Caiticeasma na gCliché

Brian Ó Nualláin⁽¹⁾

Tá cnuasach measartha mór agam de shaothar Bhriain Uí Nualláin, agus mé tugtha dó ó bhí mé san Ollscoil ar a laghad. Is breá liom an polladh a dhéanadh sé ar nathanna smolchaite ar a dtug sé an Cathechism of Cliché. Bhí mé chomh tugtha dó gur scríobh mé litir abhaile ón Ghearmáin sna laethanta luatha chuig cara liom go hiomlán ina chaiticeasma nathanna. An áit gur chuir mé mearbhall iomlán uirthi ná nuair a d'fhí mé cúpla cothromóid innealtóireachta tríd chun cuir in iúl go raibh mé marbh leis an teas!

Nath smolchaite éigin a chuala mé ar an raidió a mheabhraigh iad dom agus chuir mé tús le comhrá ar Twitter ag rá go mba mhithid a léitheid a bheith ann as Gaeilge. Chuir Cathal MacCoille go mór leis an gcnuasach thíos, atá anseo lena chaoincead (féach thíos....). Leis siúd na cinn i gcló trom. Chuir mé corrcheann eile leis an liosta a rith liom agus an mír seo á scríobh agam.

Cad a déantar le dúshláin?

Sáraítear iad.

Cad é an céim is coitianta i mbéal pholaiteora?

Géarchéim.

Cá mbíonn an cloch is mó?

Ar phaidrín.

Cén saghas mac an saol?

Mac ait.

Cad a dhéanfaidh an aimsir?

Neosfaidh sí.

Cén uair í?

Uair na cinniúna.

Cad a dhéanann an t-am?

Imeacht. (Gan tásc ná tuairisc).

An meá, idir cé a mhéad ceann?

Dhá cheann.

Bíonn gach ábhar cén áit?

I gceist.

Cén scáth ar a mairimíd?

Ar scáth a chéile.

Cá gcuirtear sásamh, nó míshásamh?

In iúl.

Cé chomh tuirseach?

Tinn tuirseach.

Cad a tharlaíonn do cheisteanna?

Ardaítear iad.

Cad is féidir a dhéanamh le ceist? 

Í a tharraingt anuas.

Nó a chíoradh.

Cad a bhíonn in éineacht le cur?

Cúiteamh.

Cá dtiteann an lug?

Ar an lag.

Cad a dhéanann grian?

Clocha a scoilt.

Cá chaithfear ba a chur? 

Thar abhainn. 

Cén áit pianmhar i gcasúr a bhíonn daoine? 

Sa ladhar. 

Cén saghas cead brónach é?

Caoinchead.

Cén buille tubaisteach a chuireann críoch le rud?
buille maraithe na muice!

Is dócha go gcuirfidh mé leis seo de réir mar a chloisim samplaí fiúntacha!

---

(1) Flann O’Brien full figure, seated at his desk, oil paint, 1957, Micheál Ó Nualláin, Irish Room, Flann O’Brien papers, MS.1997.027, John J. Burns Library, Boston College - faighte ó seo

An Milléanach léirithe!

Le tamall anuas tá cóir an ádh liom ag buachan leabhair ón raidió agus araile agus is mar sin a fuair mé cóip den Béal Bocht grafach.

Tá an bunsaothar léite agus athléite agam - agus leath leabhragán lán de shaothar eile Myles agam gan trácht ar Amaidí a dheartháir!

Tá's ag an saol gur scigaithris atá in ainm is a bheith an seo ar an tOileánach leabhar a raibh ardmheas ag Myles air:

"One of the finest books I have read in any language is An tOileánach by a Blasket islander, now dead ... every page is a lesson how to write, it is all moving and magnificent" "Cruiskeen Lawn"  (17 January 1955)

Cé gur léir na tagairtí don Oileánach measaim féin gur géire an aoir nuair atá sé ag plé le "Gaeilgeoirí" (i. an dream  a thagann ag foghlaim na Gaeilge gan tuiscint don bpobal) agus dar ndóigh do na deá leabhair Conallacha. Is mó go mór an sult a bhainfidh an té a bhfuil slám leabhair le Máire léite aige as, fágaim. 

Tá sár obair déanta ag cló Maigh Eo agus a gcomhghleacaithe ag cuir an leabhar san cló nua grafach. Tá na mór eachtraí ar fad ann, léirithe i stíl a fheileann go paiteanta don ngreann dorcha. Tá nod sna nótaí go raibh - nó go bhfuil - scannán beartaithe agus go bhfuil an leabhar bunaithe ar ullmhúchán don scannán céanna. Shamhlóinn go bhfeidhmeoidh sin chomh maith.

Beidh mé ag filleadh ar an leagan seo chomh maith leis an mbunleagan, agus tá súil agam spéis mo chlann mhic (agus ar ball m'iníon) a spreagadh ann!

An Béal Bocht

Údar / Author: Myles na gCopaleen
Maisitheoir / Illustrator: John McCloskey
Eagarthóir: Breandán Ó Conaire
Bog/Paperback - ISBN: 978-1-899922-87-1 €12.00
Crua/Hardback - ISBN: 978-1-899922-88-8 €20.00