Athmháthair

Feictear dom go bhfuil borradh faoin aistriúchán liteartha i litríocht na Gaeilge. (Is cuaifeach aistriúcháin é Risteárd Mac Annraoi, ach sin scéal eile.). Tá Leabhar Breac agus Barzaz ag roghnú saothair ón Fraincis le cuir faoinár mbráid. Traidhfil blianta ó shin chuir Éabhlóid athleagan Conallach den Prionsa Beag ar fáil. Tá Éabhlóid mar fhoilsitheoir dílis do chanúint Uladh. Is mar aistritheoir (an chéad imleabhar de) Harry Potter agus Artemis Fowl a chur mise aithne ar Máire Nic Mhaoláin. Go dtí anois díreach, nuair a d'fhéach mé ar suíomh portráidí ní raibh fhios agam nach é seo an chéad saothar aistrithe ón Iodáilis aici. 

Táim amhrasach faoi aistriúchán, go háirithe ón mBéarla. Seo áfach aistriúchán a shaibhríonn saol liteartha na Gaeilge. Saol aduain curtha romhainn, béaloideas agus béascna na Sairdíne. Ach úrscéal nua aimseartha mar sin féin. Searc agus ciontacht. An tragóid is féidir leanacht as gníomh a déantar le hintinn maith ach atá amhrasach. Searc éagmaise. Searc nach bhfuil collaí ach a bhfuil an cuma sin air don saol agus teir air dá réir. Fearg, saontacht, éad, mioscais. 

Accabadora an teideal bunaidh ar an leabhar seo. "í siúd a chuireann críoch". A chuidíonn leo siúd atá i bpéin agus ag saothrú an bháis an críoch a bhaint amach. 

"Fillus de animo. Páistí anama. Sin a thugtar ar na páistí a bhéarfaí faoi dhó, de bhochtaineacht mná amháin agus aimride mná eile. B'iníon den dara breith seo Maria Listru, toradh déanach anam Bonaria Urrai."

Mar sin a cuirtear ceann leis an úrscéal. Bonaria Urrai an accabadora, cé gur mall go leor a fhaighimid sin amach, de réir mar a fhaigheann Maria amach é. 

Tá rudaí ann a déantar, agus rudaí nach ndéantar. 

Ach conas idirdhealú? An bhfuil sé chomh simplí le teir agus toirmeasc fógartha na hEaglaise agus an Stáit a leanacht, nó an bhfuil léithe ann? 

Tá ceisteanna leochaileacha, an teannas idir an rud atá riachtanach agus an rud atá ceart, agus an easpa cinnteachta is féidir eascairt as á phlé anseo. 

Tá dhá cheist i lár na díospóireachta faoi eotanáis, sa bhreis air má sé ceart in aon chor. Brú teaghlaigh ar othar nach mian leis féin dáiríre bás a fháil. Agus cad go díreach an teorainn péine a cheadaíonn é - go háirithe péin aigne. Cíortar an dá cheist anseo. 

Tá saibhreas smaointe ann, agus dearcadh nua le fáil de bharr gur cleachtadh agus béascna eile atá mar chúlra agus ábhar don scéal. 

Tá saibhreas sa chaint freisin. Baintear feidhm cuí as na bunleaganacha Sardise nó Iodáilise nuair is gá, agus tá gluais ann. Ach seachas sin Gaeilge chraicneach Ultach atá anseo. Admhaím go raibh corr leagan nach raibh agam. Ach is trí léamh a chuirtear eolas ar a leithéid, agus a cuirtear le heolas ar an saol, ar rudaí ar dheacair nó dodhéanta taithí pearsanta a fháil orthu. 

Is le dearbhán leabhar a fuair mé don Nollaig a cheannach mé seo (ón Siopa Leabhar, deile). Táim thar a bheith sásta gur dhein. 

Athmháthair

Michela Murgia 

Aistrithe ag Máire Nic Mhaoláin

Éabhlóid 

Imram

Cnuasach láidir gearrscéalta anseo ó Róise Ní Bhaoill. Taisteal i gceist le sciar acu. An duine i ngleic lena chinniúint iontu ar fad. Lón machnaimh iontu. 

Is beag scéal a léigh mé a bhfuair mé boladh an oilc uaidh chomh mór agus a fuair ó Seomra 393. Homo mulieri lupus...

Tá a leithéid de chreachadóirí ann áfach, agus tá insint máistriúil sa scéal air. Gan an ainghníomh léirithe fiú, tuigeann an léitheoir méid an oilc. 

Tá léargas i scéal eile ar phian an duine de shliocht inimirce a thugann cúl le nós an chine ar mhaithe le cloí le saoirse a baile nua. Nó pian an teifigh. Taithí an deoraí. 

Tá na scéalta snasta fuinte. Beidh mé ag filleadh orthu, measaim, mar beidh doimhneacht nua le haimsiú ar gach léamh. 

Mar is dual d'Éabhlóid, tá snas ar an leabhar féin. Agus tá a cheart tugtha do Ghaeilge shaibhir Rann na Feirste! 

Imram agus scéalta eile

Róise Ní Bhaoill 

Éabhlóid 

ISBN: 978-1-914482-03-8

Aislingí agus tromluí máithreachais

Is follasach nach máthair mé. Tá an taithí sin, atá fréamhaithe sa cholainn, iata orm. Ar ndóigh is tuismitheoir mé, bhí mé i láthair nuair a rugadh mo chlann agus tá mo sheacht sháith clúidíní cáidheacha athraithe agam. Nílim dall ar imní agus áthas an chúram. Ach tuigim go bhfuil réimse taithí nach bhfuil agam. Tá blaiseadh de le fáil sa chnuasach seo Tonn Teaspaigh. Níl an foclóir critice agam chun cuir síos cruinn a dhéanamh air, agus ar aon nós is fearrde sibh go mór réamhrá léannta Daniela Theinová a léamh seachas mo chuid rámhaille.

 

Mhothaigh mise gur brionglóidí, imprisean atá sna dánta. Tromluithe uaireanta. Rudaí curtha as a riocht ag tuirse colainne nach bhfuil éalú uaidh agus manglam hormóin ag cúrsaíocht tríd an cholainn chun go mbeadh an mbean in inmhe dá cúram. Áthas agus sonas freisin a thagann le forbairt na clainne. Agus grá domhain. Dánta le filleadh orthu, agus línte agus meafar a scaipfear. 

 

Tá agus dánta eile i gceist leis an leabhar freisin. Ilghnéitheacht iontu ach roinnt de na comharthaí sóirt céanna bainteach leo. 

Tá dán fhada faoi Barcelona 1974 ann, taithí au pair. Tá soghontacht agus cúthail na mnaoi óige as iargúil Éireann léirithe go paiteanta ann, le mar a bheadh scuabadh éadrom péintearacht a thugann le fios go bhfuil pictiúir níos iomláine ann. 

Táim ag streachailt le m'easpa cumais cuir síos ar an taitneamh a bhain mé as an gcnuasach shaibhir seo. 

Ag seoladh an leabhair mhol Máirín Nic Eoin an leabhar féin mar earra, a cruth is toisí, an cló agus an dearadh, an ribín chun áit a mharcáil, léaráidí Kim Sharkey. Tacaím go tréan leis an moladh céanna. Luíonn an leabhar go deas sa lámh, agus rachaidh sé go deas i bpóca don té ar mian leis mám filíochta a bhlaiseadh ar a shiúlta. Mar is mar sin is dual filíocht a léamh - an leabhar a thógáil agus dán a roghnú de réir ala na huaire. Tá sin le fáil go flúirseach anseo. 

Tonn Teaspaigh agus dánta eile 

Ailbhe Ní Ghearbhuigh 

Éabhlóid 

Máithreachas ceiliúrtha go fileata...

Mheall cuireadh ó Ailbhe isteach go lár na cathrach mé, go dtí an siopa leabhar i Sráid Fhearchair. Bhí an leabhar is déanaí léi, Tonn Teaspaigh, foilsithe ag Éabhlóid, le seoladh.

Is í Máirín Nic Eoin a rinne an chaint. Shocraigh sí, os Eoghan a chuir i láthair í, labhairt ar an leabhar mar earra i dtosach, ag tabhairt ómós tuillte do obair Eoghan agus a mheitheal. An cúram a dhéan siad de pháipéar, cló, clúdach (Caomhán Ó Scolaí luaite go sonrach). Eagarthóireacht a d'fhág an téacs gan cham. Ealaíon Kim Sharkey ar an gclúdach agus scaipthe tríd an leabhar. Ribín an, a chuireann cuma liotúirgeach ar an leabhar. (Tá blagmhír ansin, maram). Caighdeán ard snasta leagtha síos ag Éabhlóid, a shantóidh filí dar le Máirín. [Bhí na tréithe céanna le sonrú i Tairseach le Dairena Ní Chinnéide, anuraidh].

Ansin chrom sí ar chaint go líofa moltach ar Ailbhe, agus an ghlúin dar daoibh í, ag tagairt do na Scríbhneoirí óga agus úra a ghairm Ríona Nic Congáil ar an tsaoil, agus ag rianadh na forbairtí tríd na cnuasaigh foilsithe agus an t-aitheantas a fuair sí fán tslí - mar shampla í bheith luaite ar ghearrliosta RTÉ A poem for Ireland. Labhair sí ansin ar an gcnuasach reatha agus an taithí mar mháthair as ar fáisceadh é. Taithí atá thar a bheith ioga agus go mbíonn teannas ag baint leis, go háirithe dóibh siúd faoi thionchar an feimineachas atá amhrasach faoi bheith cúngaithe ag an sainmhíniú. Agus an leochaileacht a bhaineann le taithí le leanaí a roinnt fiú i gcló filíochta. 

Labhair Máirín go líofa spreagúil agus níl san cuir síos seo ó mo chuimhne ach macalla fann. Tá súil agam go gcuirfear a cuid cainte i gcló. Luaigh sí roinnt dánta go sonrach ag piocadh amach gnéithe le plé. Mhol sí freisin réamhrá an leabhair leis an scoláire Seiceach Daniela Thienová. 

Ansin léigh Ailbhe cuid de na dánta ón gcnuasach chun ár spéis ann a threisiú níos mó fós. 

Lean an allagar ar aghaidh sa siopa agus ar ball i gClub an Chonartha. Is leor a rá go raibh sé tar éis meán oíche nuair a shroich mé an baile, agus gur mise is túisce a d'fhág. 

Táim ag súil go mór leis an gcnuasach a léamh... 

Mórléamh IMRAM

Le traidhfil blianta anois tá Féile litríochta na Gaeilge IMRAM ag comhoibriú le féilte litríochta eile chun roinnt Gaeilge a bheith san áireamh. Is i gcomhpháirt le Féile Leabhar Bhaile Átha Cliath  a eagraíodh mórléamh an lae inniu sa Chlólann i gCaisleán Átha Cliath. Triúr scríbhneoir ag léamh as na saothair is déanaí leo a foilsíodh. 

Chuir Seán Ó Muireagáin tús le cúrsaí, ag léamh as ceann dá noibhillí - Aiséirí, scéal ficsean eolaíochta crua faoi árthach taiscéalaíochta go pláinéad eile ag súil tearmann a aimsiú do fuílleach an daonra ar an domhan, a bhfuil tubaiste aeráide i ndán di. 

Léigh sé tús an scéil, blaiseadh deas den rud atá i gceist leis. Éabhlóid a d'fhoilsigh Bádh b'fhéidir 

Na Ríthe Beaga le Delphine de Vigan an dara leabhar atá aistrithe ón bhFraincis ag Máirín Nic Con Iomaire do Barzaz. Scéinséir faoi shaol na gceiliúrán dá ainneoin féin ar YouTube, an maoin atá le crú as, agus an lorg is féidir leis a fhágáil. Leabhar den scoth, ar scríobh mé roinnt de ar maidin. Léigh Máirín sliocht as tús an leabhair go bríomhar taitneamhach. Luaigh níos mó ná duine amháin liom ina dhiaidh feabhas a cuid léitheoireachta agus gurb fiú machnamh ar closleabhar a dhéanamh as an leabhar, agus Máirín á léamh. 

Sé Ógie Ó Céilleachair a chuir clabhsúr leis an ócáid, ag léamh sliocht as a úrscéal ollscoile Árasán. Dúirt sé go raibh a chuid daltaí fiosrach faoi cén fáth nach raibh an leabhar seo leis á léamh ar scoil acu, leabhar a mheas sé féin a bheith ró ghraosta dóibh. Ach gur a mhalairt de thoradh a bhí ar a iarrachtaí iad a stiúradh uaidh...

Léigh sé eachtra thar a bheith greannmhar ó thús an leabhair, ina bhíonn duine den gceathrar atá in aontíos san ollscoil san léacht mícheart - Gearmáinis seachas Gaeilge - agus an t-achrann a eascraíonn as. Ainneoin go ndearna sé búistéireacht an na habairtí Gearmáinise bhain mé an-sult as an léamh, agus bhain sé neart gáire as an lucht éisteachta. 

Tá Árasán léite freisin agam, agus é i gceist agam scríobh faoi anseo. 

Ócáid thar a bheith taitneamhach ar an iomlán, agus iontach bheith i gcomhluadar daoine arís agus cur is cúiteamh a dhéanamh faoi na leabhair tar éis na hócáide. 

Leanfaidh IMRAM ar aghaidh ar feadh seachtaine - i bhfad barraíocht imeachtaí ar siúl le freastal orthu ar fad, ach tá súil agam bheith ag sciar acu. 

Tá fáil ar an gclár iomlán ar imram.ie. 

Imram agus scéalta eile ~ Róise Ní Bhaoill

Tugtar ar thurais muid sna scéalta seo, turais intinne, turais go críocha aduaine, turais go tíortha atá stollta ag an choimhlint agus ag an athrach; ach is turais go croí na daonnachta iad go léir, le daoine atá ag cuartú saol dóchasach úr nó le daoine a bhfuil orthu gníomhú in aghaidh a dtola. I ndomhan a bhfuil mórghluaiseachtaí daonna ag léiriú an éagothromais, feictear an daonnacht ina steillbheatha sna scéalta seo. Inste i nguth tomhaiste deisbhéalach, tá scéalaíocht Rann na Feirste i stíl liteartha chomhaimseartha an lae inniu le sonrú go soiléir sna scéalta seo. 

Agus í ag caint ar an chnuasach gearrscéalta, luaigh Ní Bhaoill gurbh iomaí rud fánach a chuirfeas an síol don scéal. Bhí sí tráth, mar shampla, i Seattle Cheanada agus tharla í ar cuairt ar iarsmalann ansin a bhain le Ruathair an Óir.  I measc na leabhar a bhí ar taispeáint san iarsmalann, bhí an t-aistriúchán a rinneadh ar Rotha Mór an tSaoil le Micí Mac Gabhann, fear a rugadh gar go maith don áit ar tógadh a máthair mhór féin. Chuir sin ag smaoineamh í ar na fir as an iarthuaisceart a rinne an turas anonn go dtí an Yukon agus an dóigh ar chuir sin corr ina gcinniúint, bíodh sé beag nó mór. Is iad na castaíocha seo sa tsaol, bíodh siad ag baint le teitheadh nó imirce, le bás nó breith, leis an lámh láidir nó leis an fhoréigean is cás léi ina cuid scéalta. 

Seo an chead bhailiúchán gearrscéalta ón údar. Pléann na scéalta le téamaí uilíoch: an grá, an bás, foréigean, cumhaidh agus imirce. Díríonn an t-údar ar an chaidreamh, nó an easpa caidrimh, idir daoine agus an dóigh a dtéann siad i ngleic le constaicí an tsaoil. Is scéalta comhaimseartha a mbunús, atá suite i suíomh cathrach. Tá léargas iontu ar mheon agus iompar éigneoir in Óstán cathrach agus ar dhídhaonnú an iompair sin. Tá ról sonrach ag an chathair chomh maith i saol fir atá ag dul i dtaithí ar bhás a chéile agus ar an dóigh a bhfaigheann sé sólás ag taisteal ar chóras iompair na cathrach. I scéal eile, meabhraíonn bean tuaithe ar shiúl dosheachanta an néaltrú i mbruachbhaile cathrach, áit a bhfuil a comharsan ag cailleadh aithne uirthi. Díríonn scéalta eile ar chás an imircigh, bíodh sin an tÉireannach i gcéin a bhfuil uirthi plé le bás linbh, an t-imirceach Moslamach atá ag éalú ón phósadh éigeantais nó taithí teifeach a fhaigheann dídean ar an Mhór-Roinn. Tá ceisteanna aitheantais, baile agus cumhaidh fite fuaite sna scéalta seo. Spíontar scéal leabharlannaí a fhaigheann a mian ach nach bhfuil deireadh maith air. Sa scéal Ocras tugtar léargas ar an dóigh a dtéann an marbh-bhreith i bhfeidhm ar shaol lánúin óg. I Leath an Caillí, téann an t-údar siar go tréimhse ruathar an óir agus taithí fir ar an tsaol sin.

Faoi Údar:

Is gearrscéalaí agus file í Róise Ní Bhaoill as Rann na Feirste. Is é Imram agus Scéalta Eile a chéad cnuasach gearrscéalta. Tá roinnt blianta caite ag Róise i mBéal Feirste ag obair le hIontaobhas Ultach ar son na teanga. D’fhoilsigh Iontaobhas Ultach bailiúchán scéalta léi dár teideal Taisce Focal, Scéaltaí beaga do dhaoine móra in 2007 dírithe ar fhoghlaimeoirí fásta. Bhí Róise ina comheagarthóir ar an leabhar Bás in Éirinn — May You Die in Ireland (Iontaobhas Ultach, 2011) agus ar Gaelic-Medium Education Provision: Northern Ireland, the Republic of Ireland, Scotland and the Isle of Man (Iontaobhas Ultach, 2003). Chuir Altram amach bailiuchán rannta agus amhrán do pháiste léi, Ceol Leat! (2016). 

In 2010 d’fhoilsigh Iontaobhas Ultach an leabhar Ulster Gaelic Voices, Bailiúchán Doegen 1931 mar thoradh ar an obair a rinne Róise ar an tsaibhreas béaloidis Ultach a bhailigh Wilhelm Doegen sna 1930idí. Tá cnuasach aistí lena hiarchomhghleacaí, Aodán Mac Póilin, Our Tangled Speech, essays on culture and language (2018) ar an obair is deireanaí ar chuir sí eagar air.

Chaith Róise tréimhse i Sasana agus bhí sí ina heagarthóir ar an iris Arts Research Digest le linn a hama ansin.

Cuireadh filíocht dá cuid i gcló in Krino agus tá bailiúchán filíochta idir lámha aici faoi láthair.

Imram agus scéalta eile 

Róise Ní Bhaoill 

Éabhlóid 

ISBN: 978-1-914482-03-8 

Comharseilbh, carthain, ceannas, ciontacht

FAINIC - PLÉITEAR MIONSONRAÍ DE SCÉAL UÍ MHUIREAGÁIN An Choilíneacht SA BLAGMHÍR SEO. TÁ SCÉALMHILLEADH ANN DÁ RÉIR.

Arcadia, Thomas Cole, Fearann Poiblí

San scéal "An Choilíneacht" feicimid "múinteoir" ag míniú fíorstair an phobal do ábhar múinteora. Fuílleach an chine daonna iad "An Phobal" - cúpla céad duine ina gcónaí i ngleann iargúlta ar oileáin torthúil mara, folaithe agus cosanta ag sléibhte agus coillte. Diaidh ar ndiaidh foghlaimíonn an dalta fíor stair an Phobal - atá ceilte ar éinne nach múinteoir iad - ón múinteoir.

Eascraíonn an Phobal as coilíneacht a bhunaigh rachmasóir ar mhaithe leis féin nuair a bhí an tubaiste timpeallachta follasach; coilíneacht ina raibh amhais an rachmasóra agus beagán eile in uachtar agus mná go háirithe in íochtar.  Tarlaíonn, nuair atá sé follasach go bhfuil an sibhialtacht lasmuigh teipthe, ceannairc i measc na n-amhas; agus bíonn cúrsaí níos measa do formhór na ndaoine nach den dream beag amhais iad. Daoirse oibre i ndán do chách; daoirse collaíochta i ndán do na mná; ocras nó bás foréigneach i ndán d'éinne a dheineann iarracht éalú chun na coillte.

Beartaíonn líon beag ban, sna coillte agus i measc na mná leapan ag na hamhais, nach bhfuil de réiteach ar an scéal ach éirí amach, agus sibhialtacht nua a thógáil ar fothracha na coilíneachta. Léirítear sa scéal conas mar a éiríonn leo; agus go bhfuil sé beartaithe acu go gcuirfí an stair leis na corpán nach féidir iad a sheachaint má tá éirí amach le bheith ann.

"Dhéanfaidh muidne cinnte de nach mbeidh ach ár macasamhail féin ar an eolas fá seo go deo. Mná iontaofa!"

Cé go ndeirtear go bhfuil cách comhionann sa phobal, is léir gurb iad na múinteoirí, atá ar an eolas faoin bhfíor stair, agus an stair a chuaigh roimhe, atá i gceannas. Iad airdeallach ar na tréithe sainte a d'fhéadfadh an coimheá a chuir as a riocht, agus ar a gcumas iad a mhúchadh. Ní mínítear conas, ach ar ndóigh tá neart de na drochthréithe daonna atá foghlamtha agus a mbeadh oideachas sa chiall is leithne leor dóthanach chun iad a mhúchadh. Baineann sé sin go háirithe le saint agus ceann de na hábhair eile a phléitear go mion sa scéal - an dóigh go raibh ciníochas fite fuaite sa sochaí díreach roimh an teip, agus é ina mhodh smachtaithe ag an t-aos beag i gceannas. 

Dhá rud eile a phléitear mar chúis leis na fadhbanna ná creideamh; agus lánúnachas, agus grá collaí. Mheas mé (ach is creidmheach mé) an píosa faoi chreideamh sa scéal a bheith measartha eadomhain agus níor aithin mé mé féin ann; cé gur dúradh go mbeadh cead ag an gcéad glúin cloí leis an gcreideamh, nach mbeadh cead acu é a sheachadadh. Míníodh freisin, ó tharla nár tharrtháil a nDia daoine a chreid in gcreideamh ón tubaiste, go nglacfaidís leis go réidh nach raibh a gcreideamh fíor. Ní dóigh liom go bhfuil creideamh ar bith a shíleann sin; cé go bhfuil grúpaí beaga Críostaí ann gan amhras atá ag dreim leis "An Rapture" - go dtógfar ná fíréan ar neamh d'aon iarracht chun iad a tharrtháil ón tubaiste. Tá formhór na gcreideamh níos casta ná sin, agus is deacair liom a shamhlú go ngéillfí don coinníol a bhí luaite san scéal - ach níl sa scéal ag deireadh an lae ach sceitse de shaol a bheadh níos casta dá mba ann dó.

Bhí an pointe faoi leanaí a bheith á tógaíl scartha óna dtuismitheorí bitheolaíochta spéisúil - níor míníodh sa scéal conas a ghinfí iad. Bheadh sé le tuiscint, go háirithe agus gan ach pobal beag ann, go mbeadh córas éigin ann chun páistí folláine a ghineadh chun an pobal a choinneáil seasmhach. Tá méid an phobal luaite, ach níl an coibhneas idir fir agus mná; seachas go bhfuil fir fós ann agus mar sin gur ar gnáthbhealach a gintear clann. Bheadh ceisteanna agam áfach faoi an mbeadh pobal de 300 dáiríre inbhuanaithe - sin an teorainn a luaitear le hacmhainní an tearmainn atá acu, agus atá i gcosúil fíor leochaileach. 

Mheabhraigh an scéal dhá scéal eile dom a phléann le saol gan fir - cé nach bhfuil a leithéid i gceist go baileach sa scéal seo; saol gan patrarcacht atá ann.

San scéal Herland a phléigh mé anseo cheana - agus gearrscéal a léigh mé i bfad siar Houston, Houston, Do You Read? 

San dá scéal sin, saol iomlan gan fir atá i gceist ach tagann triúr fear isteach san saol sin agus is trina súile siadsan, nó le bheith cruinn tríd súile an duine is mó a bhfuil bá aige leis na mná a insítear an scéal. Spéisúil go leor, agus rud nach raibh fhios agam i dtosach - mná a scríobh an dá scéal, i 1915 agus 1977 faoi sheach.

Cabhraíonn ficsean samhlaíocht amharc ar fadhbanna agus réitigh a shamlú. Comhtráthúil go leor tháinig an aiste seo Instructions for the Age of Emergency  mo threo inné agus mé ag machnamh ar an scéal seo agus na ceisteanna a tharraingíonn sé anuas. Níl - go bhfios dom - aon rud le Monica Byrne léite liom. Ach tá an leabhar a luaigh sí A Paradise Built in Hell: The Extraordinary Communities That Arise in Disaster le Rebecca Solnit anois ar mo liosta. 

Pointe suntasach in san aiste, agus pointe atá thar a bheith tráthúil - baineann go leor den dioscúrsa faoi IS ag gabháil seilbh ar an domhain le himní an líon beag fear geal atá anois i seilbh na cumhachta go dtiocfaidh deireadh le domhan s'acu. Tiocfaidh, gan amhras - agus is gá go dtiocfadh mar níl sé inbhuanaithe. Ceist eile conas. [An an ábhar sin, ritheann scéal eile liom Emergency Skin le  N. K. Jemisin (ar fáil saor in aisce anseo)]

Is breosla na scéalta seo, idir diostóip agus útóip, chun machnamh a dhéanamh ar conas an saol a athrú - táimid i Ré na Géarchéime, agus ní féidir teacht slán gan an status quo a athrú, agus athrófar é - ach an n-athrófar chun feabhais é, nó an mbeidh cogadh agus ár ann? Tá na hacmhainní ann an pobal a chothú - ach níl na hacmhainní ann don saol santach caifeach atá an bheagán - muide ina measc - ag caitheamh ar chostas an mórán. Ar nhaithe linn féin tá leasú de dhíth. 

Is maith liom go bhfuil roinnt den ábhar seo á chíoradh as Gaeilge anois - féach freisin An Dara Rogha  le Celia de Fréine. 

Fuil

FAINIC - PLÉITEAR MIONSONRAÍ DE SCÉAL UÍ MHUIREAGÁIN FUIL SA BLAGMHÍR SEO. TÁ SCÉALMHILLEADH ANN DÁ RÉIR.

Murab ionann agus na scéalta eile sa chnuasach, tá tús an scéil seo lonnaithe go luath sna meánaoiseanna, agus i lár na hEorpa. Baineann Seán Ó Muireagáin a chasadh féin as scéal na súmairí fola chun eachtra a leanann thar roinnt céadta bliain a insint agus chun ceisteanna éagsúla a chíoradh go hindíreach - dílseacht, piseogacht, timpeallacht, agus araile. 

Tosaíonn an scéal amach coinbhinsiúnta go leor - na huaisle agus a saighdiúirí ag imirt cos ar bolg ar na tuathánaigh in aimsir ocras agus anró. Casadh i dtreo an uafáis ansin - leanaí ag dul ar iarraidh, agus teaghlach an tí mhóir ag dul i bhfolláine agus i neart. Aois mínádúrtha á bhaint amach acu, agus a leanbh gan a bheith ag dul in aois in aon chor... Ráflaí faoi ól fola.... Ceannairc na saighdiúirí agus slad... An seirbhíseach dílis a tharrthálann an mac a bhfuil gean aici air. An teitheadh ó áit go háit nuair a thugann daoine faoi ndeara an leanbh gan a bheith ag dul in aois - an seirbhíseach á choinneáil beo lena cuid fola féin. Dílseacht agus gean a leanann ó ghlúin go glúin ina teaghlach sise. 

Dílseacht a dhéanann leas an teaghlaigh ar feadh seal, de bharr saibhreas le hoidhreacht agus go háirithe de bharr an eolas is féidir leis an mac síor óg a chnuasach agus é ag léamh go fadsaolach ina thearmann sa choill. Ach san áit a bhfuil rachmas tá formad agus i cogaí na meánaoiseanna is féidir le formad bheith marfach. 

Agus de réir mar a leanann forbairt creimtear tearmann na coille. Casadh glic san scéal an dóigh a chinntíonn an príomhcharactar a sholáthar fola nuair nach dtig leis an teaghlach soláthar do níos mó - agus fós gan dochar a dhéanamh do dhaonnaí. 

Súmaire daonnachtúil léannta. 

Casadh eile sa scéal nuair atá an coill á dhíothú, agus gá arís le teagmhálacha daonna. Agus gá freisin críoch a chuir le saol fhada... 

Fearacht aon scéal samhlaíochta mar seo, beidh a léamh féin ag gach léitheoir ar na ceisteanna a spreagtar. 

Ach tá an insint agus an t-atmaisféar ana chliste, agus spreagtar comhbhá le neach atá an-éagsúil leis an ghnáthdhuine. 

Ábhar machnaimh go leor! 

Aiséirí

FAINIC - PLÉITEAR MIONSONRAÍ DE SCÉAL UÍ MHUIREAGÁIN AISÉIRÍ SA BLAGMHÍR SEO. TÁ SCÉALMHILLEADH ANN DÁ RÉIR.

 

Pláinéad Glas (foinse)

San scéal Aiséirí tá comhlacht mhór tar éis criú bheag a sheoladh chun domhain nua a aimsiú agus an domhain seo ar thairseach thubaiste aeráide. Foireann de chúigear duine, captaen, oifigeach slándála, bitheolaí, saineolaí talmhaíochta agus innealtóir. Agus intleacht shaorga ar a dtugtar Aoife. Seachnaíonn Seán antramorfachas thar sin áfach, agus tá an IS ag feidhmiú go fuar de réir prótacal agus algartaim réamhroghnaithe na comhlachta. Tá na daoine iad féin, ach a ndúisítear as tromshuan an turais iad, i gcultacha a smachtaíonn a gcolainn agus a n-intinn chun mothúcháin a d'fhéadfadh an misean a chuir i mbaol a mhaolú.

Tagann siad ar phláinéad atá torthúil, aer fholláin, fíoruisce iontach glan, clúdaithe le fásra glas. Léiríonn a n-iniúchadh gur neach amháin an fásra, le timthriall éifeachtach a choinníonn an talamh torthúil agus an síon seasmhach. Siosafas 2 atá ar an bpláinéad, pléann an chaptaen gá é athainmniú - tá nod san ainm áfach...

Ficsean eolaíochta crua atá anseo, réalaíochas ag baint leis an gcuir chuige cé nach bhfuil gach teicneolaíocht a luaitear forbartha fós.

Fágann Seán go leor snáithe ar foluain chun machnamh a spreagadh. Cad ba chúis leis an fabht i gculaith Bhlaithín a lig di mothúcháin ciontachta agus aiféala a bheith uirthi faoin gcoilíniú? Í féin? Nó tionchar eachtardhomhanda? Toisc go raibh an IS ag faire go géar tugtar an eachtra chun deireadh go luath, ach...

Tá sé suntasach gur mún na luchóga a tugadh mar ainmhithe saotharlanna a thugann an chaoi chun an neach eachtardhomhanda a smachtú. Marcáileann lucha a bhfearann le mún, agus is loitiméirí iad....

Nuair a fhilleann an árthach ar an domhan seo agus tubaiste tarlaithe ó shin, faoin IS atá sé cinneadh a dhéanamh cé mhairfidh ar athfhilleadh go Siosafas 2 ó tharla gan soláthair ach do bheirt. An Captaen agus an t-oifigeach slándála "Gunnaí" atá fós torthúil a roghnaítear - an rogha fuar fóinteach nach raibh ar chumas an chaptaein a dhéanamh. Ádhamh agus Éabha nua... 

Tá neart ábhar le cogaint sa scéal. Agus réalaíochas ag baint leis na carachtair agus réimse cineálacha daoine i gceist. 

Cosán Cholm Cille

Bhí an leabhar seo istigh mar féirín le Bádh b'fhéidir nuair a tháinig sé chomh fada liom ó Éabhlóid. 

Dánta agus seanchas a bhfuil baint acu le Colm Cille agus ealaíon ag dul leo.

Dánta nua le Dairena Ní Chinnéide agus Meg Bateman ag tarraingt as scéalta faoi shaol Cholm Chille. Aistriúcháin ag Eoghan Mac Giolla Bhríde ar dánta ón tseanlitríocht a leagtar ar Cholm Cille.

Leagan i nGaeilge na hÉireann ag Rody Gorman ar an ndán fada le Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair - Birling Chlann Uí Dhónaill - faoi foireann agus long i ngleic leis an anfa, ach a bhaineann Í amach slán.

Blúiríní seanchas as bailiúchán na scoil. Léaráidí agus grianghraif ealaíonta.

Deoir ghloine ag Seán Ó Flaithearta agus é curtha i lár tírdhreacha éagsúla. Léaráidí ag triúr eile ag treisiú na dánta le híomhánna.

Is dócha go raibh taispeántas ag dul leis le linn Fhéile an Earagail. Is cuimhneachán cuanna ealaíne an leabhar ar cothrom lae breithe Cholm Chille míle chúig chéad bliana ó shin. 

Cosán Cholm Cille

Ceiliúradh 1500 Cholm Cille

Baird Nua-Aoiseacha d'Fhéile an Earagail 2021 i gcomhar le Colmcille

SCRÍBHNEOIRÍ:

Dairena Ní Chinnéide

Meg Bateman

Rody Gorman

Eoghan Mac Giolla Bhríde

EALAÍONTÓIRÍ:

Seán Ó Flaithearta

Kim Sharkey

Norman Shaw

Derek Robertson

Apacailipsis Sheáin

Cúig chinn de scéalta atá sa chnuasach is déanaí ó Sheán Ó Muireagáin, cúig fhís den saol a d'fhéadfadh bheith ann. Cruthaíonn sé cruinne i ngach scéal acu, agus mar is dual do ficsean samhlaíochta maith is é an duine agus a bhéascna agus iarmhairtí a iompair téama gach scéal. Ach níl siad gan dóchas. 

An Chóir Chodlata

An Turas

Aiséirí

Fuil

An Choilíneacht

Sa Chóir Chodlata tugtar isteach muid i cruinne deachtóireachta ina gcuirtear iadsan a éiríonn amach chun suain ar feadh seal, agus tugtar deiseanna dóibh "bisiú". Cad a tharlódh áfach dá mbeadh duine den ciorcal órga ag easaontú.... 

Fuadaíonn an Turas muid isteach in aigne duine atá ag déanamh a anama, ag teacht ar thuiscint ar a iompar féin agus na fíorchúiseanna leis. 

Scéal ficsean eolaíochta crua is ea Aiséirí, misean chun pláinéad nua a aimsiú don gcine daonna sula scristear an domhain seo. Ach conas plé leis an mbeatha ann? Intleacht shaorga agus foireann bheag daoine. Taitníonn an intleacht shaorga go háirithe liom - níl bréag antramorfachas i gceist. Pléann an IS le rudaí de réir na prótacail agus na halgartaim agus ar mhaithe leis an misean a leag a mháistrí síos. Níl aon géarchéim coinsiasa fearacht HAL i gceist. 

Déanann Fuil athléamh ar finscéal ársa na daoine atá beo ar fuil daonna agus óige buan acu dá réir. Ach cuireann Seán an scéal bun os cionn ón gnáthléamh. 

Pobal beag a tháinig slán agus atá i bparthas sa scéal deireadh - ach caithfidh ceannairí an phobail an stair dorcha a fhoghlaim d'fhonn buaine an phobail a chinntiú. 

Cúig scéal ana éagsúil ach a suíonn le chéile go compordach sa chnuasach. Táimid go dtí gann ar ficsean samhlaíochta machnamhach, nach bhfuil dírithe ar aosánaigh agus eachtraíocht. Tá lón machnaimh sna scéalta seo den chineál a thugann Ursula le Guin dúinn. Cé hé an duine agus cad atá dlite dó? 

Thaithin na scéalta seo go mór liom, agus fillfidh mé orthu. Chuir mé fios ar an leabhar ó Éabhlóid nuair a chonaic mé luaite ar Twitter é agus cóip faighte ag Réaltán. Fíor shásta. 

Tagairt do sheanfhocal an teideal, tá cuid de luaite i scéal agus fuair mé an t-iomlán ar líne - 

Ní dheachaigh dóbair in abar riamh ach is minic a bádh b'fhéidir. 

Bádh b'fhéidir 

Seán Ó Muireagáin 

Éabhlóid 

Crobhaing cnuasaithe le cúram

Chuir Réaltán cóip den leabhar Bláth na dTulach - Díolaim Ultach a d'fhoilsigh Éabhlóid le déanaí chugham. Í féin agus Eoghan Mac Giolla Bhríde agus Mícheál Ó Domhnaill a chuir in eagar. 

Nasc a bheith le hUladh atá i gcoitinne ag na scríbhneoirí. Tá a gcuid scéalta thar a bheith éagsúil ó thaobh stíle agus téama - rud a fhágann go dócha gurb é an cinneadh stuama a bhí ann iad a chur in ord aibítre ainmneacha na scríbhneoirí sa leabhar! 

Ainneoin go bhfuil macallaí béaloidis i roinnt de na scéalta, is scéalta de chuid na linne seo iad - imní agus spéiseanna na linne seo iontu, scáil na Coivide agus an athrú aeráide san áireamh. 

Greann agus gruaim, gean agus gráin - tá siad anseo. Tá cuid de na scéalta foilsithe cheana ar ardáin éagsúla, ach is díolaim cumhachtach atá anseo ag léiriú leithne scríobh na nUltach agus an aclaíocht atá á bhaint as an nGaeilg - más Gaeilg Gaeltachta Ghaoth Dobhair nó nuachainteoirí Béal Feirste atá á ionramháil, tá tiús agus téagar ann. 

Tá scéalta a chuir míchompord orm, nár thaithin liom - ach níor mhothaigh mé scéal ar bith acu a bheith lag. 

Beidh mé ag filleadh ar scéalta agus ag lorg breis ó na húdair, measaim. 

Déanann Éabhlóid cúram ar leith don dearadh ina gcuid leabhair, agus is leabhar álainn faoi chlúdach crua atá anseo, clúdach deannaigh álainn, pictiúr i rilíf air. Agus tá ribín dúghlas mar leabharmharc. 

Diaidh ar ndiaidh beifear ag foilsiú na scéalta ar líne, móide podchraoladh ina dhéanfar an scéal a léamh agus a chíoradh. An t-iomlán ar fáil ón suíomh https://blath-na-dtulach.com/

Togra thar a bheith snasta cúramach, agus fiúntach. 

Cáitheadh na dTonn

Luadh an saothar seo le Muirghen (Pádraig Ó Gallchobhair) agus saothar nua fhoilsithe lena iníon Nuala á phlé ar an gCúinne Dána. Chuir mé fios ar ón leabharlann. Athchló ar shaothar a foilsíodh i dtosach sna tríochaidí. Tá sé greanta ar a meirge ag Éabhlóid a cheart a thabhairt do chanúint Gaoth Dobhair, agus tá an saothar seo eiseamláireach ón taobh sin de. Cé go bhfuil an litriú tugtha suas chun dáta, tá an nathaíocht agus na leaganacha fós créúil dúchasach. Ach ní ar mhaithe leis an dea ghaeilic amháin is fiú an leabhar seo - ina bhfuil ceithre saothair - a léamh. Tá an insint láidir, agus léargas den scoth ann ar saol agus creideamh agus piseoga na ndaoine ag tús an fichiú céad.

Úrscéal is ea Caoineadh an Choimhthígh ina dtugtar an-léargas ar saol crua ógánach a thiomáineann ar imirce é d'fhonn saol níos fearr a bhaint amach - ach a thuigeann luath go leor nach bhfuil sráideanna Nua Eabhrac pábháilte le hór agus go bhfuil cruatan i ndán do thall freisin. Bhraith mé gur laige - cineál Deus ex machina - críoch an scéil, go raibh teagasc in intinn an údair chur ina luí ar a lucht léite. Ach ar an mórgóir is úrscéilín láidir atá ann, agus stair shóisialta le cois.

Ciogal scéalta sí - mealladh daoine ina measc - atá i gceist le Draíocht na Mara agus athinsint ealaíonta ar scéal an Murúch mar chéile atá i Céile Sheáin Mhóir. Leaganacha fuinte ealaíonta a chlúdaíonn gach gné den creideamh sna sí agus a dtionchar ar bheatha agus bás na ndaoine, agus cad atá le déanamh le teacht slán orthu.

Tugann an dráma Lorg an Phoitín léargas den scoth ar an díobháil a rinne ródhúil ann agus saint lucht a dhéanta do phobail tuaithe - ach arís mheas mé go raibh an teagasc a bhí uaidh a thabhairt ina ord ag an údar agus é ag buaileadh tréan iarracht i ndiaidh tréan iarracht ar a lucht léite. B'fhéidir go raibh a leithéid de dhíth ag an am, ach sílim go bhfuil an teagasc sa bhealach ar an ealaín.

Ach fiú nuair a mheas mé an insint a bheith thíos leis an teagasc, bhí na cainteanna i gcónaí úr cruinn saibhir.

Is snasta an saothar atá ann, agus Éabhlóid le moladh as é chuir ar fáil arís.

Cáitheadh na dTonn 

Údar : Muirghein (Pádraig Ó Gallchobhair)

ISBN: 9780995611900 (Clúdach bog)

ISBN: 9780995611931 (Clúdach crua)

 

Tairseach

Tamall siar chuala mé Dairena Ní Chinnéide ag plé an cnuasaigh seo le Helen Ní Shé ar an Saol ó Dheas. Tá roinnt leabhair le Dairena léite agam, agus í feicthe agam ag rá a cuid dánta. Bean láidir neamhspleách, atá sách láidir nach bhfuil deacracht aici laige a léiriú! Dánta daonna. Ar éigin go raibh an clár thart nó go raibh an leabhar ceannaithe agam ó Éabhlóid  agus ticéad curtha in áirithe agam don seoladh (ar líne). 

Tháinig an leabhar laistigh de chúpla lá - i bpáipéar burlála iontach cuanna le ribín dubh thart air. Nuair a amharc mé níos géire chonaic mé gurb iad na léaráidí beaga le Kim Sharkey atá ar an bpáipéar burlála. Tá na léaraidí beaga dubha agus bána seo scaipthe tríd an leabhair, mar a bheadh nótaí imill, ag trácht ar na dánta gan a bheith ag tarraingt air uathu. Tá dearadh an leabhar iontach cuanna - é beagán níos lú i bhfad agus leithead ná gnáthleabhar, clúdach deannaigh agus clúdach crua cuanna faoi. Cló deas, cé gur mhothaigh mé féin le mo shúile millte ag ríomhaireacht na blianta go bhfeadfadh an cló a bheith pas beag níos mó!

Is díolaim shaibhir atá sa leabhar, le roinnt rannóga ann ag plé le réimsí éagsúla saoil - bás máthair na file agus an cumha a d'eascair as sin, dánta grá collaí, dánta caidrimh de chineáil eile, comhluadar agus comhghuaillíocht le mná, agus le fir. Rannóg cumhachtach fáiscthe as an paindéim agus an clutharú - agus na fréamhacha doimhne atá aici in Iarthar Dhuibhneach agus sa phobal.

Tá na dánta iontach saibhir, agus léigh mé an cnuasach go mall. Bhí sciar nár thuig mé - ach fillfidh mé orthu. Bhí go leor a las solas ionam, go háirithe nuair a theagmhaigh siad le mo thaithí féin nó le háit nó ócáid go raibh eolas agam air. Is dóigh liom go mbeidh mé ag filleadh ar an gcnuasach seo arís is arís, ag roghnú dánta a labhraíonn liom de réir mo mheoin agus taithí ag an am. Compánach de leabhar. Fiú na dánta a bhaineann leis an tréimhse eatramhach paindéime seo, tá gnéithe uilíoch iontu.

Máirín Nic Eoin a scríobh an réamhrá don leabhar, agus is í freisin a chuir agallamh ar Dairena ag an seoladh ar líne a reáchtáil Féile Litríochta an Daingin. Lena heolas leathan, léirigh ceisteanna Máirín agus freagraí Dairena - agus an rogha dánta a d'iarr Máirín ar Dairena a léamh - go leor dom nach mbeadh feicthe agam féin.

Maraon leis sin ag an seoladh bhí roinnt de na dánta curtha le ceol agus físeán - tá teacht orthu sin ar Youtube Éabhlóid.

Tairseach

Cnuasach filíochta le Dairena Ní Chinnéide

Clúdach crua. 152 lch.

Éabhlóid

Inní

inne: 1) (san iolra inní de ghnáth) ionathar; 2) lár, croí m.sh in inne an lae, in inne a dtreibhe - i croílár a mhuintire, 3) mothúchán inmhéanach, inní na trócaire, 4) nádúr nó eisint.

Eascraíonn teideal an chnuasach seo as míthuiscint dailtíní cathrach ar "Iníon Uí", ainm múinteora. Ach ar bhealach feileann an uile bhrí ar inní do na scéalta láidre seo. Saol na mBan, ó dhearcadh na mban. Scéalta cumhachtacha láidre. Corr gan choinne go minic iontu. Duairceas go minic ach misneach agus dóchas ag dul i ngleic leis - mar a dhéanann mná, ag treabhadh leo ainneoin tubaiste nó tréigean. Misneach gan chloí. 

B'fhearr liom dá mbeinn cinnte gur ficsean iomlán na scéalta seo - ach baineann réalachas leo, réalachas atá fáiscthe as taithí saoil agus eolas saoil. Lón machnaimh dá réir iontu. Mar sin féin tá mé sásta gur léigh mé an cnuasach, cé go bhfuil drogall orm a rá gur bhain mé pléisiúr as! Bhain mé pléisiúr as roinnt splancanna grinn, gan amhras. Agus tá ealaín sa chuir síos, bhí mé tumtha sna heachtraí, bá agam leis na carachtair. Faigheann an insint greim ar an léitheoir. 

Agus tá teach foilsitheoireachta maith aimsithe aici in Éabhlóid a chaitheann an dua céanna leis an earra idir scríobh agus dearadh agus a rinne Cois Life. 

Inní 

Réaltán Ní Leannáin 

Éabhlóid 

Clúdach bog

ISBN: 9781916047068

Cnámh

Is ag Féile Imbolc traidhfil blianta ó shin a casadh Eoghan Mac Giolla Bhríde orm. Bhuail sé bob orainn nuair a d'inis sé scéal dúinn seachas an caint léirithe le power point a bhíomar ag dréim leis. Taibhiú samhlaíoch cliste. (Tá físeán ar fáil ar shuíomh Imbolc.ie)

Bhí dhá leabhair gearrscéalta foilsithe aige an uair úd,  "Idir Feoil is Leathar" agus "Díbeartaigh".  Chuir mé fios orthu. Thaithin liom. Roinnt de fáiscthe as a thaisteal i Meiriceá Theas. Scéalta neamhghnácha. Léargas éagsúil.

Sa chnuasach is déanaí Cnámh tá na tréithe céanna, ach breis snas orthu. Muid istigh in aigne na bpríomhcharachtar. Na scéalta féin níos cosúla le heipeasóid. Gan tús ná críoch shoiléir. Cuid de na carachtair ag streachailt le leadrán agus imní an ghnáth shaol. Déagóirí ag fulaingt miangas agus leadrán. Cuid eile ina ngeilt cruthanta.

Cor agus casadh san scéal. Spreagann smaoineamh. Máistreacht focail is teannas. 

Mothúcháin le blaiseadh agus bolú. 

Fillfear air... 

Cnámh

Eoghan Mac Giolla Bhríde 

Éabhlóid 

2019 

Go dtí an lá bán

 Go dtí an lá bán 
Cnuasach gearrscéalta
Máire Dinny Wren
Máirín Uí Fhearraigh    
Brighid Ní Mhonacháin
Síle Uí Ghallchóir

Tháinig cóip léirmheasa den cnuasach láidir gearrscéalta mo threo. Saothair a fuineadh as obair Chiorcail Scríbhneoireachta Ghaoth Dobhair.

Scéalta atá ag tarraingt as taithí saoil agus béaloidis. Cuimhní ar na trioblóidí agus ar thréigeadh Oileán Gabhla. Scéal chaoin faoi lánúin ag dul ó aithne a chéile de bharr néaltrú a bheith ar an mbean.

Scéalta láidre corraitheacha.

Tá leabhar foilsithe ag Máire Dinny Wren ó shin agus leaganacha de roinnt de na scéalta seo ann. Fuair mé amach ó Eoghan Mac Giolla Bhríde go bhfuil cnuasach i gcló ag Brighid Uí Mhonacháin freisin agus tá sé iarrtha ón leabharlann agam.

Déanann an teach foilsitheoireachta Éabhlóid cúram ar leith de chanúint Thír Chonaill agus tá saibhreas ar leith cainte chomh maith le scéalaíochta sa leabhar seo. Cuireann sé go mór leis go bhfuil dhá CD ag dul leis agus réimse daoine ag léamh na scéalta go taitneamhach soiléir.

Saothar thar a bheith fiúntach.

Go mbeinnse choíche saor

Níos lú ná praghas cupán caife a chosain an leagan Kindle den leabhar seo orm. Cnuasach láidir gearrscéalta. Cuid acu réalaíoch, cuid eile osréalach, agus cuid eile le cos amháin sa cheantar agus cos eile san alltar.

Tá an teach foilsitheoireachta Éabhlóid dílis do chaint bheo Ghaoth Dobhair agus is guth Máire Dinny atá anseo againn saor ó leaba Phrocrustes an chaighdeáin. Ní dóigh liom áfach go mbeidh sin ina dhris cosain don léitheoir, tiocfar isteach go gasta ar an insint.

Mná na pearsain lárnacha sna scéalta seo. Mná a bhfuil fulaingthe acu - batráilte nó neamhaird déanta orthu ag fir a dtug siad gean dóibh. Ní íospartaigh laga iad áfach, ina ndaoir ag iarsmaí an ghean, ach mná misniúla atá sásta a ndán a stiúradh agus dul chun cinn a dhéanamh.

Tá scéalta eile ann atá lonnaithe sa samhlaíocht, agus a spreagann machnamh.

Scéalta comhaimseartha atá anseo, ach iad fréamhaithe sa bhéaloideas agus sa litríocht, gan sin a bheith ina mharbhfháisc orthu. Tagairtí d'fhilíocht i gcuid de na scéalta. (Táim buíoch go raibh liosta ag an deireadh ag tabhairt foinsí do na tagairtí, nár aithin mé ach sciar acu).

Ghiorraigh an leabhar oíche fhada dom, agus ós rud é go bhfuil sé anois ar mo leabhragán fáin, beidh mé ag filleadh ar scéalta ar leith le fonn.

Tomhas orm, Tomhas ort

Fuair mé an leabhar seo mar féirín ó Eoghan Mac Giolla Bhríde. 

Is éard atá ann ná sraith tomhais agus dubhfhocal ó chnuasaigh éagsúla béaloidis. Tá siad rangaithe in ord deacrachta - smaoineamh ana mhaith is ea iad a rangú de réir ranga na sean-fhilí, pictiúr ar leith do gach rang ó Fochlac go Rí Ollamh; agus na cinn éadroime rangaithe faoin ndrúth. 

Tá tomhas ar gach leathanach, agus na freagraí de réir uimhreacha ag deireadh an leabhair. Rogha cliste a bhí ann gan na huimhreacha a bheith in ord, mar sin ní léifidh tú freagra an chéad chinn eile de thaisme.

Bainim féin agus m'iníon (atá 9) an spraoi as na tomhais a fhiafraí dá chéile agus ar dhaoine eile. Anois is arís baineann na leagnacha canúnacha tuisle asainn, ach tá gluais úsáideach ag deiridh an leabhair freisin. 

Tá an dearadh snasta agus glan.

Molaim an leabhair seo d'aon duine atá tugtha do dubhfhocal. Daoibhse a bhfuil iPad nó iPhone agaibh tá aip ar fáil freisin.

Tá sé ar fáil sna deá siopaí agus ó Éabhlóid.

Tomhas orm, Tomhas ort

Tomhasanna béaloidis bailithe le chéile i leabhar amháin
Ealaíontóir – Sinéad Ní Chadhain. Eagarthóir – Eoghan Mac Giolla Bhríde

€12