An tír Moslamach í Éire?

Samhradh 1988. Osnabrück na Gearmáine. Monarcha Kromschröder. Déantóirí méadar gáis. Post samhraidh agam ann. Teagmhálacha an tseanleaid.

Briseadh. Comhrá fánach. Ceist ó fear beag feosaí ón Iúgslav. An tír Moslamach í Éire? Baineadh siar asam. Dubhiontas orm faoin aineolas, a shíl mé bheith sa cheist. Gan tuiscint agam fós ar a bhfad i gcéin agus imeallaí mo dhúchas ó lár na hEorpa.

An raibh aithne agam an uair úd ar Mhoslamach? N'fheadar. Bhí beirt (triúr b'fhéidir) ón Iaráin ar aon chúrsa ollscoile liom. Monuar, ní cuimhin liom a n-ainmneacha. Tá cuimhne agam ar aghaidh dhuine acu. Séimh. Glanbhearrtha. Cúthail. Ní dóigh liom gur phléigh muid cúrsaí creidimh riamh.

Ba sa mhonarcha in Osnabrück a casadh Selim orm. Teifeach ón Iaráic. Mac léinn, agus i measc na mic léinn eile a raibh post samhradh acu. Cairdiúil, gealgháireach. Rud beag níos sine ná an chuid eile againn. Mhúin eolas úsáideach dom - gur fearrde tae te chun tart a mhúchadh i mbrothall monarcha i lár an tsamhraidh. Ach níorbh Moslamach eisean, ach jezidi. Tá cuimhne fánach agam ar phlé éigin faoi sin. 

Dornán poist ó shin bhí cúpla comhghleacaí ón Ind agam, mo shaoiste ina measc. Moslamaigh. Lucht labhartha gujarati. Chleacht siad troscadh Ramadan. Dian go maith nuair a bhí an troscadh sin, ó fáir go fuin, le déanamh sa Mheitheamh. Dream gealgháireach séimh mar sin féin. Saoránacht Éireannach bainte amach acu, agus ag a gclann a rugadh abhus cibé. Ainneoin reifreann ghránna 2004. Ní dóigh liom gur phléamar cúrsaí creidimh mar sin féin. Agus tá an conair Éireannach leanta ag MustaAli ó shin. Dul go Meiriceá nuair a tháinig deireadh leis an bpost abhus! 

Ansin clár TG4 an na mallaibh. Céad míle fáilte. Bean óg de bhunadh na hIaráine. Gaeilgeoir líofa. Cainteoir muiníneach. Compordach ag caitheamh a caille. Theith a muintir. A leagan amach siadsan bun os cionn le creideamh an móraimh. (A seicteachas féin ag Ioslam mar atá ag Críostaíocht). Bás ag bagairt orthu. Tearmann Éire. 

An tír Moslamach í Éire? Ní hea. Le daoine agus pobail a bhaineann creideamh, ní le tír. Agus is fearrde Stát gan a bheith ró fite fuaite le hEaglais ná idé-eolaíocht. (Agus is fearrde eaglais san freisin). 

Ach an bhfuil Éireannaigh Moslamacha ann? Tá, gan amhras. Agus is fearrde muid iad inár measc. 

Insha' alla

Nó, mar a deireadh

muintir an Oileáin

'le cúnamh Dé'.

Ailbhe Ní Ghearbhuigh 

Micí Finky

Bhí spéis agam san scannán seo ó chuala mé an chéad cuir síos ar. Fearacht Arracht is toradh ar an scéim Cine 4 seo. Faraor de bharr covid ní raibh deis é fheiceáil sna pictiúrlanna seachas ag roinnt féilte. Taobh le taispeáint ar TG4 aréir a bhí mé mar sin - maille fógraí agus scáileán beag!

Dara Devaney sa phríomhpháirt i scéal scríofa ag Dathaí Keane agus Diarmuid de Faoite. Macallaí láidre de Dheoraíocht Phádraig Uí Chonaire. Ach fráma nua tugtha don scéal ag ciontacht Mhicí Finky i mbás linbh - é céasta ag a theip dul i ngleic leis sin.

Tá solúbthacht Dara Devaney chun cinn - colainn agus anam céasta i ngleic le mothúcháin agus é ag iarraidh teacht ar faoiseamh. Ó mire spleodrach baoth go duairceas céasta. Fonn gairbhe agus graostachta ag pléascadh as le teann frustrachas agus feirge agus é gafa tar éis timpiste i gcathaoir rotha. 

Sorcas osréalach ainrialach, foréigean agus spleodar. Ealaíon ag lorg bealach éalaithe. Grá éagmaiseach. Rógairí. Cara dílis. Altra trócaireach. Táid uilig ann.

Taispeántaisí fíor mhaithe ón gcliar iomlán. Eoin Geoghegan mar cara dílis foighneach. Fionnuala Gygax mar Neilí - cion aici ar Finky agus eisean idir cion agus samhnas fúithi. Ned Dennehy mar máistir sorcas dorcha dochrach - níor mhaith leat é thrasnú. Diarmuid de Faoite mar dhraoi buile. 

Is fiú go mór é a fheiceáil, agus má bhíonn deis é fheiceáil i bpictiúrlann amach anseo, tapóidh mé é. 

Arracht

Tá mé spreagtha ag feachtas TG4 agus an tÚdarás Craolacháin chun fad scannáin a chuir ar fáil as Gaeilge. Tá na haisteoirí ann!

Le linn scoil cheoil an Earraigh tháinig fear óg dathúil amach as Tí Mhurchú agus mise ar tí dul isteach. Bhí fhios agam go raibh aithne agam ar, ach ní raibh fhios agam cén fáth. Ansin chonaic mé gur i gcomhluadar Pádraig Ó hÉalaí a bhí sé (agus a léacht seisean ar seanfhocail díreach cloiste agam) agus thuig mé gur réalta Arracht a bhí romham. Dúirt leis go raibh mé ag súil go mór an scannán a fheiceáil san Lighthouse, agus bhí. 

Is pigneacha beaga atá ar fáil do na scannáin seo, ach tá scríbhneoirí agus cliar tar éis láidreacht a dhéanamh as sin. Ó hÉalaí go háirithe, a rinne troscadh fhada chun a cholainn a bheith in oiriúint do ról an teifigh ar a sheachaint ar oileán de bharr ainghníomhartha duine eile. 

B'é an téama is láidre domsa síos tríd an scannán ná an ghrá agus an caoine as ar fáisceadh Colmán Searcaigh, a chúram dá chlann agus dá phobal in aimsir uafáis. 

Is as radharc atá mórchuid de foréigean agus uafás an scannáin agus is amhlaidh is éifeachtaí mar sin é. 

Tugann Dara Devaney ana thaispeáintas freisin, brúidiúil leithliseach fiáin. 

Agus Saise Ní Choinn mar an gcailín óg a athmhúsclaíonn caoine Choilm agus a thagann idir é agus éadóchas marfach.

Léargas ar an duine i ladhar casúir an uafáis. 

Ní rud é tharla dóibh atá ann mar a deir Colmán sa scannán, ach rud a rinneadh orthu. 

Ana scannán. Faoi seo, murach an saol a bheith as riocht, bheadh sé feicthe sna pictiúrlanna. Beidh arís ann. Má bhíonn deis agat, tapaigh é. 

Síolscéalta

Sraith teilifíse gleoite atá anseo. Chaith Paula Kehoe agus a foireann bliain leis an ngarraíodóir Aonghus Chóil Mhaidhc agus é siar is aniar idir a gharraí féin in Indreabhán, tollán ar cíos sa Spidéal agus margaí agus bialanna chun luach saothair a bhaint amach. Baill teaghlaigh agus spailpíní deonacha idirnáisiúnta WWOOF ag saothrú na talún leis go cúramach ar an sean dóigh. Aoileach agus feamainn mar leasú. Spléach ar an aimsir (agus cráite ag triomach an tsamhraidh!) 

Grá domhain don ithir ar tógadh air é, fillte ón gcoigríoch diongbháilte slí beatha a fháisceadh as an mórchuid cloch is gannchuid cré. Leas a phobail agus na cruinne a dhéanamh. Idéalach ach stuama. 

Scannánú cúramach aireach. Gan mórán ceoil. Tírdhreach álainn. 

Lón machnaimh! 

Tá súil agam go mbeidh rath ar streachailt Aonghusa agus go mbeidh ar a chumas tollán dá chuid féin a thógáil go luath agus bonn níos fearr a chur faoina ghnó! 

Síolscéalta — Saoi Media

Auf der Mauer, auf der lauer...

Idir Nollaig is cáisc 1981 bhí mé i mo chónaí le teaghlach gar do Vín san Ostair. Cairde le mo mhuintir. Tumoideachas Gearmáinise. Tá sí agam ó shin.

I 1982 measaim bhuail mé le teaghlach as Beirlín Thiar ar an dtrá i mBun Machan agus thosaigh cairdeas pinn le mac s'acu a bhí bliain nó dhó níos óige ná mé.

I gCáisc na bliana 1983 sílim thug mé cuairt orthu i nGropiusstadt Bheirlín. Árasán ar an 8ú urlár. Móinéir fairsinge le feiceáil ag bun an bhóthair. Iad doshroichte. Bhí An Balla idir mé agus iad. Bhí, deirtear liom, flosc aisteach turasóireachta agus foghlama orm agus chuir siad ar thuras bus soir mé. Liom féin - bhí bac ar Gearmánaigh ar an dturas faofa seo. Níl mórán cuimhne agam air i ndáiríre. Cuimhneacháin Arm na Sóivéide i Treptow. Iarsmalann an Phergamon. Camchuairt bus tríd lár na cathrach. Lón áit éigin. Chaith mé é leis an tiománaí agus an treoraí. Ag amharc siar níl fhios agam ar chothaigh mé deacracht dóibh. Chuile seans go raibh tuairisc le scríobh don Stasi....

Agus mé ar an ollscoil d'oibrigh mé le linn an samhraidh sa Ghearmáin. I 1987 bhí mé ag obair in oibreacha gáis i Recklinghausen. (teagmháil de chuid m'athair). Chuaigh mé ar cuairt ag mo chairde i mBeirlín. An uair seo is de shiúl na gcos a chuaigh mé soir. Bhí mé fós sách saonta. Ainneoin gur chuir an 25 DM a bhí riachtanach le aistriú ag ráta 1:1 poll sách mór i mo sparán tanaí, d'éirigh le fear cuir ina luí orm go bhféadfainn brabach a dhéanamh as airgead a aistriú leis ag ráta níos fearr. Ba eachtrannach mé, bheadh ar mo chumas é aistriú ar ais ag an teorainn. Bréag, ar ndóigh. Gáire fúm ós íseal a rinne lucht a bhainc, fuaire an mhaorlathaigh a léirigh siad dom. Mo chuimhne ná go raibh sé deacair an airgead a chaitheamh. Leabhair theicniúla agus ceirníní ceol clasaiceach a cheannaigh mé. Bhí trócaire ag m'óstaigh thiar liom agus cheannaigh siad na ceirníní uaim chun go mbeadh airgead póca agam!

Bhí mé ar ais i Mean Fómhair 1989. Cara liom ón Ghearmáin Thiar liom. Faoi seo bhí rialacha taisteal athraithe agus cead soir ag daoine as Beirlín Thiar. Cead teoranta. Chuaigh triúr againn soir. Trí scuaine ar leith i Friedrichstraße. Eachtrannaigh (mise), Gearmánaigh agus Berliner. Bhí fanacht fhada ag mo chairde orm. Bhí Ungárach sa scuaine romham. Cúis amhrais do na saighdiúirí de bhrí go raibh an teitheadh thar teorainn tosaithe.
Seachas sin an cuimhne is mó atá agam ná an Alexanderplatz bheith ar maos i bhfhir faoi éide. Arm na Rúise is an DDR. Ní raibh aon chosúlacht air go raibh an balla ar tí titim ainneoin corraíl na "Léirsithe Luain".

Ach thit.

Mí Deireadh Fómhair 1990 thosaigh mé ag obair i Spandau, Beirlín Thiar. Ar oíche an 3ú bhí mé i measc na mílte ar an bhFaiche os comhair foirgneamh an reichstag agus bratach an Phoblacht Chónaidhme á chrochadh i nGearmáin Aontaithe (ag an Deutschmark).

Bhí comhghleacaithe ón Oirthear agam cé gurb mionlach iad. AEG an comhlacht a bhí mé ag obair leo. I ndiaidh cúpla bliain fuair siad seilbh air monarchan dá gcuid san Oirthear a bhí fós i mbun tógáil traenacha. Bogadh soir muid.

Sé sin le rá, bhí an monarchan nua siar ó thuaidh ón seanmhonarchan dáiríre. I Hennigsdorf, baile lasmuigh de Bheirlín.

Roimhe sin bhí cuairt oibre tugtha agam ar Halle agus Schwerin. San oirthear.

Bhí comhghleacaithe ón dá thaobh agam agus chonaic mé pianta fáis an athaontaithe. Greann dóite muintir an Oirthir

Der Fuchs ist schlau und stellt sich dumm
Beim Wessi ist es andersrum

Tá an sionnach glic is cuireann cuma dúr ar féin,
A mhalairt a níonn an iartharach.

Bhí comhghleacaithe liom ar phá níos ísle de bharr gur thoir a fostaíodh i dtosach iad. Ainneoin iad a bheith ar chomhchumas. Agus níor aithníodh a mblianta seirbhíse ar an gcaoi chéanna.

Ní san iarthar amháin a gearradh an Solidaritätszuschlag, an "cáin bhreise dlúphairtíochta". Íocadh thoir freisin an cháin seo a bhí le costais an athaontaithe a íoc.

Chruthaigh an prionsabal Rückgabe vor Entschädigung (athbhronnadh seachas cúiteamh) éagóir go leor, daoine thoir a ndíshealbhú thar oíche as maoin a chuir siad am, dua agus allas ann tar éis é cheannach ón Stáit. Chuir ar a laghad duine amháin lámh ina bhás féin dá dheasca.

Díoladh go leor de bhonneagar tionsclaíochta an Oirthear ar 1 DM siombalach le comhlachtaí aniar. Go hiondúil ní raibh i gceist acu ach fáil réidh le hiomaitheoir.

Is cinnte gur deachtóireacht brúidiúil ab ea an Oirthear, faoi smacht an Stasi, sciath agus claíomh an pháirtí chumannaigh. (nó páirtí aonair an tsóisialachais, ós rud é gur nascadh le lámh láidir an SPD agus KPD thoir).

Ach bhí mórchuid den pobal, an bean a bhfuilim pósta anois uirthi ina measc, tagtha ar détente leis an stáit. Gan amhras, gabhadh ag na péas í mar dhéagóir agus tugadh rabhadh di. De bharr cúrsaí ceoil, bhí sí gar do dream san eaglais Liútarach agus d'iarr sí baiste in aois a 17. Ní raibh an Stáit fabhrach do ghníomh mar é. Marc dubh. Ligeadh di an abitur a dhéanamh ar an gcoinníoll go rachadh sí le múinteoireacht. Níor chríochnaigh sí an chéim. Ba i ciorcail ealaíne a mhair mo mháthair céile agus leasathair mo nuachar. Dream a raibh an Stáit ag suirí leo seal, anuas orthu seal eile.

Níl fonn ar mo mháthair céile amharc ar a comhad a éileamh. B'fhearr léi gan fhios a bheith aici cé a bhí ag cogarnaí céard leis an Stasi fúithi. (agus is cleasach an dream ab ea iad cibé agus ní an fhírinne ghlan atá i gcónaí sna comhaid.)

Mhair mé deich mbliana i mBeirlín.

Thairis sin chuir mé spéis sa stair agus tá litríocht na linne léite agam. Stefan Heym a scríobh ollúrscéal faoi éirí amach 1953. In onóir an Lae sin ba féile náisiúnta thiar an 17 Meitheamh, go dtí athaontú na tíre. Brecht. Christa Wolf. Daniela Dahn, a scríobh faoin díomá a tháinig ar go leor machnóirí thoir nuair a sciob fíoch ar an Deutschmark i measc a gcomhthírigh a bhfís de tríú bealach níos fearr uathu.

Tá léargas maith sna scannáin Sonnenallee, "Berlin, Ecke Schönhauser", "Goodbye, Lenin" agus "Das Leben der Anderen" ar an stair sin.

Cúis an rabharta smaointe seo?

Clár den scoth ar TG4 aréir. An Balla, curtha i láthair ag Síle Nic Chonaonaigh. Agallamh le scata a d'éalaigh nó nár éalaigh agus a d'íoc go géar. Ábhar iontach cartlainne. Radharcanna ó inniu. Carcair Hohenschönhausen an mhíchlú. Tá bua ag Síle daoine a chuir ag caint. Bua a íocann sí praghas air, mar go bhfuil comhbhá inti. Rud a thagann trasna go soiléir sna píosaí tráchtaireachta.

Léargas den scoth sa chlár.

Tarlaíonn sé go bhfuil Gearmáinis agam. Canúint Bheirlín fiú. Rud a d'fhág mé beag beann ar na fotheidil. Is mithid, mar is minic a bhí siad míchruinn. Sin gné de na cláir ar fiú machnaimh faoi. Is maith ann guth na ndaoine féin. Ach is trua gur iomaí Gaeilgeoir a bheidh i dtuilleamaí an Bhéarla chun an scéal iomlán a fháil. Mar a bheidh mé féin agus an Cóiré agus an Phailistín faoi chaibidil.

Sraith ar fiú faire air gan agó.

Grace Harte

Grace (Kate Nic Chonaonaigh) & Leo (Dara Devaney)

Ní fhéachaim mórán ar teilifís, go háirithe ar teilifís nach bhfuil feiliúnach do m'iníon. Ach bím ag faire anois is arís ar dhrámaíocht ar TG4, má chloisim faoi (ar Twitter go hiondúil).

Léiríodh an scéinséir Grace Harte i dtrí ghála le déanaí. Tá bean an teidil pósta agus ag reáchtáil óstán lena céile Leo faoi súile géara a mháthair siúd. Tá an grá eatarthu éirithe stálaithe in imeacht na blianta, agus codarsnacht idir a stuaim chiúin siúd is a mian eachtraíochta sise.

Éagann an máthair i dtús an scannáin agus feiceann Grace deis tús nua don óstán. Tá Leo drogallach. Isteach le bithiúnach óg Danny, fear atá urraithe ag Grace chun tonnmharcaíocht a chuir ar fáil. Treisíonn seisean mian Grace agus eascraíonn caidreamh collaí as an ceangal.

Is deacair i mblagmhír a gceart a thabhairt do na carachtar iltoiseach atá cruthaithe i script láidir, go háirithe gan an scéal a mhilleadh. Fiú na carachtar tánaisteacha tá doimhneas iontu. Dhá thriantán grá, beirt fhear meallta ag Grace, beirt bhan meallta ag Danny.

Bearnaí aoise is cultúir. Bearnaí tuisceana ainneoin grá.

Mistéir agus murdar.

Scannán dubh agus bán. Úsáid an-éifeachtach guth Grace sa chúlra mar reacaire de chineál. Aisteoireacht colainne agus cuntanós.

Formhór an script as Gaeilge nádúrtha. Ní dheachaigh siad chomh fada le Corp agus Anam, áfach. Nuair atá an comhrá lasmuigh den cliar lárnach iompaítear ar Bhéarla, i nglaonna gutháin ach go háirithe. Táim idir dhá chomhairle faoi sin. B'fhéidir go gcuireann sé fál éifeachtach thart ar an dream atá san eangach tragóideach atá fite as saint, drúis agus grá.

Seo céad toradh an scéime Cine4, agus tá sé fíor mhaith!

Maidhm ar cúis tochta é

Is féidir le tuismitheoireacht, ainneoin sonas agus grá a bheith pianmhar. Agus uaigneach. Is measa fós an cás nuair atá deacracht ag an leanbh; agus is seacht measa nuair atá an deacracht céanna ina bhac ar cumarsáid.

San scannán Maidhm éiríonn le Tara Breatnach agus Harry Pender ana léargas a thabhairt ar an ngrá agus an pian i gcaidreamh.

Tá uathachas ar Phádhraic, rud a fhágann gan caint aige chun a mhothúcháin a chuir in iúl - ní chloisimid uaidh ach uaill péine is sceoin. Is beag atá le rá ag a mháthair sa scannán, nach bhfuil ann ach an bheirt acu diomaite de radharc ar an sráid lasmuigh. Radharc amháin a bhfuil croí bhriseadh ar leith ag baint leis, nuair atá an máthair ag faire ar pháiste sláintiúil sona agus a tuismitheoir.

Lena gcolainn agus lena n-aghaidh is mó a insíonn siad scéal seo an ghrá leis an bpian ina orlaí tríd.

Éacht.

Maidhm

Bronntanas físiúl - (aire, sceitear rúin!)

Bhí drogall orm riamh éirí gafa le sraith teilifíse, mar nach mian liom go mbeadh sceideal ina mháistir orm. Ach ó tharla anois an córas teilifíse againn tríd an idirlíon agus bosca  cliste, tá smacht agam ar cathain is féidir liom faire ar clár, agus ní baol dom ceann a chailleadh de bharr coinne eile (chomh fada is nach dteipeann ar an idirlíon)

Spreag bolscaireacht Rosg ar Twitter m'fhiosracht agus d'éirigh mé thar a bheith gafa leis an scéinséir An Bronntanas. Ón tús bhí bá agam leis an laoch JJ (Dara Devaney). Ón tús bhí bá agam freisin le Jakub (Janusz Sheagall). Tá seans ann gur réamhchlaonadh a bhí ann - ainneoin a chorr is a bhí an cuma ar gníomhartha, níor mhian liom creideamh gur bithiúnach é. Bhíos sásta gur tháinig an scéal le m'instinn. Cé nach raibh bá dá laghad agam lena charachtar, MacDara, caithfidh mé a rá go ndearna Pól Ó Gríofa sár léiriú ar an cladhaire de dhruncaeir mí-éifeachtach a tharraingíonn mí ádh ar féin agus ar a chomhluadar. Táim ceanúil ar scéinséir mar seo i bhfoirm leabhair, ach is annamh mé ag féachaint ar rudaí fuilteacha, foréigneacha ar an dteilifís. Is maith liom an carachtar a thuigeann a dhorchacht féin, ach atá ar a dhícheall an ceart a dhéanamh - tréith a bhain le JJ agus Jakub araon, feictear dom.

Bhí laigí áirithe san scéal atá soiléir dom anois, ach nár chuir bac ar an taitneamh. Bhí daoine i láthair san áit ceart ag an am cheart ró éasca, abair. Bhí an scéal grá idir JJ agus Róisín (Michelle Beamish) rud beag tobann - bheadh feidhm le roinnt stair chun é dhéanamh níos inchreidte. Ach bhí radhairc cumhachtacha ann freisin. Mion léirithe thar barr, abair. JJ ag doirteadh leanna chun siúl ag leac a athair, ag tabhairt droim láimhe don mbealach éalaithe éasca sin.

Rinneadh leagan scannáin den sraith agus tá sé curtha isteach ar na hOscar mar scannán i dteanga eachtrannach. Go n-éirí leo!

Táimse gafa pé scéal é, agus beidh mé ag faire ar Chorp agus Anam 2 Déardaoin ...

Filíocht físe

Luaigh Dubhaltach clár nua Dermot Somers Turas Feasa ar na mallaibh.

Bhí deis agam faire air aréir. Sna Gaibhlte a bhí Dermot, agus thug briathra na bolscairí Edmund Spenser agus Seathrún Céitinn creatlach don méid a bhí á chíoradh aige. Is focalbhách é Dermot, agus bhí a chuid cainte draíochtach, paiteanta.

Rith sé liom áfach go raibh lámh ag draoi eile san clár: John Murray, a rinne an scannánaíocht. De bharr eisean a bheith taobh thiar den cheamara, ní fhaigheann sé an t-aitheantas céanna agus a fhaigheann Dermot. Ach bíonn ar an tsiúil chéanna, agus níos mó a dhéanamh: agus trealamh á iompar aige.

Ba léir go ndeachaigh saothar agus grá, agus ceardaíocht den scoth isteach i roghnú na radhairc a cuireadh ós ár gcomhair aréir. Bheidh fonn orm buaileadh siar ar an bpointe chun blaiseadh den na háilleachtaí a léirigh siad dúinn, fís John ag neartú agus ag léiriú briathra Dermot.

Bhí an fuaimrian ealaíonta freisin; go minic gan ann ach fuaimeanna na gaoithe agus an dúlra.

Beidh sé seo ar mo liosta!

Is mór an trua nach bhfuil níos mó de na sár scannáin seo ar fáil ar DVD. Faoi láthair, is féidir teacht ar roinnt acu ar shuíomh TG4.

Theip orm teacht ar aon íomhá a thabharfaidh blas cheart ar an méid a rinne siad: féachaigí ar an gclár féin!