|
Lasar gréne áine apstal Erenn óige Pátric go méit míle rop dítiu diar tróige. |
Lasar gréine áine Aspal Éireann ógh Pádraig agus a mhílte mar dídean dár dtruántacht |
|
Brigit bán balc núalann, cenn cáid caillech n-Érenn. Maire ocus Sanct Brigit, for a fóessam dún díblinaib! | Brighid bán bailc uasal ceann cáidh cailleach Éireann Muire agus Naomh Brighid faoi choimirce na díse go rabhaimid |
2022-09-12
Pádraig agus Brighid sa Róimh
2022-02-01
Muire na nGael
Religiosa quaedam vidua in proximo vico habitans postulavit a patre eius, ut sancta Brigida secum exiret ad synodum, quae collecta erat in campo Liffi; et a patre permittitur et illae egressae sunt viam. Tunc vir quidam sanctus in synodo dormiens vidit visionem et surgens ait: “Vidi Mariam et quendam virum stantem cum ea, qui ait mihi: Haec est sancta Maria, quae habitabit inter vos.”
Et cum haec vir sanctus narrasset in synodo, statim supervenit vidua cum sancta Brigida. Tunc vir sanctus dixit: “Haec est sancta Maria, quam vidi; quia formam illius manifeste cognosco.” Tunc omnes glorificaverunt eam quasi in typo Mariae.
D'iarr baintreach naofa a mhair sa cheantar ar a hathar go dtionlacódh Brighid í chuig an sionad a bhí tagtha le chéile i Má Life; agus thug a hathar cead agus chuir siad chun bóthair. Ansin bhí fear naofa a raibh fís aige agus é ina chodladh, agus nuair a dhúisigh sé dúirt "Chonaic mé Muire agus fear a seasamh lena hais, a dúirt liom: Seo í Muire, a mhairfidh in bhur measc".
Agus nuair a bhí an fear naofa á insint seo don sionad tháinig an bhaintreach agus Naomh Brighid in éineacht léi. Ansin dúirt an fear naofa: "Seo í Naomh Muire a chonaic mé; aithním a cuma agus a cló." Mar sin thug siad uile glóir di mar shamhail Mhuire.
Fecht n-aile iar sin senior caillige craibdigi baí hi fochruib du thig Dubthaig esestair in n-í Brigti do thecht do accallaim .xx.vii et noeb Lagen i n-oen-dail. Is si h-uair in sin ad-chuaid epscop Ibuir isin dail aislinge ad-condairc ind aithchi riam. ‘Anda lem’, ol-se, ‘ad-condarcc ind nocht Mairi n-Ingein im chotluth, & ar-rubart frim alali clerech sruith: ‘Hæc est Maria quæ inter vos habitet’’. Is and do-luid in challech & Brigit don dail. ‘Hæc est Maria quæ a me in somnis vissia est’. Fordo-eracht iarum æss inna dalae & lotir dia l-laim. Do- bertatar bennacht furi-si. Is ann dí ro-boí in dal ubi nunc est Cell Dara, ibique episcopus Ibor fratribus ait: ‘Hic locus cælo patet, ditissimusque omnium tota insola erit; hodieque ad nos puella cui a Deo præparatus est veniat quasi Maria’. Factum est ita.
Feacht eile ina dhiadh sin d'iarr cailleach cráifeach a raibh cónaí uirthi gar do thí Dubhthaigh ar Bhrighid teacht chun agallamh leis seachtar fichead naomh Laighin in aon dáil. Is ar an uair sin díreach a bhí an tEaspag Ibor ag insint don dáil faoin aisling a chonaic sé an oiche roimhe sin. "Shíl mé" ar sé "go bhfaca mé an Mhaighdean Mhuire i mo chodladh anocht, agus dúirt cléireach sruith áirithe liom: 'Sin í Muire a mhairfidh in bhur measc'". Ansoin díreach a tháining an chailleach agus Brighid isteach sa dáil. "Sin í Muire a chonaic mé i m'aisling". D'éirigh cách sa dáil agus labhair siad léi. Bheireadar beannacht di. Sé an áit a bhí an dáil ná san áit a bhfuil Cill Dara anois, agus dúirt an tEaspag Ibor lena bhráithe "Tá an áit seo oscailte chun na flaithis, agus beidh sé ar an áit is saibhre san oileán uile; agus inniu tiocfaidh cailín chughainn atá réitithe ag Dia, i riocht Mhuire". Agus is amhlaidh a bhí.
Aguisín: bhí orm an bhlagmhír seo a choigeartú - bhí Cogitosus luaite agam leis an sliocht laidine, botún a bhí ansin. Bhí mé ag amharc ar thráchtas ina bhfuil an dá bheatha á chíoradh.
Brighid .i. banfhile iníon an Dagda
| Le Yaxu CC BY-SA 4.0, Nasc |
Ó Sanas Chormaic - anseo Y.150
Brigit .i. banfile ingen in Dagdai. is eiside Brigit baneceas (ł be neicsi) .i. Brigit bandee noadradís filid. arba romor ⁊ baroán afri thgnam. is airesin ideo eam (deam) uocant poetarum hoc nomine cuius sorores erant Brigit be legis Brigit bé goibnechta .i. bandé .i. tri hingena in Dagdai insin. de quarum nominibus pene omnes Hibernenses dea Brigit uocabatur. Brigit din .i. breoaigit ł breoṡaigit.
Brighid .i. banfhile iníon an Dagda, is é sin Brighid banéigeas nó bé éigse, .i. Brighid an bhandia a adhraíodh filí, ór ba rómhór agus ba ró án a friochnamh. Is dá bhrí sin a ghlaotar Bandé na Filíochta uirthi leis an ainm seo arbh iad a deirfiúracha Brighid bé leighis agus Brighid bé gaibhneachta, .i. bandéithe .i. trí iníon an Dagda a thug gach Éireannach Brighid ar bhandia. Brighid mar sin breo-saighead.
Nua Ghaeilge liomsa bunaithe ar Bhéarla Whitley Stokes
Naomh Brighid ógh, banab Chill Dara d'éag
| Brighid ó Séipeal Non, Tyddewi, Cymru. Le Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0 |
Aois Criost, cuig céd fiche a cuicc.
S. Brighit ogh, banab Chille Dara d'écc. As di-sidhe cetus ro h-iodhbradh Cill Dara, & ba lé con-rodacht. As í Brighit tra ná tucc a meanmain ná a h-inntheifimh as in coimdheadh eadh n-aonuaire riamh acht a siorluadh, & a siorsmuaineadh do grés ina cridhe & menmain, amhail as errderc ina bethaidh fein, & i m-bethaidh naoimh Brenainn, espucc Cluana Ferta. Ro thochaith imorro a h-aimsir acc foghnamh go diochra don coimdhe, ag denomh fert & miorbhal, ag slánucchadh gach galair & gach tedhma archena, amhail aisnéidhes a betha, go ro faoidh a spirat do chum nimhe, an céd lá do mí Febhru, & ro h-adhnacht a corp i n-Dún i n-aon-tumba la Patraicc, co n-onoir & co n-airmidin.
Aois Chríost cúig chéad déag fiche cúig.
Naomh Brighid ógh, banab Chill Dara d'éag. Is uirthi a bronnadh Cill Dara agus is í a bhunaigh. Is í Brighid nár bhain a meanma ná a rinnfheitheamh den gCoimdhe ar feadh oiread agus uaire riamh ach í ag síorlua agus ag síorsmaoineamh air ina croí agus a meanma mar is léir óna beatha féin agus i mbeatha naoimh Bhréanainn, Easpag Cluain Fhearta. Thug sí a saol iomlán ag fónamh go díochrach don gCoimdhe, ag déanamh fearta agus miorúiltí, ag leigheas gach galar agus teidhm, amhail a fhaisnéiseann a beatha, go dtí gur ghéill sí a spiorad do neamh an chéad lá de Mí Feabhra, agus adhlacadh a corp i nDún in aon tuama le Pádraig, le honóir agus le hoirmhidin.
Coirmlinn mór do rí na ríthe
| Le Livre des conquêtes et faits d’Alexandre, Paris, musée du Petit-Palais, folio 86 recto 15ú Céad |
| Ropadh maith lem cormlind mór do rígh na rígh; muinntir nimhe aca hól tre bithe sír. |
Ba mhaith liom coirmlinn mór do rí na ríthe muintir neimhe ag ól trí bithe síoraí |
| Ropadh maith lem taurte1 creitme, crábaid glain; ropadh maith lem sústa etla oc mo threib. |
Ba mhaith liom creideamh íon, crábhaidh glan ba mhaith liom suaiste aithrí ag mo theach |
| Ropad maith lem fir nimhe im thegdais féin; ropadh maith lem dabcha amneit do a réir. |
Ba mhaith liom fir neimhe i'm theaghlach féin ba mhaith liom dabhcha síth faoi réir dóibh |
| Ropadh maith lem lestru déirrce do dáil; ropadh maith lem escra trócaire dia dáimh. |
Ba mhaith liom leastair déirce le dáileadh ba mhaith liom cuacha trócaire le roinnt |
| Ropadh maith lem soichell do bith ina luss; ropadh maith lem Ísu beos do beith i fuss. |
Ba mhaith liom soicheall a bheith ina n-ól ba mhaith liom Íosa freisin bheith abhus |
| Ropadh maith lem na teora Mairi, miad a clú; ropadh maith lem muinntir nime da cech dú. |
Ba mhaith liom na Triúir Mhuire, mór a gclú ba mhaith liom muintir neimhe as gach cearn |
| Ropadh maith lem corbam císaige don flaith; mad chess imned forsa tipredh bendacht maith. |
Ba mhaith liom bheith i'm chíosaí don flaith más ghearrfadh cíos orm bronnfadh freisin beannacht maith |
1 Níor aimsigh mé taurte i DIL. Measaim áfach gur "tur" atá ann - féach http://dil.ie/40242 => http://dil.ie/42477

