Gáire in Éag

Go bhfios dom, seo an chéad leabhar i gcló ag Seán Ó Muireagáin (ar fearr aithne air, cloisim, mar John Boy). Fearacht an Ghaill dar le Caesar, tá sé ina thrí chuid.

Tá trí ghearrscéal i dtosach. Fáiscthe as stair phianmhar na trioblóidí, is cineál triptych iad a scagann impleachtaí agus iarmhairtí na rúndachta agus an brathadóireacht. Brathadóireacht ar brathadóireacht. Ciontacht agus soineantacht. Meas an phobail, agus an fhírinne nach ionann é. (Imeacht gan teacht ar an dtréimhse úd, agus nár filleadh sé. Ní cúiteamh litríocht dá fheabhas ar fuil agus fulaingt).

Tá atmaisféar an sceoin is an fhoréigean, an amhrais is an éagóir go tréan sna scéalta snasta seo.

Leanann eadarlúid faoi Ghobnait, bean le hiníon ach gan bheann ar fir. Altanna beaga lán de ghreann dóite. Spléachadh ar bhean sáinnithe i ngaiste sóisialta ach ag baint súp as an saol.

Úrscéilín an tríú rann. Fear óg corr ag teacht i dtír ar chorraíl na dtrioblóidí chun ár a imirt ar a naimhde. Scéinséir. D'fhéadfaí cuir beagán le téagar an scéil, doimhneacht a thabhairt do na carachtar. Ach feidhmíonn scéal an frith laoch. Tá greann dorcha anseo freisin. Agus boladh an ruda a d'fhéadfadh bheith fíor.

Beidh súil in airde agam do breis uaidh!

Gáire in Éag
Seán Ó Muireagáin
Éabhlóid

Éabhlóid an Phrionsa Bhig

Tá ionad bhuan ag saothar seo Saint-Exupéry i gcanóin na leabhair a bhfuil daoine thar a bheith ceanúil orthu. Ar an gcéad amharc, leabhar do pháistí atá ann: ach tá sé i measc an cnuasach leabhar úd atá feiliúnach dáiríre do leabharbhách ar bith. Mar a dúirt C.S. Lewis san tiomantas do "An Leon, An Bandraoi agus an Prios Éadaigh" tagann an lá nuair atá duine sách críonna le bheith ag léamh scéalta sí arís. 

Scéal sí de chineál atá anseo. Cinnte, tá noda láidre ann mar a luaigh Dennis, gur "Roman à clef" atá ann, léargas ar shaol an údar. Ach is féidir a bheith dall orthu sin (mar atá mise d'aon uaim go fóilleach) agus tairbhe a bhaint as.
Scéal atá ann atá an oiriúnach le léamh ós ard. Tá an leagan seo atá déanta ag Eoghan Mac Ghiolla Bhríde ina chanúint dhúchais Conallach thar a bheith fóirsteanach don léamh ós ard. Ní mór dom admháil go bhfuil focail ann nach bhfuil cleachtadh agamsa orthu, agus a bhainfidh tuisle as mo theanga agus mé á léamh ós ard. Ina choinne sin tá nathanna agus cainteanna áille ann, cuannacht sa Ghaeilge ar aon dul le cuannacht Saint-Exupéry sa bhun Fraincis. Is fíor go ndearna Breandán Ó Doibhlin leagan den leabhar tamaill siar; ach tá de bhua san eagrán seo go bhfuil na léaráidí daite, agus an leabhar maisiúil.

Gabhann muid i bhfad scéal le ceist na canúintí abhus, nuair is ea fírinne an scéil go bhfuil cainteoir líofa de chanúint ar bith in ann dul i ngleic leis na canúintí uile. Is mó go mór na difríochtaí idir canúintí na Gearmáinise, abair. Ach cuirtear litríocht i gcló iontu ar fad, go háirithe sa mhéid a bhaineann le caint agus comhrá.

Fáiltím roimh an saibhreas cainte san leagan seo, ainneoin an streachailt a bhí i gceist dom é léamh.

Tá an leabhar le ceannach ón suíomh anseo: Táim buíoch d'Eoghan a bhronn cóip orm.

Is leis an chroí amháin a tchíthear i gceart.