Píosaí liom in áiteanna eile:

Posts mit dem Label comhluadar werden angezeigt. Alle Posts anzeigen
Posts mit dem Label comhluadar werden angezeigt. Alle Posts anzeigen

2018-02-01

Beidh na daoine breaca togha!

Le linn an ócáid spéisiúil Banter, Comhráití Ciotacha aréir (grma Siún as é eagrú) luaigh Osgur go mothaíonn sé 'ciontach' scaití as féiniúlacht 'dheacair' a bronnadh ar a chlann agus iad a thógáil le Gaeilge. Gaeil uirbeacha muid araon, a tógadh le Gaeilge agus a bhfuil taithí léanmhar againn ar an deacracht.

Tá col ag leanaí le héagsúlacht iontu féin agus i leanaí eile. Eascraíonn tromaíocht as an gcol sin go minic.

Le Gearmáinis agus Gaeilge atá mo chlann féin tógtha agam. Go deimhin nuair a tháinig muid go hÉireann i 2000 bhí Gearmáinis agus Gaeilge líofa ag mo mhic, ach gan focal Béarla. (Níor thóg sé i bhfad orthu é a tholgadh!)

Is cuimhin liom an buairt agus go deimhin ciontacht a mhothaigh mé ag léamh The Speckled People le Hugo Hamilton.

(D'fhulaing mo mhic tromaíocht as a bheith Gearmánach ar dhóigh ana chosúil le Hugo agus a shiblíní. Fuair mé svaistíce marla ar ár gcarr maidin amháin).

Níl gar a shéanadh go bhfuil sé deacair bheith éagsúil. Ach is foinse nirt atá ann freisin.

Tá an saol ag athrú, éagsúlacht dhearcthaí agus domhandú ag scaipeadh.

Tugann an Ghaeilge fréamh d'Éireannach a thugann uirlis le dul i ngleic le domhandú. Léiríonn saothair Fionnbarra Ó Brolcháin an tábhacht geilleagar leis sin.

Le, i bhfocail an Direánaigh, inné againn mar chiste, tá ar ár cumas aghaidh a thabhairt ar saol atá casta.

Tá mo shaol gairmiúil féin caite agam le ríomhchlárú. Sa Ghearmáin agus in Éirinn. Cé nach mbainim feidhm dhíreach as an nGaeilge (seachas sa mhéid is féidir mo ríomhaire a Ghaelú), ní bheadh gearmáinis agam murach mo thógáil dhá theangach a thug deis dom an Ghearmáinis a shealbhú i dtréimhse tumoideachais san Ostair sna 1980í.
Murach Gearmáinis, ní bheadh post mar forbróir faighte agam i mBeirlín. San tréimhse deoraíochta sin a daingníodh m'fhéiniúlacht , gur gné lárnach di an Ghaeilge. Ó lár na 1990í  táim gníomhach i pobal gan teorainn na Gaeilge ar an idirlíon, saibhriú iontach ar mo shaol. Fágann an fréamh daingean sin, an fios cé dar daoibh mé, mé ar mo chompord ag plé leis pobal idirnáisiúnta. Tá buntáiste agam thar an Béarlóir aonteangach - foghlaimeoirí béarla is mó a bhíonn ag scríobh na cáipéisí atáim i ngleic leo. Tá tuiscint ar agus do theangacha riachtanach.

Feictear dom gur sheas an ghné sin le mo mhic freisin, atá imithe ar chonair eile. Duine acu beagnach réidh le céim i nDlí agus Fraincis. Tréimhse bliana caite aige ar an Mór roinn. Teangacha agus tuiscint teanga lárnach ina shaoil.

Ceoltóir an fear eile. Píobaire. Ach is ó amhráin a thagann go leor de foinn an thraidisiún. Is fearrde de phíobaire é as bheith in ann na foinn sin a ghabháil agus na mothúcháin a thuiscint. Sa mhullach ar sin, tá sé anois gafa le hamhránaíocht Opera, ó chualathas ag gabháil fhoinn as Gaeilge é. Gairm atá ilteangach, agus tuiscint teanga riachtanach ann.

Táim cinnte go mbláthódh saol m'iníne freisin de bharr a hoidhreacht ilteangach.

Tar éis an tsaoil, is aonteangachas an eisceacht go domhanda.

Tá deacracht cinnte san éagsúlacht. Ach is láidre go minic cóimhiotal ná miotal íon.

Bíodh misneach againn!

2014-06-12

Comhluadar

Níor thuig mé riamh cad chuige nach raibh tógáil clainne lárnach i scéim agus straitéis an Fhoras don earnáil deonach. Shíl mé ar feadh scaitheamh go raibh sé i gceist ar a laghad taithí agus eolas Comhluadar a chaomhnú laistigh de Ghlór na nGael. Bhí breall orm.  Anseo thíos litir a sheol mé tamall siar ag an Aire Stáit; níl faighte agam ach admháil.

A Aire a chara
Cúis mór imní dom a bhfuil i ndán do Chomhluadar, an eagraíocht a thugann tacaíocht de  na teaghlaigh atá ag Tógáil clainne le Gaeilge.
Bhí ann ionadh orm nach raibh an réimse seo luaite go sonrach in atheagar na hearnála a rinne Foras na Gaeilge. B'é an tuiscint a bhí agam áfach go mbeadh taithí agus obair Chomhluadar caomhnaithe faoi cheann-eagraíocht.
Is cosúil anois nach amhlaidh a bheidh.
Tá baint agam le Comhluadar le níos mó na deich bliana, tarlaíonn sé go bhfuil beirt mhac agam atá anois beagnach fásta ach iníon óg freisin. D'fhág seo go raibh mé i dteagmháil le Chomhluadar ag dhá thréimhse saoil agus go deimhin chaith mé tréimhse ar Bhord na hEagraíochta.
Tugann Comhluadar tacaíocht agus eolas do theaghlaigh ag tréimhse an chinniúnach maidir le hiompar teanga. Tréimhse atá ann freisin ina mbíonn na teaghlaigh iad féin fíor ghnóthach - mar sin tá an tacaíocht a thugann foireann buan riachtanach.
Luíonn sé le nádúr teaghlaigh freisin gur tréimhse teoranta atá i gceist do aon teaghlach ar leith.  Arís, tá an foireann buan riachtanach ansin chun taithí teaghlaigh a scaipeadh - trí teaghlaigh a chuir i dteagmháil le chéile agus tríd an taithí a chuir ar fáil i gceardlanna agus foilseacháin.
Má chailltear an taithí seo beidh thiar ar iarrachtaí níos mó teaghlaigh a spreagadh chun clann a thógáil le Gaeilge agus le dul i ngleic leis na deacrachtaí a eascraíonn as sin.
Fiú má tá dream eile i mbun an chúraim, beidh caillteanas ann mar beidh eolas agus teagmhálacha caillte.
Is cuid de phatrún níos leithne é seo san atheagar amscaí atá ar bun ag Foras na Gaeilge. Is cosúil gurbh é modh oibre an Fhorais a bhfuil ann roimhe a scrios agus tosú go hiomlán as an nua. Tá seo feicthe roinnt uaireanta againn maidir le nuachtáin agus irisí. Tá an sár áis Gaelport caillte freisin de bharr an cur chuige seo.
Má tharlaíonn a leithéid i gcás Chomhluadar beidh poll suntasach i straitéis an Rialtais i leith caomhnú na Gaeilge. Gan teaghlaigh, ní bheidh cainteoirí!
Iarraim ort gníomhú go práinneach chun an scéal seo a chur ina cheart.

2013-06-06

Tumchónaí Gartáin 2013



Bhí an "Tumchonaí" a eagraíonn Gaelphobal i gcomhar le Comhluadar ar siúl ón Aoine go dtí an Domhnach beag seo. Ní raibh ar mo chumas féin taisteal go dtí an Satharn, nuair a d'éirigh mo mhac is sin, m'iníon agus mé féin go fíor luath ar maidin chun an bóthar siar ó thuaidh a thabhairt orainn féin. An a mbus a bhí muid ag taisteal, isteach go lár na cathrach agus ansin go Leitir Ceanainn ar bhus McGinley. Bhailigh Máirtín ansin muid agus thug muid chuig Ionad Eachtraíochta Gartáin. Níor túisce ann muid - thart ar a dó - gur ruaigeadh amach ar an loch muid chun roinnt cadhcála a dhéanamh.
Chuaigh mé amach sa loch i mbád dúbailte le'm iníon - ach thréig sí mé don turas ar ais! Chomh maith leis an aclaíocht bhí cluichí spraíúla i gceist mar is léir ón bhfíseáin thuas! Bíonn an deireadh seachtaine leagtha amach  sách scaoilte agus deis ag na páistí spraoi agus na daoine fásta cabaireacht idir imeachtaí eagraithe fearacht rásanna uibhe! Tá raidhse spás ann freisin ach ó tharla ar aimsir a bheith go breá bhí na páistí amuigh don gcuid is mó - san loch! Ach dá mbeadh an aimsir go holc, bhíothas réitithe chuige le cluichí fearacht peil boird, billéardaí agus araile.
Choinnigh Gina agus roinnt comhghleacaithe bia linn - flúirse agus scoth an bídh, rud nach éasca agus thart ar cúig theaghlach déag ocracha le sásamh! (Agus géaraíonn aer úr goile, táim á rá leat)
Istoíche ansin bhí  tráth na gceist ann agus ansin céilí mór. Faraor bhí mé fhéin scriosta ag an lá fhada agus is ó mo leaba a chuala mé giotaí den chraic a bhí acu siúd a rinne oíche go maidin de!
 Bhí na páistí thar a bheith sásta maidin Domhnaigh nuair a tháinig na caisleáin preabacha! Bhí Aifreann as Gaeilge i dteach na mbáid ina dhiaidh sin dóibh siúd arbh mian leo é. Ansin faraor bhí sé in am an bóthar a bhuaileadh (Ní deireadh seachtaine fada a bhí i gceist sna sé contae)
Bhí sé go deas buaileadh le sean chairde is cairde nua, agus is iontach an deis atá ina leithéidí  do theaghlaigh atá ag tógáil clainne le Gaeilge agus nach mbíonn an deis acu freastal ar imeachtaí níos faide, an saoire Gaeltachta ag Comhluadar, mar shampla.
Gura fada buan lucht a eagraithe!


2012-10-15

Lá Gníomhaíochta na mBlag: Comhar na gComharsan

Inniu, an 15ú Deireadh Fómhair, Lá Gníomhaíochta na mBlag; agus an mana atá leis an iarracht seo blagadóirí ar fud na cruinne a cuir ag obair ar téama coiteann ná "Power of We". Chuir Pól an leagan "Neart ár nGéag" ar sin;
Sin ar ndóigh tagairt don fhreagra a thug Caoilte ar Phádraig nuair a d'fhiosraigh sé rún na bhFiann:
Glaine ár gcroí, 
neart ár ngéag agus  
beart de réir ár mbriathar
N'fheadar an é sin an aistriúchán is feiliúnaí ar "The Power of We" - cumhacht na meithle agus comhar na gcomharsan.
Ach is fíor ar aon nós, cé gurbh Fórsaí Míleata SAM a chuir an síol tríd DARPAnet agus go bhfuil an cuma air gurbh iad comhluchtaí móra fearacht Facebook atá ag baint an fhómhair, is ar comhar na gcomharsan atá an Idirlíon tógtha - na caighdeáin oscailte a pléadh sna "Iarratais um Plé"; na bogearraí foinse oscailte atá mar fhéitheoga aige; leithéidí an freastalaí Apache. An rud atá spéisiúil faoin gcomhar seo ná gur comhar de dhaoine a bhfuil tréithe láidre an aonaráin ag baint leo atá i gceist - na seifteálaithe.
Agus is cinnte go gcuidíonn an oscailt céanna leis an iliomad meitheal teacht le chéile beag beann ar am nó áit - rud a thugann uirlisí chun "Cumhacht na gComhar" a mhúscailt. Ní comharseilbh - ach comhareolas! Tá sé de bhuntáiste ag eolas gur féidir é a roinnt gan - de ghnáth - a luach a laghdú. (Eisceacht is ea an rún, pé acu dlisteanach nó neamhdhlisteanach: ach sin scéal eile)
Maidir le saol na Gaeilge agus an Comhar seo, tá lámh curtha agam in iarracht nó dhó dá leithéid - mar shampla an slua foinsiú a rinneadh chun "Is iomaí duine le Dia" a chnuasach agus a chuir ar fáil. Nó na hiarrachtaí reatha chun Gaeilge a chuir ar Twitter.
Fiú an bhlagadóireacht féin, is modh é chun eolas a scaipeadh agus aithne a chuir ar dhaoine; agus is ríomhaithne dá leithéid a fhásann tograí a scaoileann fuinneamh cumhacht an le chéile chun feabhas a chuir ar an saol, ar scála bheag nó ar scála mhór.
Tá an cuma ar an scéal anois go bhfuil na modhanna úd ag sileadh amach ón idirlíon isteach san fíor saol leis na "spásanna seifteála" agus tóglainní.
Agus an píosa seo á scríobh agam, ritheann sé liom go bhfuil breis a d'fheadfainn a dhéanamh san earnáil seo - ach tá nithe eile a bhfuilim gafa leo, fearacht Comhluadar - gné eile de chumhacht an dreama a thagann le chéile.
Mar a deir an seanfhocal,
Ní Neart go cur le céile!

2012-09-09

Cúla 4

Do mo leithéidí de thuismitheoir atá ag iarraidh clann a thógáil le Gaeilge lasmuigh de phobal Gaeltachta, tá na meáin thar a bheith tábhachtach. Go háirithe do chainteoir athdhúchais a mbíonn go hiondúil bearnaí áirithe sa bhfoclóir aige ceal taithí agus deis úsáide.
Is maith ann mar sin Cúla4. Is maith an rud é go bhfuil siad ag leathnú amach an méid atá á chuir ar fáil acu ar líne chomh maith. Tá iomair deacair le treabhadh acu san teach seo - in iomaíocht le CBeeBies, Kika, agus (faraor) NickJr.
Ach bíonn m'iníon sásta go leor faire ar ghreannáin Cúla 4 ar na maidineacha deire seachtaine. Agus idir an suíomh agus an seinnteoir ar líne bíonn deiseanna ann faire ar cláir - agus cluichí a imirt - lasmuigh de na ghnáth uaireanta (srianta) craolta. Rud a sheachain raic ar ball nuair a bhí mo mhac ag iarraidh faire ar an gcluiche mór agus an teilifís i seilbh m'iníne! 
Tá meascán deas sna cluichí idir cnaipe a bhrú (cineál space invaders le Olivia) agus cluichí a spreagann smaoineamh. Is maith liom go háirithe an cluiche de chuid Traein Dineasáir mar a chaithfear faid Dineasáir amháin a thomhas in aonad faid ainmhithe eile.
Táim ag súil go mór leis na leaganacha Android atá le cuir ar fáil amach anseo ag TG4 - is iontach an áis cluiche fón póca do  leanbh mífhoighneach nuair atá turas le cur isteach, nó feitheamh le déanamh. Fiú rud chomh simplí le Cúla Caint baineann m'iníon sult as ar feadh tamaill (gearr!). Dá mbeadh an cluiche gléasadh de chuid Olivia ar an bhfón bheadh sí thar a bheith sásta!
Chomh maith leis na uaireanta srianta (meas sibh an mbeidh leigheas áirithe ar sin le leathnú amach teilifís digiteach?) tá deacracht nó dhó eile ann do TG4, dar liom. De bharr costais beocháin is iondúil go mbíonn comhpháirtíocht idirnáisiúnta i gceist - rud a fhágann go mbíonn an leagan Gaeilge de chlár tharraingteach in iomaíocht dhíreach le leaganacha i dteangacha eile. Bíonn Traein Dineasáir ar Nick Jr, mar shampla. Fiú chláir a raibh lámh ag Telegael iontu, tá siad feicthe agam ar Kika.
Is cuimhin liom nuair a bhí na gasúir níos óige go raibh míreanna Gaeltachta san clár "Na Hoobs". Seans go bhfuil a leithéidí fós ann, ach níl sé feicthe agam le déanaí. Tá an clár ceisteanna Bog-Stop ann dar ndóigh. (Nó an bhfuil? Níl sin feicthe le scaitheamh agam ach oiread). Ach tá sé ríthábhachtach - sin an fáth go bhfuil Comhluadar ann - go bhfeiceadh páistí atá á dtógáil le Gaeilge san Iar Ghaeltacht leanaí eile ag caint Gaeilge.
Ba bhreá liom dá mbeadh cláir fearacht na cinn a bhíonn ar CbeeBies ag TG4 - clár cócaireachta do pháistí, abair, ina ghlacann na páistí páirt lárnach. Nó clár garraíodóireachta. Ach is dócha gur ceist costas agus acmhainní atá ann.
Tús maith leithéidí  Cruinne an Aireagáin le Wallace & Gromit  a bhfuil Gaeilge curtha ar sraithe amháin de ag Macalla Teo. (Is trua áfach nár déanadh athghuthú ar na hagallaimh)
Tá dóchas agam go mbeidh cartlann Cúla4 ag fás leis, agus go mbeidh rudaí nua, samhlaíocha á chuir leis.

2012-07-18

Gairm Scoile: Seachtain na nInnealtóirí 2013

Tá sé i gceist agam imeacht(aí) a reáchtáil i gcomhar le Cumann na nInnealltóirí/An Roth agus Comhluadar le linn Seachtain na nInnealtóirí 2013. Imeachtaí dírithe ar dhaoine óga agus páistí chun suim a spreagadh in innealtóireacht. Bhí sé i gceist agam i mbliana ceardlann a reáchtáil ach theip air de bharr easpa réamhphleanála agus fógra.  Tá rún agam sin a sheachaint an uair seo!
Táim ag smaoineamh ar mheascán de cheardlanna do aoisghrúpaí éagsúla, taispeántais agus b'fhéidir caint oiriúnach, áit éigin lárnach i mBaile Átha Cliath.
Go hiondúil bíonn paistí ag aoiseanna éagsúla ins na teaghlaigh atá bainteach le Comhluadar, is gá mar sin iarracht a dhéanamh freastal orthu ar fad chun go mbeadh deis ag na teaghlaigh teacht.
Chun go mbeidh rath ar an iarracht seo tá gá le moltaí, saorálaithe agus cuidiú eile.
Más féidir leat ceann nó níos mó acu sin a sholáthar, gabh i dteagmháil liom le do thoil - aonghusoh ag gmail ponc com.
Aguisín: 25ú Feabhra go dtí 3 Márta 2013 na dátaí atá i gceist, ach is ar deireadh seachtaine atá mise ag smaoineamh!

2011-11-03

Splancghaeltacht

D'fhág mé an obair luath de hAoine beag seo agus thug aghaidh ar an mbóthar ó thuaidh le mo bhean agus mo chlann. Bhíomar chun páirt a ghlacadh i Tumchónaí Gartan, egraithe ag Comhluadar Leitir Ceanainn agus Gaelphobal. Tháinig scata mór (17+) le chéile in Ionad Oideachais Gartáin. Tá sé sin lonnaithe ar bhruacha Loch Gartáin, áit dhúchais Cholm Chille. Bhí an ionad, a ghlacamar seilbh iomlán air, thar a bheith feiliúnach toisc go raibh seomra ann do gach teaghlach agus freisin roinnt seomraí suite a thug deis do na haoisghrúpaí éagsúla - agus bhí gach aos ann ó leanbh go déagóir - caidreamh a dhéanamh le chéile gan bheith de shíor in adharca a chéile. Rud a thug deis do thuismitheoirí comhrá ar a suaimhneas chomh maith.
Bhí roinnt imeachtaí eagraithe ann - go háirithe turas ar cadhcanna ar an loch - agus báid dúbailte ann dóibh siúd, fearacht mise, a raibh páistí óga acu.  Bhí deis againn freisin triail a bhaint as boghdóireacht. Tráthnóna Satharn bhí céilí agus cóisir bréagéide ann, agus deis do gach teaghlach a gcuid tallann a léiriú. Buaic amháin a bhí ann dar liomsa nuair a d'inis Séimí scéal fiannaíochta mar is cóir - ag fí daoine a bhí i láthair isteach sa scéal agus ag spochadh as cúrsaí reatha. Bhí ceol agus canadh, rince agus scléip ann. Bhí deis ag gach teaghlach lóchrann Síneach a scaoileadh freisin, agus roinnt dráma nuair a chuaigh ceann acu i bhfostú i crann! (Bhí ar mac liom dul ag dreapadh)
Bhí an spraoi ag óg agus aosta ann. Agus deis againn ar fad cumarsáid nádúrtha as Gaeilge a dhéanamh. Rinne dornán beag daoine obair na gcapall sa chistin chun bia bhlasta a choinneáil linn ar fad. Ansin maidin Domhnaigh bhí Aifreann spreagúil againn as Gaeilge. Níl fhios agam cad as a tháinig an sagart agus níor thug mé a ainm liom, ach rinne sé sár jab de gach duine a cheangail isteach san Aifreann gan an searmanas a chuir as a riocht in aon chor. Agus sin uilig gan a chuid spéaclaí a bhí dearmadta aige!
An t-aon mhairg a bhí ann ná go bhfuil Tír Chonaill an fhada ó Chill Mhantáin, agus a lán taisteal i gceist dá réir. Ach is iontach an spreagadh agus fuinneamh is féidir bhaint as ócáid mar seo agus tú ag tógáil clann le Gaeilge. Go háirithe agus daoine ó gach cearn den oileán páirteach ann! Éacht eile curtha i gcrích ag an lucht eagar - mo bhuíochas ó chroí leo, go háirithe le Gina, Tom, Seán Mór, Máirtín. Buíochas freisin le foireann an Ionaid a rinne a dhícheall an Gaeilge a bhí acu - níos mó ná mar a shíl siad! - a úsáid.

2008-05-16

Spraoi sna Speiriní






Thug mé féin agus mo bheirt mhac ruathar ó thuaidh an deireadh seachtaine seo chaite, le teaghlach eile, chun páirt a ghlacadh in san deireadh seachtaine Gaelchónaí sna Speiriní atá á eagrú ag Gaelphobal agus Comhluadar le trí bliana anois.

Aneas linn mar sin, in am do chili chun carne a rinne Brídín agus Dolores - an dís a choinnigh bia linn an deireadh seachtaine ar fad. Murach iad agus Máirtín Ó Maolmhuaidh, eagraí éifeachtach Ghaelphobail, ní bheadh an deireadh seachtaine leath chomh sóúil, sochma.

Tráthnóna Aoine bhí oíche bhreá airneáin ann, ceol á mhealladh ó chách a raibh blas de ann.

Maidin Satharn bhí ard spórt san Halla Spóirt - a bhuaic i gcluiche iomána idir dornán
aithreacha agus scata gasúir. B'fhearr an teacht aniar a bhí sna paistí, agus b'iad a bhain ar deireadh. (Tá mo mhatáinse fós nimhneach...)

Tar éis lón flaithiúil, thug muid aghaidh ar
Pháirc Foraoise Ghleann an Ghoirtín.
Bhí meitheal faoi stiúir Mháirtín tar éis pictiúir d'ainmhithe a chuir i bhfolach sa choill, agus chuaigh muid sa tóir orthu. Ard smaoineamh a bhí ann; bíonn sé deacair freastal ar teaghlaigh a bhfuil paistí de gach aois acu, ó dhéagóirí go diúlcaigh - ach thug an seift seo dúshlán agus spraoi do chách. (Ní bhfuair muid an luchóg fós! Agus maidir leis an seangán...)

Thar nais arís go dtí an loistín sa Ghoirtín arís, agus babhta eile ceoil leis na hoirfidigh ón ngrúpa Craic. Arís, mheall siad ceol ón gcomhluadar go tiubh.

Maidin Domhnaigh, bhí an grian ag scoilteadh na gcloch, agus na paistí in ard ghiúmar ag innealtóireacht san sruthán.

Tar éis lón, scaipeamar. Ach beidh muid thar nais!
Mo mholadh agus mo bhuíochas ag Máirtin agus a dream a chuidigh leis, go mór mór Brídín agus Dolores.