Blúirín: Seo mar is ceart d'easpag gníomhú

Lom, díreach, gasta. Súil agam go leanfar an sampla.

Cuaird Aspalda de dhíth

Aontaím leis an méid atá na hEaspaig ag rá - gur gá dúinn uilig ar mharana a dhéanamh ar na huafáis a thuairisc an Coimisiún. Ní cuimhin liom cé go beacht a dúirt go raibh gá le saineolas ó lasmuigh den Eaglais chun cabhrú linn an cheist a chíoradh.

Cúis díomá agus fearg dom mar sin na ráitis ó na hOrd ag maíomh as a neamhspleáchas sa cheist seo. Is fíor go bhfuil siad neamhspleách ón gcliarlathas deoiseach in Éirinn. Ach is cuma.

Tá an scannal seo, agus scannal Fearna, agus scannal Áth Cliath atá fós le briseadh orainn, bainteach leis an Eaglais (agus an Stát) tré chéile. Ní mór dúinn uilig, Pobal, Cléir agus Rialtas dul i ngleic leis.

Ní haon nuacht é go n-aimseoidh saobhthóirí deiseanna a ainghníomhartha a imirt ar naíthe agus somacháin. Tá fianaise ann go raibh slabhra de mhí-úsáid i gceist sna cásanna seo; gur iompaigh íobartaigh i nglúin amháin ina gciontóirí i n-aghaidh an glúin dár gcionn. Arís, is eol dúinn go bhfuil sin ann.

Ach an rud faoin gcás seo nach mór a iniúchadh go domhain agus a leasú ná an bealach go raibh an mhí úsáid seo buanaithe sa gcóras.

Caithfear modhanna riartha agus údarás a iniúchadh agus a leasú. Agus ní slán aon iniúchadh ar aon eagraíocht muna bhfuil an iniúchadh sin neamhspleách. Tá an Stáit i ndiaidh an Choimisiún a reáchtáil, agus tá roinnt den scéal anois i lámha na nGardaí.

Ach caithfidh an Eaglais gníomhú freisin. Tá modh ann - Cuaird Aspalda - sé sin le rá, ionadaí ar leith de chuid an Pápa leis an cumhacht iniúchadh foirmeálta a dhéanamh ar dheoise nó proibhinse d'ord rialta.

Tá sé de chumhacht ag an Pápa iad a leasú, nó a scor más gá.

Feictear dom freisin go mbeadh sé do cumhacht ag ionadaí mar seo tarraingt ar shaineolas lasmuigh den gcléir - agus den eaglais - dá mbeadh gá leis.

Eaglais, údarás, freagracht

De bharr na huafáis a nocht Tuarascáil Ryan tá a lán cainte ar freagracht na "hEaglaise"

Ach tá an scéal níos casta na sin. Ó thaobh dlí de, níl a leithéid de neach dleathach ann agus "an Eaglais". Baineann an scannal seo le ocht ord rialta déag ar leith.

Tá struchtúr thar a bheith díláraithe ag cliarlathas na hEaglaise. Is flaith gach Easpag ina dheoise féin, gan de uachtarán aige ach an Phápa, agus a ghreim siúd sách srianta. Tá beagnach an neamhspleáchas céanna ag sagart paróiste ina pharóiste. Ní comhlacht é an Eaglais leis an bPápa mar príomhfheidhmeannach le cumhachtaí hireáil agus fireáil. Ní bainisteoirí logánta iad na hEaspaig, agus níl i gradam an Promhaidh, nó Príomháidh na hÉireann Uile, ach céim oinigh, primus inter pares. Bíonn an Curia an mhall ag scoir sagart nó easpag.

Agus is eagraíochtaí neamhspleácha iad na hOird freisin; bíonn sé mar nós cúirtéise acu cead an Easpaig logánta a iarraidh roimh dul ag obair ina dheoise, ach sin a bhfuil de smacht ná de údarás aige.
Mar sin, níl sé baileach chomh simplí le iarraidh ar "an Eaglais" níos mó a íoc.

Is cinnte go mba cheart don Stát caitheamh le gach ord rialta agus gach deoise mar chuideachta carthanachta, agus cuntas iomlán agus trédhearcach a éileamh, agus cíos a ghearradh orthu siúd a rinne faillí cóiriúil ina ndualgas.

Is ceart freisin do na hOrd agus na Deoisí stad de bheith ag éisteacht lena ndlíodóirí seachas lena gcroíthe sna cásanna seo. Cinnte, tá seans ann go bhfaigheadh daoine nach bhfuil sé tuillte acu cúiteamh. Ach is dóigh liom go bhfuil an baol sin níos lú anois ná an baol breis anró a chuir orthu siúd a d'fhulaing. Agus an baol breis acmhainní a chaitheamh i ngialla doshásaithe na ndlíodóirí.