An chónaidhm shóisialta

Tá mé ar ais ar mastodon. Toisc gur mian liom bheith beag beann ar dhaoine eile, saor chun mo thuairimí féin a léiriú gan amharc thar mo ghualainn, thóg mé freastalaí ar cíos ó dream a thugann seirbhís chuimsitheach lándéanta, https://masto.host/ . Thóg sé cúpla nóiméad dom na socruithe riaracháin a dhéanamh agus b'ann do allagar.masto.host. Níl ach mise cláraithe leis mar úsáideoir faoi láthair. (Tá ar a chumas fás, beidh costas bhreise i gceist de réir mar a bheidh breis acmhainní de dhíth. Spás stórais, cumas próiseála, úsáid líonra - rudaí a bhfuil costas leo).

Agus mé ag trácht ar líne faoi seo bhain mé feidhm as an bhfocal ásc agus d'fhiafraigh Dennis faoi. 

Oibríonn mastodon toisc go bhfuil prótacal foilsithe. ActivityPub is ainm don prótacal sin, agus leagann sé amach na seirbhísí is gá agus is féidir le bogearra cuir ar fáil chun eolas a scaipeadh agus a fhoilsiú ar bhealach díláraithe idir ríomhairí. Tá sé i gceist leis go mbeadh freastalaithe éagsúla ag roinnt an méid a fhoilsítear le chéile de réir rialacha áitiúla - ní gá go mbeadh na rialacha céanna ar gach freastalaí. Cónaidhm atá i gceist, seachas seirbhís láraithe fearacht straoisleabhar. Ní comhlacht mór amháin ag glacadh na cinntí riaracháin ach go leor daoine éagsúla, gach duine ar a chóras féin. 

 Cuireann an bogearra foinse oscailte Mastodon, atá á riaradh ag comhlacht sa Ghearmáin, leagan de ActivityPub i gcrích, leagan atá in oiriúint do theachtaireachtaí gairide téacs móide pictiúir nó físeáin gairide - micrea bhlagadóireacht. Tá baile idirlín an tionscadal ag https://joinmastodon.org/.

Chun an bogearra a chuir ag obair tá ríomhaire de dhíth. Tugtar freastalaí ar a leithéid go minic, ach tugtar freastalaí freisin ar bhogearra a chuireann seirbhísí ar fáil. Tugtar óstach ar a leithéid freisin go minic, toisc go dtugann sé bheith istigh do seirbhís. 

Glacaim leis gur inneall fíorúil atá ar cíos agam féin, sé sin, samhail bogearra de ríomhaire móide córas oibriúcháin agus na ríomhchláir eile atá de dhíth chun an bogearra Mastodon a chuir ag obair. Is féidir neart acu seo a chuir ag feidhmiú ar crua earra amháin ar a bhfuil córas oibriúcháin ar leith. Roinntear an crua earra sin ar na ríomhairí fíorúla de réir éileamh. Ní bhíonn éileamh ar mo fhreastalaí ach nuair atá mise á úsáid, agus anois is arís nuair atá sé ag fiafraí de freastalaithe, ar a bhfuil cuntas a lean mé, an bhfuil dada nua acu. Nuair a fhiafraíonn freastalaí ar a bhfuil cuntas atá do mo leanacht amhlaidh. Tá fotha RSS i gceist freisin, is é sin a chuireann ar chumas seirbhís atá curtha ar fáil ag Ifttt.com an méid a fhoilsím ar mastodon a scaipeadh mar ghiolc tríd mo chuntas twitter.com.

Mar sin, cé go bhfuil cóip den bogearra Mastodon ar an óstach atá ar cíos agam, tá an obair a dhéanann sé faoi réir ag na roghanna a rinne mise, agus a rinne daoine atá do mo leanacht. Is dá bhrí sin a tugtar ásc air.

Chun feidhm a bhaint as tá gá le cliant - bogearra a fhiafraíonn don óstach an bhfuil dada nua, nó a chabhraíonn liom foilsiú ann. Is féidir é sin a dhéanamh le brabhsálaí, ach bainimse feidhm as aip ar an bhfón cliste - Tusky. 

Le giolcadh an línseora

 Tá alt ag Conchúr Caomhánach san eagrán is déanaí de Léann Teanga: An Reiviú - "Códswitcheáil agus códmixeáil: iniúchadh ginearálta ar an gcódmheascadh Gaeilge-Béarla ar na meáin shóisialta"

Rinne sé iniúchadh ar leith ar na leaganacha a bhaineann le Twitter agus Tweet. Ag giolcaireacht a bhíonn mé féin, ó thosaigh mé cuntas @anciorcal i Feabhra 2011 I( scoilt @aonghusoha uaidh tar éis tamaill mar do raibh fonn orm mo thuairimí féin a thabhairt agus cuireadh ar mo shúile dom nach raibh sé cuí sin a dhéanamh faoi ainm ghrúpa). Is maith liom giolc agus na foirmeacha eile a bhaineann leis mar go bhfuil sé éasca iad a sní isteach in abairt Ghaeilge - agus leithéidí Údarás na Giolcaireachta  a chumadh. Níorbh mé an chéad duine le Gaeilge ar Twitter ná baol air, agus bhí díospóireacht bhríomhar faoi théarmaíocht ag an tús, agus cúpla leagan in íomaíocht. Rinne mé fein roinnt tochailt, agus d'iarr mé ar Kevin Scannell roinnt tochailt a dhéanamh ina chorpas.

Is le teann grinn a chum Ciarán Ó Meachair an traslitriú tbhaoit (ar mhaithe le w/v a sheachaint is dócha). Tvuít an traslitriú údaraithe, cé go dtugann téarma.ie aitheantas freisin do giolc. Ar ndóigh, an rud a luíonn le réasún an focal Tweet a lorg i de Bhaldraithe, agus ar feadh seal bhí gíog in úsáid ach fuair giolc an ceann is fearr air sa deireadh. Measaim go bhfuil baint mhór ag úsáid RnaG leis sin - giolc is mó a chloisim ar an raidió.

Nuair a thug saorálaithe an Ríomhacadaimh faoi Ghaeilge a chuir ar chomhéadan Twitter, bhí díospoireacht ann faoi Tweet agus na leaganacha a bhí le húsáid - bhí lámh beag agam féin san obair sin tríd an comhéadan aistriúcháin a bhí ag Twitter an uair úd. B'é an cinneadh gur ainmbhranda é Tweet agus go mba cheart cloí leis dá réir, Rud a rinneadh. Ó shin i léith áfach tá Twitter tar éis dul i muinín aistrítheoir eile agus tá míréir áirithe agus bearnaí sleamhnaithe isteach san comhéadan (faoi láthair tá neart teaghráin gan aistriú). Mar sin bíonn tvuít á atweetáil ...

Spreagadh mé chun é seo a scríobh de bharr amhras a bheith orm faoin sampla a roghnaigh Conchúr a phlé - ach feictear dom anois gur sampla ana mhaith atá ann, mar go léiríonn sé na gnéithe agus na fórsaí a mhúnlaíonn téarmaíocht ar líne agus as líne.

Anseo thíos cuid de na samplaí a fuair Kevin:

@conn Fáilte. Ni raibh fhios sin agam! Agus sin focal nua dom, giolcadh. Is dócha go bhfuil míniú eile air chomh maith?

— Donal (@donal) November 23, 2008

 

Bunaithe ar roinnt tochailte eile is cosúil gurb í Roseanne Smith (a bhíodh gníomhach ar Twitter faoin ainm @enormous ach atá imithe ó shin) a bhí laistiar de @giolcairithe - bot a rinne athghiolcadh ar giolcanna as Gaeilge. Is dócha mar sin gurb di atá an creidiúint ag dul as an téarma a cheapadh ar Tweet.

A chairde, tá @giolchairithe múchta agam ar feadh tamaill. Táim ag iarraidh cúpla rud a dheisiú. LDG @enormous

— giolchairithe (@giolchairithe) April 24, 2010

Clébhord, deasbhord, casadh agus jeidhb

Tá mé ag cóiriú sean dialann ó thuras seoltóireachta a rinne mé sa Ghearmáin go luath sna nóchaidí. Bhí trácht ann ar “Halse” – an seol a thabhairt ó thaobh amháin den mbád go dtí an taobh eile agus an treo a athrú dá réir. Ní raibh Gaeilge – ná Béarla – agam air an uair úd. Anois agus téarma.ie agus an idirlíon ar fáil chrom mé ar an mbearna foclóra a líonadh. Thóg sé tamall orm mar tá dhá litriú Béarla ar an gníomh – Gybe ar an dtaobh seo den Atlantach agus jibe ar an dtaobh eile. Ach tá gybe ag téarma. “Jeidhb”.  

Ar an gcéad amharc shíl mé gur traslitriú gránna a bhí ansin. Chuir mé ceist ar Dáithí de Mórdha an raibh leagan níos deise aige. Mhol sé siúd dom dul i dteagmháil le Padraic de Bhaldraithe. Rinneas.

Chuir sé siúd ar mo shúile dom gur jeidhb agus jeidhb amháin atá cloiste thiar aige le suas is anuas le caoga bliain i measc lucht na mbáid. Agus, seachas dornán focail de bhunadh Lochlannach gurb ón mBéarla a thagann mórán de théarmaíocht na báid. Bhí sé de cheart agam níos mó muiníne a bheith agam as an gCoiste Téarmaíochta – ainneoin go bhfuil cúpla sraith de Bhádóirí feicthe agam ar TG4 agus mé eolach dá réir ar phobal bríomhar Gaeltachta atá gafa le geallta báid, níor rith sé liom gur dócha go raibh urra maith Gaeltachta leis an gcnuasach cuimsitheach téarmaíochta atá curtha ar fáil acu.

Is eagal liom nach bhfuil mé saor an ngalar “MÁRSA” mar a thug  Tomás Mac Síomóin air – caitheamh i ndiaidh an rud ársa, nó ar a laghad an rud ar a bhfuil cuma ársa air. Seachas teanga beo na Gaeltachta. Luíonn sé le ciall go mbeadh na focail tógtha ón teanga inár cuireadh an teicneolaíocht i láthair na ndaoine. Na curacha féin, is oifigeach de chuid an Gharda Cósta a chuir na Gaeil á dtógáil san naoú aois déag.
 

Spéisiúil go leor tá an pátrún céanna sa Bhéarla – tagann “Gybe” ó  Ísiltíris is cosúil, agus is amhlaidh do go leor téarmaí eile – Boom, abair (crann scóide nó bum). Ach gur tríd an Albainis a tháinig sé sin ón Ísiltíris!  

Tá leaganacha deasa fileata ar clébhord agus deasbhord sna foclóirí – “bord na sceathraí” agus “bord na heangaí”. Ach ar an gcéad dul síos, baineann siad sin le treo na gaoithe seachas treo an árthaigh – an té a chaitheadh dríodar éisc isteach sa ghaoth ní dócha go ndéanfadh sé an dearmad céanna arís! Agus ar an dara dul síos is soiléire go mór clébhord agus deasbhord ná na leaganacha port agus starboard – don té nach eol dó go raibh an stiúir ar deasbhord sna longa fadó!

Ar ndóigh, mura bhfuil na téarmaí in úsáid againn is cuma cé chomh cruinn is atá na foclóirí!  Ach is maith ann iarrachtaí leithéidí an Choiste Téarmaíochta chun iad a thaifid agus a chuir ar fáil.
 

 Is dócha go bhfuil mo sháith scóid tugtha agam dom féin ar an gceist ...

Forlíonadh síne

Ceist: cad is forlíonadh síne ann?
 

Ní hansa. Bíonn méid áirithe giotán in úsáid i ríomhaire do athróg ar bith. Uaireanta bíonn leithéid éagsúla i gceist – 8 ngiotán, 16, 24 nó 32. Nó fiú luachanna idir eatarthu, más ó crua earra ar leith a thagann an luach. Is gnách, mar shampla, gur 12 giotán a bhíonn sa luach a thagann ó tiontaire analógach go digiteach, gléas a úsáidtear go minic chun comhartha a thomhas.
 

Braitheann sé ar an ríomhchláraitheoir ar ndóigh an slánuimhir, uimhir aiceanta, nó cód de chineál éigin atá i gceist le hathróg ar bith. Más slánuimhir atá i gceist, is gnách go mbaintear feidhm as scéim ar a dtugtar comhlánú le dónna. Rinne mé cuir síos ar sin anseo:
 

Abair gur 4 giotán atá i gceist. Mar sin, is féidir na slánuimhreacha idir -8 agus a 7 a chuir i láthair sa chóras dénártha, le comhlánú le dónna mar seo a leanas. (Ciallaíonn 0b gur uimhir dénártha, uimhir ina bhfuil 2 mar bhonnuimhir aige atá i gceist).
 

-8 => 0b1000
-7 => 0b1001
-6 => 0b1010
-5 => 0b1011
-4 => 0b1100
-3 => 0b1101
-2 => 0b1110
-1 => 0b1111
 0 => 0b0000
+1 => 0b0001
+2 => 0b0010
+3 => 0b0011
+4 => 0b0100
+5 => 0b0101
+6 => 0b0110
+7 => 0b0111

Feictear go bhfuil 1 mar an giotán is suntasaí do na huimhreacha faoi náid agus 0 do na huimhreacha os a chionn (agus náid féin). Tugtar an giotán síne ar seo. Má tá athróg le cuir i bhfocal níos leithne, is gá an giotán sin a líonadh isteach. 

 

Mar shampla, chun -8 a athrú ó 4 ghiotán go 8 giotán,
0b1000 => 0b1111_1000
Agus 7:
0b0111 => 0b0000_0111.
 

Sé sin, is gá cóip den ghiotán síne a chuir isteach san giotán bhreise atá a chuir leis an athróg. Forlíonadh síne.
 

Go hiondúil ní gá don ríomhchláraitheoir cúram a dhéanamh de seo – tarlaíonn sé go huathoibríoch. Agus is ansin atá an baol, mar a bhíonn i gcónaí nuair atá an ríomhaire ag iarraidh a bheith cabhrach. (Nó le bheith níos cruinne, dearthóir an chrua earra, an ríomhtheanga nó an tiomsaitheoir).
 

Mar ní féidir talamh slán a dhéanamh de gur slánuimhir atá i gceist! Go minic, is uimhir aiceanta atá i gceist, nó fiú cód seachas uimhir, agus é tábhachtach dá réir gan an forlíonadh síne a dhéanamh.
I gcás an ríomhtheanga C is féidir leis an ríomhchláraitheoir nod áirithe a thabhairt don tiomsaitheoir  tríd cineál athróige “unsigned” – gan sín a úsáid.
 

Go dtí lé déanaí, áfach ní raibh an rogha sin ag an té atá ag úsáid Java. Déanann Java talamh slán de gur slánuimhir – le sín – atá i gceist leis na bun cineáil byte (8 ghiotán), short (16 ghiotán), int (32 ghiotán) agus long (64 ghiotán). (De bhrí go bhfuil Java beag beann ar an ríomhaire, toisc go mbíonn an clár á rith ar ríomhaire fíorúil, tá na huimhreacha giotáin sin mar an gcéanna ar ríomhaire ar bith.
 

Má cuirtear luach as byte i short, déanfar forlíonadh síne.
 

Agus mar sin dé, de réir mar atá na luachanna ag dul i leithéid.
 

Murab é sin atá ón ríomhchláraitheoir, is gá é sin a chuir ina luí ar an inneall Java. Caithfear masc a úsáid.
 

Go hiondúil is le huimhreacha heicsidheachúil a bhím féin ag obair (uimhreacha leis an mbonnuimhir 16. Úsáidtear na litreacha A-F do na digit > 10 )– rud a chuirtear in iúl i mórán teangacha, agus i C agus a gharpháiste Java go háirithe le 0x roimhe.
 

Mar sin, más mian liom athróg atá i short a bhogadh chuig int, gan forlíonadh síne ní mór do obair mar seo a leanas:
 

short a = 0x8000; // uimhir aiceanta, cothrom le 2^15 = 32768
int b = (int) a & 0xFFFF;
 

Cinntíonn sé sin gur 0x0000_8000 an luach a bheidh ag b, seachas 0xFFFF_8000 a bheadh mar thoradh ar forlíonadh síne. Is gá é seo a dhéanamh go minic nuair a bheidh toradh a sháródh leithéid an athróg bunaidh ar obráid air – méadú nó fiú suimiú.
 

Tuigtear dom go bhfuil cineálacha níos “cliste” ag Java anois, gur féidir oibiacht den chineál Integer a chruthú agus cur in iúl gur uimhir aiceanta atá i gceist.
 

Ach má tá duine, mar atáim faoi láthair, ag obair le córas atá scríofa ag daoine eile agus nach bhfuil cúram déanta de cé na luachanna ar gá iad a bheith ina n-uimhreacha aiceanta, nó nach uimhreacha ar chor ar bith iad ach patrúin a bhfuil brí ar leith leo, agus an giotán is suntasaí in úsáid iontu...
... agus sin an fáth go bhfuil an racht seo á scaoileadh agam.
 

Nod libh go bhfuil an téarma “sign extension” curtha faoi bhráid an gCoiste Téarmaíochta agam; agus súil agam go ndéanfar faomhadh ar an leagan “forlíonadh síne” a mhol Kevin Scannell. Braithim go bhfuil “síneadh síne” ciotach.

Gogamán

Go bhfios dom is focal Feirsteach atá anseo, ar duine a thugann aire do leanaí dhuine eile. De bharr leathtagairt a chuala mé féin ar leagan cainte do Síle na nGog mar an ainm an na híomhánna meánaoiseacha úd, plé a lean ar aghaidh ar an gclár go dti gogaide agus a léithéad, tharraing @Beirneach anuas an cheist faoi Gogamán ar Twitter. Bhí Iarla den tuairim gur le teann magaidh a thug bean as Tír Chonaill an focal do Mhuintir Béal Feirste.

Tagann sin leis an sainmhíniú atá ag Ciarán Ó Duibhín anseo: faoin ceannfhocal - Baby-sitter deir sé 

gocamán (so used in Belfast, from Rannafast word for a hen set to hatch another's eggs; in Scotland the word is applied to the bird that hatches the cuckoo's eggs)

Tá cúpla brí ag  Dwelly ar gocamán:

gocaman: /gɔxgəman/ fir. gin. ⁊ iol. -ain 1 usher 2 attendant 3 minder

Dar le MacBain:

gocaman

an usher, attendant, sentinel, or look-out man; Martin's (Western Isles, p.103) gockmin, cockman; from Scandinavian gok-man, look-out man (Arms.; Mackinnon says it is Danish). For root, cf. German gucken, peep. Norse gauksman; gauk maðr, cuckoo man. Norse gaukr, cuckoo; Scottish gawk.

Níor aimsigh mé fianaise don focal gauk maðr ach tá do maðr :

<maðr> man, person; husband; henchman -- [Pokorny manu-s, or monu-s :: man, human being]  

 

Ach freisin 

gocaman na cuthaige: meadow pipit, titlark (anthus pratensis)
   

I measc na n-ainmneacha ar tearma.ie ar an éin sin tá "banaltra na cuaiche"

Ach tá focal i eDil ar tharraing Dennis King aird air: cobcan  atá luaite mar bhanalta na cuaiche i dTromdhámh Ghuaire. Traslitrí go cabhcán a rinne Feargal Ó Bearra ar sin; ach ní léir go bhfeileann sin, mar gur malairt  leagan ar fabhchún atá ansin dar le Ó Dónaill. Tá crostagairt ag eDil go dtí an Duinníneach - cinéal fabhchún atá i cabhcán dar leis; agus crostagairt aige freisin go hulchabhán. 

Maidir le gocamán sa chiall fear faire, is cosúil gurb ón Danmhairgis a tháinig sé. Bhí cúpla rud le rá ag Alex Mulholland (@molach95):

Gocaman - Gauk-madhr (Lochlannais)

 

Ach https://dsl.ac.uk/entry/snd/gowk_n1_v1

Cuthag - Cuckoo (Gàidhlig)

Gowk - Cuckoo/Idiot (Beurla Ghallda/Scots)

Hunt The Gowk Day/Latha Ruith na Cuthaige (April Fools)

Tá an focal "gog" ann mar leagan leanbaí ar ubh; agus tá bheith ar do ghogaide.  Tá an focal "gawk" ar amharc (amaideach no míbhéasach) as Béarla; agus guck sa Ghearmáinis.

Is é mo thuairim féin áfach gur anall thar Sruth na Maoile agus roimhe sin ó Críocha Lochlainn a tháinig an focal, ag athrú brí diaidh ar ndiaidh. Agus ansin le casadh eile ó Rann na Feirste go Béal Feirste, agus ar ais - is cosúil! Murach cobcan na Tromdháimhe bheinn lán cinnte!

---

2020-09-02 Aguisín

Tar éis dom an méid thuas a chuir le chéile, chuaigh Dónall Chaoimhín Mac Murchaidh (@Beirneach) ag tochailt arís, agus tháinig ar nithe éagsúla.

Mar shampla, tá "bean glúine" ag an Duinníneach mar ciall leis an bhfocal "gogaide".

Agus is iomaí ainm ar anthus pratensis in Éirinn agus in Albain ag tagairt don ról aici i tógáil na cuaiche.

"Banaltra na cuaiche," atá ag muintir Chonnacht ar an riabhóig móna.  "Coimhdre na cuaiche," atá ag muintir Thír Eoghain uirthi.  Tá "gobadán na cuaiche," agus "an giolla cuaiche" ag na Muimhnigh uirthi, agus tugtar "éinín na cuaiche" uirthi freisin.

Saoghal Éanacha, Seán Mac Giollarnáth, 1925 

Tá "gobadán na cuaiche" agus seanfhocal ag dul leis "Titfidh an spéir nuair a rachaidh an gobadán i mbéal na cuaiche" ag Ó Dónaill.

Dinneen 1904: 

gobadán, " also the little bird (titling) that attends the cuckoo; a flatterer; a parasite; a botch (Mayo)."

Ciallacha "gogán" i nGaeilge = ubh gan sliogán (Uíbh Laoire) agus babhla adhmaid

 Ó "Focal na nUltach" Ciarán Mac Murchaidh - "Coimhdire na cuaiche, the bird that follows the cuckoo, gnly. the meadow pippet (Derry)." Tá an focal Coimhdire agus coimhdire na cuaiche ag Ó Dónaill freisin.

I nGaeilge na hAlban: 

meadow pipit (dìdig, gocan na cuthaige, gocan-cubhaige, gocan-cuthaig, mion-eun, snàthag, snàthdag, tàcharan-cubhaige)

---

Aguisín breise: Corpas an Fhoclóra agus Gaois.

Bhí gocamán eile inár measc darbh ainm Fred a raibh nead theolaí déanta aige . -- Diarmaid Ó Gráinne, An Traimp 

Ciall eile ag an nGráinneach feictear dom, seachas feighlí linbh!

B' fhéidir nach rabh de dhíth air ach céile leapa agus gogamán de fheighlí páistí fá choinne a chuid nighneach ? -- www, LEAVING CERT NOTES

Nó siúd is gur tógadh le crábhadh agus le hidéal na mná clannaí í , agus í cruthaithe ina gogamán maith ag páistí , bhí sé ag déanamh scime daoithi an rabh sé de dhíobháil uirthi tar éis an tsaoil an chéad doisín eile de bhliantaibh a chaitheamh ina feighlí ar bheirt nighneach a chlannaigh a grádh geal le mnaoi eile . -- www, LEAVING CERT NOTES

Tá an cuma ar an dá sliocht deiridh sin gurb as saothar amháin iad.

(Is ea: "Ainmhian na Máistreása Óige" le Panu Petteri Höglund, i gcló i Sciorrfhocail, Evertype, 2009)

Ach ní raibh an oíche thart go fóill agus, go hádhúil, bheadh Kate ag imeacht go luath siocair go raibh an gogamán le ligint ar shiúl.

Taisce Focal, Beo, Dáta: 1 Aibreán 2005

An gogamán bocht.

Ar ais arís: ag pilleadh ar an obair, Meon Eile, Louise Smith

In olcas a théann an scéal don cheann feadhain David, a éiríonn ró-ghafa le dúnmharú a tharla sa teach céanna sa bhliain 1902, inár mharaigh fear a bhean chéile, a iníon agus an gogamán leo.

Dhá rogha ón phictiúrlann: The Canal agus Rosewater, NÓS

Ambaist!

Bhain mé feidhm as Ambaist! le teann grinn i ngiolc de mo chuid. Mháigh Conchubhar nár chuala sé aoinne á rá le tríocha bliain agus go raibh sé mínádúrtha é a úsáid. Go raibh rud éigin bréagach faoi fiú. Gach seans go bhfuil. Tar éis an tsaoil, cé gur tógadh le Gaeilge mé is cainteoir athdhúchais mé, a tógadh i bhfad ón nGaeltacht. Nuair a bhím ag labhairt Gaeilge is le foghlaimeoirí is mó a bhím á labhairt. Is mó i bhfad an tionchar atá ag mo chuid léitheoireachta ar m'fhoclóir mar sin, cé go mbím ag éisteacht go craosach le Raidió na Gaeltachta agus ag sciobadh nathanna fearacht "Am gliondála" ón méid a chloisim. Luíonn sé le réasún go bhfuil mórchuid den ábhar a léim seanfhaiseanta, scartha amach ó theanga bheo na Gaeltachta, fiú nuair is  údar Gaeltachta de chuid na linne seo, Joe Steve Ó Neachtain nó Maidhc Dainín Ó Sé abair, a scríobh. Níl leigheas ar sin.

Tá gné eile ann. Bíonn mo leithéidí ag iarradh lorg an Bhéarla a sheachaint agus is féidir go mbíonn ró-choigeartú ar bun agam, agus ró thóir ar an nath ársa. Tá ríomhaithne agam ar dhuine a mhaíonn go n-aithníonn sé an fíor nath Gaelach de bhrí nach féidir ciall a bhaint as má aistrítear focal ar fhocal é. (Leithéidí "Go n-éirí an bóthar leat", abair). Sílim an ceart a bheith aige san méid sin cé go bhfuil amhras orm go bhfuil a mhalairt fíor, i. nach nath dúchasach atá ann má tá ciall leis fós má thiontaítear na focail - sampla cáiliúil is ea "Tá fáilte romhat" mar fhreagra ar "Go raibh maith agat". Nath atá sa Bhéarla agus sna teangacha a bhfuil teagmháil acu leis. Nílim féin cinnte nach an bealach eile thart a bhí sé an uair seo - sna teangacha eile ar an Mór Roinn is rud éigin fearacht "le'd thoil" a bhíonn mar fhreagra i gcás mar é, nó "Na habair é".

Pé scéal é, tá sé i gceist agam an méid a léim a scagadh do nathanna, agus gan a bheith ró bhuartha faoi cé chomh hársa is atá siad chomh fada is a tuigtear mé. (Dála an scéil tá 70 amais do Ambaist sa chorpas).

Bhí plé spéisiúil eile againn ar théarmaíocht agus claonadh agam aontú le tuairim Conchubhair nach bhfuil "Cobhsaíocht" nádúrtha mar cur síos ar an seasmhacht i gcúrsaí airgeadais a mhaítear a bhronnfaidh an conradh úd orainn. Agus bhí an plé maidir le drong smaointeoireacht" (Moladh "Aonghusa) nó "sluasmaoineamh" nó fiú "sluamachnamh" a bhí againn le déanaí thar a bheith tairbheach dar liom. Ag deireadh an lae, beatha teanga a labhairt - agus buanú teanga an nathaíocht agus an sáraíocht scríofa ar líne!

---

Aguisín: Fuair mé an fhreagra seo ó Mharcus ar Twitter: "Theip orm seo a d'fhágaint ar do bhlag ar chúis éigin. Tá 'ambaist' beo i gCorca Dhuibhne. Ó bhéal déagóra a chuala le déanaí é."