Aistí Eorpacha

Is dócha go raibh scata de haistí seo léite agam, nó leaganacha cíbe, san Irish Times nó Comhar. Ach bhí PoilGhael ar Twitter ag scaipeadh sleachta spéisiúla astu agus chuir mé fios ar an gcnuasach ón leabharlann.

Tá go leor ama caite ag Torlach Mac Con Midhe ar imirce as Éirinn, i dtíortha nach bhfuil an Béarla in uachtar iontu. Tá sé ag cuir faoi anois i gceantar san Eilvéis ina bhfuil an Romainis á fhéachaint leis na mór theangacha thart uirthi.

Tá taithí agus machnaimh déanta aige dá réir ar an rud a dtugann sé 'domhan teanga'  - an cultúir iomlán a thugann teanga a bheith ar do thoil agat rochtain éigin air.

Tá domhan na Gaeilge faoi bhrú gan amhras agus í timpeallaithe, báite geal leis sa Bhéarla.

Mothaím féin go bhfuil baint agam le trí dhomhan teanga, Gearmáinis, Gaeilge agus Béarla agus tionchar agus ábhar machnaimh faoi leith ag teacht chugam ó chaon teanga acu.

Bhí bá agam leis na smaointe sna haistí, agus d'fhoghlaim mé astu.

Súil eile, fáiscthe as taithí neamhghnách fairsing.

Siúlach, scéalach, staidéarach.

Aistí Eorpacha
Torlach Mac Con Midhe
Coiscéim 2015

An méid a dúirt an FAZ i bhfianaise téipeanna Anglo

Bunleagan anseo:

Tógtar sac agus cuirtear isteach ann:

Ar an gcéad dul síos: Iar bhainistíocht Anglo agus na fostaithe úd atá le clos ar na téipeanna a foilsíodh anois agus iad á iompar féin mar a bheadh rógairí sotalacha.

Ar an dara dul síos lucht Airgeadais den uile chineál - scairshealbhóirí, sealbhóirí bannaí,  taisceoirí ó laistigh agus lasmuigh den tír  - a chuir airgead faoi iontaoibh sa bhainc mar dheá seo i ndiaidh tús na géarchéime.

Ar an tríú dul síos iad siad i mBaile Átha Cliath a bhí freagrach san Rialtas, san Rialtóir agus sa Bhanc Ceannais a bhí ag faire ró fhada ar an ngeáitsíocht - agus is cuma an é nach raibh an a gcumas an praiseach a aithint nó nár mian leo.

Ar an gceathrú dul síos iad siúd in Institiúid na hEorpa a bhí, i dtosach báire ag faire mar a chuaigh an Stáit Éireannach thar a fhulaingt leis na bainc agus ansin a lig don Banc Ceannais Eorpach gníomhú a bhealach atá níos mó ná ar thairseach an infheistiú go hairgeadaíoch i Stáit.

Gabhtar de bhuillí smachtín ar an sac lán daoine seo go dtí nach féidir cur suas leis an olagóin péine as. Ansin glacadh lucht freagracht san Eoraip lámha a chéile agus geallfaidh siad go sollúnta do na saoránaigh nach gceadófar riamh arís praiseach mar a bhí i gcás Anglo Irish Bank.

Blúirín: Naomh Fiachra

Naomh Fiachra, ó Wikimedia.

Inniu Féile Naomh Fiachra, rud a mheabhraigh an scéal seo faoi cheiliúradh air i Vín na hOstaire dom.

Tá trácht air i nGaelscrínte i gCéin leabhair Thomáis Uí Fhiagh: D'aistrigh sé iomann de chuid muintir Mheaux faoi:

Éire a sheol an naomh thar lear,
Meaux a ghlac leis, togha na bhfear,
Is breá de Meaux go dtáinig sé,
Is breá ag Éireann mac mar é

Ón leabhar úd arís:

I dtrátha 630 a chuir Fiachra faoi mar dhíthreabhach san fhoraois i mBreuil (gar de Meaux), áit ar thóg sé cillín, aireagal don Mhaighdean Mhuire, teach aíochta le haghaidh taistealaithe bochta ón choigríoch agus gairdín beag le freastal orthu. Níor fhág sé an áit go bhfuair sé bás ansin timpeall 670, agus gairmeadh Saint-Fiacre den áit ó shin. ... Baisteach ainm an naoimh mar ainm ar charráiste de bhrí go mbíodh a lán de na carráistí seo le fáil ar cíos ó óstóir an Ostán Saint Fiacre sa rue Saint-Martin i bPáras.
Go n-éirí a gceiliúradh le fir Fiacre Vín,  agus go mbaine na dílleachtaí súp as!

Lá na hEorpa

Ar an lá seo, i 1950, chuir Aire Gnóthaí Eachtracha na Fraince, Robert Schuman, togra chun tosaigh, ba bhun le cruthú an Aontais Eorpaigh mar atá anois ann.

"Ní láithreach bonn, nó de réir phlean aonair, a dhéanfar an Eoraip. Trí éachtaí nithiúla, a chruthaíonn dlúthpháirtíocht de facto ar dtús, a thógfar í. Chun náisiúin na hEorpa a thabhairt le chéile, ní mór ar dtús an seanfhreasúra idir an Fhrainc is an Ghearmáin a dhíothú. Ag baint leis an dá thír seo i dtús báire a chaithfidh aon ghníomhú a bheith."

Ráiteas fáidhiúil, agus tuar tagtha faoin dtairngreacht ó shin. Ainneoin an chíor thuathail reatha, a d'eascar as polaitíocht a bheadh bunaitheoirí an Aontais measartha amhrasach faoi, sílim!

Íomhá de Robert Schuman ó Wikimedia. Póstaer 2010 – Mo ♥ an Eoraip le Maria Mileńko (an Pholainn)

Eorpach Éireannach

Faoi Columbán Naofa a labhair an Pápa inniu.

Mar a dúirt mé cheana, tá a leithéidí de dhíth orainn!

N'fheadar an comhtharlú é bheith faoi chaibidil ag an bPápa an lá roimh an Reifreann? (Caolseans!)
Tá a chuid litreacha ar fáil ó CELT: (Litreacha i Laidin agus i mBéarla - tá níos mó ann freisin).

Tús an Turnaimh Thubaistigh.

Ar an Lá seo i 1933, de bharr tuaiplis na gCaomhach sa Ghearmáin, tháinig Hitler agus an NSDAP chun cumhachta. Tamall roimhe sin, bhí siad ar an ndé deiridh.
Chreid na caomhaigh go mbeadh ar a gcumas smacht a choimeád ar an NSDAP. Dúirt Von Papen:

...man habe Hitler engagiert und werde ihn bald "so in die Ecke gedrückt haben, dass er quietscht"...

Tá Hitler fostaithe againn, agus beidh sé sáinnithe i gcúinne ar ball beag againn chomh géar sinn go mbeidh sé ag díoscáin

Bhí breall air.

Scéal níos cuimsithí ag an Tagesspiegel.

Lá Cuimhneacháin an tUileloscadh

atá ann inniu.

Bhí dornán bheag dóibh siúd a tháinig slán ag ócáid i Teach an Árd Mheara i mBaile Átha Cliath. Iad ina leanaí óga an tráth úd.

Smál dorcha ar Stair na hEorpa.

Lá Cholumbán Naofa

a bhí ann inné.
Fear ar mhó a chlú ar Mhór Roinn na hEorpa ná ina thír dhúchais.

Tá leabhrán de chuid Thomás Uí Fhiaigh agam ina bhfuil cuir síos gairid ar a shaol mar aon le tiontú Béarla ar chuid dá shaothar Laidine.

File, scoláire, manach, cainteoir teasaí agus spreagthach.

Ní raibh eagla air dul i ngleic le Prionsaí saolta ná eaglasta a linne.

Bhí alt ag comhalta de bhall Ord Cholumbán san Irish Catholic an tseachtain seo, inar luaigh de nath de chuid an Naoimh:

Más mian leat an Cruthaitheoir a thuiscint,
tuig créatúir

Feictear dom, cé gur réitigh an Eaglais an bealach don Eolaíocht ar an iliomad slite, go bhfuil rud éigin caillte againn san tsíor anailís a bhí leithéidí Columbán: sintéis nó tuiscint iomlán ar chúrsaí.

Tá díth daoine mar Columbán arís orainn!