Creideamh agus reiligiúin

Tá caint ar chreideamh agus reiligiúin spreagtha abhus ag cúpla scéal nuachta. Ar lámh amháin, bonn óir Katie Taylor. Is Protastúnach Cincíseach í agus tá a creideamh lárnach ina saol. Mar sin tá sé go hiomlán nádúrtha di go nglacadh sí buíochas le Dia agus Íosa nuair a bhaineann sí aidhm amach. Ach is rud neamhghnách anois a leithéidí a chlos ar an bpríomhnuacht; agus tharraing sé caint agus go deimhin cáineadh. Cé, mar a deirtear san alt seo san Irish Times ag iriseoir spóirt nach rud neamhghnách é i measc lucht spóirt. Bhí alt fiúntach ag Theo Dorgan freisin san Irish Times maidir leas an meas atá dlite dá seasamh, nó go deimhin do seasamh phearsanta duine ar bith i leith ceisteanna meitifisice.

An cheist eile ná suirbhé a léirigh nár amharc ach  47% d'Éireannaigh orthu féin mar "reiligiúnach", titim mhór ón uair deiridh a rinneadh an suirbhé céanna.  Agus rud a thagann salach, shílfeá, ar an maíomh san daonáireamh gur "Caitlicigh Rómhánacha" iad 86% den daonra sa Phoblacht, agus nach bhfuil ach 6% a dúirt go raibh siad "gan reiligiúin".

Ach is dóigh liom go bhfuil deacrachtaí le ceisteanna mar seo nuair atá féiniúlacht agus creideamh i gceist. Tá, ar an gcéad dul síos, go dtugann daoine an freagra a shíleann siad a bheith á lorg. Sa bhreis ar sin, is téarma teibí é  "reiligiúnach" agus ní léir cén chiall a bhí i gceist leis.

Mothaím féin go mbraitheann a lán daoine in Éirinn nasc cultúrtha leis an Eaglais CR, ainneoin fraoch feirge (intuigthe) a bheith orthu leis an gCliarlathas de bharr na scannail drochíde corpartha  agus gnéis a tharla faoi scáth na hEaglaise céanna. Agus ainneoin iad a bheith dall chuid maith, feictear dom, ar theagasc na hEaglaise. Toradh eile ar an ró urraim abhus don údarás mar údarás; glacadh le caiticéis ar feadh i bhfad gan cíoradh a dhéanamh ar an mbunús leis. Feictear dom freisin gur beag duine a chuaigh i ngleic le teagasc na hEaglaise i ndiaidh na bunscoile. Mar sin, tá muid mar dúirt an Ardeaspag Martin ar phobal a déanadh a lán caiticéis  air, ach fíor bheagán soiscéalú. Tá tuairimí an phobal ar cad iad foirceadail na hEaglaise ag brath go minic ar chlaon tuairimí sna nuachtáin. Mar dhuine a fhreastalaíonn gach Domhnach ar Aifreann, téann sé rite orm smaoineamh ar aitheasc inár cuireadh foirceadal de chuid na hEaglaise i láthair go soiléir, tuisceanach. (Go deimhin, is cuimhin liom aitheasc inár rinneadh fogha ar an Pápa reatha agus a réamhtheachtaí, agus cáineadh ar a dteagasc!) 

Sa mhullach ar sin, braitheann ceisteanna creideamh agus féiniúlachta ar mhothúcháin cuid mór, ní hamháin ar argóintí aigeanta. Agus an tír ar maos le fearg agus díomá, beidh cúl á thabhairt le ceannairí agus prionsabail. Leanfar ag freastal ar an Eaglais do deasghnátha saoil - Nollag, Cáisc, Baiste, Pósadh, Bás - ceal rogha uaireanta. Leanfaidh daoine orthu ag tabhairt an lipéid treibheach orthu féin.

An cheist ná an féidir le machnamh faoi na ceisteanna seo dul níos doimhne ná sin. Toradh eile ar an ró urraim san am cháite do Cliarlathas san Eaglais agus sna Stáit ná go bhfuil easpa iomlán geal leis aos machnaimh san tír. Agus nach minic plé ciallmhar aigeanta, saor ó mhothúcháin agus fogha phearsanta.

Sílim áfach go bhfuil an smaoineamh fánach seo ag éalú uaim rud beag! Fágfaidh mé neamhiomlán mar sin é.

Ag rith ar thanaí

Níl mo chuid oibre spléach ar an ngréasán Domhanda, cé go bhfuil go pointe ar an idirlíon. Ach is mó saighead i mo bholgán ghairmiúil nach mbeadh agam murach é - leithéidí GCC, GDB nó Perl. Gan trácht ar Linux féin, gan amhras - an córas oibriúcháin lena mbím ag obair anois. Agus is foinse thar a bheith luachmhar eolais ghairmiúil agus gaois na gairme dom é, ag cur ar mo chumas saothar leithéidí Dijkstra a léamh.

Sa mhullach ar sin, is deacair cuimhneamh ar cé chomh tearc is a bhí na deiseanna a bhí agam Gaeilge a léamh nó a scríobh roimh ré an idirlíon, agus na daoine le Gaeilge uile nach mbeidh fhios agam iad a bheith ann murach é. (Go deimhin, is dócha go mbeadh cuid acu ar bheagán Gaeilge murach an Gréasán).

Go hiondúil mar sin bím dearfach faoin nGreásán Domhanda.

Mar sin féin, aithním gur teicneolaíocht suaiteach ata i gceist - fearacht fionnachtain Gutenberg, athróidh sé an chine daonna. Bíonn amhras áirithe orm faoi freisin, mar sin. 

Agus, mar sin, tá leabhar Nicholas Carr ar mo liosta agam le tamall - agus é anois léite agam agus mé ar saoire i bhfad ó ríomhairí. Fuair mé ó leabharlann é. Buntéis Carr - go bhfuil tionchar ag an feidhm a bhaineann muid as an nGréasán Domhanda, agus go háirithe as leithéidí Google maidir le fíricí a aimsiú, ar ár n-inchinn. Ar ár gcumas cuimhne agus ár gcumas aird a dhíriú ar nithe ach go háirithe.

Mnemosyne, máthair na mBé agus
siombail an chuimhne. Le Dante Gabriel Rossetti

Léiríonn sé sa leabhar gur rud inathraithe an inchinn; fearacht matáin go bhforbraíonn sé le cleachtadh, agus go meathann acmhainní nach mbaintear feidhm astu. Léiríonn sé freisin gur mar creatlacha seachas mar fíricí aonair a leagann muid síos cuimhní buan; agus gur próiseas mall atá i gceist, ina bhfuil scíth don intinn comhfhiosach riachtanach. Maidir le cumas dírithe, is amhlaidh gur spreagadh é chun an leabhar a scríobh nuair a thug sé faoi ndeara go raibh deacracht aige a leabhar a léamh, bheith báite sa leabhar mar a bhíodh; gur shantaigh sé sruth an eolais síor nua ón idirlíon.
D'admhaigh sé go mb'éigean dó aghaidh a thabhairt ar díseart sna sléibhte chun díriú isteach ar obair an leabhair!
Measaim go bhfuil argóint deafhuinte sa leabhar, agus cuma na fírinne air. Bainim féin le haos na leabhair, agus is féidir liom díriú isteach agus mé féin a thumadh in úrscéal gan deacracht. Ach tá roinnt de na comharthaí sóirt a luann sé tugtha faoi deara agam. Agus sílim go bhfuil an cheart aige nuair a deir sé nach ionann an cuimhne daonna agus an chineál stórais fíricí aonaránacha a chuireann leithéidí Google ar fáil dúinn, go bhfuil tábhacht leis na creatlacha cuimhne a bhíonn againn chun dul i ngleic le fadhbanna nach ionann go díreach agus na cinn a spreag na cuimhní ar dtúis. Ní mór a ceart a thabhair dó máthair na mBé!
Is dóigh liom go bhforbróidh muid mar chine dóigheanna chun teacht i dtír ar na teicneolaíochtaí nua ach gan na buntáistí atá againn a chailleadh go hiomlán; cé gur féidir gur aicme ar leith a dhíreoidh ar díriú isteach nithe - mar atá na hOird rinnfheithimh ann anois.

Is fiú go mór an leabhar seo a léamh!
Scríobh Mario Vargas Llosa léirmheas ar an leabhar do El País: 'Cuanto más inteligente sea nuestro ordenador, más tontos seremos nosotros'

---

Tháinig teideal an mhír seo ón FGB: ciallaíonn sé dul i mbaol!