Tréanna eile

Tri primcherda h-Erenn .i. Tassach la Patric & Conlaed la Brigit & Daig la Cíaran. & tri epscuip insin. Trí príomhcheardaí Éireann i. Tassach le Pádraig, Conlaed le Brighid agus Daig le Ciarán, & trí easpag ansin.

 

Aimsithe i Leabhair Laighean

Tri filid in domain .i. Homer o Grecuib. & Fergil o Laetnaib. Et Ruman o Gaedelaib.

Trí fhile an domhain, i. Homer na nGréagach agus Fearghal (i. Virgil) na Laidinigh agus Ruman na nGael.

De Generibus Sanctorum Clainde Lugdach.

Leabhar Laighean

Chuir mé ceist ar Twitter maidir le Ruman. Deir @chronhib (David Stifter) liom gur beag eolas atá faoin bhfile; ach tá dán amháin curtha ina leith - Anbthine mór ar muig Lir.

Tá fáil ar an dán ó CELT anseo (aistriúchán agus réamhrá Béarla anseo agus an t-eagarthóir Meyer ag maíomh nach bhféadfadh gur Ruman a chum de bharr gnéithe teanga. Níl mé cinnte an é sin an staid is déanaí scoláireachta )

Dúirt an Dr Eoin Ó Donnchadha liom go bhfuil dhá thagairt in Annála Uladh:

AU747: Ruman m. Colmain, poeta optimmus, quieuit.

AU821: Ceann Faelad m. Rumain, scriba & episcopus & ancorita, abb Atho Truim, dormiuit.

Tagann siad seo leis an tagairt agus an tré i LL.

Chuaigh mé sa tóir ar na tréanna toisc go bhfuil an chéad tré luaite i plé ar Bheatha Brighide i dtráchtas Ostarach ( Hochegger, Karina, “Untersuchungen zu den ältesten Vitae sanctae Brigidae”) a d'aimsigh mé via na tagairtí i Van Hamel. As Béarla a bhí an tagairt, agus "The Triads of Ireland" luaite leis. Tá Gaeilge curtha agam cheana ar Trecheng Brethre Féne, agus níor chuimhin liom ceachtar tré a bheith ina measc. Ach tá an dá tré thuas luaite i réamhrá Meyer i measc dornán eile tré as a chnuasach féin - agus Leabhar Laighean luaite mar fhoinse. D'éirigh liom teacht ar na bunleagan ansin - féach na nascanna thuas go CELT.

https://

Dornán eile tré

Ina réamhrá le Trecheng Breth Féne luann Kuno Meyer roinnt tré as foinsí eile - seo dornán acu. Liomsa na leaganacha nua Ghaeilge.

Mairg na trí lucht a n-iffirn úathmar anside: óes dogní dán, óes choilles grád, óes amsaine.	Mairg na trí lucht in ifreann uathmhar ainsiorraidh: aos déanta dánta, aos a choilleann a ngrád, aos amhsaine.
Fuil trí ní ná dlegair do bocht Dé bí: dimmda da bethaid cipé, cesacht ocus aibéle.	Tá trí ní nach bhfeileann do bochta Dé Bhí: diomaí dá bheatha cibé, céasacht agus áibhéil.
Fuil tréide dianab buidech rí gréine: óenta bráthar, comrád cert, altóir Dé do thimthirecht.	Tá trí gníomh a bhfuil Rí na Gréine buíoch astu: aontacht bráithre, comhrá ceart, altóir Dé a thimireacht
Fuil trí ní doná buidech mac Dé bí: crábud úallach, coisced serb, écnach duine mad inderb.	Tá trí ní nach bhfuil mac Dé Bhí buíoch astu: cráifeacht uallach, cosc searbh, éagnach ar dhuine más éidearbh.

Trí tréithe na hÉigse

Tá an nós nithe a lua i dtreánna chomh hársa sin sa Ghaeilge gur n-eascraíonn an focal tréith as.

Tá mé féin ana cheanúil orthu agus de bhrí go bhfuil siad gairid, tá sé éasca iad a scaipeadh ar Twitter - rud a dhéanaim. 

Tá roinnt foinsí agam. Tá Trecheng Breth Féne ar líne buíochas le Dennis King agus Sabhal Mòr Ostaig. 

Tá leabhar le Breandán ac'Gearailt ann - 200+ Tréanna. 

Tá filí ag cuir le litríocht na dtreánna i gcónaí. Tá go leor acu, comhaimseartha géar greannmhar ag Philip Cummings  ina leabhar ADS (tagairt ansin do Tháin Bhó Cuailgne!) 

De bharr an scaipeadh seo atá déanta agam spreagadh Ciara Ní É le taithí an saoil faoin gCoróinviréas a cheapadh i dtreánna - Tréanna an Choróinvíris (foilsithe i gComhar). 

Trí thréith tré : taitneamhach, gaoismhear, grinn. 

Is breá liom go bhfuil oiread na fríde curtha agam, go tánaisteach le stair fhada an tré.