Spideog spreagúil scéalach

Bíonn dornán ócáid Gaeilge ag Féile Idirnáisiúnta Litríochta Átha Cliath gach bliain. Agus mé ag iniúchadh an suímh féachaint cad a bhí romham i mbliana chonaic mé go raibh Robin Stevens le bheith ag caint freisin. Tá m'iníon gafa le cérinnecháin faoi láthair. Agatha Christie agus a mhacasamhail. Ina measc an sraith úrscéalta seo le Robin Stevens. Cailíní i scoil chónaithe Sasanach sna tríochaidí iad a bleachtairí, duine acu ó Hong Kong. Sin a bhfuil d'eolas agam féin orthu, níl siad léite agam! Ach bhí sceitimíní ar m'iníon agus cheannaigh mé péire ticéad. Is maith go ndearna go luath mar díoladh amach an ócáid.

Sin an toisc a fuair mé mé féin inné in Amharclann Scabhat Smock. Timpeallaithe ag máithreacha agus iníonacha sna luath déaga. Corr bhuachaill ceart go leor, agus dornán athair. Dualgas athartha a thug ann mé agus dáiríre ní raibh mé ag súil le mórán dom féin ann. Bhí dul amú orm.

Cainteoir spreagúil líofa í.

Thug sí cuir síos (léirithe le roinnt pictiúir roghnaithe go cúramach) ar an dóigh a rinneadh scríbhneoir di.

A tógáil neamhghnách. Rugadh i Santa Cruz Mheiriceá í, ach chaith sí mórchuid dá hóige i dteach diamhair Máistir an Choláiste i gColáiste Pembroke Oxford. Teach dorcha inar mheas sí gach rud a bheith ró-mhór di. Uaigneach. Taibhsiúil. Scoite amach ó leanaí eile sa dóigh is gurb éigin spraoi leo a phleanáil go cúramach.

Ba léitheoir í gan amhras. Fearacht a hathair roimpi. A spreag í chun Agatha Christie a léamh — ach iarracht a dhéanamh an phlota a réiteach í féin.

Bhí sí ag scríobh léi ó aois a sé. Printíseacht fhada. Ina measc cumadh scéalta lán paisean agus formad faoina bréagán Sylvanian Families (gné a mheabhraigh Boxland óige CS Lewis dom).

Labhair sí faoin céad úrscéal ina sraith a scríobh di féin mar gur shíl sí é bheith ró ait. An chaoi gur dhiúltaigh gníomhaithe agus foilsitheoirí dó, toisc dúnmharú bheith mí-oiriúnach do leanaí.

Ach gur ghlac gníomhaire agus foilsitheoir leis faoi dheireadh - agus bhí rath air. Oiread ratha gur scríbhneoir lán aimsire í agus ocht leabhar foilsithe sa sraith go dtí seo.

An streachailt a bhí ann idir a post agus a scríobh. (Faraor ní bhíonn an deis ag scríbhneoir Gaeilge éirí as post!)

Roimh glacadh le ceisteanna léirigh sí conas creatlach scéil mistéir a chumadh:
Na gnéithe :
Suíomh
Íospartach
Fianaise
Amhrasáin
Réiteach

Fuair sí moltaí ón lucht féachana do gach ceann acu, ag cuir moltaí ar vóta. Ag tabhairt noda - gur gá an suíomh a bheith dúnta.

Níorbh fada go raibh stiúrthóir scannáin marbh ag oíche oscailte a scannán nua! Sáite ag fear on gcomhlacht a bhí in iomaíocht léi. Formad agus saint !

Ghlac sí go fial agus dáiríre le ceisteanna na mná óga agus thug freagraí ciallmhara stuama. Agus chaith breis is uair a chloig i ndiaidh na hócáide ag síniú leabhair agus ag freagairt ceisteanna aonair.

Teacht i láthair taitneamhach spreagúil. Shamhlóinn gur leasaigh sí síolta an scríobh i measc go leor dá lucht éisteachta agus go mbláthóidh roinnt dá bharr.

Táim thar a bheith sásta gur chuir mé an cheist faoi bhráid m'iníon!

Petra Oelker

Ní cuimhin liom anois cad a chas saothair Petra Oelker inár dtreo i dtosach.  Tá flosc chun cérinneacháin a léamh ar mo nuachar agus orm féin, is bhíomar go minic ag ceannach úrscéalta le Ellis Peters i siopa leabhar beag áitiúil i mBeirlín. Shamhlóinn mar sin gur mol an ceannaí leabhair Petra Oelker dúinn.

I Hamburg na 18ú aoise atá an sraith is iomráití aici. Rosina, ball de chompántas fán aisteoirí a bleachtaire. Bean a nochtar a cúlra buirgéiseach diadh ar ndiaidh. Fágann a cúlra go bhfuil sí ar a compord le teaghlach mór bhuirgéisigh ceannaithe.

Tugann sin scóip do Petra Oelker gach aicme i Hamburg na linne sin a tharraingt isteach ina hinsint lán sonraí agus daonnacht.

Sa bhreis ar an sraith le Rosina, tá dornán eile úrscéalta bleachtaireachta scríofa aici, idir stairiúil agus comhaimseartha.

Tá mná láidre atá beagán i leataobh ón sochaí lárnach iontu ar fad, rud a thugann deis di insint réalaíoch a thabhairt atá dílis don stair, cé nach mbeadh an tsaoirse céanna ag gach bean san ré atá faoi chaibidil.

(Fonóta- feictear dom gur minic staraithe i mbun pinn ar úrscéalta bleachtaireachta. Tá Rosina i féin bunaithe, de réir mo thuisceana, ar phearsa stairiúil a ndearna Petra Oelker taighde uirthi. Tá an taighde sin foilsithe ach níl sé léite agam.)

Níl fhios agam an bhfuil na leabhra aistrithe go Béarla. Molaim mar sin féin iad dóibh siúd ar breá leo bleachtaireacht.

Buille Marfach

Ón leabharlann a fuair mé dara úrscéal bleachtaireachta seo Anna Heussaff.
Lonnaithe i mBéara arís, roinnt den gcliar céanna is a bhí i Bás Tobann, Aoife Nic Dhiarmada agus a teaghlach lárnach arís.

Scéal láidir Ilsnáitheach, léargais iontacha ann ar an gcaoi a réabann coir tromchúiseach saoil as a chéile, rúin a chartadh isteach i solas an lae ag póilíní- ach freisin ag iriseoirí, cuid acu suarach go maith ina gcuir chuige. Uaillmhian is uaigneas núíosach Garda nach bhfuil a ionad san fhoireann aimsithe aige de bharr a ghuagacht féin. Teannas idir máthair agus iníon atá ag teacht in inmhe.

Go leor casadh agus corr sa phlota, ach bunús agus ciall leo - gan gá le Deus ex machina le fadhbanna plota a réiteach ach an scéal fuinte go maith gan bunchleite amuigh ná barrchleite isteach.

Buille a shroich amas.

Cérinneachán cumhachtach comhaimseartha cathrach

Bhí mé i láthair san Patriots Inn plódaithe nuair a sheol Aengus Mac Grianna an seod is déanaí seo le Anna Heussaff. Bhí mé ann luath agus thapaigh mé an deis cóip a cheannach agus a fháil sínithe sular tháinig an slua (agus thángadar!)

Ina chuir síos ar an leabhair luaigh Aengus go bhfuil an scéal suite go paiteanta in cumasc chathair ilchineálach Átha Cliath na fiche haonú aoise, go sonrach i gCeantar Cill Mhaighneann. Ceantar ina bhfuil an iliomad teangacha á labhairt, ach a théann siar go tús staire Átha Cliath chomh maith. Is iontach mar a éiríonn le hAnna Heussaff scéinséir ina bhfuil an sean agus an nua seo lárnach a reic i nGaeilge ar bhealach nach gcuireann isteach ar fionraíocht an díchreideamh in aon chor.

Is deacair léirmheas a dhéanamh ar cérinneachán gan barraíocht noda a sceitheadh. 

Filleann roinnt de carachtar Buille Marfach (atá anois ar mo liosta athléamh!) - an t-iar iriseoir Aoife Nic Diarmada, agus an garda Réamonn Seoighe. Cara le hAoife atá dúnmharaithe, agus is ise a aimsíonn í cillín i bPríosúin Cill Mhaighneann, áit a raibh taispeántas staire ag a cara Saoirse. Bhí fios curtha ag Saoirse ar Aoife ó Iarthar Chorcaí, rud tábhachtach le plé léi.

Ar an oscailt pléascach sin tógann Anna cérinneachán den scoth, le caidrimh corraitheacha (agus collaí scaití) idir na carachtar, agus le snáthanna iomadúla fianaise a nochtar dúinn diaidh ar ndiaidh, ach ar dóigh nach bhfeadfá bheith cinnte gur le bréidín an aon scéil a bhaineann siad.

Tá saol na linne seo, agus cathair-dhreach an cheantair fite fuaite i scéal iontach láidir, scéal a bhaineann go cinnte leis an lá inniu. Sa mhullach ar scéal bleachtaireachta den scoth tá cáipéis sóisialta bronnta ag Anna orainn, agus ceisteanna tarraingthe anuas aici arbh fiú machnamh orthu - ar leibhéal an aonaráin agus ar leibhéal an phobail.

Mholfainn an scéal seo d'aoinne ar spéis leo scéinséirí - agus mar a luadh ag an seoladh bíonn Simon, nuachar Anna de shíor ag rá "Táimse ag fanacht ar an scannán". Tá, agus mise leis. Glacaim leis go mbeidh Anna Sweeney, alter ego an Bhéarla ag Anna ag tabhairt faoin leabhar seo a chuir ar fáil do mhargadh an Bhéarla mar a rinne le Buille Marfach (Deadly Intent, Severn House). Bá bhreá liom dá nglacfadh Rosg nó a leithéidí an t-ábhar agus scannán a dhéanamh as roimhe sin!

Scáil an Phríosúin
Anna Heussaff

Cló Iar-Chonnacht 2015

ISBN 9781784441197

Dún an Airgid

Fuaireas an cérinnechán seo le hEilís Ní Dhuibhne ón leabharlann ar na mallaibh.

Thaitin sé go mór liom. Tá teannas ann, scéal faoi sraithmharfóir atá ag déanamh slad ar mhná i mbaile de chuid an Tíogar Cheiltigh. Tá an-léiriú ann ar sochaí na linne seo, an saint agus an tslí a fágtar daoine áirithe ar lár sa rás.

Tá nodanna san scéal ar cé atá ciontach, mar is dual do deá úrscéal bleachtaireachta. Snaidhmtear dinnseanchas, léann agus ealaíon isteach sa scéal go paiteanta.

Tá roinnt den chliar ó Dúnmharú sa Daingean sa leabhar seo freisin. Tá an leabhar sin áit éigin ar mo leabhragán agam, ach gan mórán cuimhne agam air, beidh orm dul sa tóir air.

Ach molaim an ceann seo.

---

Dún an Airgid
Éilís Ní Dhuibhne
ISBN 9781901176858
Cois Life 2008

Briseann an dorchadas...

Tá an chéad gála de na húrscéalta maidir le Seán Ruiséal léite agam anois.

Léigh mé an dara cheann ar dtús! Tá saghas áthas orm anois gur dhein, mar thaitin an ceann seo i bhfad níos fearr liom.

Tosaíonn sé amach mar mistéir an t-seomra faoi ghlas, ach diaidh ar ndiaidh nochtar an conas - níl an seomra chomh slán is a creideadh - agus an cén fáth; agus ansin an cé.
Léirítear gnéithe eile faoin íospartach mar a thagann na bleachtairí ar an fhianaise, agus is saghas CSI atá ann - modhscéal, mar a bhaist Seán air.

Fitear le chéile obair na baill foirne éagsúla go maith, gach aoinne acu ag cuir leis an eolas de bharr a shainscil féin, agus léirítear an tábhacht leis an t-ádh a bheith ar na péas chomh maith.

Sár scéal, teannas tríd síos, agus feidhm bainte as saol phearsanta na bpríomh phearsain chun an teannas agus an strus sin a chuir in iúl.

Tá sé mar aidhm ag Sheáin go n-oirfeadh "...na leabhair d'aerthaisteal ó BhÁC go dtí An Róimh.". Ghiorródh an leabhar seo aistir mar sin go paiteanta.

---

Seán Ruiséal agus Iníon An Oileáin
Modhscéal póilíneachta le
Seán O’Connor
Coiscéim 2007

I gCom na hOíche

I measc na leabhair atá léite agam ón Nollaig tá Seán Ruiséal agus An Guth Istoíche.

Úrscéal póilíneachta - nach ionann agus bleachtaireachta - atá ann. Thaitin sé liom - bhí an plota go maith, agus an caidreamh idir an banlaoch agus an póilín inchreidte. An t-aon locht atá agam air ná gur bhraith mé nach raibh a dóthain feoil ar an gcreatlach, rud a d'fhág gur tharla barraíocht den scéal "den stáitse" mar a déarfá. Tuairisc seachas úrscéal.

Mar is eol do léitheoirí (más ann dóibh!) an bhlag seo, is fear mór cérinnecháin mé, agus is maith liom a leithéid a bheith ar fáil i nGaeilge. Treise le pheann (nó méarchlár) Sheáin, mar sin, agus beidh na himleabhar eile ar mo mhianliosta!

Agus má bhíonn tarraingt orthu, cá bhfios nach mbeidh ar chumas Sheáin níos mó feola a chuir ar an gcreatlach!

---

Feicim ó cheist Fhirn go raibh mé ró chúramach agus mé ag iarraidh gan aon rún sa leabhair a scaoileadh. Tá teannas ann, agus corr nod faoi toisc rudaí sula nochtar gach rún ag deireadh. Bhí sé éasca a leabhar a léamh, bhog an scéal ar aghaidh go gasta mar is dúil d'úrscéal póilíneachta. Mar a dúirt, tá an creatlach go maith - ach d'fheadfaí níos mó adhmaid a bhaint as an scéal seachas mar a rinneadh, agus an t-eolas a tuairiscítear a nochtadh mar a bhailítear é seachas ina dhiaidh.

---

2009-02-15 Aguisín II

Cúpla focail a scríobh Seán chugam:

Breá liom bheith blagáilte agus áthas orm gur thaitin an leabhar leat. Gan ach cúpla focal agam mar aiseolas ar a bhfuil ar do bhlag agat. Sé is nós dom, im shaothair fhoilsithe agus iontu siúd nach bhfaca solas an lae fós, gan dul thar c. 35,000 focal san iomlán. Mar a dúrt le tuairisceoir tráth, 'Oireann na leabhair d'aerthaisteal ó BhÁC go dtí An Róimh.' Siúd is gur sraith de scéalta faoi Sheán R agus a chomhghleacaithe atá i gceist agam a scríobh, forbraítear na carachtair diaidh ar ndiaidh i rith na sraithe. Bhí Seán Óg ar an meánscoil in uimhir a haon agus a dó, ach in uimhir a trí (atá ar na bacáin agam faoi láthair) is ar an ollscoil atá sé, agus athruithe nach beag tagtha ar a shaol. Ina theannta sin, tá dul chun cinn déanta ag Nuala de Búrca agus Joe Tynan sa chaidreamh seo acusan (well, déarfadh daoine áirithe nach dul chun cinn ar chor ar bith é, ach níl ionamsa ach tuairisceoir sa chás seo.) Bhuail muid le Rachel Murphy agus Mike Molloy ag deireadh uimhir a haon. Tá siad ag dul ag pósadh in uimhir a trí, etc., etc..

---

Seán Ruiséal agus An Guth Istoíche
Úrscéal póilíneachta le
Seán Ó Connor
Coiscéim 2008

Cérinnecháin inmholta Túdaraigh

Bhí leabhar de dhíth orainn agus muid ar saoire, agus phioc muid suas "Dissolution" le C. J. Sansom. Ó shin tá an dara leabhar, Dark Fire léite agam freisin.

Dlíodóir - Matthew Shardlake - atá ina bhleachtaire san scéalta seo atá lonnaithe le linn réimeas Anraí VIII. San céad dá leabhair is ar son Thomas Cromwell atá sé ag gníomhú.

Duine spéisiúil é Shardlake. Tá cruit air, rud a bhfuil tionchar an-mhór ar a chaidreamh le daoine eile. Baineann sé le faicsin an athnuachan creidimh - ach is faoi thionchar Erasmus atá sé - idéalaí ar mian leis comhlathas Críostaí a fheiscint i réim.

Tagann claochló tuairimíochta air de bharr eachtraí na scéalta; lofacht an chórais faoi Anrai VIII, a rinne rudaí níos measa arís ná mar a bhí roimhe (bhí an eaglais sách lofa ag deireadh na meánaoiseanna de bharr ró bhaint leis an chumhacht saolta, na manaigh ach go hairithe ag teacht i dtír ar aineolas agus dóchas an phobail, agus a gcuid ab ina dtiarnaí feodacha) - ach d'fhág díscaoileadh na mainistreacha an daoscar slua spléach ar lucht gaimbín agus craois. Ní tháinig an tuar faoin dtairngreacht do Shardlake agus a chomh idéalaithe. Ach fanann a dhóchas go dtig leis mar dlíodóir maitheas éigin a dhéanamh ach an fhírinne a lorg agus a thabhairt chun solais.

Tá carachtar spéisiúla eile sna scéalta - ina measc Múrach ó Granada ar iompaigh a mhuintir ar an gCríostaíocht agus a bhí ina Mhanach. Lia a rinne staidéir i Lobháin ab ea é, ach nuair a discaoileadh a mhainistir, ní raibh áit ann san sochaí ach mar phoitigéir. Pápaire, mó nós fhéin - ach d'fhán cairdeas idir é agus Shardlake.

Ní mian liom na scéalta a loit, mar sin ní deirfidh mé níos mó!

Feictear domh go bhfuil na scéalta fite go healaíonta i stair an ré chorraithe sin. Beidh mé ag léamh liom. Agus fonn orm anois saothar Erasmus do léamh - fear a bhí ina réiteoir bealaigh don Athrú Creidimh, ach a d'fhan dílis d'Eaglais na Róimhe. Tá leabhar agam sa mbaile - d'amharc lucht na Comharseilbhe san Oirghearmáin ar dhaoine mar é mar cuid dá sinsir polaitíochta, mar sin chur siad a shaothar i gcló agus bhí cóip i measc na leabhair a bhí ag mo bhean.

Lorgaire Léacsach

(Boole & Moriarty - íomhánna ó Wikimedia)

I measc na leabhair a fuair mé dom bhreithlá, bhí An tAthair Pádraig Ó Duinnín - Bleachtaire le Biddy Jenkinson.

Bhí roinnt des na scéalta léithe agam cheana, agus bhíos ag súil go mór leis an leabhair seo. Agus thaitin sé liom - an bealach ealaíonta ar fhí sí saothair an fhoclóirí leis na scéalta cérinnecháin.

Tá cuid de na scéalta níos fearr ná a chéile, dar ndóigh. Ach is fiú iad ar fad a léamh.

Cúpla mion chlamhsán - bhí tagairtí sna scéalta go luath sa leabhair do eachtraí a bhí sna scéalta ag an deiridh. D'fhónadh cúram níos fearr don ord reatha. Bhí tagairt ann do scéal nach raibh sa chnuasach in aon chor "Dinneen agus Caol an Iarainn" - tá súil agam go gciallaíonn san go bhfuil imleabha(i)r eile ar na bioráin ag Biddy.

Bhí colláisí griangrafanna Ríbí cliste, ach ní hiad mo chupán taesa iad!

Tríd is tríd, dealeabhair, agus nára fada go raibh comhluadar aige.

Maidir le deargnamhaid Searbhlach de Hoilm, an Muircheartach, ritheann scéal liom a d'inis Des MacHale agus é ag tabhairt léacht don Roth - bhí sé cinnte go raibh Moriarty bunaithe ar George Boole, a bhí ina ollamh le Matamaitic roimhe i UCC.