Cuimhnigh ar Dhoire!

Ag an deireadh seachtaine thug mé cuairt ar chomhghleacaí le mo nuachar. Tá costas cíosa tar éis é a dhíbirt chomh fada le hInis Eoghain. Bhain timpiste dó agus ní féidir leis staighrí a dhreapadh ró mhaith. D'aimsigh sé tigín ar chostas réasúnta ar an Doire Mheathán, áit a bhfuil ionad ag dream creidimh. Bhí roinnt tithe saoire acu ar a dtailte, ach tá siad sin anois ligthe ar thréimhsí fada. 

Tá Doire Mheathán buailte ar an dteorann, agus Cathair Dhoire deich nóiméad gluaisteáin ar siúl, anois agus an teorainn oscailte. 

Ba go Doire a chuaigh mé dá réir. Ar bhus X4 ó bhusáras, um a seacht maidin Sathairn. Bhí an oíche roimh ré caite agam tí m'athair. 

Cé go ndeachaigh mé trí Dhoire cúpla uair cheana, ní raibh aon am caite agam ann. Thapaigh mé an deis, tar éis do Sven mo mhála droma a ghlacadh uaim dul ag fánaíocht thart. Na ballaí i dtosach. 

Is cuid de mhiotas bunaidh "Ná géill" dílseoirí an tuaiscirt léigear teipthe Dhoire i gCogadh an dá Rí. Meabhrú buan ar sin na ballaí, ar féidir timpeall lár an bhaile a dhéanamh orthu fós. Tá athchóiriú déanta ar na geataí chun gur féidir le trácht comhaimseartha dul tríd - rud a fhágann an siúlóid géar go maith in áiteanna. 

Chomh maith leis na ballaí féin, tá roinnt foirgneamh stairiúla a thug mé suntas dóibh. 

Céad scoil Dhoire atá anois ina ionad ealaíona. Níl mé cinnte an raibh na hinscríbhinn i gcónaí ann, nó a mbaineann siad leis an ionad ealaíona. 

Glacaim leis go raibh an Tor ar lasadh, suaitheantas eaglais Preispitéireach na hÉireann ann ó thús. 

Ach is spéisiúil an nath triarach 

MAKER

MAKAR

Ο ΠΟΙΗΤΗΣ

File mar dhéantóir. 

Rinne mé timpeall an bhaile ar an mballa agus thug aghaidh ar Thaobh an Bhogaigh ansin. Ó tharla gur thosaigh mé mo thimpeall ag Ard eaglais Eaglais na hÉireann bhí an balla le trasnú agam. Mheall geata isteach mé i ngairdín ealaíne beag ciúin. 

Bhain mé amach Cearnóg Dhoire shaoir. 

Thug mé suntas don ealaíon. Go háirithe do leagan Robert Ballagh de phictiúir Goya. (Bhí leagan déanta de phíosaí adhmaid ag mo mhamó). 

Is cloch mhíle léanmhar i stair na hÉireann Domhnach na Fola. Thug mé cuairt ar Iarsmalann Dhoire shaoir. Bhí sé tochtmhar na rudaí nithiúla a bhain leis an stair a bhí ar eolas agam a fheiceáil. 

Ciarsúr Edward Daly. Casóga réabtha ag piléir. Fógraí agus forógraí. 

Tá súil agam go bhfuil a leithéid sa stair. Go mbeidh rath ar an athmhuintearas. 

Mian Dé, Toil Dé, Deonú Dé

Ernst Barlach - An fear amhrasach

 Insha' alla

 Nó, mar a deireadh 

muintir an Oileáin 

'le cúnamh Dé'.  

Ailbhe Ní Ghearbhuigh

Buancheist gach creidmheach i nDia grámhar ná tuige a tharlaíonn droch rudaí do dhaoine maithe. Píosa fada ficsean samhlaíochta ar an ábhar is ea leabhar ‭Iób:

 Ach tá a rogha déanta aige, agus cé a d'fhéadfadh é a chur ar mhalairt treo? Cibé ní a bheartaíonn sé ina chroí, cuirfidh sé i gcrích é. Comhlíonfaidh sé cibé rud a shocraigh sé dom, Dála a lán beartas eile atá socair aige. Uime sin, tá uafás orm ina láthair; Agus dá mhéid a mhachnaím, is ea is mó a bhíonn scanradh orm roimhe.  Scaip Dia mo mhisneach, Agus chuir an tUilechumhachtach sceimhle orm.

Iób 23:13-16

Bhí de nós ag ár sinsir Toil Dé a lua le gach buairt agus buaireamh. Dán go gcaithfí glacadh leis. Tá teannas idir taithí an duine agus briathra Íosa:

Tháinig mise chun go mbeadh an bheatha acu agus go mbeadh sí acu go fial.

 Eoin 10:10 

Ach ar ndóigh bhí neart le rá aige freisin faoi bheatha chóir. Agus go háirithe-

Dúirt sé: “An rud a thagann amach as an duine, sin é a dhéanann neamhghlan an duine.  Óir is ón taobh istigh, amach as croí na ndaoine, a thagann drochsmaointe, bearta drúise, gadaíochtaí, dúnmharuithe, bearta adhaltranais, sainteanna, mallaitheachtaí, cealg, ainriantacht, formad, ithiomrá, díomas, amadántacht. 

‭Marcas 7:20-22

Maidir liom féin de, is beag de olc an tsaoil atá fulaingthe agam. Seans go dtuigeann mo chruthaitheoir gur fánaí alabhog mé nach bhfuil mianach ionam a sheasfadh triail. 

Don airgead an breogán, agus don ór an sorn, agus fear le briathra lucht bladair a mheas.

‭Seanfhocal 27:21

Corr bhabhta tinnis, post i mbaol anois is arís. Na rudaí ba thromchúisí a d'fhulaing mé ná gur chailleamar beirt sa bhroinn go luath sa toirchis. Fuair deartháir liom bás sa chliabhán nuair a bhí mé i ndeireadh na déaga. Fuair mo mháthair bás le hailse a aimsíodh ró mhall - ach mhair sí níos faide ná mar a thuar na lianna, agus bhí deis againn dá réir dul i dtaithí air agus slán a fhágáil léi faoi dheireadh. Ní mórán é. 

Tá, dar liom, Toil Dé le feiceáil ansin sa mhéid is nach saorann Sé muid ón Olc nádúrtha, ó phian agus díomá. Cuid den dul in inmhe atá ansin. Tá mbeidh Sé chun muid a chosaint go hiomlán ó phian agus díomá nach iarmhairt ár ghníomhartha iad, bheimis leanbaí. 

Ach tá saoirse tola againn. Cinneadh atá i gceist le caidreamh le Dhia. Fás agus forbairt. 

Ní hionann sin agus mian Dé. Mar a dúirt Sé agus Iarúsailéim á chaoineadh aige - 

 A Iarúsailéim, a Iarúsailéim, tusa a mharaíonn na fáithe agus a chlochann iad seo a cuireadh chugat, cad é chomh minic is ab áil liom do chlann a bhailiú, ar nós mar a bhailíonn an chearc a hál faoina sciatháin, agus níorbh áil libh! 

‭Matha 23:37

Mian Dé go nglacfadh muid lena thairiscint. Fúinne atá sé A mhian a aithint agus gníomhú dá réir. An véarsa is scanrúla i dtaispeánadh Eoin, dar liom - 

 Is eol dom d'oibreacha, nach fuar thú agus nach te. Uch nach fuar nó te thú! De bhrí go bhfuil tú alabhog, gan a bheith fuar ná te, táim chun tú a sceitheadh as mo bhéal amach. 

‭Apacailipsis 3:15-16 

Tá gné eile ann. Deonú Dé. Murach deonú Dé, na deiseanna a bhronn Sé orm, na daoine a chas sé i mo threo, ní bheadh mé fiú alabhog. Bheinn i m'fhanaí míshásta míshocair. Táim buíoch as an méid sin féin. 

Maidir le "ná lig sinn i gcathú", arís tá saol sách réidh agam. Cúis eile buíochais. 

Tá súil agam gurb é Toil Dé go leanfaidh deonú Dé do mo thabhairt ar bhealach comhlíonadh mian Dé dom. Ainneoin mo chlaonadh chun leisce agus alabhoige. 

Mo ghearráin iarainn...

Nuair a bhí mé óg, ba rothaí mé. Mheabhraigh alt Fhachtna i Tuairisc sin dom. Is léir áfach go raibh aingeal coimhdeachta éifeachtach agam - ní raibh drochthimpiste riamh agam. 

Níl fhios agam cathain a thosaigh mé ag rothaíocht, ach bhí mé i mo rothaí muiníneach faoin am a bhain mé an meánscoil amach - meánscoil a raibh turas 6km in aghaidh an aird chuige ar maidin.

Is cuimhin liom eachtra amháin, agus sílim gur roimhe sin a bhí sé. Le grúpa i gContae Mhaigh Eo. Ní cuimhin liom anois an rothar liom féin a bhí agam, nó rothar ar iasacht. Pé scéal é bhí na coscán air tobann. Bhí mé níos óige agus níos moille na daoine eile sa ghrúpa (ba duine sách beag mé i thús mo dhéaga, agus ní raibh mé riamh i mo fear spóirt). 

Bhí formhór an ghrúpa cruinnithe trasna an bhóthair ag bun chnoic géar. Ní raibh smacht iomlán agam ar an rothar, agus bhí luas fúm. Chuaigh mé ar na coscáin go tobann - an chineál coscán ina dhéanann tú dul tuathail ar na troitheáin. Stopadh an roth go dtobann agus thit mise. Baineadh screamh craiceann de m'aghaidh. Dóbair gur bhuail mé cuaille le mo chloigeann, ach níor dhein. Craite, baill íogair ach gan faic briste.

Cúpla bliain níos déanaí, bhí mé ag rothaíocht le grúpa beag ón mbaile go dtí brú óige Ghleann Mholúra. Tá cnoc fhada ghéar agus cúpla casadh ann síos isteach sa ghleann. Bhí an clapsholas ann nuair a shroicheamar é. B'éigin na coscáin a oibriú chun smacht a choinneáil ar an luas. Ach tamall síos an chnoic chlis ar mo choscáin. Ní raibh le déanamh agam ach greim a choinneáil ar an stiúir - agus urnaí! Síos an chnoic ar luas lasrach agus tríd an chrosbhóthar gan stad ná moilliú. Bhí mé cúpla céad slat suas an chnoic ar an dtaobh eile sular éirigh liom an rothar a stop.

Nuair a bhí mé ar scoil roimh an meánteist bhí ranganna Gearmáinise agam i nGráinseach an Déin. Ba ghnách liom rothaíocht go dtí teach aint le m'athair i gCnoc Mhuirfean. Thugadh sise béile breá dom, agus ar aghaidh liom go dtí an rang, agus abhaile ina dhiaidh. Thar chnoc is gleann. Sa dorchadas sa gheimhreadh. Agus tríd fearthainn.

Níor tharla aon timpiste dom áfach. Uair amháin bhí mé ar chúlbhóthar cúng cnoic. Balla ard ar gach taobh. Leoraí mór cré ag iarraidh dul thairim. D'éirigh mé den rothar agus bhrúigh mé féin agus mo rothar in aghaidh an bhalla. Toisc go raibh mé imithe as a radharc go tobann, stop an tiománaí le cinntiú go raibh mé ceart go leor.

Ní cuimhin liom ach an t-aon timpiste amháin, nuair a bhí mé ag dul go dtí an ollscoil in Ardán an Iarla. I Rath Maoinis d'oscail tiománaí neamh-aireach a doras. Rinne mé iarracht dul timpeall air - bhí luas fúm. Ach bhuail leamhán an choscáin ar éigin an doras agus baineadh tuisle asam agus as an rothar. Ar ámharaí an tsaoil bhí an trácht stoptha agus thit mé idir dhá charr. Croitheadh bainte asam, b'shin é.

Ba é an rothar an ghnáth modh taistil ag mo chomhaoisigh, idir baineann agus fireann agus mé ar scoil agus ollscoil sna 1980í. Bhíodh na céadta rothar ag dul tríd Rath Maonais isteach sa chathair, ag fí a mbealach idir na gluaisteáin a bhí gafa sa trácht. 

Nuair a chríochnaigh mé sa choláiste, agus roimh dom tosú ar phost, chuaigh deichniúr againn ar thuras chun na Fraince. Ar mhuin rothar, ag rothaíocht idir an dá calafort farantóireachta Cherbourg agus Le Havre. 

Bhí mé i mBeirlín ansin. Cheannaigh mé rothar ceart go leor, agus bhain mé feidhm áirithe as. Ba a iompar phoiblí a chuaigh mé ar obair, ach tráthnóna agus an deireadh seachtaine rothaigh mé. Bhí raonta rothair cearta ann - ach bhí an trácht níos troime agus na tiománaithe níos mí fhoighní. 

Mar sin féin, choinnigh mé an rothar. Nuair a tháinig na leanaí bhí rothar againn araon agus suíocháin feistithe ar chúl dóibh. Anois is arís bhain muid feidhm astu. 

D'fhill mé ar Éirinn cúpla mí roimh mo chlann. Bhog mé isteach le mo thuismitheoirí i Tír an Iúir. Bhí mé ag obair i Sráid Fhearchair. Áit a raibh cith ar fáil! 

Bheartaigh mé mo rothar a sheoladh romham - leis an bpost. Ach ón am go raibh mé ag rothaíocht an bhealach úd sna hochtóidí bhí na gluaisteáin dulta i leithne agus an trácht i dtroime. Ní raibh sé pléisiúrtha in aon chor. 

Ar feadh tamaill, agus cónaí orainn i mBré rothaigh mé chomh fada leis an stáisiún traenach ar mo bhealach ar obair. 

Ach nuair a bhogamar amach go Baile an Chinnéidigh, bhí an rothar ag bailiú deannaigh sa gharáiste. Tá na bóithre ró holc agus ró chúng. Agus na gluaisteáin ró leathan agus na tiománaithe ró mífhoighneach. 

Rothaíonn mac liom fós - i Londain. 

Tá súil agam go leanfaidh feabhas ar an mbonneagar rothaíochta. Ach is dócha go mbeidh mise i mo choisí feasta.