Píosaí liom in áiteanna eile:

Posts mit dem Label déagoirí werden angezeigt. Alle Posts anzeigen
Posts mit dem Label déagoirí werden angezeigt. Alle Posts anzeigen

2013-04-17

Hóng

Bhí píosa ag Cormac ag 5 faoi na leabhair atá ainmnithe ar ghearrliosta CBI. Mar chuid den mhír, bhí siad ag dáileadh cóipeanna de na leabhar, agus is mar sin a fuair mise seilbh ar an leabhar bhreá seo le Anna Heussaff - ní bheadh leithscéal agam é a cheannach murach sin mar tá mo mhic ró aosta anois dó (léigh siad Vortex) agus m'iníon ró-óg!
Buachaill atá lárnach san scéal seo, Evan, agus é tugtha, mar a bhíonn déagóirí na linne seo, (nó mar bhí roimh Facebook) do chluichí ríomhaireachta.
Cluiche ról-imirt ina mbíonn daoine páirteach le chéile thar an idirlíon is ea Hóng - focal ilbhríoch Síneach, ach tá dearg mar chiall amháin leis. Bíonn sé fhéin agus a chara Rio (a labhraíonn go macarónach!) gafa leis an cluiche - beatha i gcathair mór san tSín agus gá airgead a thuilleamh - nó a ghoid! - le dul chun cinn a dhéanamh san cluiche. Rud a fhágann go gcaitheann siad a lán, lán ama - fiú nuair ba cheart dóibh bheith sa leaba! - san cluiche.
Ach ansin téann duine san cluiche i dteagmháil le hEvan agus músclaíonn a spéis i mistéir ar lic an dorais aige ...
Eachtra taitneamhach atá ann, cérinnechán maith le castaí agus lúba, agus eascraíonn ceisteanna faoi tomhaltas, dramhaíl, inimirce dleathach agus mídhleathach ... ach is tríd an scéal a músclaítear spéis sna ceisteanna seachas trí "léachtóireacht" - leanann Anna Heussaff an mana "taispeáin, na hinis"  go paiteanta.
Tá an leabhar féin snasta, agus cé go bhfuil foclóirín leis is i ndeireadh an leabhar atá sé, agus níl aon chuir isteach ar an scéal mar a bhíonn ró mhinic i leabhair mar é, le cló trom ná fonótaí. 
Sílim go bhfuil an scéal oiriúnach agus fiúntach do dhéagóirí óga.

Hóng 
Anna Heussaff
Praghas: €8.00
Formáid: Bog / pb
Tagairt: 9781909367616

2012-12-01

Mo Chroí san Afraic

Fuair mé an aistriúcháin seo le Carl Mac Gabhann agus Tomás Mac Siomóin ón leabharlann le déanaí. Victor Móra a scríobh i Catalóinis faoin dteideal "El meu cor es diu Àfrica".
Úrscéal dírithe ag dhéagóirí óga atá ann, scéal eachtraíochta lonnaithe san Afraic, laoch an scéil mar chuid de fhoireann eitleáin agus iad ag imeacht chun eitleáin eile a tharrtháil. Tá easpa mhór leabhair mar seo sa Ghaeilge, mar sin is fiú an aistriúcháin seo a bheith ann; go háirithe cionn is gurbh as teanga é nach mbeadh go forleathan ag déagóirí le Gaeilge (cé go bhfuil aithne agam ar bheirt acu, ach sin scéal eile!) . Is trua áfach gur shíl an foilsitheoir gurbh gá gluais i mBéarla a chuir leis an leabhar; mar fonótaí ag bun an leathanaigh agus ag cúl an leabhar. Nós a bhfuil an ghráin dearg agam air sin; déanann sé talamh slán de go bhfuil an focal i mBéarla ag an léitheoir agus gur teanga tánaisteacht dá réir an Ghaeilge! 
Tá an scéal go maith; ach measaim nach raibh ról an laoch ná an chailín ar bhuail sé léi agus a thiteann sé i ngrá léi (dar ndóigh!) sách suntasach san scéal. Ní haon Alex Rider, Percy Jackson ná Harry Potter é; cuireann sé fios ar chabhair dá chompánaigh ach níl ról gníomhach aige ina dhiaidh sin. Is trua sin; is maith le déagóirí feictear dom scóip a thabhairt lena samhlaíocht agus ionannú le laoch ar chomhaois leo. Locht eile a fhaigheann ar an leabhar ná go dtiteann an údar isteach i modh seanmóireachta anois is arís faoi chúrsaí an tsaoil agus lofacht na haoise seo. Níl faic cearr leis an téis; ach b'fhearr go mór é a léiriú seachas é a rá amach go teagascach.  Mar sin féin, thaitin an leabhar liom, bhí an scéal féin go maith agus inchreidte; an suíomh agus na heachtraí spéisiúil.
Agus tá leabhair do dhéagóirí tearc abhus. Is maith ann é mar sin.

Mo Chroí san Afraic
Victor Mora 1996
Foras na Gaeilge
An leagan Gaeilge 2002

2012-11-29

Futa fata féasta!

 Fear agus fís aige is ea Tadhg Mac Dhonnagáin, fear Futa Fata. Níos fearr fós, fear a bhfuil straitéis aige chun an fhís a fhíorú. Leabhair den scoth don léitheoir óg (agus aosta) Gaeilge a sprioc. Agus an chuir chuige atá aige ná feidhm a bhaint as aistriúcháin ó theangacha eile chun aithne a chuir ar a mhargadh, agus ansin bunábhar i nGaeilge a chuir ar fáil. (Agus an t-ábhar sin a reic thar lear, más féidir - tá pictiúr leabhair le Futa Fata imithe chun na Síne agus an Chóiré!)

Céim eile i gcur i gcrích na straitéise seo an cúig leabhar don aoisghrúpa 8+ atá foilsithe le déanaí ag Futa Fata, bunaithe ar bunábhar ón foilsitheoir Albanach Barrington Stoke. Ar ndóigh, san aoisghrúpa sin beidh réimse cumais agus spéise i gceist. Feictear dom go bhfuil freastal maith á dhéanamh ar bhuachaillí go háirithe sa chnuasach seo; agus leabhar amháin ina measc a bheadh tarraingteach do chailíní.
Bheadh “Cuileog - An Scéal faoi Chiarán Ó Mianáin” oiriúnach do ghasúir níos óga; scéal atá ann faoi ghasúir a bhogann ón dtuath go dtí an chathair, agus a mbíonn deacrachtaí eile le bullaí ar scoil. Ní haon chabhair dó go samhlaíonn sé go dtig leis iompú ina chuileog - mar ní thig! Tá cur síos an-mhaith ann ar na mothúcháin a bhíonn ag gasúr a bhfuil tromaíocht á imirt air. Mar sin féin, tá casadh suntasach san scéal a léiríonn laige an bhullaí. Baintear feidhm éifeachtach as greann áiféiseach agus samhlaíocht; leabhar taitneamhach. Bainfidh gasúir sásamh sílim as an gcaoi a fhaigheann Ciarán an lámh in uachtar sa deireadh.

Scéal rud beag níos dáiríre atá i “DOCHREIDTHE” ar an gcéad amharc; Síleann laoch an scéil, Peadar, gur duine leadránach é féin agus go bhfuil gach a bhaineann leis leadránach le hais a chairde scoile. B'fhearr leis fanacht aonarach agus gan cuir isteach ná amach ar an gcuid eile den saol. Ach bíonn casadh thar a bheith glic san scéal agus tuigeann Peadar (agus na léitheoirí!) gur duine ar leith é; agus go bhfuil gnéithe as an gnáth ag baint leis agus lena mhuintir.

San “Dosaen Dainséarach”, tá aisling ag Rónán; ba mhaith leis bheith ina bhall d'fhoireann peile a bhfuil cuma thar a bheith gairmiúil agus uasal orthu. Ach níl siad sásta glacadh leis; is ón “dtaobh mícheart” den bhaile é. Cinneann sé ar fhoireann a chuir le chéile chun a scil a léiriú dóibh nuair a chloiseann sé go bhfuil deis ann imirt ina n-aghaidh. Éiríonn leis dream dá chairde a spreagadh - agus ansin foghlaimíonn sé féin ceacht luachmhar faoi díograis, cairdeas agus caid!

Scéal dáiríre is ea “Amú” faoi stócach trioblóideach, atá seolta go “Campa Ceartúcháin” ag a mhuintir saibhir atá i ndeireadh na feide ag a dhrochiompar. Tá an campa seo i lár fásach an Góibí! Socraíonn sé ar teitheadh as an áit - agus éiríonn leis. Ach is léim ón tine chun na gríosaí atá ann, agus murach cailín de mhuintir na háite, bheadh thiar ar fad air. Ina bhfochair siúd, foghlaimíonn sé an méid nach rabhthas in ann múineadh dó cheana; agus ag deireadh foghlaimíonn a mhuintir ceacht freisin.

Is é “An Phluais” an scéal is réalaí den cúig; agus an t-aon cheann a bhfuil cailín mar laoch ann. Tá sceon ar Aoife roimh áiteanna cúnga - ach beidh uirthi aghaidh a thabhairt ar an sceon sin mar tá sí ar thuras scoile chuig an Boireann lena rang, agus beidh siad ag dul anuas in uaimh. Tá súil aici ar leaid ina rang, Dara; ach síleann sí nach bhfuil fhios aige siúd í bheith ann, toisc nach bhfuil sí chomh faiseanta ná suntasach leis na cailíní eile. Ach cuireann a mian gan amadán a dhéanamh di féin ós a chomhair siúd leis an mbrú a mhothaíonn sí. Arís, tá cuir síos an-mhaith ar mhothúcháin déagóra óig san insint, agus tá an scéal thar a bheith dea-inste.
Ní hamháin gur aistriúcháin atá i gceist leis na leaganacha Gaeilge; tá logánú déanta ar na scéil - ainmneacha daoine i nGaeilge tríd síos, nathanna agus imeartas focail Gaeilge, logainmneacha Éireannacha. Is breá liom an nós atá ag Futa Fata nuair is mian leo focal as an ghnáth a mhíniú don léitheoir - bíonn an focal sin i gcló trom, réiltíní ina aice leis agus ansin fonóta ag míniú na bhfocal i bhfocail eile Gaeilge ag bun an leathanaigh.
Tá na leabhair ar fad léirithe, agus clúdaigh taitneamhacha orthu ar fad.

Beidh súil in airde agam do bhreis saothair mar seo ag Futa Fata (agus ós athair iníne mé, níos mó do na cailíní!)
An Phluais
David Gatward,
maisithe ag Seb Camagajevac
leagan Gaeilge le Patricia Mac Eoin
ISBN:978-1-906907-60-0
Lth:60, Clúdach Bog,
An Dosaen Dainséarach
Tony Bradman,
maisithe ag Karen Donnelly
leagan Gaeilge le Bríd Ní Mhaoileoin
ISBN:978-1-906907-59-4
Lth:64, Clúdach Bog,
Cuileog-An Scéal faoi Chiarán Ó Mianáin
Andy Stanton
Maisitheoir Ross Collins
Leagan Gaeilge Máirín Ní Mhárta
ISBN:978-1-906907-61-7
Lth:64, Clúdach Bog
Amú
Elizabeth Kay
Maisitheoir Dylan Gibson
Leagan Gaeilge Máirín Ní Mhárta
ISBN:978-1-906907-62-4
Lth:72, Clúdach Bog
Dochreidthe
Hilary Mc Kay
Maisitheoir Mike Phillips
Leagan Gaeilge Patricia Mac Eoin
ISBN: 978-1-906907-63-1
Lth:72, Clúdach Bog

2010-05-13

Léitheoireacht a mhúnlaíonn scríbhneoir

Bhíos a éisteacht le hathchraoladh Rónán Beo ar maidin. Ag caint le bean óg Gaeltachta a bhí sé. Bean atá ag dul do mháistreacht san scríbhneoireacht chruthaitheach i gColáiste na Tríonóide, agus a bhfuil roinnt ábhar foilsithe aici - i mBéarla. Chuir Rónán an cheist faoi tuige gurbh i mBéarla a scrobhann sí, agus gaeilge ón gcliabhán aici. Toisc, a dúirt sí, gurbh i mBéarla is mó a léigh sí. Is cuimhin liom Tómás mac Síomóin ag aithris scéal ana chosúil leis, faoi daltaí Gaeltachta i gceardlann scríobhnóireachta dá chuid.

Gan amhras, tá cúis simplí leis an easpa scríobhneoireacht i nGaeilge. Ní thig maireachtáil air. Cinnte, tá leithéidí Iarla Mac Aodha Bhuí ag scríobh do dhéagóirí (d'athléigh mé "Tréigean na Cúise" le déanaí). Ach níl sé ná aoinne eile - fiú Ré Ó Laighléis - ag dul i bhfíor iomaíocht leis na hEoin Colfers agus scribhneoirí rathúla an Bhéarla do dhéagóirí.

Beidh thiar orainn muna dtagann glúin scribhneoirí Gaeltachta nua chun cinn chun conair Joe Steve Ó Neachtain agus a chomhbhádoirí a leanacht.

Agus ní thiocfaidh, mura spreagfar iad. Tá bearna ann idir an dúrud leabhair atá ar fáil do pháistí óga, agus na saothair atá ar fáil do dhaoine fásta. Caithfear é a líonadh.

Tá Siobhán Parkinson ainmnithe mar "Laureate na nÓg" - bean a bhfuil Gaeilge aici, agus go deimhin saothar scríofa aici do dhéagóirí. Is maith sin chun aird a tharraingt ar leabhair agus léitheoireacht.

Ach sílim go mba cheart díriú isteach ar mholadh eile a rinne Tomás Mac Síomóin - go mbeadh cnuas suim á chuir ar fáil chun go mbeadh ar chumas scríbhneora díriú ar feadh roinnt blianta ar scríobh. Agus díriú go sonrach ar scribhneoirí a chuirfidh saothar ar fáil do aos óg na Gaeltachta agus na Gaelscoileanna. Artemis Fowl1 na Gaeilge!

Is mó práinn atá leis seo agus an Roinn Éadóchais ag coilleadh an chúrsa árdteistimeireachta, sceanairt á dhéanamh acu ar an ábhar litríochta ann. Fiú má bhíonn cúrsa sonrach ann do dhaltaí le Gaeilge, tá gá freisin le litríocht úrnua dírithe ar aosánaigh.

Agus sin mo racht go n-uige seo.




1Is fíor go bhfuil leabhair amháin maidir leis an óg bhithúnach seo ar fáil i nGaeilge. Tá sé ag bailiú deannaigh ar leabhragán mo mhic. Tuige a chuirfidh sé stró ar féin é leamh, agus an leagan Béarla léite, agus sean léite, aige roimhe?