13 January 2017

Cinnlínte de Breadúin

Sraith aistí atá sa leabhar seo, eachtraí as cuimhní cinn Deaglán de Bréadúin. Seasann gach aiste as féin, seachas go mbíonn crostagairtí eatarthu uaireanta. In ord ama atá na haistí, agus plé orthu ar a chéad iarrachtaí sa mheánscoil anuas go dtí an lá inniu. Duine nó uaireanta eachtra ar leith faoi chaibidil i ngach aiste. Nodanna ann faoin gcaoi a d'forbair scéal, agus na rudaí nach bhféadfadh sé a rá ag an am. Cúlra an scéil. Sa bhreis ar sin, nochtann sé a thuairimí níos oscailte ná mar a bheadh cuí i dtuairisc lom; agus tugann breith meáite cúramach ar na pearsain.

Toisc go raibh sé ag croílár na tuairisceoireachta le daichead bliain anuas, tá go leor stair pholaitiúil agus sóisialta ar fáil sna haistí seo.

Tuigim go bhfuil ann dara imleabhar foilsithe, agus breis téagar ann. Léitheoireacht taitneamhach fiúntach.

Deaglán de Bréadún
Cinnlínte
Saol an Iriseora
ISBN: 978-1-907494-58-1
Foilsithe: 2016
€12.00  

(Féirín a bhuaigh mé i comórtas Twitter mo chóip) 

12 January 2017

An Broc-chú

Le blianta beaga anuas tá Leabhar Breac ag aistriú agus ag foilsiú úrscéalta graifeacha, nó le bheith cruinn bandés dessinées. Bhí mé in ann adhmaid éigin a bhaint as eachtraí an picaro Corto Maltese.

Le déanaí fuair mé an Broc-chú, aistriúchán ar Le Teckel  Hervé Bourhis. Immram nua aoiseach, fite fuaite le huisce faoi thalamh comhlacht cógaisíochta atá i ngleic le fadhbanna de bharr iarmhairtí mharfacha druga dá gcuid. Agus sceitheadh eolais.

Seoltar amach díoltóir drabhlásach ag deireadh a ré, agus fear óg fuinniúil fón fóinteach.

Deochanna agus drúis, formad agus mioscais saol Broc-chú an teidil, an sean díoltóir. Sleachta fada Rimbaud ar ar ghob go minic. An fear óg cráite aige, ach tuiscint éigin ag fás eatarthu, nó an bhfuil?

Táim idir dhá chomhairle faoin leabhar. Is beag mo chuir amach ar an Fhrainc agus seachas go raibh a leithéidí d'fhile ann, táim dall ar Rimbaud. (Tá Liam Ó Muirthile ag obair ar eagrán Gaeilge dá shaothair).

Tá saothar ealaíona Bourhis ana mhaith, in oiriúint dá chuid scéalaíochta. Measaim áfach gur chaill mé amach ar splanc éigin ceal eolas ar an gcultúr as ar fáisceadh an saothar.

An Broc-Chú
Hervé Bourhis

€9.60

96 lch; úrscéal grafach, clúdach bog; ISBN: 978-1-911363-02-6

10 January 2017

Bodach an Chóta Lachna

Scríobh mé píosa ar Gobblefunked faoin dá leabhar eile san sraith Fiannaíochta seo le Leabhar Breac.
Bhí deacrachtaí agam teacht ar chóip de Bodach an Chóta Lachtna, agus suim ag m'iníon ann. Táim buíoch de Darach mar sin as cóip a sheoladh chugam mar féirín.

Tá léaráidí Chaomhán Ó Scolaí go hálainn, agus athinsint iontach soléite ar an seanscéal. Rud a chuir beagán iontas orm nár luadh gurbh é Manannán Mac Lir i mbréagriocht é an Bodach. Is trua sin.

Mar sin féin, tá súil agam go mbeidh na leabhair seo ar fáil go fairsing i leabharlanna scoile le go mbeidh teacht ag an aos óg ar leaganacha tarraingteacha a rachaidh i bhfeidhm ar a samhlaíocht idir focail agus íomhánna. (Bhí an dá leabhar eile léite ag m'iníon sula bhfuair mé iad, toisc iad a bheith sa leabharlann scoile)

Tá nasc leis an gcluiche Ardrí freisin, mar go bhfuil an obair ealaíne céanna i gceist.

Cuireann eolas ar na scéalta leis an spraoi sa chluiche. Súil agam nach fada go mbeidh teacht againn ar dhá scéal a bhfuil tagairtí dóibh sa chluiche ach nach bhfuil- go bhfios dom- foilsithe fós. Eachtra an Ghiolla Deacair, agus an uair a bhí Fionn gafa i síbhrú.

Ba mhaith liom féin scéalta eile a fheiceáil freisin- breith Oisín, abair agus scéalta eile fearacht scéalta Bhrain agus Sceolaing nach bhfuil teacht chomh héasca sin orthu.

Bail ó Dhia ar obair Leabhar Breac!

Bodach an Chóta Lachna
Darach Ó Scolaí
€7.50

40 lch; clúdach bog;
ISBN 978-0-898332-60-5

09 January 2017

Lig sin i gCathú

Léigh mé úrscéal seo Bhreandáin Uí Eithir blianta fadó ó shin. Ach um Nollaig fuair mé bronntanas den gcéad eagrán a d'aimsigh mac liom i siopa dara láimhe, agus léigh mé arís é.

Tá an scéal lonnaithe i nGaillimh (cé go dtugtar Baile an Chaisil air) ar deireadh seachtaine na Cásca 1949, agus Rialtas Fhine Ghaeil ar tí Poblacht a fhógairt, fé thionchar Seán Mac Giolla Bhríde. Céim a raibh go leor conspóide ag baint leis, agus créachta an chogadh cathardha fós nimhneach.

Mac le laoch de chuid chogadh na saoirse an príomhphearsa, ach is mac léann éidreorach atá ann. Tá a athair ag saothrú an bháis, agus caidreamh a thuismitheoirí in anchaoi lena shaoil.

Tá sé tagtha ag pointe ina shaol ar gá do cinntí crua a dhéanamh lán é féin a tharraingt as an bhfaopach ina bhfuil sé fágtha de bharr a éidreoir.

Tá imeachtaí na deireadh seachtaine, agus tionchar an chléir - deartháir an phríomhphearsa ina measc - mar chúlra don scéal.

Faightear léargas ar pholaitíocht logánta agus náisiúnta, iomrascáil cathair is tuath, drabhlás is cráifeacht.

Seo uilig i gcaint shaibhir chréúil le greann agus gean.

Tá an úrscéal leantach Sionnach ar mo dhuán léite freisin agam, ach measaim go ndeachaigh an údar ar strae ansin sa raibiléaracht.

Tá beathaisnéis Liam Mac Con Iomaire ag bailiú deannaigh ar mo leabhragán le blianta. B'fhéidir gur mithid dom é léamh anois agus mo spéis athmhúscailte!

06 January 2017

Intleacht shaorga agus saothar an duine

Fearacht fuinneamh ó chomhleá fuar, táthar ag caint ar intleacht shaorga mar teicneolaíocht a bheidh uilíoch laistigh de deich mbliana le breis is caoga bliain anuas.

Tá an cuma air faoi láthair go bhfuil borradh faoi intleacht shaorga, agus an córas Watson de chuid IBM in úsáid chun obair intinne,  a bhíodh á dhéanamh ag daoine,  a dhéanamh.  Tá feabhas as cuimse freisin ar ríomhaistriúchán agus ar aithint agus sintéis gutha.

Torthaí iad seo ar an réabhlóid i dteicneolaíocht na faisnéise a lean scaipeadh an idirlíon. Réabhlóid a fhágann go bhfuil ollstórais sonraí ar fáil do na hollcomhlachtaí teicneolaíochta - Google, Amazon agus Facebook, ar féidir modhanna staitisticiúla agus ríomhfhoghlama a chuir i bhfeidhm orthu chun algartam agus gnásanna a fhorbairt agus a fheabhsú.

Inneall is ea ríomhaire, ach an bogearra ceart a bheith ar fáil, chun réiteach a cheap duine nó daoine a chuir ag obair ar sonraí. Déanann ríomhaire níos gaiste é ná mar is féidir le duine, agus tá ar chumas ríomhaire i bhfad níos mó gnéithe a chuir san áireamh ná mar is féidir le duine. Ní dhéanann ríomhaire botúin fánacha, ní éiríonn ríomhaire tuirseach, ná cantalach ná oibrithe. (Tarlaíonn na rudaí seo ar fad do ríomhchláraitheoirí áfach, agus bíonn tionchar aige sin ar a shaothair agus ar obair ríomhairí dá réir)

Ach an intleacht shaorga atá i gceist, nó méadú ar intleacht dhaonna, mar a mhéadaíonn sluasaid neart matáin duine?

Tá an bua faighte ag ríomhaire ar Ardmháistir fichille nó Go. Bhuaigh Watson an comórtas quiz Jeopardy traidhfil blianta ó shin. Ach dáiríre an rud atá ag tarlú sna cásanna sin, go bhfuil meitheal saineolaí agus innealtóir tagtha le chéile agus ag roinnt a gcuid eolais chun saoi aonair a chloí. Trí bhíthin ríomhaire, gan amhras. Agus tá an modh níos éifeachtaí ná mar a shamhlódh fiú na daoine is dlúithe atá ag baint leis.

Crácamas cuid mhór oibre intinne agus oifige. Agus ó thús na teicneolaíochta faisnéise tá leas á bhaint as chun an crácamas a laghdú.

(Fonóta sanasaíochta nó dhó:  duine ab ea an ríomhaire fadó, féach http://edil.qub.ac.uk/35311, agus tá an stair céanna ag baint le Computer an bhéarla. Mná ab ea computers NASA agus Bletchley Park, matamaiticeoirí a rinneadh ríomhchláraitheoirí daofa ar ball. Tá teanga ríomhaireachta ainmnithe as Ada Lovelace, a bhí ar an gcéad ríomhchláraitheoir, ag plé le inneall anailíseach Babbage. Agus tá COBOL, a chum an ceannródaí ríomhaireachta Grace Murray Hoppe, lárnach fós i gcúrsaí gnó. Ba computer ise freisin tráth dá raibh).

Go deimhin is do International Business Machines a sheasann IBM, ceann den mbeagán comhlacht atá fós linn ó Chlochaois na ríomhaireachta sa chéad seo chaite.

Mar sin, ó thús, bhí ríomhairí ag díbirt daoine as postanna, mar a bhí inneall rompu.

Ní fadhb teicneolaíochta atá ag eascairt as fairsingiú intleacht shaorga, ach fadhb geilleagrach agus polaitiúil.

Ainneoin forbairt gluaiseacht na bhfoinsí oscailte, atá mar dhlúthchuid d'fhorbairt an idirlíon agus a chuireann uirlisí agus teicneolaíochtaí teicneolaíocht faisnéise ar fáil ar bheagán costas, is ar bhonn tráchtála atá na forbairtí is mó ag tarlú.

Tríd leithéidí Facebook tá an mór phobal ag feidhmiú mar croitear dhigiteacha. Ag cuir sonraí ar fáil saor in aisce, as a bhfáisceann dreamanna eile brabach- ollmhór scaití.

Tá infheistíocht trom i dtrealamh agus saineolas de dhíth, ar ndóigh. Mar sin féin  is cúis imní go bhfuil an tairbhe ag dul don bheagán.

Ní léir cén tairbhe a bhainfear as an farasbarr táirgiúlachta, agus an rachaidh sé chun leasa an dreama atá díbeartha óna bpostanna ag na ríomhairí.

Ar an lámh eile, ritheann scéal liom faoi ceardchumannaí i monarcha Ford a bhí tar éis sraith róbat a chuir ar an líne tiomsaithe. Cé íocfas táillí do ceardchumainn anois? , arsa banaisteoir leis. Cé cheannóidh do chairr? a d'fhreagair sé!

Tá dúshlán ollmhór ann don oideachas agus oiliúint. Beidh áit ann i gcónaí don breithiúnas agus intleacht mothúchánach daonna. Is gá mar sin don gcóras oideachas a bheith ag cabhrú le daltaí na tréithe seo iontu a fhorbairt.

Caithfidh, ar mhaithe lena sláinte féin agus sláinte an phobail, gach duine a bheith páirteach go dearfach san saol.

Ní dóigh liom go mbeidh saol só ann do chách, agus na hinneall i mbun oibre. Sin Útóipe.

Tá an saol á athrú ag an dteicneolaíocht áfach agus is mithid don bpolaitíocht agus an oideachas teacht bord ar bhord leis na hathruithe sin.

Nó beidh thiar orainn ar fad!

04 January 2017

Chughainn an Geimhreadh

Bhí drogall orm dul i ngleic le Cluiche na Corónach. Tá caill an fhoiréigin agus na chollaíochta foréigní ar an sraith teilifíse, agus is beag goile atá agam dona leithéidí. Chuala mé rudaí dearfacha faoin aistriúchán seo áfach, agus ar ndóigh níl léamh chomh gáifeach céanna le slaoda fola ar an scáileán.

Thug an Nollaig deis dom an leabhar a cheannach (do mhac liom, mar dheá).

Is annamh úrscéal chomh toirtiúil leis as Gaeilge, mar go bhfuil dua agus am de dhíth, nithe nach bhfuil ar fáil don scríbhneoir ócáidiúil Gaeilge, a bhfuil air nó uirthi beatha a shaothrú ar mhodh éigin eile.

Is mór an éacht an aistriúchán seo, a rinneadh don mórchuid agus Oisín Ó Muirthile ag tabhairt faoin Ardteist.

Domhan feodach le imir de dhraíocht ón alltar atá cruthaithe ag George Martin. Cuireann Ó Muirthile craiceann sochreidte Gaeilge air. D'fhág easpa taithí ar an réimse seo scríbhneoireachta go raibh go leor leaganacha ann nach mbeadh i'm foclóir gníomhach. Ach bhíodar soiléir ón gcomhthéacs, mar sin cé gur dhearbhaigh mé roinnt acu ar ball sa bhFoclóir, níorbh aon dris chosáin dom san léamh iad.

Tá an scéal féin láidir, iomaíocht idir teaghlaigh  do cumhacht i sochaí feodach. Go leor uisce faoi thalamh, éad, amhras agus forneart. Polaitíocht agus lámh láidir in iomaíocht. Roinnt collaíochta freisin, gan amhras, ach níor bhraith mé é bheith gáifeach ná gliúcach don mórchuid. Bhí feidhm leis sa phlota.

Léirítear an scéal ó dearctha éagsúla, agus go deimhin gineadh bá ionam do na carachtar ar fad a bhí ag iarraidh an rud cuí ceart a dhéanamh i domhan casta gur minic go raibh an ceart doiléir.

Tá fadhb anois agam, ar ndóigh. D'fhág deireadh an leabhar go leor scéalta gan réiteach. Tá fonn orm fáil amach cad a bhain do na carachtar a bhfuil gean éigin orthu ginte ionam orthu. Ach de réir mo thuisceana, bhí ríchíos ard i gceist le cearta aistriúchán a bhaint amach, agus níl aon chinnteacht go leanfar leis an aistriúchán.

Mar a tharla i gcás Harry Potter, Artemis Fowl agus (go dtí seo cibé) Narnia - agus iadsan dírithe ar mhargadh léitheoireachta atá níos fairsinge ná margadh na daoine fásta.

Tréaslaím a shaothar le Oisín Ó Muirthile agus Leabhar Breac. Tá súil agam go mbeidh ar a gcumas cuir leis.

Cluiche na Corónach
George R. R. Martin

€18.00

800 lch; clúdach bog;
ISBN 978-1-909907-83-6

30 December 2016

Íbíotsa

Ón leabharlann a fuair mé an cnuasach láidir gearrscéalta seo le Labhrás Ó Finneadha. Earra ar leith atá ann, gach scéal lonnaithe ar oileán Íbíotsa, mórchuid acu ag plé leis an am i láthair, Éireannaigh ar saoire ┐muintir na háite araon gníomhach iontu. Ag an am céanna friotal shaibhir na Gaeltachta atá sna scéalta, agus ealaíon an scríbhneora agus an tseanchaí lámh ar lámh le chéile. Scéilíní faoi teacht in inmhe, is baois seanaoise. Seanchas smuigléirí. Scéal uafáis. Is iomaí scéal maith atá bainte ag Ó Finneadha as grian agus sáile an oileáin Meánmhara.

Léitheoireacht siamsaíochta pléisiúrtha.

Molaim é!

Labhrás Ó Finneadha
Íbíotsa
ISBN: 978-1-907494-53-6
Foilsithe: 2015
Leathanaigh: 130
€10.00