Togra nua: Rogha Gabriel

Tá tús curtha agam le togra nua blagadóireachta, seans go mbeidh rudaí ciúin anseo ar feadh scaitheamh. An togra ná Rogha Gabriel.

Foilseofar sleachta as saothair foilsithe agus neamhfhoilsithe Gabriel ann, maille eolas faoi na saothair foilsithe.

An bhean a chuireann scanradh ar Phádraig Ó Siadhail

Bhí orm roghnú cé na himeachtaí a bhí mé chun freastal orthu ag IMRAM; de bharr go mbíonn orm éirí go moch agus go mbíonn aistear fhada abhaile ó lár na cathrach agam ní bhíonn ar mo chumas freastal ar an oiread ócáid agus ba mhaith liom. Ach de bharr an leabhar a bheith léite arís agam ar na mallaibh bhí léacht le Pádraig Ó Siadhail go hard ar mo liosta.

Dornán Litreacha, Dráma agus Deascán Ceisteanna an teideal a bhí ar a leacht; agus san caint spéisiúil taitneamhach a thug sé don slua (sách beag!) in áras nua Gaelchultúr do ríomh sé an fhianaise agus na fíricí faoin mbean fuinniúil seo ar a bhfuil an úrscéal bunaithe; agus an bhunús a bhí mar spreagadh lena shamhlaíocht - de bhrí nach bhfuil fianaise dearfach ann do chaidreamh domhain idir Caitlín Ní hAodha agus Pádraig Ó Conaire. Tá litir ann ón gConarach go Piaras Béaslaí, ag cuir Caitlín Ní hAodha in aithne dó mar dhuine arbh iriseoir í freisin; agus bhí an Béaslaíoch lárnach i gcomhairlí an IRB.

Tá rud éigin diamhair faoin bealach a rinneadh poblachtach daingean den mbean láidir seo a bhí gar don cinseal i gCeanada; dílis don Eaglais CR agus don Impireacht. Duine a rinne teagasc i measc na mbundúchasach thall; ach arbh í a aidhm baill sásta den cine gheala dhéanamh astu seachas tacú lena bhforbairt féin. Bean a bhí ina rúnaí ag Príomh-aire Alberta, i gcroí lár na cumhachta ach i gcoinne an vóta do mhná.

Ba léir go raibh na foinsí ransaithe ag Pádraig Ó Siadhail, agus aithne curtha aige ar Katherine Hughes; ach fós go bhfuil bearnaí móra san insint - bearnaí a riabh sé saor le líonadh san úrscéal. Ach é den tuairim (agus an ceart aige) nach bhfuil áit ann do thuairimíocht san bheathaisnéis atá ar na bacáin aige uirthi. Spéisiúil go leor bhí léirmheastóir amháin ar an mbeathaisnéis den tuairim go raibh an fhírinne san méid atá san úrscéal; léirmheastóir eile den tuairim gurbh amhlaidh gurbh leispiach í Hughes! Is léir mar sin go bhfuil lacunae mhóra san scéal, agus go dtig le samhlaíochtaí éagsúla réiteach éagsúla a aimsiú ar an nDeascán Ceisteanna thuasluaite.

Cuireadh an ceist ar dheireadh ar thaitin Katherine Hughes leis; dúirt sé gur chuir sí scanradh air! Tá sé sothuigthe go ndearna, is léir gurbh duine diongbháilte thar an gnách a bhí inti, cinnte dá ionad féin agus ábhairín sotalach dá réir. Bean a chleacht cuideachta fir thábhachta - cinseal na himpireachta i dtosach agus ansin daoine fearacht De Valera agus Harry Boland.  

Bíonn sé i gcónaí deas bualadh le údar, go háirithe duine a bhfuil cónaí air thar lear; bíonn sé iontach freisin duine a chlos ag labhairt ar ábhar a bhfuil máistreacht aige air, agus grá aige dó. Bhí an dá rud fíor. 

Bhí Cló Iar Chonnachta ag díol leabhair ag an ócáid - agus ghéill mé don cathú agus cheannaigh leabhar eile le Pádraig.

Tuairisc ón bPluais

Bhí mé i láthair aréir san Grand Social i mBaile Átha Cliath d'imeacht eile de chuid IMRAM. Oíche Ómóis d'fhathach eile de chuid Litríocht na Gaeilge; an uair seo Tomás Mac Síomóin. Tá saothar Thomás chomh ilghnéitheach go raibh gá le scata cainteoirí chun é a mheabhrú dúinn! Bá é Cathal Póirtéir a bhí ina fhear an tí, ag coinneáil smacht ar rudaí. Thug Éamon Ó Ciosáin léiriú dúinn ar Thomás mar paimfléadaí; leithéidí Ó Mhársa Go Magla; Ceachtanna Ón gCatalóin; Tuairisc ón bPluais; 1916: Leath-réabhlóid Paradacsa ait na Gaeilge. Saothar tábhachtacha machnamh chun bunús a chuir faoi smaoineamh ar féiniúlacht agus teanga. (Bhain mé féin tairbhe agus sásamh astu). Labhair Dónall Ó Braonáin ar Thomás Iriseoir - agus go háirithe a thréimhse mar eagarthóir ar Chomhar. Arís, bí machnamh agus diongbháilteacht i gceist! Fágadh faoi Phillip Cummings labhairt faoin bprós agus filíocht; thug Lydia Groszewski spléachadh ar a shaothar agus a idé-eolaíocht (tá tráchtas déanta aici air - ach saothar uirthi coinneáil ar chéim lena chuid scríbhneoireachta!).
Nath a baineadh feidhm as arís is arís eile; scríbhneoir engagé is ea Tomás; fear cúise; fear ceanndána; fear comharseilbhe gan leithscéal. Poblachtach ceart.
Idir na míreanna cainte bhí ceol againn - ó Chormac Breathnach, Seán Whelan agus Brian Dunning. Cheol Naisrín Elsafty sean nós den scoth. D'inis Pádraig Ó Snodaigh roinnt scéalta ón gcairdeas fada atá aige le Tomás; agus a streachailt le chéile ag cur na Gaeilge chun cinn. Chuir Tomás féin clabhsúir leis an gcuid sin den oíche le dhá dhán; ceann cumhachtach i gcuimhne Victor Jara; ceann úrnua faoi mana agóideoirí na Gréige - Ní Éireannaigh muide!- agus cúthail mí-éifeachtach abhus. 
Fágadh an urlár ansin faoin gceol-ghrúpa Laidineach Mangéira; Bhain siadsan ceol as na fraitheacha agus chuir Tomás ag damhsa!
Oíche thaitneamhach a bhí ann agus bhí deis agam roinnt comhráite spéisiúla a bheith agam; ina measc bhuail mé le m'oide Gaeilge ón Meánscoil agus bhí deis agam, anois agus tuiscint agam buíochas a ghabháil leis as Máirtín Ó Direáin a thabhairt isteach chun cainte linn fadó. (Is mór an trua gurbh déagóir sotalach aineolach an uair úd mé nó bheadh níos mó tairbhe bainte agam as!)
B'é an t-aon mháchail ar an oíche nach raibh an ionad feiliúnach dáiríre; bhí muid cuachta istigh i spás nach raibh ach cuirtín idir é agus an teach tábhairne agus trup dá réir ann; breis truip ach ar thosaigh  ceol thuas staighre.
Chuir sin isteach roinnt ar na cainteoirí agus ní raibh ar mo chumas díriú orthu mar ba mhian liom. Bhí sé barrúil áfach nuair a shiúl - mar a tharla cúpla uair - ainnir ardchathrach gléasta do cath na cineáil isteach; bhain an teanga stangadh astu. Bhain an comhluadar stangadh eile astu agus theith siad nuair a thuig nach raibh aon stail sochumasc san slua ...  

Molaim daoibh, mura bhfuil sin déanta agaibh cheana blaiseadh de shaothar Thomáis; nod libh go bhfuil leaganacha ríomhleabhair dá shaothar ar fáil!

Agallamh le Tomás Mac Síomóin faoina smaointe agus a shaothar.

Díbirt an CAPTCHA

Brúigh ar le méadú!

Is cosúil go bhfuil muid ar fad bréan bailithe den gcóras nua atá brúite ag Google orainn chun dris cosain a chuir roimh lucht turscair. Is mó de dhris cosain ar an bplé atá ann - ach is féidir fáil réidh leis do'd bhlag. Mar a léirítear thuas, is "Word Verification" a thugann siad ar an gcóras seo, agus tá an rogha agat é a mhúchadh do'd bhlag.
Molaim sin a dhéanamh!
Gabh chuig "Settings" -> "Posts and Comments" agus roghnaigh "No" do "word verification". Ansin brúigh an cnaipe "Save Settings" thuas ar dheis. Sin é.

Lá Gníomhaíochta na mBlag: Comhar na gComharsan

Inniu, an 15ú Deireadh Fómhair, Lá Gníomhaíochta na mBlag; agus an mana atá leis an iarracht seo blagadóirí ar fud na cruinne a cuir ag obair ar téama coiteann ná "Power of We". Chuir Pól an leagan "Neart ár nGéag" ar sin;
Sin ar ndóigh tagairt don fhreagra a thug Caoilte ar Phádraig nuair a d'fhiosraigh sé rún na bhFiann:

Glaine ár gcroí, 
neart ár ngéag agus  
beart de réir ár mbriathar

N'fheadar an é sin an aistriúchán is feiliúnaí ar "The Power of We" - cumhacht na meithle agus comhar na gcomharsan.

Ach is fíor ar aon nós, cé gurbh Fórsaí Míleata SAM a chuir an síol tríd DARPAnet agus go bhfuil an cuma air gurbh iad comhluchtaí móra fearacht Facebook atá ag baint an fhómhair, is ar comhar na gcomharsan atá an Idirlíon tógtha - na caighdeáin oscailte a pléadh sna "Iarratais um Plé"; na bogearraí foinse oscailte atá mar fhéitheoga aige; leithéidí an freastalaí Apache. An rud atá spéisiúil faoin gcomhar seo ná gur comhar de dhaoine a bhfuil tréithe láidre an aonaráin ag baint leo atá i gceist - na seifteálaithe.
Agus is cinnte go gcuidíonn an oscailt céanna leis an iliomad meitheal teacht le chéile beag beann ar am nó áit - rud a thugann uirlisí chun "Cumhacht na gComhar" a mhúscailt. Ní comharseilbh - ach comhareolas! Tá sé de bhuntáiste ag eolas gur féidir é a roinnt gan - de ghnáth - a luach a laghdú. (Eisceacht is ea an rún, pé acu dlisteanach nó neamhdhlisteanach: ach sin scéal eile)
Maidir le saol na Gaeilge agus an Comhar seo, tá lámh curtha agam in iarracht nó dhó dá leithéid - mar shampla an slua foinsiú a rinneadh chun "Is iomaí duine le Dia" a chnuasach agus a chuir ar fáil. Nó na hiarrachtaí reatha chun Gaeilge a chuir ar Twitter.
Fiú an bhlagadóireacht féin, is modh é chun eolas a scaipeadh agus aithne a chuir ar dhaoine; agus is ríomhaithne dá leithéid a fhásann tograí a scaoileann fuinneamh cumhacht an le chéile chun feabhas a chuir ar an saol, ar scála bheag nó ar scála mhór.
Tá an cuma ar an scéal anois go bhfuil na modhanna úd ag sileadh amach ón idirlíon isteach san fíor saol leis na "spásanna seifteála" agus tóglainní.
Agus an píosa seo á scríobh agam, ritheann sé liom go bhfuil breis a d'fheadfainn a dhéanamh san earnáil seo - ach tá nithe eile a bhfuilim gafa leo, fearacht Comhluadar - gné eile de chumhacht an dreama a thagann le chéile.
Mar a deir an seanfhocal,

Ní Neart go cur le céile!

Túr na nAmhrán

Ghlac mé mo shuíochán aréir in amharclann plódaithe an Pavilion i nDún Laoghaire (imeacht Gaeilge díolta amach!) don togra ceoil is déanaí de chuid IMRAM. Ní mór dom admháil gur tearc m'eolas ar Leonard Cohen (cé go dtuigim inniu go raibh amhráin leis cloiste agam) Mar sin ní raibh aon réamhthuairim agam faoin méid a bhí romham. Tá Liam Ó Maonlaí agus Hilary Bow cloiste agam cheana, dar ndóigh agus CDanna dá gcuid ar mo phíobaire póca. Ach bhíos dall go hiomlán go nuige seo ar an Brad Pitt Light Orchestra. Is as na comhábhair ceoil seo maraon le íomhánna teilgthe Margaret Lonergan agus aistriúcháin Gabriel Rosenstock, Liam Ó Muirthile agus Seosamh Ó Murchú a fuineadh an féasta fuinniúil ceoil a cuireadh ós ár gcomhair. Máistrí ar an nGaeilge (nó an Gaoluinn, le bheith cruinn!) an triúir acu agus ba léir sin sna leaganacha snasta de na hamhráin a cuireadh faoinár mbráid.

Is dócha gur dea-theist ar ar raon Cohen (ar chuir Liam Carson síos ar mar "file eile misteach Giúdach" sa mhullach ar Bob Dylan a rinne IMRAM togra air freisin) go raibh cúigear ar fad a ghlac a seal mar phríomhamhránaí faoi seach i rith na hoíche. Bhí coinne agam le Liam & Hilary a bheith san ról sin; ach bhí triúir amhránaí an BPLO ag glacadh ról lárnach sna amhráin chomh maith, bua ar leith gutha ag gach duine acu - Ann, David agus James Blake. Bhí guth garbh ar leith ag duine des na fir a d'oir go paiteanta do na hamhráin ar ghlac sé an príomhpháirt iontu. Bhí focail agus foghraíocht go paiteanta acu ar fad. Bhí an tionlacan ceoil chomh paiteanta sin nach dtig liom oirfideach thar a chéile a phiocadh amach - veidhlín, dord, giotáir éagsúla leictreach, méarchlár agus pianó, agus uirlisí eile nach bhfeadfainn ainm a chuir orthu fite fuaite le chéile chun ceol cumhachtach a ghineadh a líon an halla agus a chuir ar coipeadh é le fuinneamh.

D'oscail an oíche leis an mbailéid grá Suzanne canta le croí agus colainn iomlán ag Liam; i measc na teideal eile a thug mé liom ná Halleujah - amhrán lán de thagairtí Bíobalta a rinne léaráidí Margaret Lonergan iad a shoiléiriú agus a threisiú -  an rosc catha "Ar dtús tógfam Manhattan ansin tógfaimid Beirlín" - ceann eile Daonlathas (thaitin an slí gur fí Liam Ó Maonlaí cuid den ceol a d'fhoghlaim sé ó Bundúchasaigh Mheiriceá tríd an ceann seo) agus mórán eile amhrán nach iad.

Chuaigh an oíche ar luas lasrach, muid tumtha san sár-cheoil agus deis againn na focail a thabhairt linn de bharr iad a bheith ar na híomhánna teilgthe, agus léirithe ag na híomhánna chomh maith.

Tar éis dóibh muid a sracadh as ár suíocháin chun gártha molta a thabhairt dóibh (agus Liam agus a bhean a chuir ag damhsa go fuinniúil!) d'fhág na ceoltóirí muid le hamhrán oiriúnach clabhsúir...

Maidir leis an lucht féachana, cé go raibh na gnáth hamhrasáin ann agus a lán Gaeilge le clos - bhí a lán Béarla le clos freisin - is léir mar sin go bhfuil ag éirí le hIMRAM daoine ó lasmuigh den ghnáth chomhluadar a tharraingt isteach chuig imeachtaí Gaeilge. Is maith sin.
Rinneadh taifeadadh ar an oíche agus tá sé i gceist go gcraolfar amach anseo ar Raidió na Gaeltachta é; agus beidh an tionscadal ag dul an chamchuairt. Mar sin, ta deis agaibh blaiseadh de mura raibh sibh ann aréir.  Tapaígí an deis sin!

Hildegard von Bingen, Dochtúir de chuid na hEaglaise CR

Tinfeadh á fháil ag Hildegard
mionphictúir as an Rupertsberger Codex den Liber Scivias.
Ó Wikimedia

D'ainmnigh an Pápa Hildegard von Bingen agus Eoin de Avila ina Dhochtúirí (i. Oidí ar leith) de chuid na hEaglaise ar an Domhnach. Bean ar leith i Hildegard von Bingen; bean a bhí beo i dtréimhse ina raibh an Eaglais suaite de bharr éillitheacht na cléire, agus de bharr achrann idir an céimlathas Eaglasta agus an céimlathas stáit. Bean í a labhair amach go láidir faoi sin; agus as a briathra a tharraing an Phápa agus é ag trácht ar scannal na hEaglaise, róbaí nuachar Chríost truaillithe ag peacaí na sagairt.

Go deimhin labhair sé fúithi roinnt uaireanta - mar chuid den sraith teagaisc ar mhná móra i measc na naoimh, mar shampla. (Tá na haitheasc uirthi ar fáil anseo agus anseo)

Bean ar leith; fáidh agus misteach - ach freisin eolaí a rinne breathnú cúramach agus tuairisciú ar luibheanna leigheas agus araile - agus cumadóir cumasach ceoil.
Is tearc m'eolas uirthi. Ach tá rún agam cuir leis!

An Reacaire i mo phóca: Joe Steve

Do luaigh mé an saibhreas atá á dháileadh saor in aisce ag Cló Iar Chonnachta cheana:
Le déanaí tá an cnuasach filíochta le Joe Steve Ó Neachtain bailithe agam ón suíomh le cuir leis na hiontaisí ar mo sheinnteoir póca. Tá úrscéalta agus gearrscéalta le Joe Steve léite cheana agam, agus tá an cnuasach Fead Ghlaice agam áit éigin freisin. (Beidh orm scríobh faoi na saothair eile - thaitin Lámh Láidir agus  Scread Mhaidne liom. Tá Lámh Láidir ar fáil mar chlos leabhar ón suíomh)
Tá saibhreas focail ag Joe Steve, agus baineann sé feidhm éifeachtach astu sna dánta seo - dánta gairide don gcuid is mó - iad lán mothúcháin agus "nádúr" sa chiall atá acu thiar leis - daonnacht.
Breithiúnas, mar shampla, dán thar a bheith tuisceanach faoin bpian a chuir fear thar a fhulaingt agus a thiomáin é chun lámh a chuir ina bhás fhéin - rud a d'fhág lasmuigh den gcomhluadar é tráth.
Níl maoithneachas ná Oisín i ndiaidh na Féineachas le sonrú ar shaothar Joe Steve; tuigeann sé go maith an taobh dorcha d'Éireann le linn a óige, an chruatan agus an cúinge; ach tuigeann sé freisin, agus ceiliúrann na rudaí maithe. Agus sin uilig i nguth stuama, ceolmhar, ciúin, cumhachtach.
Comrádaí maith ar an mbóthar! (Beidh orm an leabhar a cheannach - ní thugann mó chluasa cathrach gach focal ná nath liom)

Lá Gníomhaíochta na mBlag: Neart ár nGéag

Spreag an Cnagaire mé le clárú le Lá Gníomhaíochta na mBlag; agus is eisean a chuir an leagan Neart ár nGéag ar an dtéama "The Power of We" (Téama atá thar a bheith teibí le hais na cinn blianta eile).

Beidh orm mo mharana a dhéanamh agus píosa fónta a scríobh más féidir don 15ú Deireadh Fómhair. Ba mhór agam bhur gcomhluadar!

Ábhair draíochta!

Tá's ag léitheoirí an bhlag seo go bhfuilim ceanúil ar an Dánlann Eolaíochta. Bhíos ann arís inné le'm iníon. "Ábhair Draíochta" an taispeántas reatha. Bhí réimse leathan de nithe spéisiúla acu ann; chomh simplí le "puití seafóideach" nó chomh haisteach le teasc ceirmeach a d'eitil thart i gciorcal ós cionn ciorcal maighnéid nuair a rinneadh é a fhuarú le nítrigin leachtach. Is fiú léamh tríd an suíomh; tá an dúrud eolas ann - beidh mé féin á athléamh! Is amhlaidh nár thuig mé go mb'fhearrde dom clár  a cheannach chun na hiontais ar fad a thuiscint i gceart. Mar sin féin bhí an fhoireann ann thar a bheith eolach agus cuiditheach. (Agus mé ann bhí ar fear amháin dul i ngleic le bean a bhí tugtha do theoiric comhcheilge agus den tuairim gurbh gá don chine daonna sos a ghlacadh ón eolaíocht - ghlac mé páirt sa chomhrá ar feadh tamaill ach theith mé nuair ba léir go raibh rudaí ag dul thart i fáinní fí). 

Meascán d'ábhair saorga agus nádúrtha a bhí sa taispeántas, cuid acu turgnamhach amach is amach, cuid acu le feidhm. Bhí úsáidí spéisiúla síoda á phlé ann; ábhar nádúrtha (cé go bhfuil sé daor de bharr ganntanas péiste síoda). Bhí turgnamh a phlé ann faoi é a úsáid chun críche leighis sa choirp, mar rogha ar scriú agus araile a bhíonn de dhíth chun damáiste do chnámha a leigheas. De bharr gur ábhar nádúrtha é, cuireann sé cineál scafaill ar fáil don cholainn chun an cnámha chuir ar fás arís - bealach i bhfad níos fearr ná miotail a bhíonn ina bhac ar an gcolainn athghiniúint. Fearas spéisiúil eile ab ea an comhla déanta as nitíonóil don croí. De bhrí go mbíonn tionchar ag sruthanna beaga aibhléise air, d'fheadfaí an comhla a chuir ag obair le haibhléis nádúrtha na colainne seachas foinse níos láidre lasmuigh a bhith de dhíth.

Bhí éadach de chineálacha éagsúla ann - cineál feilte déanta as beacáin, nó snáithe déanta ag síoda damháin alla ar lámh amháin - nó as athchúrsáil plaisteach. Bhí éadach clúdaithe le ocsaíd tíotáiniam a shéan uisce ar fad - agus a d'fhéadfaí á úsáid mar chlúdach frithfrídín chomh maith. 

Ach b'é an t-iontas is mó dar liom ná an teasca úd a d'fhan ar foluain sa réimse maighnéadach.

Tá an taispeántas ar siúl go dtí an 5ú Samhain. Má bhíonn an deis agaibh, tapaígí é!

An #Gtuít!

Lógó an #Gtuít, (c) Gaelport

Táim fillte abhaile anois díreach ón #Gtuít. Gaelport a d'eagraigh an deis seo dúinne atá ar líne as Gaeilge buaileadh le chéile san fíor saol. Gan amhras, sciar bheag de phobal na Gaeilge ar líne a bhfuil deis acu freastal ar imeacht mar seo i lár Chathair Átha Cliath! Mar sin féin bhí tinreamh sách maith ann san Culture Box i mBarra Temple. Scata aos léinn, scata ó na meáin ar líne agus as, agus corr ghnáth dhuine mo dhála fhéin! Chuala muid caint ó Fiachra Ó Marcaigh ó Amas  ar stair agus deis an Idirlíon. Bíonn Fiachra ag cuir comhairle ar chomhlachtaí conas teacht i dtír ar na deiseanna a chuireann an Idirlíon ar fail. Thosaigh sé féin amach leis an ríomhaire céanna agus a bhí agam féin i dtosach - an ZX Spectrum. Ríomhaire nach raibh nasctha le rud ar bith! D'inis sé scéal freisin faoi rphost luath a sheol sé a thóg beagnach mí chun an sprioc a aimsiú! Is mór idir sin agus dúchasaigh digiteacha an lae inniu (tá 47% de phobal fásta na hÉireann nasctha le Facebook - agus do mórchuid den aos óg ina measc is ionann Facebook agus an Idirlíon!) Tá deis ansin do mhionteanga fearacht na Gaeilge; ach mar a léirigh taighde le déanaí is baol ata ann freisin - má tá an tacaíocht teicneolaíochtaí in easnamh.

Michéal Ó Foighil (c) TgLurgan

Duine atá ar a dhícheall deiseanna chuir ar fáil Gaeilge a úsáid ar líne is ea an dara aoichainteoir Mícheál Ó Foighil. D'fhás a chuid iarrachtaí siúd as a chuid oibre le Coláiste Lurgan agus na sár-iarrachtaí atá á dhéanamh aige agus acu chun deiseanna a chuir ar fáil dá daltaí agus iar-dhaltaí an Ghaeilge a úsáid ar mhodh taitneamhach lasmuigh den oideachas. D'fhás an líonra sóisialta Abair Leat as acmhainní foghlama ar líne a bhí Coláiste Lurgan á fhorbairt. Chuir sé tús lena chuid cainte leis an físeáin úd sin de chuid TG Lurgan: ba léir ina chuid cainte a spreagtha agus a thiomáinte is a bhí sé cuir le deiseanna Gaeilge a úsáid. Spreagthacht agus tiomantas atá mealltach gan, amhras, agus é sin de dhíth ó tharla gur as acmhainní Coláiste Lurgan féin atá na forbairtí seo á dhéanamh - ach go meallann na smaointe agus bádh ginearálta don nGaeilge tacaíocht chuige.

Dúirt sé, agus is fíor dó, gurbh é an chéad céim eile ná teacht le chéile na daoine atá gafa le nithe mar seo - agus gurbh tús agus deis maith an Gtuít chuige sin. Aontaím leis agus tréaslaím a saothar le lucht na Comhdhála agus go háirithe Niamh as an obair a chuir siad isteach ann! Bhí deis tar éis an chuid oifigiúil caint le daoine agus bhain mé taitneamh as bualadh le daoine nach raibh ach ríomh-theagmháil agam leo roimhe; agus daoine eile nár bhuail mé ach corruair leo. (Táim buíoch ach go háirithe as Tiernán a thug síob abhaile dom!) Is féidir liom aghaidh a chuir anois le hainmneacha fearacht Loretta, Sarah, agus daoine nach iad! 

Bhí roinnt duaiseanna deasa le bronnadh freisin; ach n'fheadar an bhfuil nod ann dom gur dearbhán do Chruinneog a bhuaigh mise? Agus gan amhras caithfear na cácaí milse a lua ....

Guth scaipthe smúid

Bhíos fiosrach cheana féin faoi Doimnic Mac Giolla Bhríde de bharr rianta leis a bhí cloiste agam ar RnaG sular chuala mé beo é ag Tionscadal Piaf/Brel de chuid IMRAM.

Tá guth suntasach ar léith aige agus máistreacht aige ar a ghuth agus an oíche úd bhíos faoi dhraíocht ag a chuid amhránaíochta agus a sheinm ar an mbosca ceoil, uirlis a d'oir go paiteanta do na leaganacha Gaeilge de chansons a luaitear le Jacques Brel agus Edith Piaf a bhí faoi chaibidil.

Bhí sé i gceist agam ó shin ceann dá CDanna cheannach ar ar chúis amháin nó eile ní raibh an faill agam go dtí anois seilbh ar fháil ar cheann acu.

Dhá rian déag atá ar Smúidghealach, amhráin traidisiúnta le tionlacan ceoil a chum Doimnic, an ceol thar a bheith oiriúnach don gabháil fhoinn. Sheasfainn sa sneachta ag éisteacht leis. Is mór an gar mar sin go dtig liom an ceol seo a bhreith liom ar mo sheinnteoir póca!

Beirt Bhan Mhillte. Nó an ea?

Mhol Proinsias an leabhar seo dom thiar san Earrach é. Fuair mé an uair úd é, ach ó tharla nach raibh mé ar líne an tráth úd, níor scríobh mé faoi anseo fós. Táim á athléamh faoi láthair agus táim chomh sásta leis ar an dara léamh agus a bhí ar an gcéad léamh. 

Tá's ag an saol Fodhlach dar ndóigh cé hé Pádraic Ó Conaire. Pearsa stairiúil is ea Katherine Hughes freisin, duine den mbeirt ban atá luaite i dteideal an leabhair. Ach murach saothar Phádraig Uí Siadhail is lú ós a bheadh ar fhios againn. Spreag scríbhinn dráma a aimsigh sé a fhiosracht ina leith, "The Cherry Bird"; dráma a scríobh Katherine Hughes i bpáirt le Ó Conaire.

Ach is beag eolas a d'aimsigh sé, dar leis, agus mar sin shocraigh sé úrscéal a scríobh. As sin a eascraíonn an dara bean, mar is í an pearsa ficseanúil seo Mary Morrison a bhaineann sé feidhm aisti chun cabhrú scéal grá Phádraic agus Kathleen a reic.(Scéal a d'fheadfadh a bheith fíor, ach nach bhfuil fianaise ann dó).

Bíonn macallaí idir scéalta na beirte mná, grá (nó drúis?) nach bhfuil dea-chríoch i ndán dó acu beirt. Ach mná láidre fuinniúla iad araon freisin, a bhaineann mórán amach i saol ina bhfuil an lámh in uachtar ag fir inti.

Rinne Clubleabhar agallamh le Pádraig atá thar a bheith spéisiúil maidir le cúlra an leabhair. Thaitin na cleasa éagsúla a d'úsáid sé chun an scéal a insint dúinn go mór liom; cuid de bunaithe ar dialann ag Katherine, mórchuid de bunaithe ar eachtraí a bhaineann le Mary agus a iarrachtaí scéal Caitlín (mar a tugtar ar Katherine) a thuiscint agus a mian cuidiú leis an gConaireach a chuir i gcrích tar éis do Caitlín bás a fháil de bharr ailse. Tá tagairtí agus macallaí de chuid saothair an Conairaigh ann freisin; agus ar ndóigh is as teideal ceann de na scéalta i Seacht mBua an Éirí Amach a thagann teideal an leabhair.

Tá an scéal - na scéalta, dáiríre - iomlán inchreidte, agus inste go maith agus go cumasach. (Tá léirmheas moltach eile ag Anna Heusaff anseo)

Tráthúil go leor beidh léacht á thabhairt ag Pádraig le linn IMRAM na bliana seo:
Dé Sathairn 20 Deireadh Fómhair • 7.00pm • Gaelchultúr, 11 Sráid an Chláraigh
PÁDRAIC Ó CONAIRE AGUS KATHERINE HUGHES: DORNÁN LITREACHA, DRÁMA
AGUS DEASCÁN CEISTEANNA. LÉACHT IMRAM LE PÁDRAIG Ó SIADHAIL,
Tá súil agam freastail air.

---

Beirt Bhan Mhisniúla
Pádraig Ó Siadhail
ISBN: 9781905560745
Cló Iar-Chonnacht 2011

IMRAM chughainn arís!

Beidh féile litríochta IMRAM ar siúil idir an 11ú agus 20ú Deireadh Fómhair.

 Tá an clár iomlán ar an suíomh anois:
 
Roghanna deacair le déanamh agam, ó tharla nach dtig liom freastail ar gach rud.

Reic leabhair

Lár na fuinneoige	Saothar Futa Fata
Breis Futa Fata agus eile	Ach seo an dúshlán!

Chonaic mé an taispeántas seo ar maidin i Hodges Figgis, Sráid Dawson.

Scáthán an Aoir

D'fhreastail mé anocht ar "Saint" le Fíbín atá mar chuid den Fringe. Tá sé ar siúl go dtí an Satharn san Cube san Project Arts Centre.

Spás sách beag amharclainne atá ansin, rud a bhí feiliúnach don dráma gairid seo. Trí ceathrú uaire de spleodar. Cuireann an triúir aisteoir agus ceoltóir amháin, le tacaíocht ó feistiú stáitse cliste, aoir chumasach ar saint na nÉireannach le linn an Tíogar Ceilteach i láthair.

Tá an Finale thar a bheith glic agus físúil. Chuala mé roimhe nach raibh de Ghaeilge ag na haisteoirí ach a línte (gné turgnamhach eile de shaothar Fibín) agus bhí amhras áirithe orm. Ach murach mé bheith ar an eolas roimh ré níl mé cinnte go mbeadh sin tugtha faoi deara agam.

Dar ndóigh is stíl colainneach, fisicúil a chleachtann  Fibín, na haisteoirí ag cur a gcorp ag obair chomh maith lena bhfocail. 

Thug an Irish Times ceithre réalta as cúig don dráma seo: Shíl an lánúin a bhí liom ann go raibh leath réalta sa bhreis tuilte aige! Aontaím.

Baineadh feidhm chliste as clíséanna agus steiréitíopaí le dlús a chuir leis an insint; agus bhí píosa aitheanta ceoil, mar shampla, tús Also Sprach Zarathustra, le macallaí cultúrtha a dhúiseacht. 

Tá go dtí an Satharn agaibh freastail air. Tapaígí an deis! 

---

Aguisín: Bhí an fógra slándála roimhe i mBéarla agus i nGaeilge (an dá cheann réamhthaifeadta). Agus bhain siad feidhm as an bhfocal álainn "taibhe" ann.

An Gtuít: Ócáid shóisialta do lucht na Gaeilge ar líne

Ó Gaelport:

Baileoidh twitterati na Gaeilge lena chéile don chéad tweetup as Gaeilge, an #Gtuít sa Culture Box, 12 Sráid Essex Thoir i mBarra an Teampaill, Baile Átha Cliath, Déardaoin 27 Meán Fómhair ón 6.00-7.15. Pléifear na forbairtí is úire atá ag titim amach ar an idirlíon agus sna meáin dhigiteacha ag an ócáid neamhfhoirmiúil a bheidh oscailte do chách.... Meascán idir tweetup agus seisiún eolais atá  i gceist agus beidh an ócáid seo oscailte do gach aon duine a bhíonn ag  úsáid na láithreáin líonraithe shóisialta Twitter, Instagram, Pinterest, LinkedIn, Facebook, Google+ agus an láithreán líonraithe shóisialta Ghaeilge, Abair leat ina measc.

 An t-eolas iomlán anseo:

Zen Python

M'aistriúchán ar an bpíosa seo le Tim Peters. Cé go mbaineann sé go sonrach le húsáid an ríomhtheanga Python feictear dom é bheith fíor faoi ríomhchlárú go ginearálta (agus fiú níos leithne!).

• Is fearr álainn ná gránna.
• Is fearr follasach ná intuigthe.
• Is fearr simplí ná casta.
• Is fearr casta ná ilchasta.¹
• Is fearr maol ná neadaithe.
• Is fearr scaoilte ná dlúth.
• Tá soléiteacht san tábhachtach.
• Níl "cásanna speisialta" speisialta go leor chun rialacha a shárú.
• Ach sáraíonn feidhmiúlacht íonghlaine.
• Ní cóir do bhotún imeacht go ciúin.
• Seachas má chiúnaítear go follasach iad.
• I láthair débhríocht, diúltaigh an cathú buille faoi thuairim a thabhairt
• Ba cheart go mbeadh slí soiléir amháin ann -- agus gan ach slí amháin, más féidir -- chun rud a dhéanamh
• Ach seans nach mbeidh sé sin soiléir ar an gcéad dul síos murar Dúitseach tú
• Is fearr anois ná riamh
• Ach is minic riamh níos fearr ná *díreach* anois
• Más deacair an cur i bhfeidhm a mhíniú, droch-smaoineamh atá ann.
• Más éasca an cur i bhfeidhm a mhíniú,b'fhéidir gur deá-smaoineamh atá ann
• Smaoineamh den scoth ainmspáis; déanaimis níos mó de!

---

¹Idirdhealú dheacair anseo!

Cúla 4

Do mo leithéidí de thuismitheoir atá ag iarraidh clann a thógáil le Gaeilge lasmuigh de phobal Gaeltachta, tá na meáin thar a bheith tábhachtach. Go háirithe do chainteoir athdhúchais a mbíonn go hiondúil bearnaí áirithe sa bhfoclóir aige ceal taithí agus deis úsáide.

Is maith ann mar sin Cúla4. Is maith an rud é go bhfuil siad ag leathnú amach an méid atá á chuir ar fáil acu ar líne chomh maith. Tá iomair deacair le treabhadh acu san teach seo - in iomaíocht le CBeeBies, Kika, agus (faraor) NickJr.

Ach bíonn m'iníon sásta go leor faire ar ghreannáin Cúla 4 ar na maidineacha deire seachtaine. Agus idir an suíomh agus an seinnteoir ar líne bíonn deiseanna ann faire ar cláir - agus cluichí a imirt - lasmuigh de na ghnáth uaireanta (srianta) craolta. Rud a sheachain raic ar ball nuair a bhí mo mhac ag iarraidh faire ar an gcluiche mór agus an teilifís i seilbh m'iníne! 

Tá meascán deas sna cluichí idir cnaipe a bhrú (cineál space invaders le Olivia) agus cluichí a spreagann smaoineamh. Is maith liom go háirithe an cluiche de chuid Traein Dineasáir mar a chaithfear faid Dineasáir amháin a thomhas in aonad faid ainmhithe eile.

Táim ag súil go mór leis na leaganacha Android atá le cuir ar fáil amach anseo ag TG4 - is iontach an áis cluiche fón póca do  leanbh mífhoighneach nuair atá turas le cur isteach, nó feitheamh le déanamh. Fiú rud chomh simplí le Cúla Caint baineann m'iníon sult as ar feadh tamaill (gearr!). Dá mbeadh an cluiche gléasadh de chuid Olivia ar an bhfón bheadh sí thar a bheith sásta!

Chomh maith leis na uaireanta srianta (meas sibh an mbeidh leigheas áirithe ar sin le leathnú amach teilifís digiteach?) tá deacracht nó dhó eile ann do TG4, dar liom. De bharr costais beocháin is iondúil go mbíonn comhpháirtíocht idirnáisiúnta i gceist - rud a fhágann go mbíonn an leagan Gaeilge de chlár tharraingteach in iomaíocht dhíreach le leaganacha i dteangacha eile. Bíonn Traein Dineasáir ar Nick Jr, mar shampla. Fiú chláir a raibh lámh ag Telegael iontu, tá siad feicthe agam ar Kika.

Is cuimhin liom nuair a bhí na gasúir níos óige go raibh míreanna Gaeltachta san clár "Na Hoobs". Seans go bhfuil a leithéidí fós ann, ach níl sé feicthe agam le déanaí. Tá an clár ceisteanna Bog-Stop ann dar ndóigh. (Nó an bhfuil? Níl sin feicthe le scaitheamh agam ach oiread). Ach tá sé ríthábhachtach - sin an fáth go bhfuil Comhluadar ann - go bhfeiceadh páistí atá á dtógáil le Gaeilge san Iar Ghaeltacht leanaí eile ag caint Gaeilge.

Ba bhreá liom dá mbeadh cláir fearacht na cinn a bhíonn ar CbeeBies ag TG4 - clár cócaireachta do pháistí, abair, ina ghlacann na páistí páirt lárnach. Nó clár garraíodóireachta. Ach is dócha gur ceist costas agus acmhainní atá ann.

Tús maith leithéidí  Cruinne an Aireagáin le Wallace & Gromit  a bhfuil Gaeilge curtha ar sraithe amháin de ag Macalla Teo. (Is trua áfach nár déanadh athghuthú ar na hagallaimh)

Tá dóchas agam go mbeidh cartlann Cúla4 ag fás leis, agus go mbeidh rudaí nua, samhlaíocha á chuir leis.

Stad an Bhus agus Giorrú na Laethanta

2012-08-30

2012-08-31

2012-09-07

 

 

An radharc ag amharc soir ó stad an bhus, thart ar 6:30 am, agus mé ar mo shlí ar obair roinnt maidneacha le déanaí. Níl giorrú an lá agus muid ag teacht i dtreo Grianstad an Fhómhair le séanadh.