East Side Gallery

Bhí an brú ina raibh mé ag cuir fúm i Kreuzberg an-ghar don áit a mbíodh balla Bheirlín. Breis agus fiche cúig bliain níos déanaí tá obair fós ar bun ag tabhairt bonneagar iompar phoiblí na cathrach go dtí an staid réamh chogaidh.

Ba é Warschauer Straße atá i mBeirlín Thoir an stáisiún S Bahn is gaire. Láthair tógála atá ann le mo chuimhne, ach é ag feidhmiú freisin agus go leor trácht tríd.

Chun teacht air bhí orm abhainn an Spree a thrasnú ar an Oberbaumbrücke. Structúr cuanna bríce dearg a tógadh ag deireadh na naoú aoise déag. Bóthar thíos, cosán faoi dhíon agus an U Bahn (atá os cionn talún scata áit i mBeirlín) ós cionn cloigne na gcoisithe.

Tá an droichead atógtha le fada, agus an U Bahn ag feidhmiú arís. (Chuaigh mé air babhta amháin ach níorbh fiú dáiríre do stáisiún amháin).

Ar bhruach thoir an abhainn tá giotaí de Bhalla Bheirlín fágtha. Nuair a tháinig mé go Beirlín i dtosach i Deireadh Fómhair 1990, trí lá roimh athaontú na tíre, bhí go leor leor den mballa (balla dúbailte don gcuid is mó) ina sheasamh thart ar Bheirlín. Bhí riamh go leor ealaíona agus graifítí ar an taobh thiar.

Ach níorbh fhada go raibh sé scuabtha chun siúl ag na Mauerspecht ( cnagairí balla) a bhris píosa as mar cuimhneacháin dóibh féin nó le díol le turasóirí. Agus ag an gcomhairle cathrach. (Tá amhras orm faoi na giotaí daite stroighne a díoltar le turasóirí - shamhlóinn go bhfuil i bhfad níos mó díolta ná bhí riamh sa bhalla).

Go deimhin, baineadh preab as daoine a ghasta is a d'imigh an balla as. B'éigean atógáil a dhéanamh ar stráice de ag Bornholmer Straße  - an balla dúbailte, túr faire, na bobghaistí - le go mbeadh cuimhneacháin ceart ar an uafás.

San eadarlúid idir oscailt an bhalla agus athaontú na Gearmáine ghabh ealaíontóirí ó ar fud na cruinne seilbh ar an stráice cois Spree lámh leis an Oberbaumbrücke agus chruthaigh dánlann faoin aer. Fuair go leor de na híomhánna stádas íocónach go gasta - an Bhráthairphóg idir Brezhnev agus Honecker, nó Trabant ag réabadh a bhealach go saoirse tríd an balla.

Bhí cuid den ealaíon síonchaite go maith, agus rinneadh é athnuachan roinnt blianta ó shin.

Ó tharla mé lámh leis, shiúl mé an balla. Tá stáisiún Ostbahnhof ag an deireadh eile.

Tá saothair áille meafaracha le feiceáil ann. Chuir sé ionadh orm áfach a smeartha le graifítí gan dealraimh atá codanna de.

Is fiú roinnt ama a chaitheamh ann ar do mharana. Tá go leor teachtaireachtaí sna múrphictúir éagsúla.

Tagairtí sa cheann thíos do na Wendehälse, i. Iadsan a d'athraigh tuairimí go gasta leis an athaontú. Bhí go leor a chreid san eadarlúid go bhfeadfaí sóisialachas daonlathach daonna a bhunú san DDR tar éis titim an bhalla agus a shíl gur díoladh amach iad. Siombal agus tróip an banana d'earraí tomhaltais a bhí gann san Oirthear.

Neimheadh stroighne

Bhí mé ag turasóireacht agus ag airneán an cúpla lá a chaith mé i mBeirlín ar na mallaibh. Is mó rud athraithe agus tógtha ó na 1990í nuair a bhí cónaí orm ann.

Ina measc an 'Cuimhneachán ar Giúdaigh na hEorpa a dúnmharaíodh'. 

Tá sé i ngiorracht cúpla céad méadar de Gheata Brandenburg. 

Faiche cearnach. Cuaillí ar airde éagsúla. An talamh mar a bheadh maidhmeanna ollmhóra reoite. 

Cinnte, áit a mbíonn déagóirí ag crochadh thart. Agus leanaí ag imirt folach bíog is ag rásaíocht idir na cuaillí. 

Mar sin féin, mhothaigh mé sollúntacht agus mé féin á shúil. Naofacht. 

Mheabhraigh na cuaillí Birkenau dom, an ollchampa in Auschwitz áit nach bhfuil fágtha de na beairicí ach na simléar, péire ar phéire thar achar fairsing folamh. 

Tá iarsmalann ann freisin. Ach ba leor agam mo smaointe agus m'eolas. 

Is mithid cuimhneamh. 

https://stiftung-denkmal.de/startseite.html

Beatha Mhuire - agus Éamon Dearbhóir

Bhí na taobh altóir in Eaglais Mhuire an Bantiarna Chaoin go hálainn. (Níl mo chuid grianghraf sách maith!)

Ar chlé léirítear saol Mhuire óna giniúint gan smál go corónú sna Flaithis.

Ar dheis bhí painéal de ríthe - Críost, Dáibhí, Seosamh. Muire freisin. Agus Éamon Dearbhóir, Rí Shasana. B'ionadh liom Naomh Sasanach i lár Bheirlín, agus chuir mé ceist ar an sagart tar éis Aifreann. Is amhlaidh go raibh Eduard i measc na deontóirí a bhronn an t-airgead chun an Eaglais a thógáil.

SO36

Bhí cúpla oíche le caitheamh agam i'm aonair i mBeirlín roimh dul ar aghaidh ó dheas. Bhí mé ag lorg loistín measartha saor agus lárnach chun go mbeadh ar mo chumas dul ar thraein maidin Domhnaigh gan aon stró ró mhór. Fuair mé leaba i seomra seisear ar 25€ san oíche. Sa bhrú Die Fabrik (an monarcha) i Kreuzberg.
Ceantar ar leith ab ea Kreuzberg le fada. Buailte suas ar an mballa, tráth dá raibh. Cliú an bhaoil, an Boihéime, an fhiántais.
Is minic go mbíonn agóidí foréigneacha ann ar lá  Bealtaine, abair.
Tá dlús níos airde ag an bpobal eachtrannach ann freisin.
Bhí mé idir dhá chomhairle dá réir faoi an sáimhe codlata a bhainfinn amach i gcroílár áit chomh spleodrach!
Foirgneamh bríce dearg an monarcha athchóirithe. Bhí an suanlios ina raibh mé ar an gceathrú urlár. Mar is minic i mBeirlín bhí an foirgneamh tógtha thart ar chúpla clós, agus an seomra áirithe seo san cuid idir dhá chlós. Bhí na fuinneoga oscailte de bharr an teasa, ach bhí an seomra mór agus trí chinn de bhuncanna dúbailte scaipthe ann. Bhí sé ciúin agus aerach. (Maith go leor, is ag a sé ar maidin a d'fhill sciar de na haíonna eile ón siamsaíocht lasmuigh).
Mar sin, ainneoin mé a bheith i gcroílár an spleodar, fuair mé oíche mhaith codlata. Bhí seomra folctha glan ar an dorchla.
Ní raibh bricfeasta san áireamh sa phraghas, ach bhí sé ar fáil ar phraghas réasúnta sa chaifé ag dul leis. Agus cibé bhí an sráid plódaithe le bialanna ó gach tír fén spéir. Thug mé suntas don líon bialanna a bhí ag tairiscint bia véigeanach. Ní lia duine ná toighis ach shamhlóinn go raibh sású gach toighis laistigh de shiúl cúig nóiméad ón áit.

Tá seomraí teaghlaigh ar fáil acu freisin, dóibh siúd nach mian leo dul sa bhfiontar le suanlios agus seomra folctha roinnte. Agus seomraí atá teoranta do mhná.

Loistín fiúntach ar an bpraghas, i gceantar spleodrach, lárnach.

Cruach Mhárthain agus ar aghaidh

Radharc ar na Blascaod	Radharc ón gCruach(1)
Radharc ón gCruach(2)	Radharc ón gCruach (ó thuaidh)
Radharc ón gCruach (siar)	Bhí sé gaofar!
Slí na Faille	Béal Bán
Sráidbhaile Iníon an Rianaigh	Anraith maith anseo, chomh maith le leann

Thug mé cuairt ar Daithí de Mórdha agus Ionad an Bhlascaod agus mé thiar. D'fhág mo bhean ann mé, ach bhí orm mo bhealach féin a dhéanamh ar ais go dtí an Baile Breac. Bhí fonn láidir orm freisin Cruach Márthain a dhreapadh - go deimhin bhí roinnt taighde déanta roimh ré agam, ar Google Maps ina measc. Fuair mé comhairle ó Dháithí agus thug aghaidh ar an gcnoc. Suas an bhóthar ón Ionad, trasna an bhóthair agus giota ar Slí Chorca Dhuibhne thar an mBrú. 

Lean mé orm ar an mbóthar in aghaidh an chnoc gur déanadh bóithrín de. Bhí geata le trasnú ach lean an bóithrín air ag dreapadh agus ag éirí níos gairbhe. Thart ar leath bhealach suas tháinig mé - mar a bhí fógartha ag Dáithí - ar iarsmaí an tsráidbhaile a tógadh don scannán Ryan's Daughter. Dhá bhóithrín duirleoige an méid atá fágtha agus iarsmaí bunsraith roinnt tithe, athghafa ag an mbogach. 

D'fhág mé an cosán ansin agus thosaigh ag dreapadh na cruaiche. Bhí an dreapadh tríd fraoch agus bogach géar go leor, ach bhain mé an barr amach gan aon ró dhua. Faraor d'iompaigh an aimsir agus is beag taitneamh a bhí mé in ann baint as an radharc; radharc iontach, ó dheas uaim na Blascaod, soir uaim Fionn Trá, siar uaim Trá an Chlochar, ó thuaidh an Buailtín agus Ard na Caithne, agus Bréanann ar íor na spéire.

Thiomáin an ghaoth anuas den mullach mé, agus lean mé claí ó thuaidh a bhí ar droim an chnoic, ag titim go réidh comhthreomhar leis an mbóthar go dtí an Buailtín.

Anois is arís bhí claí sreinge le trasnú, ach ní raibh aon bac dosháraithe ann. Bhí mé le teacht amach ar an cúlbhóthar píosa taobh thiar den Eaglais sa Bhuailtín, ach bhí láracha agus a searraigh sa ghort deiridh a bhí le trasnú agam, mar sin sheachain mé iad agus dhreap anuas tríd gort sách crochta, agus thar claí a bhí ard ar thaobh an bhóthar, beagnach díreach taobh thiar den sáipéal. 

Is mór an trua nach bhfuil cosán ceart leagtha amach, agus dreapa sna háiteanna cuí, mar is siúlóid thar a bheith taitneamhach atá ann.

Bhí ocras orm agus cé go raibh roinnt ceapairí agam i mo thiachóg shocraigh mé babhla anraith a cheannach. Bhí fonn orm cuairt a thabhairt ar an gcaifé Altú arís ach ní raibh aon anraithe fágtha. Thug mé aghaidh ar Tigh an tSaorsaigh, áit a raibh anraith glasraí deas romham, le meacan bána tríd a thug blas ar leith dó.

Thug mé sciuird go dtí Tigh Bhric sa Riasc lena gcuid pórtar a thriail. Tá sé blasta! Ar aghaidh liom ansin gur lean arís Slí Corca Dhuibhne trasna trá Béal Bán agus ar aghaidh go Baile na nGall.
Shiúil mé ar Slí na Faille go dtí an Ghlaise Beag.

Fén am seo bhí mé bréan den siúl (bheadh uair a chloig eile ar bhóithre i gceist chun an Baile Breac a bhaint amach), agus shocraigh mé triail a bhaint as an ordóg. D'éirigh liom, agus fuaireas síob ó bheirt ban óg ón nGearmáin a bhí ag cuir futhú i Teach Tábhairne an Bhreathnaigh An Bóthar.
Bhíos fíor bhuíoch den síob chomh fada le bun an bhóthair sa bhaile breac, mar bhíos traochta agus bhí sé ag ceobhrán!

Ceantar breá is ea Corca Dhuibhne don siúlóir, ach is trua go bhfuil an oiread de na siúlóidí marcáilte ar na bóithre, bóithre atá plódaithe le carranna turasóirí minic go leor. Ach tá an obair déanta ag Oidhreacht Chorca Dhuibhne ag leagan amach na cosáin céanna.

Bréanainn ó Scrín go Scrín

 Ainneoin go raibh tuar na haimsire fíor mhaith don 30 Meitheamh níor shroich an dea aimsir Corca Dhuibhne. I gceo trom a thrasnaigh muid Mám Conrach sa charr. Bhí an chuid eile ag tabhairt aghaidh ar Caisleáin Ghriaire agus an Machairí chun spóirt éagsúla uisce a chleachtadh. Bhí fúmsa siúl ar ais go dtí an Baile Breac thar Cnoc Bréanainn. Ní raibh sé dreaptha agam fós ón Leitriúch. 

Caitheadh amach as an gcarr mé mar sin ag bun na máma, ina aice le Loch a'Dúin agus shiúl mé ar an mbóthar i dtreo an sráidbhaile an Chlocháin. Bhí dóchas agam go nglanfadh an aimsir.

Ní raibh ar mo chumas siúl thar an mBácús san sráidbhaile, bhí boladh cumhra an aráin úr ag teacht as. Bhuail mé isteach agus chonaic rogha bhreá aráin mar a chífeá ar an Mór Roinn.

Ag amharc ó thuaidh ón scrín

 Níor shíl mé go mairfeadh bulóg ar aistear thar an sliabh i'm thiachóg mar sin ní dhearna mé ach dornán builíní - pain au chocolat agus gnáth arán bán a chrochadh liom mar phroinn ar an slí. (Chuaigh mo nuachar ar ais lá eile d'fhonn arán bhreá a fháil. Ní raibh díomá orainn).

Bhí mé anois ar slí Corca Dhuibhne ar feadh seal. Ag fágáil an bhaile chuaigh mé thar sean Eaglais agus Reilig suntasach. Seachas, mar is iondúil in Éirinn, uaigheanna san úir bhí másailéim ann, tithe beaga stroighne. Is dócha nach bhfuil an chré oiriúnach ann.

Lean an chonair ar aghaidh ansin tríd móinéar sách fliuch ina raibh magairlíní meidhreacha fairsing, trasna feadán ar dhroichead bheag agus suas tríd cluain sách bog agus amach ar an mbóthar arís. 

Scrín, An Fhaiche

 Casann Slí Chorca Dhuibhne ar dheis ansin, chas mise ar chlé i dtreo na scríne ag An Fhaiche.
Chonaic mé giorria sléibhe ag baint sult as léana súmhar teach saoire folamh, agus sciorr easóg trasna an bhóthair romham.
Ba léir anois nach raibh aon tuar le teacht faoi thairngire lucht aimsire,  agus thosaigh ceobhrán.
Lean mé orm mar sin féin tar éis paidir ghairid ag an scrín, agus tháinig chomh fada le dís eile ag siúl.  Fear as Meiriceá, agus a chliamhain as Béal Feirste. Bhí fear Mheiriceá tar éis a chuid taighde a dhéanamh, ina measc cúpla scannán ar Youtube!
Bhí luas maith fúmsa, agus d'fhág mé i mo dhiaidh iad.
Cosán oilithrigh atá san siúlóid seo, agus bhí sé deá mharcáilte le cuaillí agus saighid ar na carraigeacha. Ba mhithid, mar bhí an uain go hainnis. Gaoth agus ceobhrán. Bhain mé díom mo spéaclaí agus níor chuir orm arís iad go raibh an taobh eile bainte amach agam! Bhí ana díomá orm, mar bhí mé ag tnúth leis na locha Pater Noster a fheiceáil. Smid díobh ní fhaca mé.

An Cros ag barra an Chnoic

An Scrín ag an mBaile Breac

Shamhlóinn ana phleisiúir a bheith le baint as an turas seo ar lá breá. Shiúl mé liom ar aghaidh, an cosán ag leanadh ar aghaidh go soiléir, an dreapadh ag dul i ngéire de réir mar a dhruid mé Cnoc Bréanainn féin. 

I cúpla áit, mé anois ag siúl in aice le sruthán, bhí mé ag dreapadh dáiríre, lámha ag tacú leis na cosa. Bhí roinnt locha ag beathú an tsrutháin a bhí ag titim go meidhreach le fána. Ba diamhair an radharc iad i gciúnas an cheo, an ghaoth bactha anois ag an sliabh agus mé gar don gcuid is géire. Tá suaimhneas ar leith ar sliabh, ní haon ionadh go bhfuil an nós oilithrigh go sliabh buanaithe sa chine.

Os cionn na locha téann an cosán i bhfíor géire do dtagann an siúlóir amach arís ar an mullach sceirdiúil, roinnt céadta méadar siar ón mbarr. Níorbh fada go raibh an barr bainte amach agam. Meán lae a bhí anois ann, agus mé ar mo chosa óna hocht. Bhí mé buíoch den anraithe te a bhí liom i fleasc. Chaith mé mo phroinn i bhfothrach clocháin atá gar don cros ag barr, agus thug aghaidh ansin ar Chosán na Naomh anuas go Baile Breac. Arís, de bharr gur cosán oilithrigh atá ann tá sé marcáilte go maith le cuaillí bána agus tá sé chros déag san iomlán fán mbealach - péire sa bhreis ar an cheithre cinn déag i dTuras na Croise.

Ba mhithid, mar níor scaip an cheo go dtí go raibh an scrín ag barr an bhóthair sa mBaile Breac bainte amach agam. Thart ar leathuair tar éis a dó a bhain mé an teach amach, fliuch báite ach sásta go raibh an siúlóid déanta seachas curtha ar an méar fhada bliain eile. 

Fonn láidir orm mar sin féin é shiúl arís le súil na radharcanna a bhí ceilte sa cheo a bhlaiseadh.

Manger la mer

Na turasóirí ag múscailt san tigín cois cósta. Ceo amuigh. Duine ar dhuine lasmuigh. Ansin drong ar dhrong. Buicéid acu. Siúlann isteach sa cheo i dtreo na farraige ⁊ slogtar iad. Na sluaite acu. Ach tá an trá bídeach. Cá bhfuil siad? Filleann déanach, buicéid lán. Mallmhuir rabharta, bia mara!

---

An t-alt seo san FAZ a mheabhraigh an eachtra seo dom.

Coirm Chuaird

Cosán na Naomh (gar do Cill Maoilchéadar)	Rinne mé siúlóid sách fada eile le mo mhac agus muid thiar. Chuaigh muid aneas ar Chosán na Naomh. Píosa ar an mbóthair chomh fada le Corr Áille,ansin trasna Rinn Chonaill. Bhí radhairc iontacha le fáil ón mbarr, rud a chúitigh an dreapadh géar linn! Tá Cill Maoilchéadar ar an dtaobh eile den chnoc; reilig agus iarsmaí suntasacha ann - cloch ogham agus clog gréine ina measc. Lean muid orainn thar dhá fhothrach eile - áit a mbíodh teach ag seansailéara an mhainistir san meánaoiseanna agus Lios Deargáin.
Píosa eile ar aghaidh tá bóthar a théann chomh fada leis an trá ag Gallarus - bóthar breá díreach anuas an chnoic. Radharc ar Chuan Ard na Caithne fán mbealach.	An Radharc ó Rinn Chonaill
Ar an mbóthar. Caisleáin Ghallarais sa chúlra	Seachas Cosán na Naoimh a leanadh go dtí Caisleáin Ghallarais ⁊ an Aireagail ann d'fhan muid ar an mbóthar, thrasnaigh an bóthair mór ⁊ thug aghaidh ar an trá.
Cnoc Bréanainn	Shúil muid fán trá ansin chomh fada le Baile an Reannaigh áit ar chas muid isteach faoin dtír chun aghaidh a thabhairt ar Tí Bhric ⁊ grúdlann Corca Dhuibhne. Bhí sé luath sa lá - am lón, ach mar sin féin bhí gloine an duine againn de Chúl Dorcha, an beoir a bhí acu as an mbairille. (Tá Tigh Bhric á dhíol faoi láthair, cúrsaí teaghlaigh ag bac an tábhairneoir - tá súil agam go leanfaidh an Grúdlann ar aghaidh)  Chaith muid ár bproinn ann freisin - bhí anraith spéisiúil ⁊ blasta agam - Mangach curaithe le glasraí! (Gnáth BLT ag mo mhac, ní maith leis iasc!)
Cúl Dorcha	Cuan Ard na Caithne
Lean muid orainn ar aghaidh go dtí an Bhuailtín ansin. Theastaigh uaim buaileadh isteach go dtí an Músaem chun na bileoga ar shiúlóidí atá réitithe acu a cheannach (cé nár éirigh liom aon siúlóid acu a shúil!)  Chas muid ar ais i dtreo na mara ansin, ag siúl tríd na Cluainte chun na trá agus ansin ar ais fán trá arís go Muiríoch ⁊ Baile na nGall. D'fhan mo mhac ansiúd ag léim ón gcé isteach san uisce. Lean mise orm ar Slí na Faille fán gcósta go dtí an Ghlaise Bheag. Uaidh sin ar chúlbhóithre ar ais, thar Sáipéail na Carraige, Cathair Scoilbín ⁊ Cill Chuáin go dtí an Baile Breac. Tuirseach, ach sásta!

Mórchuaird Chnoic Bhréanainn

Tá sé de nós agam, beagnach gach bliain, Cnoc Bréanainn a dhreapadh. I mbliana, bhí mo mhac is sine liom, agus rinne muid siúlóid ciorclach ag tosú ón dteach sa Bhaile Breac. Siúl muid siar faoi bhun an chnoic i dtosach, ar bhóthair glas i dtosach ansin ar ghnáth-bhóthair, ón mBaile Breac, thar Cathair na bhFionnúrach (scéal do lá eile) chomh fada le Baile na hAbha, in aice le Cuas an Bhodaigh. (Is iomaí Baile na hAbha ann thiar!).  

Bhí lusra flúirseach ar an gcuid seo den siúlóid, agus ós rud é go raibh leabhar Nicholas Williams - Díolaim Luibheanna - i measc mo charn leabhair, tá's agam go raibh Airgead Luachra i measc an fásra a bhí ag fágáil boladh cumhra ar an aer. Bhí scéal ann gurbh as a rinne Cú Chulainn a chrios, agus sin an t-ainm atá ag Gaeil Albain go dtí an lá atá inniu ann. (Luaitear anseo gurbh folcadh ann a leigheas é, ní raibh an scéal sin ag Williams). Luibh leigheas atá ann, as is as a thagann an aigéad a rinneadh aithris air in Aspirin. Beidh mé ag léamh leabhar Nicholas go ceann tamaill, sílim - is fearr liom ficsean ach tá spéis agam i luibheanna agus a scéalta!

Bhí muid anois ar chuid de Shlí Corca Dhuibhne  a thrasnaíonn mám idir  Más an Tiompáin agus Piaras Mór anseo ar an slí go Clochán Bhréanainn. Tá an chuid seo den siúlóid sách géar, agus bhí cúpla múr throm báistí ann. Lean muid an slí marcáilte chomh fada leis an nGallán atá sa mhám. Uaidh sin, shiúil muid suas droim na sléibhte chomh fada le barr Chnoic Bhréanainn. Tá claí, nó ar a laghad na cuaillí ann an slí ar fad, sa dtreo is gur beag deacracht atá ann an bealach a leanacht go sábháilte ainneoin go raibh muid sna scamaill cuid maith den am.

Anois is arís ghlan an radharc áfach agus chonaic muid na locha Paternoster ar an taobh ó thuaidh, nó bhí radharc againn ar Inis Tuaiscirt agus Tiaracht ó dheas. Bhí radharc againn freisin ar Coimín na gCnámh.

Bhain muid an barr amach gan aon ró dhua, cé go raibh cosa fliucha agam. Uaidh sin, d'fhill muid anuas Cosán na Naomh agus ar ais go dtí an Baile Breac. (Tá Bealach na Croise & cuaillí bána ar an cosán úd, mar sin, ní bhíonn deacracht i gceist leis an loingseoireacht ansiúd ach oiread.) Siúlóid tairbheach, taitneamhach, a thóg thart ar cúig uaire orainn. 

Díseart Duibhneach

Táim fillte ón deireadh seachtaine ó choicís saoire sa Bhaile Breac in Iarthar Dhuibhneach, mar a bhíonn muid gach bliain. Rinne mé roinnt siúl, agus a lán léitheoireachta, agus an dúrud codladh!  Is iontach an tost a bhíonn ann, gan le clos ach méileach uain nó giolcadh éin sa chlapsholas.

San teach thuas a bhí muid - sean teach feirme a bhí ina fhothrach gur cheannaigh Gearmánach é agus gur aththóg ina theach saoire measartha compordach.

Mar thoradh ar an saoire tá raidhse ábhar agam don mblag, ach an t-am a bheith agam. Beidh mé ag cur tús le post nua, i bhfad níos gaire don mbaile, de Luain; mar sin cá bhfios.

Domhan fó Thoinn

 Ó 2003 nó mar sin tá coicís gach bliain á chaitheamh againn in Iarthar Dhuibhneach. Sa Bhaile Breac a bíonn muid ag cuir fúinn. Tá áiteanna a thugann muid cuairt orthu gach bliain - ina measc an Uisceadán Mara Beo i mBaile an Daingin. Tá spéis caillte ag na buachaillí ann; ach is breá le'm iníon cuairt a thabhairt air (agus ar an siopa ann, ach sin scéal eile)

Tá gean agam féin air.  Cé go mbím in ann Gaeilge a labhairt leis an fhoireann ann, is fíor gur beag Gaeilge atá san fhógraíocht laistigh is lasmuigh agus is trua sin

 

Tá dúshlán ar leith roimh áit mar é, mar go mbíonn a lán daoine ag filleadh bliain i ndiaidh bliana, agus bíonn gá mar sin le rudaí nua a chuir leis na taispeántas. I linn na blianta atá muid ag teacht, tá siorcanna agus piongainí curtha leis an mbun taispeántas,  agus éisc ón Amasóin.

I mbliana (bhí muid ann cúpla seachtain ó shin ar chuaird gairid) tá seomra ar leith do pháistí ann; cuireadh seó puipéid oideachasúil faoi bhruscar san fharraige ar siúil; tá aghaidh dhathú ar fáil agus deis bolgáin ollmhóra sobail a dhéanamh.

Agus tá an taispeántas ar chlé ann; léiriú ar thimthriall an uisce. Nuair a chastar an roth buí sútar uisce suas (ag an ngrian, mar dhea)  agus líontar na scamaill; titeann an t-uisce isteach san umar arís mar fhearthainn.

Tá gléasanna mar é ana mhaith, go háirithe nuair is féidir leis na daoine óga triail a bhaint as.

Tá ticéid bliana ceannaithe againn mar go mbeidh muid ann ar feadh seal beagnach gach lá nuair a théann muid siar arís ag deireadh na míosa seo chugainn -  fágann sin go bhfaighidh muid luach ár gcuid airgid.

Tá ról eolaíochta agus tacaithe leis an iascaireacht ag an ionad freisin, agus is minic iad ag tarrtháil turtar ar strae, ag tabhairt dídean dóibh go dtí go mbíonn siad ar a seanléim arís.

Tríd is tríd, áit fiúntach agus siamsaíocht ann freisin.

Ionad Cois Locha

Bhí muid i nDún na nGall don Gaelchonaí. Ós rud é gur chaith muid leath an lae ar bhus ag dul ann is beag fonn a bhí orm filleadh thar éis oíche amháin. Bhí lóistín socraithe agam i mBrú an Óige faoi bhun an Earagail mar sin.

Bhíos ag dréim leis go mbeadh an áit plódaithe, ach ní raibh. Ní fhaca muid ach cuairteoir amháin eile, fear ón Eilvéis a bhí ar chamchuairt ar rothar thart ar Éireann agus ansin an Íoslainn.

Bhí muid le taisteal ar ais ó Ghort a Choirce ar bhus a trí tráthnóna, rud a d'fhág maidir Luain le cur dínn againn agus siamsaíocht le lorg. Ach tá Ionad Cois Locha i bhfochair fiche nóiméid siúl ón mbrú. "Éist le Gaeilge agus labhair í." atá scríofa ar an suíomh - agus rinne muid!  (Tá Dún Lúiche i nGaeltacht Tír Chonaill)

Tá turas ar an loch ar fáil, ach ní raibh fonn ar na leanaí mar sin ní bhfuair muid ach ticéad don clós spraoi agus roinnt dearbháin do na himeachtaí a raibh costas breise ag dul leo.   Bhí an t-iomlán measartha saor - thart ar €8 don teaghlach isteach agus €1.50 an ceann ar na dearbháin. De bhrí go raibh muid ann ag a deich ar maidin agus iad ag oscailt, bhí na háiseanna fúinn féin againn go ceann i bhfad.

Chuir na páirtí tús leis an spraoi leis na liathróidí móra uisce inar fhéad siad dul isteach iontu. (Líontar le haer iad ach an duine a bheith istigh iontu) Cé go raibh dhá dhearbháin gearrtha orthu seo b'fhiú é de bharr an spóirt a bhain siad astu. Bhain siad sult freisin as na báid troitheáin - go deimhin chuaigh mise amach leo an dara huair. Bhí cúpla rud ann do mo mhac (atá fásta anois dáiríre) - túr dreapadóireachta mar shampla agus an tarbh fiáin sa phictiúr thíos.

Bhí sleamhnán ann dom iníon - ceann mór groí a líonadh le haer. Bhí an clós spraoi féin - a bhí saor ó chostas - go maith go háirithe i bhfianaise an ghnáth síon atá in Éirinn! Bhain m'iníon sult as na  ziplínte ach go háirithe. Bhí feirm bheag ann freisin le éanlaithe agus ainmhithe clóis agus taispeántas bheag de ainmhithe fiáine (iad seo marbh ach líonta). Bhí lón againn san ionad freisin a bhí blasta. Tríd is tríd bhí mé thar a bheith sásta gur aimsigh mé an ionad le linn mo chuid réamhphleanála! 

Agus bhí an toradh a bhí uaim ann - leanaí tuirseacha roimh an turas fhada (beagnach 5 n-uair a chloig) ar ais go Baile Átha Cliath.

(Is féidir na pictiúr a mhéadú ach gliogáil orthu)

Má bhuaileann ocras sibh ar an Leacht...

Molaim Randaddy's san Leacht, Contae an Chláir!

Bhí muid ag filleadh ón Clár de Satharn, ach bhí orainn fanacht go mbeadh mac liom réidh le rang píobaireachta ag Scoil Samhraidh Willie Clancy.  Mar sin bhí an maidin le caitheamh áit éigin, dúshlán nuair atá a) an aimsir go holc b) déagóir sa chomhluadar agus c) cailín óg! Ní raibh sé ag stealladh mar sin thug muid aghaidh ar an Leacht, áit a bhfuil trá fhada do (b) le dul ag siúl agus clós spraoi do (c)!

Bhí ocras orainn faoin am a shroich muid é, an dara (nó i mo chás an céad) bricfeasta de dhíth. Ní raibh muid ag súil le mórán ón gcaifé cois trá, ach ambaist, bhí sé go maith!

Bhí bricfeasta Éireannach ag mo bhean, agus bhí uibheagán agamsa. Bhíodar araon thar a bheith dea-fuinte agus  blasta. Bhí arán spéisiúil ag dul leo, bán le ológa ann. Sa bhreis ar an uibheagán bhí sciar bhreá sailéid éagsúla ann, iad ar fad thar a bheith blasta.

Mar sméar mullaigh bhí caife iontach acu, agus uachtar reoite áitiúil!

Nóta dinnseanchais: Eascraíonn an ainm Béarla ar an áit as Leithinis. Is maith ann Logainm, a d'fhuascail an cheist sin dom!

Ar Chonair na gCatárach: Ceist na Teangan

Is sa Languedoc a bhí muid, ceantar atá ainmnithe as an dteanga. Na Langues d'Oc, i codarsnacht leis na Langues d'Oïl as ar eascair Fraincis na Ríthe. Ba ghné den eile den streachailt a bhí an sin, sa bhreis ar chúrsaí creidimh. (Tá léarscáil deas anseo) Ní dóigh liom gur chuala muid Ocsatáinis á labhairt, ach thug mé faoi deara go raibh fógraí dhá theangacha ann ag na bailte agus sna stáisiún traenach. Agus thug mé faoi deara an inscríbhinn thuas ar thollán i gClais Galamus. Is dócha mar sin go raibh an teanga sách láidir san 19ú aois. 

Ansin agus mé ag fánaíocht thart ar Charcassonne chonaic mé scata gasúir agus máithreacha óga ag teacht amach as geata áirithe san Cité.  Ar chúis éigin mheabhraigh siad Gaelscoil dom - agus féach, Calandreta - scoil Ocsatáinise - a bhí ann! 

Go raibh rath orthu!

Ar Chonair na gCatárach: Carcassonne athuair

Tá an turas traenach idir Quillan agus Carcassonne spéisiúil - fá ghleann an Aude, agus tríd corr tolláin. Traein beag compordach (le aerchóiriú!) a thug muid ann, agus bhíomar i gCarcasonne um ardtráthnóna. Chuaigh muid díreach go dtí an brú san Cité arís chun fáil réidh lenár málaí droma. Ansin chuaigh muid thart ar an mbaile, inár dturasóirí cearta an uair seo, ag iarraidh bronntanas le tabhairt abhaile. Ní raibh aon ghanntanas siopaí!

Trí chineál siopa a bhí ann, go bunúsach. Siopaí bia, siopaí bréagán agus siopaí le bréagán do dhaoine fásta! Bhí an ghnáth truflais ann - t-léinte, bréagáin saoire,  agus araile, ach bhí an chuid is mó den stuif a chonaic muid ar chaighdeán mhaith. Is dócha gur maith an rud é go raibh muid ar bheagán airgid nó seans go mbeadh éadach san stíl meánaoiseach nó seafóid éigin mar é ceannaithe. D'fhéach mé ar adharc óil don mac a d'fhán sa bhaile ach bhí sé daor - €36. Sa deire fuair mé léine deas daite dó seachas aon seafóid eile. Míreanna mearaí banphrionsa - Luaithríona - don banphrionsa ag baile, i mbosca le cruth banphrionsa air. Bhí sé níos deacra rud a aimsiú do mo bhean. Agus tá nós againn ar obair milseáin a bhreith ar ais go dtí na comhghleacaithe. Faoi dheireadh d'aimsigh mé siopa tae, fear a rinne a chumaisc féin, agus chroch liom roinnt tae glas le luibheanna agus torthaí. (Rinne mé an rogha ceart buíochas le Dia, ach tá an tae á ídiú go tréan ó shin!)

Chuaigh mo mhac a bhealach féin ansin, agus chuaigh mise ag fánaíocht tríd na sráideanna. Bhí scata siopaí milseáin ann, brioscaí agus milseáin uaisle acu ar fad ina gcairn arda. Agus bloic mór seacláide - ach ní raibh fonn orm seacláid a iompar san teas. Chaith mé seal ag fánaíocht thart ag iarraidh m'intinn a dhéanamh suas. Faoi dheireadh cheannaigh mé roinnt ológa seacláide - milseáin le dromchla crua agus seacláid bog laistigh. (Ní riabh saol fata i mbéal muice in ndán don méid a cheannaigh mé díobh!) 

An gnó déanta rinne muid rud beag féachaint thart. Thaitin Ardeaglais Saint Nazaire liom - an obair cloiche ach go háirithe. Tá costas ar an caisleáin agus an balla laistigh, mar sin níor bhac muid leo. Ach níl costas ar bith ar shiúl ar na ballaí lasmuigh agus tá siad spéisiúil.

Bhí sé feicthe againn ar an gcéad lá go raibh sé chomh maith againn ár proinn a chaitheamh san Cité, mar go raibh na bialanna sa bhaile féin (ar chaighdeán fiúntach) chomh costasach céanna. Bhí fonn mhór orm Cassoulet a thriail, mar sin do lorg mé áit go raibh sin mar chuid den "formule" (béile trí chúrsa ar phraghas réasúnta - €24 sílim) acu. Bhí sailéad agam mar réamhchúrsa, ansin babhla mór de Cassoulet - cineál stobhach de pónairí bána, feoil lachain (ar an gcnámh), ispíní spíosracha agus muiceoil. Bhí sé thar a bheith blasta - agus bhí mé sách go maith tar éis an béile! Sílim gurbh cáis agus mil a bhí mar mhilseog agam.
An maidin dar gcionn thug muid aghaidh arís ar an aerfort - tá bus ann ón Cité.  Agus b'shin sin. Ar ais san gnáth saoil oibre - agus é ina shíorbháisteach geal leis ó d'fhill muid!

Aguisín: Tá finscéal deas dinnseanchais ag baint le hainm Carcassonne. Tá leagan deas anseo i bhFraincis. Ba, de réir an scéil, baintreach an prionsa Saraistíneach nuair a bhí an baile faoi léigear ag an Impire Cathal Mór. Mhair an léigear i bhfad ach níl ghéill Carcas. Faoi dheireadh ní raibh fágtha de bhia sa bhaile ach muc agus dornán gráin. Thug sí an gráin don muc ach chaith thar an balla é. Scoilt an muc. Nuair a chonaic na Franc sin, tháinig ísle brí orthu - muca fós á chothú le gráin sa bhaile! thosaigh siad ag imeacht. D'ordaigh Carcas na stoic a shéideadh do idirghabháil - chuala na Franc sin is scairt "Carcas sonne" (Tá Carcas ag glaoch).

Bhí Cathal Mór tógtha lena clisteacht is crógacht agus thug uirthi pósadh le duine dá uaisle. Deirtear gurbh í is sinsir don Clann Trencavel a bhí i réim ar feadh i bhfad san Languedoc.

Ar Chonair na gCatárach: Quillan

Quillan ón Château

I ndiaidh dúinn bheith ag crochadh as na crainn, bhí sé in am bogadh ar aghaidh. Shiúl muid an ciliméadar isteach i mbaile Quillan ar chonair an tsean bóthar iarann. Thug sé sin díreach go dtí an stáisiún muid.  Ní raibh aon taighde déanta againn ar an mbaile agus ní raibh plean againn conas an cúpla uair a chloig go dtí gur tháinig an traein a chuir dínn. Chaith muid seal i gcafé ag ól deoch fuar. Bhuail ocras ansin muid agus chuaigh muid ag lorg greim beag le n-ithe. Thuig muid ansin go raibh muid tar éis dul sa treo mícheart roimhe, go raibh an baile féin ar an dtaobh eile den iarnród. Pé scéal é, fuair muid boulangerie agus bhí quiche deas cainneann agam.

Ní raibh fonn ar mo mhac rud ar bith eile a dhéanamh mar sin d'fhill sé ar an stáisiúin. D'fhág mise mo mhála droma ann agus chuaigh ag fánaíocht sa bhaile.  Fuair mé amach go raibh eaglais deas Rómánach ann. Faraor, bhí an Eaglais dúnta. Bhí na cloigeann greanta úd ar an mballa. Ar an dtaobh eile den abhann tá fothrach Château agus radharc iontach ar an dtimpeallacht uaidh, an baile agus na sléibhte maguaird.
Pé scéal é, d'fhág muid Quillan ar an dtraein agus d'fhill go Carcassonne don oíche deiridh ar an turas.