Rí na gCearrbhach

Filleann William Watters, an bleachtaire a chuir muid aithne in Crann Smola, athuair anseo chun coirloscadh inar maraíodh teaghlach iomlán a iniúchadh. Tá a chomhghleacaí Cameron leis arís, agus tá a rúnsearc Nábla ann freisin. Maraon le scata mion-phearsa idir stairiúil agus samhailteach.
Ós cérinneachán atá ann, níl fúm mórán a rá faoin scéal. Ach tig liom a rá gur scéinséir den scotha atá ann; agus braithim gur fearr a luíonn sé i seánra an úrscéal bleachtaireachta bunaithe ar fhianaise ná Crann Smola, a raibh iarracht den Deus ex Machina ag baint lena chríoch dar liom.
Tá breis doimhneacht freisin sna carachtar eile seachas Watters, agus forbairt tagtha ar Watters féin ann. Tá cíoradh déanta ar athrú smaointeoireachta i measc aicmí buirgéiseach na linne; ach freisin ar seicteachas agus polaitíocht i measc gach aicme agus na cruthanna éagsúla a bhíonn ar iompar ar na daoine dá bharr.
Bhain mé an sult as Crann Smola, tá a ealaíon tugtha céim chun foirfeachta ag Ó Dúrois san leabhar seo. Is trua mar sin gur lig an eagarthóireacht síos é - tá botúin sleamchúiseacha thall is abhus san téacs, in áit amháin tá leathanach iomlán i gcló faoi dhó.

Feictear dom nach bhfuil an leabhar i gcló níos mó - ó Leabharlann Bhré a fuair mé féin é.



Rí na gCearrbhach
Seán Ó Dúrois
Coiscéim  2003.42

Crann smola

Táim fíor bhuíoch de Réaltán a spreag mé chun an scéinséir seo a léamh. Táim ag léamh cérinneachán stairiúla le fada, leithéidí saothar Anne Perry - agus is an iomair sin atá á rómhair ag Ó Dúróis anseo.
Tá an scéal lonnaithe i mBéal Feirste agus Oirthear Uladh, agus cuid thábhachtach den scéal an teannas idir Chaitlicigh agus Protastúnaigh atá ag teacht chun cinn de bharr feachtas Reipéal an Chonallaigh agus freisin de bharr na cúinsí eacnamaíochta a fhágann go bhfuil Caitlicigh ag bogadh isteach sa chathair. Tá scáil an Ghorta ar an scéal freisin.
Protastúnach a tógadh le Gaeilge le muintir a mháthair, arbh Caitlicigh iad an lorgaire san scéal. Fear ionraic i gcóras lofa. Fear a chaith seal thar lear, agus léargas dá réir aige.
Cérinneachán atá ann mar sin níl fonn orm mórán a rá faoin scéal ag eagla go mhillfinn ar dhuine eile é; ach go mbaintear feidhm éifeachtach as an Ghaeilge, an stair, an polaitíocht agus an tíreolas ann. Bhíos iomlán tumtha san scéal.
Téann an scéal pas beag i bhfad uaireanta, ach níl sé deacair glacadh leis go bhfeadfadh eachtraí mar sin tarlú. Ní thagaim áfach leis an mblurba a deir gur leis an alltar a bhaineann gnéithe den scéal - d'fheadfadh a leithéid d'eachtraí titim amach; go deimhin táim sách cinnte go ndearna!

Beidh súil in airde agam do breis de shaothar Mhic Uí Dhúrois.Tá fios curtha agam ar Rí na gCearrbhach, leis an lorgaire céanna, ón leabharlann,

Crann Smola
Seán Ó Dúrois.
Coiscéim 2001