Píosaí liom in áiteanna eile:

Posts mit dem Label leabharlanna werden angezeigt. Alle Posts anzeigen
Posts mit dem Label leabharlanna werden angezeigt. Alle Posts anzeigen

2021-07-13

Allagar de Fréine le Rilke

Le linn an comhrá fileata a bhí mar chuid de Féile Litríochta Idirnáisiúnta Átha Cliath labhair Celia de Fréine faoin gcnuasach seo a d'eascair as fionnachtain nuair a chaith sí seal i gColáiste na nGael i bPáras. Tháinig sí ar chnuasach de chuid filíochta Fraincise Reiner Maria Rilke. Is beag atá léite agam de Rilke, agus i nGearmáinis an bheagán sin. Bheadh níos lú fós léite agam ach ab é gur chuir Valentin Iremonger Gaeilge ar Bheatha Mhuire, agus Máire Mhac an tSaoi Gaeilge ar Marbhnaí Duino. I nGearmáinis atá bunleaganacha na saothair sin. Ach chaith Rilke féin tréimhsí i bPáras, agus scríobh neart filíochta sa bhFraincis.

Thug sin - go háirithe na dánta i  Migration des Forces (foilsithe is cosúil in imleabhar darbh ainm Ébauches et Fragments) tinfeadh do Celia de Fréine sraith dánta machnamhacha a scríobh, amhail is dá mbeadh scáth Rilke dá tionlacan tríd Páras agus ar ais go Conamara fiú. Dánta faoin tinfeadh agus filíocht.

Ón leabharlann a fuair mé an cnuasach, rud a chiallaigh go raibh orm é léamh laistigh d'achar áirithe. Ní hé sin an dóigh is fearr le filíocht a léamh. B'fhearr go mór tumadh isteach ann anois is arís, machnamh a dhéanamh. Ach chaith mé féin seal i bPáras agus go deimhin cúpla uair an chloig i gColáiste na nGael, nó le bheith cruinn sa chlós ann. D'fhéadfainn file agus scáth a shamhlú ag siúl na sráideanna in allagar éigse....

Celia de Fréine
ISBN: 9781851322411
Arlen House 

2021-05-18

Faoi Chabáistí agus Ríonacha

Chuir mé fios ar an gcnuasach seo le Celia de Fréine ón leabharlann roinnt míosa ó shin, ach dhún na leabharlanna go gairid ina dhiaidh sin. Ní cuimhin liom go baileach cad a spreag mé - shamhlóinn gurb é an Comhrá le Cathal mar chuid de Féile Leabhair Bhaile Átha Cliath an splanc, comhrá spéisiúil faoin fhilíocht. 

Bhí Fiacha Fola léite cheana agam, agus a beathaisnéis ar Laoiseach Gabhánach Uí Dhufaigh. 

Tá na dánta san leabhar seo, a céad leabhar, ana osréalach. Dúirt sí féin liom i gcomhrá twitter go bhfuil na dánta "go mór faoi thionchar na hamharclainne áiféisí.". 

Ní fear mór amharclainne mé féin. Bhraith mé go raibh mé ag amharc ar Chailéideascóp. Íomhánna dathúla ach gan eagar orthu. Ba léir dom go raibh tagairtí agus tionchair ann - ach bhí an eochair in easnamh orm. Uaireanta fuair mé radharc ar as cúinne mo shúil - ach scaip sé fearacht ceo nuair a rinne mé iarracht breith air. 

Bhí dánta áirithe áfach mar a raibh an eochair agam, agus mar a chasfá Cailéideascóp i gceart, pátrún álainn eagraithe a bhí os comhair súil mo shamhlaíochta. 

An dán Ocras, mar shampla, faoi ógbhean i ngleic le saighdiúirí ag filleadh ón gcogadh. Nó A óghanadh - is dóigh liom gurb í measc na hAlbanaigh atá an nós go dtig le bean maireachtáil mar fear - ar choinníoll aontumha. 

Tá mé cinnte go bhfuil go leor tagairt eile, ó áiteanna ar fud na cruinne fíre agus samhlaíochta a bheadh mar eochair do na dánta ach iad a bheith agam. Agus dá léifinn arís iad seans maith go n-aimseoinn eochair nó dhó eile. 

Is léir, ainneoin an áiféis taibhiúil sna dánta go bhfuil caoine agus tuiscint do laigí daonna laistiar daoibh. 

Mar sin, bhain mé tairbhe éigin as é léamh! 

Celia de Fréine 
Cló Iar-Chonnacht




2020-05-22

Patternist

De bhrí go raibh mé ag fáil na leabhair ón leabharlann, tarlaíonn sé nach raibh an sraith is mó clú de chuid Octavia Butler léite agam. Ach ansin san dianghlasáil fuair mé amach go raibh an ceithre úrscéal sa sraith ar fáil mar eagrán Kindle in aon imleabhar. (Tá an cúigiú úrscéal ann, ach shéan sí é ar ball, agus chuir as an áireamh san díolaim é).

Fágann sin gur léigh mé an scéal in ord amlíne an scéil, seachas ord foilsithe (atá beagnach droim ar ais!) Níl fhios agam ar rinneadh athraithe san díolaim chun rudaí a chuir in oirúint - ní dóigh liom é. Tá na leabhair a foilsíodh níos déanaí níos snasta, mar a bheifí ag súil leis agus breis taithí ag an údar.

Baineann an scéal le dhá chinéal duine - daoine a bhfuil cumhachtaí neamhghnácha intinne acu, de bharr feachtas fhada rúnda póraithe ag neach ar leith atá fadsaolach ach a ghoideann coilne daoine eile le fanacht beo. Agus sliocht eile daoine atá athraithe go hiomlán de bharr galar a tháinig ar ais le criú spásárthaigh - galar a athraíonn iompar na n-daoine ar mhaithe leis an galar féin a scaipeadh, agus a athraíonn coilne go hiomlán, go háirithe i sliocht na ndaoine leis an ngalar.

Tugann seo fráma don údar chun ceart agus mícheart, grá, uabhar, cumhacht a chíoradh ar bhealaí éagsúla. San scéal deiridh tá an cruinne roinnte idir lucht na cumhachtaí intinne, agus an dream leis an galar. Is daoirse atá i ndán dóibh siúd gan cumhachtaí intinne, agus is córas feodach ag braith ar nirt intinne atá i measc lucht na gcumhachtaí. Rud a fhágann spás chun eitic agus saorthoil a chíoradh.

Tá urscéal ar leith a phléann leis an galar agus conas a scaip sé - agus arís tá plé ann ar cumhacht, grá, eitic, daoirse.

Is deacair mórán eile a rá gan scéalta a mhilleadh.

Thaithin na scéalta liom, agus an dóigh ar fhí Octavia Butler buncheisteanna tríd gan a bheith teagascúil - spás fágtha do mhachnamh an léitheora.

Octavia Butler

2019-05-08

Máthair an Fhiaigh


Ar lá na Filíochta le déanaí tarlaíonn sé go bhfaca mé físeán de Dhairena  Ní Chinnéide ag reic filíochta faoi dhó. Dán faoin nGaeilge le Mícheál Ó hAirtnéide, agus dán dá cuid féin ag léiriú ómós do Sheoirse an Chaifé Liteartha. 

Spreag sé sin mé le súil a chaitheamh ar seilf (bheag) na Gaeilge i leabharlann Mhullach Íde. Bhí súil agam rud éigin le Ó hAirtnéide a aimsiú mar nach bhfuil faic dá chuid léite agam (tá sé iarrtha agam ar iasacht idir leabharlainne). 

Tá scríofa agam cheana faoin Trodaí, cnuasach dá cuid a léigh mé traidhfil blianta ó shin. 

Bhí na dánta sin trodach don gcuid is mó, streachailt an ghrá agus an tsaoil. 

Carraig mara i gCorca Dhuibhne is ea Máthair an Fhiaigh (Go gcosnaí Dia tú ar an fiach is a mháthair!) 

Tá sciar de na dánta seo ar maos i ngrá d'Iarthar Dhuibhneach, áit dúchais an fhile as a bhfáisceann sí neart agus neart filíochta. (Ceantar atá siúlta go minic agam féin agus mo chroí istigh ann). 

Tá rannóg eile lán le grá máthartha dá mac. 

Ceann eile fós ag ceiliúradh go macnasach tig dá cuid féin a bheith aici faoi dheireadh agus í in ann é chuir in oiriúint di féin de réir a toighis. 

Rannóg faoi thréimhse oibre san Eoraip. 

Níl na nótaí dorcha in easnamh go hiomlán ach ar an mórgóir is ceiliúradh ar aoibhneas na beatha an cnuasach seo. Ardú meanman. 

(Corr amharc a chaith mé ar a leaganacha Béarla, nuair a bhí mé éiginnte faoi fhocail.)

Táim sásta gur ghéill mé don spreagadh! 





 Máthair an Fhiaigh/The Raven’s Mother 
 Dairena Ní Chinnéide
 Cló Iar-Chonnacht
Tagairt: 9781905560271 

2018-02-05

Iomann molta leabharlanna

Is craosléitheoir mé.

Nós a d'forbair mé an-óg. Bhí sé d'ádh orm go bhfuil teach mo mhuintire trasna an bhóthar ó Leabharlann Phoiblí Tír an Iúir. Áit a thaitigh mé go rí mhinic agus mé ag fás aníos. Ainneoin gur ficsean is mó a léim, ficsean beagnach ar fad deánta na fírinne lasmuigh de chúrsaí gairmiúla agus creideamh, d'fhoghlaim mé go leor. Nuair atáim sáite i leabhar táim scoite amach ón saol.

Nuair a d'fhill mé ar Éireann i dtosach agus mé ag obair i lár na cathrach bhí deis agam feidhm a bhaint as leabharlann an Goethe Institut agus réimse leabhar i nGearmáinis a léamh.

Táim ag obair anois trasna an bhóthair ó Leabharlann Mhullach Íde.

Agus tá córas iontach iasachtaí idir leabharlanna ann, a chuireann ar mo chumas leabhair a roghnú as catalóg mórán gach leabharlann poiblí in Éirinn.

Tá teacht agam mar sin ar saothair a bheadh deacracht teacht orthu de bharr iad a bheith as cló le fada.

Bhíodh táille beag ar an seirbhís sin; níl faoi láthair.

Is áis iontach oideachais fad saoil an leabharlann phoiblí.

Feicim daltaí agus daoine fásta i mbun staidéar agus taighde ann.

Is maith ann na leabharlannaithe cé gur fada ó lorg mé comhairle óna leithéid. Mar sin féin scaití roghnaím leabhar le léamh de bharr é bheith curtha go feiceálach romham i taispeántas acu é.

Is cuid de luach na leabharlanna é seo, go dtiocfá ar seod nua (dhuitse) de thaisme ar na leabhragáin ann.

Is minic freisin gur tagairt in alt (ar líne nó in iris) a chuireann sa tóir ar leabhair mé, agus go gcuirim aithne ar údar nua de bharr.

Tá moltaí cairde agus léitheoirí eile fíor thábhachtach freisin.

Seoda is ea ar leabharlanna; is trua áfach gur minic nach mbíonn ach seilf nó dhó, go hiondúil as radharc i measc teangacha an Domhain a bhíonn ag an nGaeilge. Agus go leor de na leabhair i bhfolach i stóras mar nach mbíonn tóir na eolas ag formhór na léitheoirí orthu.

Is mór an trua gan leabharlann mór Gaeilge againn, ag fónamh do phobail na Gaeilge.

2017-10-22

Binti

Is maith liom ficsean eolaíochta. Ach go hiondúil is fear geal an laoch. Go deimhin, seachas Ursula le Guin, is fir geala na húdar ar fad atá léite agam, measaim. Tá saothair le Guin spéisiúil, mar go lúbann agus gcasann sí daonnacht. Craiceann dorcha ar draoithe Earthsea, agus na barbaraigh geal craicneach. I ciotóg an dorchadas, daonna nach mbíonn fireann ná baineann ach ar feadh tréimhse áirithe, uair sa mhí.

Ach thairis sin, is deacair éalú ón fráma tagartha, an fear geal ina laoch.

Scaip Neil Gaiman alt ar Twitter le déanaí faoi Nnedi Okorafor. Údar a mhol sé féin, agus Ursula le Guin. Bean le cos amháin sa Nigéir, agus cos eile i Meiriceá.

Spreag sin m'fhiosracht. Tá gearrscéal léi ar líne. Géarú goile. Pósadh idir teicneolaíocht agus draíocht na hAfraice, ju-ju. Láidir.

Chuir mé fios ar leabhar léi ón leabharlann. Binti. Ficsean eolaíochta, an laoch ann,  bean óg den treibh Himba (arbh ann dó dáiríre sa Naimib).

Urscéilín 90 lch ach dlús iontach ann. Tá sé de bhua ag Nnedi Okorafor cruinne a chruthú i cúpla abairt.

Nósanna ársa na dtreabh agus teicneolaíocht an todhchaí fite fuaite le chéile. Tá tábhacht sa scéal le otijze, cré measctha le ola bláthanna a bhaineann an Himba feidhm as chun a gcraiceann a chaomhnú ceal uisce.

Tá bua na matamaitice ag Binti, agus sa scéal seo ciallaíonn sin freisin bua intinne ar féidir leis eolas agus aibhléis a stiúradh agus a smachtú. Agus daoine agus nithe a chuir ag réiteach le chéile.

Tá áit faighte aici in Ollscoil ar phláinéid i gcéin, an cead duine dá pobal, a bhfuil drochmheas ag an mórphobal Khoush orthu, a leithéid a bhaint amach.

Níl a muintir sásta go bhfágfadh sí a gcríocha. Ní mór di mar sin éalú i gcoim na hoíche.

Éalaíonn sí, agus imíonn go dtí ann ollscoil. Tá sí ar spás árthach beo (cineál ribe róibéis teicneolaíochta, le pluaiseanna ann ina bhfuil fásaigh chun ocsaigin a sholáthar - mion sonraí iontach samhlaíochta).

Tá sí ag cuir aithne, agus ag sní cairdeas fiú ainneoin coimhthíos na cianta, leis na hábhar mic léinn eile arbh Khoush iad. (Ní mór dom admháil go ndearna mé talamh slán de, ainneoin go leor nod, gur daoine geala a bhí iontu - ach is Arabaigh atá i gceist. Deacair éalú ón bhfráma tagartha geal Eorpach)

Ach déantar fogha agus ár ar an long ag neacha dárbh ainm Meduse - neacha atá mar a bheadh smugairlí róin iontu.

Tagann Binti slán mar go bhfuil buachloch a thug sí léi, ar a dtugann sí edan, ar cosaint é ar dhóigh éigin.

Tá drogall orm níos mó a sceitheadh den scéal, mar is scéinséir den scoth atá ann.

Tarraingíonn Nnedi Okorafor go leor ceisteanna anuas, ciníochas, coilíneachas, goid earraí cultúrtha, oineach i síocháin agus cogadh, taidhleoireacht. Oideachas agus samhlaíocht.

Tá fios curtha agam ar an dara imleabhar, agus Binti ag iarraidh filleadh ar a muintir, cé go bhfuil sí ar ndóigh athraithe go mór.

Tá an tríú imleabhar le foilsiú san athbhliain. Tá saothair eile léi a mbeidh mé sa tóir orthu freisin.