Píosaí liom in áiteanna eile:

Posts mit dem Label Ó Dónaill werden angezeigt. Alle Posts anzeigen
Posts mit dem Label Ó Dónaill werden angezeigt. Alle Posts anzeigen

2020-09-04

Ar mo leabhar bhreac!

 Anois agus Foclóir Uí Dhónaill ar líne, is féidir go leor nathanna spéisúla a aimsiú ann ach cuardach a dhéanamh. Thug mé faoi deara uair éigin go raibh go leor nathanna agus "By Jove!" mar ghluais acu: intriacht chun iontas nó a léithéid a chuir in iúl.

  • Dar Bríce! 
  • Dar Crom!
  • Dar Fia! 
  • Dar Lia! 
  • Dar Fiagaí! 
  • Dar Diagaí! 
  • Dar Donn! 
  • Dar Duach! 
  • Dar fia is (dar) fiolar!
  • Dar fiagaí! 
  • Dar lia! 
  • Mhuige! Dar Mhuige!
  • Mhuine! Dar Mhuine!
  • Dar prící! 
  • Dar príost! 
  • Dar prísce! 
  • Dar sliabh! 
  • Dar crísce!
Meascán iad seo idir sofhriotal agus déithe págánacha - Donn, Crom is Duach.

Tá bealaí eile ann le hiontas a chuir in iúl, nó fírinne a dhearbhú:
  • Dar an leabhar!
  • dar m’anam!
  • Dar m’fhocal! 
  • Dar mo bhriathar! 
  • Dar m’uacht! 
  • Dar an Lámh Dhia!
  • Dar an lá beannaithe!
  • dar m’fhallaing!
  • dar go deimhin! 
  • dar seo is siúd! 
  • M’anam, m’anam le Dia, gur fíor é, 
  • Dar bhrí an bhata seo i mo lámh
  • Idir mé is Dia
  • Fágaim le m’anam (go),
  • Dar mo lámh! 
  • Leabhróinn gur tú a chonaic mé
  • Mhionnaigh sé go raibh an ceart agam
  • Fágaim ag an saol (go)
  • seo is siúd orm (go)

2018-01-08

Intriachtaí

Seo liosta focail a bhfuil an nod intr leo i Foclóir Uí Dhomhnaill.

Foilsithe le caoinchead agus le cabhair ó fhoireann an Fhoclóra Nua Béarla-Gaeilge, Foras na Gaeilge 

Leaganacha malartacha idir camóga. 

 

 

á(Iontas, tuiscint)Ah!
ababú, ababúna(Iontas)Heavens!
abhó(Imní, eagla)Alas! Woe is me!
abú(Comhghairdeas, spreagadh)For ever!
ach, ách(Samhnas)Ah! Och! Ugh!
aidhe(Aontú)Aye!
aililiú(Iontas)Good gracious!
áiméanGo raibh sé amhlaidhAmen
amaí(Aontú)Indeed!
ambaiste, ambaist, ambasa(Aontú, Iontas)Indeed! Really!
arú(Iontas, diúltú, amhras)Ah! ~, an t-amadán! Ah, the fool! ~, fág ansin é. Ah, leave it there. ~, ní fiú a bheith ag caint air. Ah, it is not worth mentioning. 2. No. 'Tabhair dó é'. '~!''Give it to him'. 'No!' ~, ní íosfaidh mé é. No, I will not eat it. 3. So! Indeed! Agus tá sé ina dhochtúir, ~! So he is a doctor, is he?
bhuel, bhoilWell
1. ~! Boo! 2. ~~! Alas!
breast(Samhnas, uafás)~ tú! Go away! You don’t mean it! ~ é! It is no good. ~ an focal sin, that is a disgusting word.
(Chun preab a bhaint as duine)Boo.
chugaitínAire dhuit!(To child) Look out!
cíoc(Spraoi)Peep!
cois, ~ amach(Díbirt)Shoo.
cu-cú(Aird a tharraingt)Cuckoo!
cuit, ~ (a chait)!(Díbirt)Shoo.
dhe, a dhe(Iontas)Indeed! Really!
dhera, dheru(Amhras, patuaire)expressing disbelief, indifference, etc. Yerra!
doirse, doirs(Fan socair)(Addressed to cow) Keep quiet! Stay where you are!
é(Chun air a tharraingt)Eh! Hey! Ah!
éamh(Diúltú)Bah!
faraor(Díomá)Alas. ~ (cráite, dóite, géar)! Woe is me! (As s.)Bheith ar an bh~, to be in a bad way, in a state of woe. Níl aige ach an ~, he is forever bemoaning his lot. Tá sé imithe ar ~, ar an bh~, he has gone to the dogs. Is é an ~ é, he is such a wretch. Baistim ~ ort, you are not worth a damn. (Var:faraoil, faraoir)
feo(Samhnas)Faugh!
fíneachCall to ducks.
fo(Samhnas)Faugh! Ugh!
fobúnShame! ~ oraibh! Shame on you!
fóill(Tóg bog é)Easy! Gently!
foth(Samhnas)Faugh!
fuisc(Díbirt)Shoo!
fuist(Bí ciúin)Whisht! Hush!
fuit, fúit(Tabhairt amach)Tut-tut!
furú(Caithréim)Hurrah!
futh(Samhnas)Faugh!
gheois(Fan socair)(To animal) Keep still!
gu-gúg(Aird a tharraingt)Cuckoo!
habha(Aird a tharraingt, iontas)Ho!
haidhfear(Treise le)Hey for! ~ an Breatnach! Up Breatnach!
Ha, ha! Ha, há! Ha, háidí! háidí(Tabhair aire)(Admonishing child) Ha! Aha!
(Aird a tharraingt)Hey!
héing(Spreagadh)Gee-up!
hí-eip(Aird a tharraingt)Yo-ho!
(Aird a tharraingt)Ho!
ho hó(Iontas)Oho!
hóigh(Aird a tharraingt)Hoy!
hoips(Tar éis míthapa)Oops!
hoirde(Spreagadh)(In urging cattle) Go on!
hois(Ruaigeadh)Shoo!
hóra(Aird a tharraingt)Hi!
(Aird a tharraingt)Hoo!
huga, hugaíHuga leat, hugaí libh = chugat leat, chugaibh libh :chun 1(b).
huitTut!
huít~! ~! A call to ducks.
hula~! ~ hairc! (Call to dogs) Hark (away)!
hulúiste huláisteYo-heave-ho!
hup(Spreagadh)Hup!
hurá(Aoibhneas)Hurrah!
hurais~! ~! A call to pigs.
hurú(Caithréim)Hurroo!
husá, husae(Caithréim)Huzza!
huth. Huh! Ní dúirt sé ~ ná hath leis, he said nothing, was non-committal, about it.
leogaIndeed.
leo-leoín(Suaimhníu linbh)Hushaby.
~! ~! Call to sheep.
méaram(In children’s game) Pax!
míorcDar m'fhocal!Upon my word!
mochean:1. Fortunate, happy. ~ tír as a dtáinig an mac, happy is the land from which the youth has sprung. 2. Welcome. ~ do theacht, I welcome your coming. ~ d’éag uaidh sin amach, I’d gladly die after that.
monuarfaraor! mo léan!Woe is me! Alas! ~ géar! My bitter woe!
muige(Iontas)Mhuige! Dar ~! Really! By Jove!
muine(Iontas)Mhuine! Dar ~! By Jove!
muiricín(Iontas)~! A mhuiricín! Indeed! My goodness!
muise(Iontas)~! Mhuise! Indeed! ~! ~! Well! Well!
óO! Oh! 1. (Introducing exclamatory phrase) Ó, a Dhia! O God! Ó, go díreach! Oh, indeed! Ó, mo dhearmad! Oh, I forgot! Ó, is fíor é! Oh, it is true! Ó, an bithiúnach! Oh, the scoundrel! Ó, gan pionta agam! O that I had a pint! 2. (After exclamatory phrase) A mhic ó! My dear son! My dear fellow! A mháthair ó! Mother dear! Ár gclann ó! Our dear children! Fill, a rún ó! Come back, oh, my love!
ob, ob(Fainic, diúltú)~, ~! No, don’t! No, no!
och(Díomá, brón). Och! O! Alas!
óch(Díomá, brón)Alas!
ochón(Díomá, brón)~! Alas! ~ ó! Woe is me!
ora. 1 = arú2. 2 = oró.
oró, óróOh! Oho!
órúO! Oh! ~, a Dhia! O God! ~, mo leanbh bocht! Oh, my poor child!
peo(Samhnas)Phew!
pis(Call to cat) ~! ~! Puss! Puss!
pleoid~ ort! Shame on you!
popPop!
preachWhoa!
preitNonsense!
puis(Call to cat) ~! ~! Puss! Puss!
saighdéarCall used in driving cattle
scuit(díbirt)(To cat) Scat!
seabhainínCall to sheep.
siliúir(díbirt)Shoo!
sist, sitPsht!
soitUgh!
staitíCall to pig.
sturr(To dog) At him!
suc~! ~! Call to calf.
teoitTut!
tiuc(Call to hens)~! ~! Chuck! Chuck!
toch~! ~! Call to pigs.
tórach~! ~! Call to bull. (Var:tóra2)
tseoCall to dog. ~! Get away! Out!
uileacánfaraor! Alas.
umbó(Faraor, mar dhea)(Derogatory) What a pity!
vrácCaw!

2015-04-05

Fostúch

Cúig bliana déag. Cúpla oíche oibre curtha isteach cheana san siopa. Taithí ar an drong ar bogmheisce agus a gcuid diabhlaíochta. Ag foghlaim go mall cad a bhí i gceist le "20 gorm"- Players, Silk Cut, nó... Arsa an bas "beidh mé ar ais ar ball" Ceathair ar maidin a d'fhill sé. Fostúch anois cinnte!