Is ar mhaithe le pléisiúr a léann mise; má bhainim pléisiúr as leabhar, is mian liom sin a roinnt le daoine eile agus molaim ar mo bhlag é. Mise a roghnaíonn na leabhair a léim seachas fíor chorr uair nuair a iarrtar orm léirmheas a scríobh (Tá cúpla léirmheas liom foilsithe ar Tuairisceoir - Sciorrann an tAm, Daideo, An Colm Bán). Sa chás go n-iarrtar léirmheas orm, déanaim tréaniarracht bheith ionraic agus cáineadh má mhothaím go bhfuil sin tuillte.

Ach tá i bhfad níos mó saothair Gaeilge léite agam ná mar a bhfuil tagairt déanta agam dóibh anseo. Scaití, níl na leabhar críochnaithe agam ceal pléisiúir. Uaireanta eile is le drogall agus díomá a chríochnaigh mé iad. Ní luaim anseo iad, mar go mbím sásta bheith réidh leo!

Tá cúis eile le mo dhrogall bheith ag foilsiú léirmheas cainteach anseo; ar feadh cuid mhór de mo shaol gairmiúil, is cuid tábhachtach de mo chuid oibre ná anailís chriticiúil a dhéanamh ar cháipéisí agus ar bhogearraí - ag lorg fabhtanna. Cothaíonn sin meon aigne sách doirbhíoch, diúltach.

Tá faoiseamh aigne mar sin, agus só bhreise, a bheith ag canadh molta leabhair a thaitin liom.

Agus sin mo scéal.

Guím súil grinn agus muineál teann ar an Léirmheastóir áfach, treise léi. Is obair fónta, riachtanach atá ar bun aici.

Brian Óg

Spreag an mír seo leis an Léirmheastóir Aineolach mé le dul sa tóir ar an saothar seo le Pádraic Ó Conaire nach raibh léite cheana agam. 

Chuaigh mé i muinín BorrowBooks mar sin (ós rud é go bhfuil an leabhar as cló) agus tháinig chugam ó carcair éigin i leabharlann Liatroma cóip den leabhar san seanchló. Cé gurbh an Comhlucht Oideachais a d'fhoilsigh níl léaráidí ná foclóir san leagan a fuair mise - is ar líne a d'aimsigh mé an léaráid thall. Níl dáta foilsithe ar an leabhar, ach tá an cuma ar go raibh sé ag scoláire éigin sular bhfuair an leabharlann é - tá línte faoi focail áirithe agus gluaiseanna. Tá an bileog iasachtaí fós gan smál - n'fheadar an mór bliain a bhí an leabhar a luí ar seilf gan léamh!

Scéilín gaisceoireachta ann, lonnaithe in am Cogadh an Dá Rí, agus ról ag Séamas a' Chaca féin ann.

Ag tús an leabhair tá Brian Óg an teidil ina ábhar sagairt i Lisboa ach fonn láidir air - agus cuid mhór dá chomhábhair sagairt freisin - dul le saighdiúireacht agus a gcion a dhéanamh ar son na hÉireann ar an mblár catha seachas sa chrannóg.

Scéal éadrom do ghasúir scoile atá ann, eachtraíocht sách áiféiseach ach taitneamhach. Tosaíonn sé amach sochreidte go leor agus é á sheoladh abhaile - de bharr páirt i gcomhraic dar leis, ach dáiríre cionn is go bhfuil a athair tinn. Ach téann an scéal chun áibhéile agus é sa bhaile in Éirinn áit a mheallann bé é le héalú léi ón páirtí atá ceaptha ag athair agus Rí di. Tá casadh agus lúba dochreidte san cuid seo, agus noda do scéal níos leithne nach dtagann aon forbairt orthu.

Más buan mo chuimhne dúirt Ó Conaire féin ná raibh tíoránaigh níos measa a bheith ag scríobh dó ná gasúir scoile - is ar mhaithe le pinginí a scríobh sé na leabhair seachas le fonn.

Mar sin féin bhain mé sult as agus d'alp siar d'aon iarracht amháin. Ach b'fhearr liom a chuid gearrscéalta nó fiú Fearfeasa Mac Feasa - leabhar seoigh (atá i gcló arís ag Leabhar Breac!) - ná an ceann seo.

Gaolta

Tharraing Maitiú Ó Coimín an cairt seo mar thoradh ar mhír Coc & plé le Dennis ar Twitter:

Tá roinnt nathanna deas breise in An Béal Beo maidir le gaolta:

• Is í a bhean an duine is gaire i ngaol d'fhear, agus a fear an duine is gaire i ngaol do bhean.
• Amnair a bhí sa tSean-Ghaeilge ar dheartháir athair, nó máthar, i.e. uncail.

Luaitear nia, neacht, (ban)cliamhain agus araile ann freisin. 

Dom féin!

Reading maketh a full man,  
conference a ready man, 
and writing an exact man. Sir Francis Bacon

Ní cuimhin liom cathain a léigh mé aiste Bacon ina bhfuil an nath thuas; sílim go raibh sé mar chuid den prós a bhí le léamh don meánteist  fadó. Pé scéal é, neadaigh an nath úd i mo chuimhne, agus meabhraíodh dom arís é nuair a chonac píosaí Scott agus Eoin maidir le sprioc blagadóireachta agus léitheoirí. Bhí port gaolta leis san aiste a d'aistrigh Michal píosa siar 'Sub Specie Aeternitatis'
Tá spéis áirithe agam i líon na léitheoirí abhus agus cárbh as dóibh; caithim súil ó am go chéile ar na staitisticí a chnuasaínn statcounter dom. Suim tánaisteach atá ann áfach. Bíonn sé go deas aisfhreagra - anseo nó san fíor saol - a fháil ar nithe a scríobh mé anseo. (Le déanaí baineadh siar asam nuair a chuir duine anaithnid forrán orm ar an DART. Shíl sé gur aithin sé mé ón ngrianghraif thuas; ó tharla go raibh Gaelscéal á léamh agam bhí sé measartha cinnte go raibh an duine ceart aige. Bhí).

Mar sin féin, is chun faobhar a choinneáil agus a chuir ar idir smaointe agus friotail a bhím ag scríobh anseo. Bronntanas breise atá ann má spreagtar comhrá dá bharr. Ar ndóigh, bím ar mo dhícheall go mbeadh fiúntas san méid a scríobhaim. Ach dom féin, ní don léitheoir atáim tiomanta. Agus níl meas file ná éigeas agam orm fhéin ná meas filíochta ná éigse ar an méid a bhreactar anseo.

Sin anois glac smaointe fánacha!

Fianáin Fabhtacha

Bhí beagnach gach duine againn buailte le deacrachtaí éigin le blogger le déanaí. Deacrachtaí a bhain le logáil isteach nó amach. Is cosúil go raibh na deacrachtaí seo bainte le fianáin (cookie sa Bhéarla) de chuid blogger a bhí fabhtach, de bharr athrú éigin a rinne google ina gcuid bogearraí.

Is éard atá i gceist le fianán ná píosa eolas a chuireann an freastalaí (ríomhaire de chuid blogger sa chás seo) ar fáil don brabhsálaí. 'Sé an chaoi nach bhfuil aon rud san gnáth córas ina mhalartaíonn ríomhairí eolas ar an idirlíon - HTTP - le go gcoimeádfaí eolas faoin stair cumarsáide. Mar sin, mar bhealach thart ar seo cumadh an fianán. Bíonn a leithéid i gceist i gcónaí nuair a bhíonn buaine éigin i gceist sa nasc idir do ríomhaire agus an freastalaí - mar a bhíonn uair a bhíonn cuntas agat ar an ríomhaire seachtrach. Bíonn an t-eolas seo le cur sa chuimhne áitiúil ar do ríomhaire, agus bíonn athnuachan á dhéanamh air ach tú a bheith i dteagmháil leis an freastalaí.
Mar sin, nuair a bhíonn an diabhal rud briste ar chúis éigin, caithfear fail réidh leis. Is cosúil go raibh purgóid ar leith de dhíth ar gach duine againn. Bhíos in ann fáil réidh leis, ach an fabht a bheith leigheasta ag blogger, tríd dul tríd liosta na fianán ag Firefox agus aon rud a bhain le blogger a scrios. Bhain Áine agus Seán an toradh chéanna amach ar bhealaí eile.

Nóta focalbhách: Ní heol dom conas a rinneadh fianán den cookie - ach tá tuairim agam go bhfuil sé gaolta le fian & fianaise.

Gabhra Lir

Tonnta, le Sean O'Flaherty

Sheol an méid a scríobh Dennis inniu mé i dtreo Foclóir an Dálaigh. Agus go deimhin tá lear leis an gciall bóchna le fáil ann; i measc lear mór lir eile! Bhí crostagairt ann do Ghabhar (each bán) - agus faoi sin fuair mé an cur síos iontach ar eacha Mhanannáin - Gabhra Lir nó Gabhra réin - focal eile ar an bhfarraige is ea rian, is cosúil.

Maidir le mo cheist féin maidir le Lear maíonn Maier ina Lexikon der keltischen Religion und Kultur gurbh sna meánaoiseanna a samhlaíodh Lear mar ainm athair Mhanannáin, agus ionannú á dhéanamh le pearsa Oidhe Chlainne Lir agus an athair sin. Ach gurbh sine Tiarna Emain Ablach, agus gurbh tagairt dá ríocht fóthoinn is ea an Mac Lir.

Blúirín: Ní féidir leat loirg do chos a cheilt sa sneachta.

Nath a bhí ag Fergus ar ball beag.

Agus trúig a ghafa do ghadaí Sasanach...

„Das Fragen ist die Frömmigkeit des Denkens“

Baineadh feidhm as an nath thuas, a dúirt Heidegger tráth, mar theideal ar alt faoi Peter Seewald. (Peter Seewald an t-iriseoir a chuir an Pápa faoi agallamh san leabhar Solas an Domhain)

Fiafraitheacht cráifeacht an mhachnaimh.

Feictear dom go dtéann an nath seo go maith leis an cnuasach atá Fergus ag caitheamh gus leis.

Blúirín: Tábhacht an ficsean

Tá fírinne le fáil i ndeá litríocht, a deir m'iar príomhoide san aiste seo:

Aontaím leis. Is fearr a fhaigheann scéal mhaith greim ar ár samhlaíocht agus tuiscint nár fíricí tirime staire, dá fheabhas an chumasc a thógann an staraí leo.

Iriseoireacht Beirte

Tá Conchubhar ag moladh smaoineamh spéisiúil thall ar a bhlag - Fóram Iriseoireachta. Ritheann sé liom go bhfuil modh a úsáidtear i mo ghairm féin - Ríomhchlárú Beirte - a d'fheadfadh a bheith úsáideach i ndlúthú gairm na hiriseoireachta Gaeilge.

Dá mbeadh beirt ag obair le chéile ar scéalta, agus ag comhlánú scileanna a chéile, bheadh obair níos fearr mar thoradh - agus foghlaim ann don bheirt. Agus baol níos lú go sleamhnódh sciorradh méire nó nath seanchaite isteach san rud críochnaithe.

Shamhlóinn go mbeadh sé torthúil dís a chuir le chéile, duine acu a mhúnlaíodh a cheird san ré réamh idirlín, agus duine a d'fhás suas leis na teicneolaíochtaí nua. Shamhlóinn go mbeadh an toradh ar chomhoibriú mar sin, agus an beirt ag foghlaim óna chéile.

Ach níl ansin ach tuairim!

Coisbhirt Chinín

I ndiaidh don óinmhid a bheith tamaill ar meisce agus as a chiall, chuir sé péire de bhróga cuanna bonn tiubh agus iad nua faoina cheann agus thit a chodladh go domhain; agus d'éirigh duine éigin ón gcoisir agus chuir siad péire seana bhróg bonn bhriste in áit na mbróg cuanna bonn tiubh ag Cinín. I ndiaidh do Chinín éirí as a chodladh ar mhaidin an lae amáraigh chuir sé a lámh faoin adhairt agus tharraing go tapa agus go haclaí [ go hiomathlamh agus go iomuaimneach] an dá chuarán leathan lán-bhriste sin chuige.
Do rinne sé féachaint fhada agus scrúdú domhain orthu, ansin dúirt [ go himshníomhach ] go himníoch: "M'olc agus m'urchóid liom féin, is mór an donas agus dochar dom gur fearr a caitheann mo cheann bróga ná mo chosa"

Mo lag iarracht Gaeilge na linne seo a chuir ar an gcrosántacht ar thug Dennis a bhunleagan thall.

Focail nár thuig mé, fiú le comhairle an Duinnínigh, idir [ agus ].

Freagra lag ar dhúshlán Dennis

Tá sceach i mo scornach!

Sop in áit na scuaibe anseo, bunaithe ar leagan úd an froig ag Dennis. Agus ag baint feidhm as Paint seachas aon rud cliste!

Omós don bhFocal

Argóint in aghaidh na Blagadóireachta ag First Things.

Agus freasúra ón stábla céanna.

Tá pointí fiúntacha san dá alt.

Gníomh is ea creideamh!

Spreagtha ag mír Dennis faoi amhras agus cinnteacht.

Chomh fada agus a bhaineann sé le cúrsaí creidimh, is dóigh liom gur cirte Ferr astud amairis. Tá caidreamh - le Dia - i gceist le creideamh, agus is muinín i nDia a thugann cinnteacht. Scriosann amhras caidreamh.

Is fíor go bhfuil ró-chinnteacht baolach. Ach sa chás seo, is dóigh liom go bhfuil fiúntas le Geall Phascal - gur fearr maireachtáil amhail is go raibh Dia ann. Deir Pascal gur gá an nós a bheith againn, agus go leanann an creideamh an nós.

Pléann an Pápa (i Spe Salvi uimh 7) le sainmhíniú Phól ar Chreideamh "Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium" (Eabh 11:1 Is é rud é creideamh ná urra go bhfaighimid na nithe a bhfuilimid ag súil leo agus cruthú gur ann do na nithe nach bhfeicimid).

Luann sé Tomás Acúin a chíor an ceist san Summa Theologica. Cuireann seisean toil agus intleacht san áireamh agus é ag cíoradh ráiteas Phól.

Scríobh C.S. Lewis aiste "On Obstinancy in Belief" ag léiriú an difríocht idir cinnteacht sa Chreideamh, agus an amhras is dual d'eolaí - agus arís, is croí na ceiste ná gur caidreamh le pearsan - le Dia - atá sa chreideamh.

Agus, sa ghrá, Ferr astud amairis!

---

Der Zweifler le Ernst Barlach. Aimsithe ar Wikimedia, curtha ar fáil ag an Deutsche Fotothek.

Blag bhlag

Tá sé beagnach ceithre bliana ó chéad scríobh mé sa chrannóg baoise seo. Tá an bhlag a spreag mé an uair úd imithe, gafa ag turscairí. Ach tá tuilleadh tagtha ar an bhfód ó shin. Agus, mar is léir ó mhír Áine inniu, táimid ag spreagadh a chéile.

Blaganna ag cur le blag ar bhlag.... (Féach DIL faoi bhlag!)

Tréaslaím a bhua san Oireachtas le Tadhg - cuireann a Gharraí siúd go mór leis an gcúinne seo d'iothlainn na Gaeilge. Súil agam go spreagfar níos mó le cuir chun méarchláir!

Liospóin Uí Thuathail

Ar mholadh ó Chon, d'iarr Mick Fealty orm píosa i bhfabhar Conradh Liospóin a scríobh do Slugger O'Toole.

Tá sraith aistí ann, agus m'iarrachtsa anois ina measc.

Infheistíocht cóir

Scríobh Seán Thall is Abhus: Maidir le “Ná hÉiligh Ús”, spreagtha ag an mír seo agamsa. Mar a dúirt mé thall, níl mé frith-chaipitlíoch.

Ach.....

Pé scéal é, tá sé chomh maith agam tagairt a dhéanamh do mhír a bhaineann le hábhar i gCaritate in Veritas: Pléann Uimhir 65 leis an athnuachan atá de dhíth ar an gcóras airgeadais chun teacht as an robach a d'fhág místuaim amhantraíochta ina dhiaidh, agus chun cuir le forbairt daonna. Luann sé "mion airgeadais" - chonaic mé tagairt ar na mallaibh do dream a thugann deis don gnáthdhuine bheith ina infheisteoir i gcóras mar sin - http://www.kiva.org. Caithfidh mé féachaint níos géire air - ní dóigh liom go bhfuil ag cur mo chianóg, ná baol air, isteach san taisce cheart.


Molann an Pápa grá - Caritas - san infheistíocht. Agus freagracht an infheisteora - sampla mhaith é Seán!