Gluais, a mhic, gluais

Cheannaigh mo mháthair "Gluaiseacht" do mo mhac is sine. Mar is gnách le déagóirí, tá sé deacair é a spreagadh chun dea leabhair Gaeilge a léamh. Ach tá an leabhair léite agamsa. Cé go mbíonn Alan Titley ag aclú na Gaeilge go hiondúil agus é a scríobh do dhaoine fásta, ní hamhlaidh anseo. Ní "Gaeilge simplí" (pé ní é sin) atá i gceist, ach Gaeilge soléite, cuí.

Scéal ógánaigh ón Afraic, teifeach, agus a bhealach ó thuaidh go dtí an Eoraip, tír tairngire an óir ar na sráideanna, bia agus obair do chách. Mar a fuair gach teifeach riamh amach, ó aimsir an chéad chathair anall, ní hamhlaidh atá. Do gach Dic Whittington, tá na mílte gan ainm a d'éag gan cháil.

Is amhlaidh anseo freisin, agus ag deireadh a imram, is léir nach bhfuil dea chríoch i ndán don laoch. Ní luaitear logainm ar bith sa scéal - rud a chuireann leis an cumhacht. Scéal na céadta atá ann, scéal na hAoise seo. Scéal an ghluaiseacht gan sprioc insroichte. Agus ceisteanna á ardú. Tuige go bhfuil feithidí na hEorpa sách ar a nduilleoga, ag cáineadh a mbráithre as an iomarca acu a bheith ag iomrascáil san deannach?

Scéal sár mhaith, arbh fiú é a léamh. (Súil agam mo mhac a mhealladh chuige uair éigin!)

---

Gluaiseacht
Alan Titley
ISBN 9781857917550
An Gúm 2009

Íomhá: Gaineamhlach i Libya le Luca Galuzzi - www.galuzzi.it

Daoirse na mBan

Ar athraigh aon rud? Chuir an píosa seo de chuid Míshásta - coiscíní á dháileadh ag rince Debs - ag smaoineamh mé.

Feictear dom, ainneoin an réabhlóid atá in ainm is a bheith curtha i gcrích, nach bhfuil an dearcadh coiteann ar mhná athraithe pioc. Fós is ea an chollaíocht an slat tomhais. Níl ann de dhifir anois ach go bhfuil sé níos fusa ag fir éalú ó aon iarmhairt i caidreamh gnéis - nárbh cheart don mbean féachaint chuige go raibh frithghiniúint in úsáid aici?

Sa mhullach ar sin, tá an dá slat tomhais fós ann. Fear a luíonn le iliomad bean, is fear seoigh, stail iontach é. Bean a luíonn le fear nó dhó, tá sí ró fhial lena cuid, is striapach í. Bean a dhiúltaíonn fear, tá sí fuar, tá rud éigin cearr léi.

Sa mhullach ar sin, táimid i gcultúr ina mbíonn lucht fógraíochta ag baint feidhm as corp na mban chun chuile rud a dhíol - ó smeara fiacla go carranna ghasta. Agus is minic íomhá bréagach á chuir in iúl - grianghraif de mhná áille dá g"ceartú" chun aon mhion-lochtanna a feictear do dhuine éigin a bheith orthu a leigheas. Agus ansin na cailiúláin sin dá mholadh mar múnla do mhná óga.

Bhí alt ar Mercator.net ar na mallaibh faoi réiltín Poncánach óg - cailín le tallann agus fonn - a bhfuil brú uirthi agus í anois ag teacht in inmhe, a chraiceann chomh maith lena ghuth a chuir sa reicneáil.

An toradh - creimeadh ar féin mheas mná óga, gearr-chailí ag fulaingt le neamhoird itheacháin, easpa measa ag daoine orthu féin agus ar a chéile.

Agus feictear dom nach bhfuil feabhas dá laghad tagtha ar líon na mná atá ina gceannairí pobail. Ainneoin gurbh iad mná cnámh droma chuile pobal.

Ceann de na cúiseanna a cuireadh i léith Jean D'Arc - bean a d'fhuascail a pobal as an ngéibheann - ná go raibh sí ró fhearúil. An caineadh chéanna a déantar go minic ar na mná láidre sin a éiríonn leo an síleáil gloine a réabadh.

Ach n'fheadar an fearúlacht ná banúlacht atá i gceist in aon chor. Mar atá an chóras faoi láthair, ní mór d'aon duine ar mian leo na harda a bhaint amach a bheith leithleasach, tiomáinte, agus a gairm a chuir roimh aon rud eile. Má tharlaíonn sé go bhfuil paistí acu, ní mór dóibh céile tuisceanach a bheith acu, a iompraíonn an t-ualach ar fad.

Feictear dom nach bhfuil saoirse - fíor saoirse - ag mná ná fir sa chóras seo. Agus gur boichte muid uilig dá bharr.

Agus sin mo racht go n-uige seo.

---

Jeanne d'Arc ag coróiniú Cathal IV, ón ghnáth fhoinse!

Dhá cás K

Tá dhá cás K san nuacht.
Fear a rinne comhriachtain le cailín 13 bliana d'aois ceann acu. Coir gan cheist ab ea sin go dtí le déanaí - éigniú reachtúil. Ach rialaigh an Chuairt Uachtarach go raibh an dlí áirithe sin mí bhunreachtúil de bharr nár thug sé deis don cúisí a mhaíomh go ndearna sé botún ionraic, agus gur chreid sé go raibh an cailín in aois tola.

Sin a tharla sa chás seo. Tugadh fianaise, ní hamháin ón bhfear, ach ó phoitigéir agus ó mná eile, go raibh an chuma ar an gcailín go raibh sí 18. Bhí sí ag ól leis an bhfear agus scata eile ar Bheann Éadair nuair a bhuail siad craiceann. Dúirt sí gur thuig sí cad a bhí i gceist, agus gur lena toil a tharla.

Is dóigh liom, ainneoin an ghleo go léir ó Bharnados, an RCC agus Alan Shatter, gur breith cóir a bhí ann.

Ní hé gur dóigh liom go raibh an fear soineanta. Ná nach bhfuil ceisteanna le freagairt aige. Ach sa chás seo, ní éigniú a bhí ann. Bheinn i bhfách le dlí a d'fhágadh fear dá leithéid ciontach in oilghníomh. Ach ní bheadh sé tuilte aige a bheith brandáilte ina chiontóir gnéis, ar aon chéim le éigneoirí foréigneacha.

Is ag daoine eile atá ceisteanna le freagairt. Cén saghas cúram é ligean dod iníon faoi aois bheith ag ól le strainséirí agus í feistithe sa dóigh is gur chreid cách í bheith fásta? Tá ró-théisiulacht á dhéanamh ar ár n-aos óg, iad faoi bhrú cuma aibí a chuir orthu féin agus gníomhú amhail is dá mbeadh a dtoil chomh haibí lena gcoirp. Ar an sochaí i gcoitinne, sochaí atá ró thógtha le híomhá an choirp mealltach, foirfe, atá an locht.

Baineann an chás K eile leis an mbean a fuair aistriú fola in aghaidh a tola. Cás casta, aisteach. Is cosúil go ndúirt sí ar dtús gurbh caitliceach í, agus ar ball gur Finné Jehova í, dream atá in aghaidh aistriú fola ar bhonn morálta.

Ceist cigilteach atá ansin, agus nílim cinnte faoin mbreith.

Níor mhaith liom bheith i mo bhreitheamh in Éirinn inniu - tá an iomarca ceisteanna nach bhfuil réitithe ag an sochaí, agus ag an oireachtas arbh a dhualgas é, ag teacht ós comhair Breithiúna na hÉireann.