I bpoll sa talamh.....

“I bpoll sa talamh a bhí cónaí ar hobad. Níor pholl gránna, salach, fliuch é, lán le giotaí de phéisteanna agus le boladh láibe. Níor pholl tirim, lom, gainmheach a bhí ann ach an oiread, gan aon rud ann le n-ithe ná le suí síos air; poll hobaid ab ea é agus is ionann sin agus compord.”

Bhí iomrá faighte ag an déagóir ar Poill Hobad glampáil Mhaigh Eo. Agus an áit roghnaithe mar sprioc don gcamchuairt againn. 

Thug bus chomh fada le Caisleán an Bharraigh muid. Ach bhí an ionad deich gciliméadar as sin. Tacsaí dá réir.... 

Clachan beag tithe saoire, cúpla poll hobaid. Cúpla botháin eile, cuma éagsúla orthu - díon géar. An ríchathaoir iarainn mar leithreas i mbothán eile! 

Bhí ár bpoll hobaid cluthar. Bhí cistin san ionad chomh maith le seomra ceathanna agus tobán te nó dhó.

Daoine gnaíúil an úinéir, an clachan turasóireachta tógtha aige chun breis ioncaim a aimsiú don bhfeirm. 

Chomh maith leis an cistin bhí oigheann dóite adhmaid aige agus réitigh sé Pizza dúinn agus do roinnt eile a bhí ann. Clann as Árainn ar saoire deireadh seachtaine le teaghlach eile ó tír mór, lánúin de bhunadh deisceart na hIndia, lánúin ón Fhrainc agus leanbh óg.

Tar éis dúinn an Pizza a chaitheamh chuamar go dtí ár poll hobaid. Isteach sa leaba linn. Ba de dhéantús Samsung an teilifís ar an mballa. Rud a d'fhág ar ár gcumas scannán a chaitheamh air ón guthán glic. Ceann éigin aicsean as ceárta Marvel a bhfuil an déagóir tugtha dóibh. 

Chodail muid go sámh san ionad teolaí cluthar.

An maidin dár gcionn thug an úinéir ina charr muid agus ár bagáiste chomh fada le Músaem saol na Tuaithe. Bagáiste sa chúinne. Céadphroinn sa bhialann ann, agus ansin cuairt ar an Músaem. Nithe spéisiúla ann. Troscán agus trealamh déanta as tuí. Taispeántas ar leith faoi bheacha. Móg! Giuirléid agus troscán ó chineáil éagsúla tithe tuaithe agus gairmeacha beatha éagsúla.

Chaitheamar cúpla uair taitneamhach ann. Bhí sé beartaithe againn an bus Nasc áitiúil a fháil go Caisleán an Bharraigh. Bhí sé ceaptha fágáil ó gheata an Mhúsaeim. Ach ní raibh sé soiléir cén áit go baileach - ní raibh stad bhus le feiceáil. Agus muid ag fanacht (bhíomar ann i bhfad roimh am) d'fhiosraigh muid an cheist le bean a bhí tagtha ag siúl a madra i bPáirc an Tí Mhóir ina bhfuil an músaem. Ní raibh fhios aici, ach dúirt sí go raibh sí ag dul go Caisleán an Bharraigh cibé agus dá mbeadh muid fós ann nuair a bhí an siúlóid déanta go dtabharfadh sí síob dúinn.

Bhíomar, agus rinne - cé go ndúirt sí linn agus muid ag tuirlingt ag an stáisiún traenach gur thug sí a héitheach - gur san treo eile a bhí sí ag dul!

Traen go Heuston. Luas go Busáras. Bus abhaile. 

Agus críoch leis an gcamchuairt agus an saoire. 

Finit. 

Cathair na dTreabh

D'fhágamar Inis Meáin um ardtráthnóna agus thug aghaidh ar Ros a Mhíl. Turas níos faide ná aon ceann eile de na turais báid ach bád níos mó agus an fharraige, buíochas le Dia, ina léinseach. Thart ar uair an chloig más buan mo chuimhne an trasnú. Bhí fanacht orainn ansin ar an mbus go Gaillimh. Ach faoi dheireadh tháinig an bus agus bhaineamar an Gealchathair amach. Thugamar aghaidh ar an mbrú agus d'fhág an bagáiste ann.

Fuaireamar dinnéar i mbialann Áiseach lámh leis an mbrú.

Bhí socrú déanta agam le Cathal Seoighe casadh leis i dtábhairne agus go mbeadh fidil leis chun go bhféadfadh an déagóir seinm san seisiúin cheoil. Fad a bhí, bhí comhrá agam le Cathal, a chomhghleacaí Fintan agus dís ó Chymru.

Bhí seomra ceathrar sa bhrú againn dúinn féin. Leabaí bhunc. Bhí sé go deas gan a bheith ag codladh ar an talamh chrua.

An mhaidin dár gcionn chuamar ag lorg bricfeasta Éireannach chun go gcoinneoidh sé ag dul muid. Agus fuaireamar. 

Ceann de na cúiseanna go raibh an Ghaillimh ar ár gcúrsa beartaithe ná go raibh fonn le fada ar an déagóir cuairt a thabhairt ar Halla an Iarla Rua, iarsma ó na meánaoiseanna. Aon uair eile a bhíomar sa Ghaillimh bhí an áit iata. Sásaíodh an mian sin. Agus bhí an áit spéisiúil go deimhin.

Ní raibh aon éalú ansin ó siopa Charlie Byrne's. Nuair a bhí ár sáith póirseála déanta agus cúpla leabhar an duine ceannaithe, shiúl muid thart píosa agus fuair caoineog le n-ól.

Ar ais ag an mbrú ansin chun an bagáiste a fháil agus ansin fanacht ar bhus Cathair na Mart. 

Camchuairt Dhuibhneach - An Díseart agus a ghairdíní

Lámh le Eaglais Mhuire i lár bhaile an Daingin, tá Clochar na Toirbhirte. Ord a bhunaigh Nano Nagle, bean óg ón meánaicme Chaitliceach i gCorcaigh, d'fhonn oideachas a chur ar clann na mbocht d'fhonn cuidiú leo éalú ón mbochtaineacht céanna. Níl fhios agam cén fhad a mhair an clochar sa Daingean. Bhí scoil cailíní bainteach leis go dtí gur cónascadh é le scoil na mbráithre agus gur bunaíodh Pobalscoil Chorca Dhuibhne. Tá cuntas ar an stair sin ar suíomh An Dísirt. Tá cuntas eile ar an stair i reilig na siúracha sa ghairdín, crosanna iarainn teilgthe le dath bán orthu faoi scáth chrainn mór láidir. 

Sna 1920í a rinneadh athchóiriú ar séipéal an chlochair agus fuinneoga áille daite ó Studio Harry Clarke ann. Níl fhios agam an é an áilleacht sin a spreag na forbairtí ealaíne atá déanta ó shin. Nuair a tháinig Pádraig Ó Fiannachta, beannacht Dé lena anam, mar shagart paróiste go dtí an Daingean tar éis tréimhse fada ina ollamh i Má Nuad bhunaigh sé an Díseart. Fuair sé an foirgneamh agus na gairdíní ar léas ó na siúracha agus diaidh ar ndiaidh dhein forbairt ar ionad ealaíne agus cultúir atá ina oileáin suaimhnis i lár fothragadh an Daingin. Sa lá atá inniu ann, bíonn cúrsaí á reáchtáil ag Ollscoil ó Mheiriceá ann, ach é oscailte don phobal freisin, agus ócáidí eile ar bun. Is annamh agus mé sa Daingean nach gcaithim seal sna gairdíní ag teacht chun suaimhneas. 

An uair seo áfach bheartaigh mé súil a chaitheamh ar an bhfoirgneamh féin, rud nach raibh déanta agam le blianta fada. Táille trí Euro a gearradh orm. Sa bhreis ar an séipéal, tá saothair eile ealaíne san áit. 

Bhí an freascó den suipéar déanach feicthe cheana agam, pictiúir a bhain úsáid as muintir agus radhairc an cheantar mar mhúnlaí. Tá cúpla múrmhaisiú eile tagtha ó shin, mná agus fir agus radhairc na háite úsáidte chun scéalta bíobalta a léiriú. D'aithin mé aghaidh nó dhó! 

Agus tá seomra ar leith atá maisithe le radhairc ó shaol Nano Nagle. An casadh ó saol an tsó agus rachmais i dtreo freastal ar na mbocht. 

Ach is iad na gairdíní, a bhfuil forbairt déanta orthu de réir a chéile, an seod. Gairdín oscailte thart ar an séipéal agus dhá ghairdín le balla thart orthu laistiar. Sa ghairdín lasmuigh tá gairdín céadfach curtha le plandaí a mheallann pailneoirí. Agus tollán saileach thart air. Bheadh suaimhneas le fáil ann, seachas go gcuireann lus liath gallda (Lavandula angustifolia) ag sraothartach mé. 

Sa chéad garraí daingean tá cosán ar cathair gríobháin é, crann úll in aice leis agus roinnt binsí. Gairdín an urnaí a tugtar air agus tá ainm ar an gcosán atá éalaithe uaim - rilleach, sílim. Is áit suaimhneach atá ann le suí tamall agus urnaí nó marana a dhéanamh. Faoi láthair tá dornán dánta de chuid Bhríd Ní Mhóráin as Flóra na Samhlaíochta crochta ar na ballaí freisin - spreagadh midheamhna. 

Tá an garraí daingean ar cúl speisialta ar fad. Chuir teaghlaigh áitiúil crainn dúchasacha chun doire beag a chruthú - caorthann agus beith. Baineadh athúsáid as sclátaí ón gclochar chun ainmneacha teaghlaigh agus manaí a bhuanú ag cos na gcrann. Tá bothán beag agus réiteach i gcúinne an gharraí chun gur féidir ceolchoirm nó a mhacasamhail a eagrú (rud nár bhlais mé fós). 

Tá breis eolais faoin dtogra ar shuímh an Dísirt. 

Seod ceart an t-iomlán. Tá súil agam go leanfaidh an forbairt agus feabhas i dtiúin le fís Phádraig Uí Fhiannachta. Draoi agus saoi, leaba ar dheis Dé i measc na naomh agus na hollúna aige. Agus go méadaí Dia toradh a shaothar agus an tinfeadh a thug sé. 

Eachtraí Aonghusa agus Freddie i Tír Óighe - ag urnaí ar lorg Jeanne

D'fhonn ligean don déagóir coladh amach, shleamhnaigh mé as an árasán go han mhoch ar maidin. Bhí an baile ana chiúin! Bhí rud éigin suaimhneach faoi bheith ag siúil sráideanna folmha. Dúirt Google liom go mbeadh Aifreann á rá i Notre Dame des Miracles um a 8:15. Bhí rún agam é a éisteacht. Tar éis an tsaoil, ó tharla gur Jeanne d'Arc is cúis leis an bhféile, ina bhfuil margadh Meánaoiseach, a mheall anseo muid, is cineál oilithreacht an iomraimh seo.

Cé gur dealbh ársa atá san scrín, ní hé an dealbh céanna atá ann, dealbh a bhí ársa in aimsir Jeanne ach a scriosadh i dtine i 1666. Ach fearacht a réamhtheachtaí, dealbh dubh atá ann.

Más dubh mé, is sciamhach, a mhná Iarúsaileim; mar bhotha céadair, mar bhéalscátha Sholaimh.

Laoi na Laoithe 1:5 

Dúirt mé roinnt paidreacha agus shocraigh fanacht ar an Aifreann tosú. Bhí roinnt daoine eile ag déanamh amhlaidh. Ach ní raibh aon radharc ar shagart. Faoi dheireadh, chuir bean ceist ar fear go raibh cuma ar eolais air. An chéad Satharn a bhí ann, tiomnaithe don Ghiniúint gan smál, agus is um a haon déag a bheadh Aifreann. 

Mar sin chuaigh mé sa tóir ar boulangerie agus caife. Caife allongé (i. Uisce tríd) agus croissant úr ón oigheann. Agus baguette agus dhá pain au chocolat le breith liom. Tá arán úr iontach! D'ól mé an caife ar mo shuaimhneas, ag blagáil ar mo ghuthán! 

Bhí sé fós pas beag luath an déagóir a mhúscailt, mar sin lean mé orm ag fánaíocht. 

Thug mé cuairt ar an Ardeaglais. Tá sé maisithe le meirgí na captaen a bhí páirteach i feachtas Jeanne le Orléans a fhuascailt. Agus macasamhail a meirge féin (atá caillte) ar an altóir. 

Tar éis beagán eile fánaíochta agus siopadóireachta d'fhill mé ar an árasán do bhricfeasta leis an déagóir. 

Ina dhiaidh sin d'fhill mé ar Notre Dame des Miracles, don Aifreann. Bhí cantóir ann chun an pobal a stiúradh agus a spreagadh i mbun ceoil. Rud atá fíor annamh in Éirinn, cantaireacht bhinn san Aifreann. Fearacht an easpa troscán bóithre creidimh, ding eile a chuir na péindlíthe idir cultúr Chaitliceach na hÉireann agus na Mór Roinne. An dlaoi mullaigh - cóiriú shollúnta ar an Ár nAthair a rinne Rimsky Korsakov! 

Is ardú croí agus meanma a leithéid de shearmanas, fiú má bhí mé ag streachailt gach a dúirt an sagart a thabhairt liom. 

Chas mé leis an déagóir gar do speisialtóir Bandes dessinées, bhí mé tar éis ceist a chur agus ní bheadh siad oscailte ar an Domhnach ná an Luain, lá saoire. 

Bhí gach cineál bande dessinée ann. Ní hamháin Mangas na Seapáine, agus aithris Eorpach orthu, ná greannáin na hEorpa agus Meiriceá, ach leabhair staire, polaitíochta agus eacnamaíochta fiú. 

Chaitheamar tamall maith ag póirseáil ann. Agus sin uachtar reoite. Bhí taispeántas ealaín comhraic le bheith ar chearnóg áirithe agus chuaigh muid ansin ar thóir uachtar reoite. Ar an ndrochuair, bhí siopa leabhair agus earraí páipéar ann freisin... 

Pluais Aladdin de shiopa, don leabharbhách. Shíl mé an tríú leabhar Izzo a fháil ann, ach ní raibh sé i stoc. Mheall fógra ar leabhar mé, gurb é a spreag 1984 Orwell. Cheannaigh. 

Is uraiceacht ealaín comhraic seachas taispeántas a bhí i gceist dáiríre leis an méid a bhí ar bun. Cineál leadránach ag amharc air, agus mar sin thug muid aghaidh ar an sprioc a bhí againn an chéaduair, cúis ár iomraimh - an Aonach Meánaoiseach. 

Bhí bothanna den uile shórt ann. Neart bia agus deoch. Cheannaigh muid punt brioscaí... Seo thíos sciar acu. Agus cineál macrons ársa, níos gairbhe ná ábhair an tsiopa, ach blasta. 

 

Bhí gabha airm ón tSeic ann, ceardaithe adhmaid agus leathair, ceoltóirí. 

Agus roinnt daoine faoi arm agus éide a chuir taispeántas troda ar bun. Ceoltóirí freisin, cé nár chualamar mórán ceoil. 

Sampla maith den seánra. Cé go raibh furries ann freisin ar chúis diamhair éigin. 

Bhí sé meirbh i lár an tslua agus d'imigh muid go dtí bruach an Loire ar thóir fuarú. Ach ní raibh foscadh ann...

Ar ais go dtí an árasán, mar sin. Idir an dá linn bhí dinnéar orduithe ag Freddie tríd an aip Too good to go. Tar éis cupán tae chuaigh muid sa tóir ar an mála iontais Afracach a bhí ceannaithe againn ar 6.66€.

Rís, anlann nár thuig mé bun nó barr cad a bhí ann, agus sciatháin agus cosa sicín. Rinne béile breá ar ball, ateite san micreathonn. (Drogall orm aon chócaireacht a dhéanamh in árasán aon seomra de bharr an boladh!) 

Ár scíth a ligean, ansin. 

Cumhacht an ilteangachais

I measc na gcuntas a leanaim as focalbhá ar Twitter tá cuntas an Duden Verlag - a fhoilsíonn focal an lae as a bhfoclóirí - na foclóirí a dhearbhaíonn an litriú caighdeánach sa Ghearmáinis. Ach ní foclóirí amháin a fhoilsíonn siad - ach leabhair a chíorann gnéithe go leor den teanga agus a húsáid.

Mar sin a chonaic mé fógra uathu don saothar seo, agus phrioc sé m'fhiosracht.
 

Die Macht der Mehrsprachigkeit: Über Herkunft und Vielfalt

 

Cumhacht an ilteangachais: maidir le Dúchas agus Ilchineálacht.

Tá Herkunft rud beag níos caolchúisí ná dúchas - ciallaíonn sé "cé dar díobh/cárb as"

Is as a taithí féin agus taithí a teaghlaigh atá Olga Grjasnowa a scríobh. De bhunadh Giúdach sa Rúis, rugadh í féin i mBaki san Asarbaiseáin. Nuair a bhí sí 11, i 1996 d'imigh an teaghlach mar theifigh chun na Gearmáine. D'fhoghlaim sí Gearmáinis agus is scríbhneoir as Gearmáinis í, a bhfuil ceithre úrscéal léi foilsithe. Tá sí pósta ar aisteoir de bunadh na Siria, agus tá beirt clainne acu. De bharr a sinsir, tá taithí aici ar an aistriú teanga sa teaghlach - ó Giúdais go Rúisis - is beag Asairis a bhí riamh aici. Rúisis a labhraíonn sí lena clann i mBeirlín; labhraíonn a athair Araibis leo. Go teoiriciúil, cibé - is minic iad ag códmheascadh.

Shéan an Ghearmáin ar feadh i bhfad gur "tír inimirce" atá ann - "Gastarbeiter" a tugtar fós ar inimircigh a thagann chun oibre sa Ghearmáin - mórchuid acu ann ó 60í an chéad seo caite agus sliocht a sleachta anois ann - ach de bharr dlí na Gearmáine ní gá gur saoránaigh iad. Fiú agus mé i mo chónaí i mBeirlín ba chás liom staid na dTurcach óga a raibh orthu seasamh sa scuaine ag athnuachan a cead cónaithe. Ar feadh tamall bhí mé féin sa scuaine céanna, scuaine a raibh ort bheith ann i lár na hoíche chun seans a bheith agat coinne a fháil san oifig. Ar ball áfach bhí oifig ar leith ann do shaoránaigh an Comhphobal Eorpach agus roinnt tíortha pribhléideacha (léigh - geala ) eile.

Na daoine óga seo a rugadh sa Ghearmáin, ba Alman (Gearmánach) a tugadh orthu i dtír a sinsir ar saoire; agus Turcach (agus rudaí níos measa) a tugadh orthu ag an mórphobal i dtír a mbreithe.

I bhfianaise go bhfuil inimirce go hÉireann ag treisiú, agus an reifreann lofa a cheileann saoránacht gan cheist ar páistí a rugadh anseo, tá imní orm go bhfuil na botúin a chíortar san saothar seo maidir le teanga agus cumhacht á aithris againne.

Tar éis an tsaoil, Bhabh uachtaránachta ba luach saothar nuair a phearóidigh Eilís II leath-abairt foghlamtha Gaeilge - síor-cheistiú a fhaigheann an bhean de sliocht Yoruba a fuair a scolaíocht iomlán trí Ghaeilge.

Tá plé sa leabhar ar an dóigh a mbíonn an ilteangachas "dearfach" ann agus an t-ilteangachas "amhrasach". Cé gur eisceacht an aonteangachas is eisceacht atá ann a bhaineann le mionlach cumhachtach. Éilítear foirfeacht i dteanga an Leitkultur (Cultúr ceannais) ar an inimirceach is a shliocht - foirfeacht nach ngéilltear dó má tá a chneas nó a dhreach mí-cheart nó a ainm as an gnách.

Moltar an aicme ceannais as roinnt de theanga eile a shealbhú - go háirithe más teanga eile cumhachta é. Séantar luach teanga agus dúchas an inimircigh.

Daoine breaca mo chlann féin - ach tá an cneas ceart orthu. Níor fhág sin iomlán saor ar thromaíocht ar scoil iad de bharr dúchas a máthair, ar ndóigh. Ach níl sé le aithint orthu ar an bpointe gur "eile" iad. Agus tá sé measartha éasca Gearmáinis a chothú in Éirinn.

Ach céard faoi Yoruba, Igbo, teangacha eile na hAfraice? Cuirtear an ard-teist ar fáil i dteangacha an Aontais, agus foghlaim dá réir. Tá Araibis - an teanga chaighdeánach, glacaim leis - ar fáil freisin.

Ní bóthar aon-treo an imeascadh agus b'fhearrde muid dá mbeadh teacht ag ar bpobal uilig ar a fréamhacha uilig. Tá níos mó i gceist le teanga agus cumarsáid - tá gaois agus seanchas i ngach teanga, dóigh an domhan a fheiceáil. Foinse samhlaíochta agus athnuachana. 

Is ola ar mo chroí é nuair a chloisim tuismitheoirí a labhairt teanga a tíortha dúchais lena gclann - creidim gur láidre muid an chineál ilchineálacht sin a aithníonn go bhfuil bua agus tallann i ngach pobal, le roinnt leis an mórphobal. Ní mór áfach an deighilt agus an aicmiú dá réir a sheachaint - an gaois a roinnt seachas é a theorannú do scothaicmí.

Ó Corr na Móna go Bangalore

Bhí dialann de chuid Pádraig Ó Fiannachta, foilsithe ag an Sagart, i measc na leabhair a bhronn Réaltán orm cúpla bliain ó shin. Turas in éineacht le dream sagart ar an der India i 1974 a bhí i gceist. Níl de thagairt ann do Chorr na Móna ach gurb ann a thosaigh an aistir.

Is san tréimhse seo tar éis an Dara Chomhairle Vatacáine a bhí eagar a chur ar an liotúirge chun gnéithe dúchasacha a thabhairt isteach ann. Eagar agus iarracht a ndearna an Fiannachtach cion fathaigh ar a shon i dtaobh na Gaeilge.

Aistir staidéir a bhí i gceist, cé go bhfuil cur síos ann freisin ar Thír, bia, cultúr is ceol.

Ach bhí aird ar leith aige ar na hiarrachtaí a bhí ar bun san India le cultúr na tíre a thabhairt isteach sa liotúirge. Iarracht a bhí conspóideach an uair úd, agus atá fós go deimhin.

Ba díol suntais dom go raibh scrioptúir de chuid na Hiondúch in úsáid mar chuid den Aifreann thall - Níl fhios agam an bhfuil sé fós amhlaidh.

Béim a chur air nach déithe iad Síve, Krishna agus araile ach gnéithe den aon Dia amháin, agus diagairí thall den tuairim go raibh tairbhe dá réir i litríocht ársa eagna na Hiondúch don Críostaí Dúchasach.

Spléachadh freisin ar ghnáis creidimh na dreamanna eile thall.

Agus gnáth thurasóireacht - cé mar is dual dó go ndearna sé iarracht ar leith roinnt de theangacha agus cultúir a shealbhú le linn an turais.

Leabhrán spéisiúil.

Préachán, Préachán ar an Áth

Bhí cónaí ar an bhfile Séamus Heaney sa Ghleann Mór lámh le hÁth na Fuinseoige i gCill Mhantáin. I measc a dhánta tá aistriúchán ar dhán Sean Ghaeilge, an Lon Dubh. Rud a thug ainm d'fhéile ceoil agus filíochta a bhí ar bun sa bhaile an deireadh seachtaine seo. 

        Int én bec
        ro léic feit
        do rinn guip
        glanbuidi:
        fo-ceird faíd
        ós Loch Laíg,
        lon do chraíb
        charnbuidi.

Bhí ceolchoirm ar leith ann do cheoltóirí óga áitiúla san Ionad Oidhreachta atá ainmnithe as Heaney. Ó éan dubh eile a fhaigheann Préachán a n-ainm - triúr ceoltóir traidisiúnta, Rachel Ní Dhufaigh (cláirseach),  Jack Ó hAonghusa (Feadóg mhór, bodhrán - nár sheinn sé - agus guth) agus mac liom, Fionn Ó hAlmhain (feadóg mhór,, píb uilleann, Viola da Gamba, guth). Sular tháinig siadsan ar an stáitse áfach bhí fear óg eile air, atá ag staidéar ar ardscoil cheoil  Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Cliath mar atá an triúir.

Teanór é Stephen Walker agus chan sé roinnt Lieder le tionlacan méarchláir, as Iodáilis, Béarla agus Gearmáinis.  Taispeántas snasta a thug sé uaidh agus líon a ghuth an seomra.

Deirtear nach bhfuil ceol ag Préachán
Ach níl sé ceart ná cóir sin a rá

(Mo leithscéal le Tadhg Mac Dhonnagáin as a fhocail a ghoid) Thaitin ceol an go mór liom. Ach chuaigh an cuir i láthair i bhfeidhm orm freisin, an dóigh ar chaith siad caideanna chuig a chéile agus iad ag cuir na píosaí i láthair. "Giotár le bogha" an Viol dar le Fionn agus é féin agus Rachel ag déanamh tionlacan ar Jack ag canadh amhrán agóide Close the coalhouse door. Chan Fionn Cuaichín Ghleann Néifinn. Sheinn siad scata port agus ríl freisin. Comhcheol cuanna. Snas air.

Chuireadar clabhsúr leis an choirm tríd Stephen a thabhairt ar ais agus amhrán a chum Anraí VIII roimh teacht i gcoróin dó a sheinm - 'Pastyme With Good Companye'

Is cinnte gur deá chomhluadar iad chun tráthnóna nó níos mó aimsire a chaitheamh leo!

An bhfuil ré an Náisiún Stáit thart?

Tá cuimhneachán agus comóradh ar an chéad cogadh bharbartha faoi lán seoil faoi láthair. Cogadh idir impireachtaí ab ea sin, agus réabadh na himpireachtaí a cailleadh as a chéile - an Ostair-Ungáir agus an Tuirc ach go háirithe, agus go pointe an Rúis. Tá fréamhacha cuid den na coimhlintí atá linn inniu san réabadh sin, a bhí faoi thionchar láidir idé an stáit do gach náisiún. 

Cé gur fheil an mhúnla sin go pointe san Eoraip, bhí grúpaí suntasacha creidimh agus teanga a fágadh ar an dtaobh mícheart de na teorainn nua - fiú gan na pobail scaipthe fearacht na Giúdaigh agus na Gearmáiniseoirí cathrach a chuir san áireamh. 

Chomh maith leis sin, is minic gur bhog fearann pobail rud a fhág pobal eile lonnaithe in áit a raibh tábhacht aige do phobal eile - Gort na Lon Dubha do Seirbiaigh abair, ach atá anois i seilbh Albánaigh.

Ach is san Meán Oirthear, a bhí ina thaipéis saibhir de phobail ilchreidmheacha, il-eitneach a rinneadh an dochar is mó, le teorainn saorga - línte ar mhapaí tarraingthe ag na himpireachtaí buacacha faoi Comhaontú Sykes Picot.

Tá an scéal ina phraiseach san Afraic freisin, áit atá na stáit bunaithe ar an méid talún ar éirigh le amhantraithe ón Eoraip sciobadh, le nó gan údarás impireachta mar thaca acu. Beag beann ar threibheanna, creideamh ná náisiún na háite.

Eascraíonn cuid mhór de choimhlintí an lae inniu as daoine is pobail a shíleann iad féin a bheith san Stáit mícheart - sin nó dream eile ag iarraidh iad a dhíbirt chun stáit íonghlan aon-eitneach aon-chreidmheach a chruthú.

Rinne Eoin Pól II, ina leabhar, "Cuimhne agus Féiniúlacht" idirdhealú thábhachtach - idir "náisiúnachas" a chuireann náisiún an náisiúnaí fhéin chun cinn ar aon dream eile, agus "tírghrá", a éilíonn na cearta céanna do gach náisiún.
Fearacht an teaghlach, feictear dom gur buan-chuid de féiniúlacht an duine an náisiún a mhothaíonn sé páirt a bheith aige ann.

Is beag duine a bheadh ar aon fhocal le MacMorris in Anraí V

Of my nation? What ish my nation? Ish a villain and a basterd and a knave and a rascal. What ish my nation? Who talks of my nation?

Ach an gcaithfidh an polis a bheith bunaithe ar náisiún?

Tá frithshampla éifeachtach ann i lár na hEorpa - an Eilvéis. Ceithre teanga, an iliomad treibh agus creideamh agus iad go síochánta le chéile ó na meánaoiseanna. Cuid de rún s'acu sílim ná rialtas fíor láidir fíor daonlathach áitiúil.

Is gá do polis an aois seo  an oiread agus is féidir a fhágáil faoi chomhair na gcomharsan. Gan amhras, tá oll-chomhlachtaí ilnáisiúnta le cumhacht thar na bearta eacnamaíochta. Tá gá mar sin le gnéithe den pholis atá in inmhe riail an dlí a chuir i bhfeidhm ar a leithéidí.

Is gá spás a chruthú do mhianta náisiúnta daoine freisin.

Fuair an Eaglais Chaitliceach cuid dá struchtúr riaracháin - deoisí agus paróistí abair - as fothracha na hImpireachta Rómhánaí.

B'fhéidir gur féidir leis an polis nua aimseartha foghlaim ón Eaglais - tá struchtúr eile inti, fearacht na hOrd Rialta atá scaipthe tríd an domhain; agus baill na hOrd céanna freagrach don Easpag áitiúil ar cheisteanna áirithe, agus dá gceannasaíocht féin ar cheisteanna eile.

Seans go bhfeadfaí struchtúr cónaidhmeachta a bhunú ar samhail dá leithéid, le ceisteanna áirithe faoi smacht aonad tíreolaíochta, a mbeadh pirimid acu ann leis an méid is mó coimhdeachta is féidir, agus ceisteanna cultúrtha faoi aonaid roghnaíocha a mbeadh duine cláraithe leo mar bhall de náisiún?

Agus sin mo racht go n-uige seo.

Blúirín: Shanghai cois Sionainne?

Tá scéal san Irish Times inniu faoi ráfla atá ann le tamaill: go bhfuil dream fear gnó ón tSín ag caint ar chathair trádála a bhunú in Áth Luain. Chuirfidh sé sin corr suntasach i saol lár tíre na hÉireann; dream mór thar tír isteach lonnaithe ann. Gan amhras, níl ann ach leithéidí a rinne na hEorpaigh sa tSín san 19ú Céad; agus an Hanse thart ar muir Bhailt roimhe sin. Fiontraithe fiosracha ag feidhmiú mar droichead idir cultúir. D'fheadfadh sé bheith spéisiúil...

Blúirín: Suantraithe an Domhain

Togra chun fís a chuir le suantraithe ó pobail ar fud an domhain. (Ceann sa Ghiúdais thuas, an nasc a thug ann mé anseo)

An Bóthar siar ó thuaidh, agus a bhfuair mé ann...

Thug mé aghaidh ar an gCabhán agus an Fleadh dé hAoine tar éis na hoibre. Bhíos ag dréim le cuid den taobh tíre sin, lochlann an Chabháin a fheiceáil fán bealach.  Ach ós siar ó thuaidh a bhí ár dtriall, agus an grian ag dul faoi, bhíos caoch aige. Ní fhaca mé mórán mar sin ar ár gcamchuairt sa bhus.

Ba léir ar líon na bhfógraí fleadh-úla go raibh muid ag druidim le Baile an Chabháin.  Chuala á rá go minic thar an deireadh seachtaine go raibh an-eagar faoi Choiste an Chabháin; agus cinnte bhí fógraí soiléire chuig na hionad ar fad.  B'shin dála an scéil, clamhsán a chuala mé freisin; go raibh na hionad rud beag ró fhada óna chéile. Ach ó tharla nár fhreastail mé féin ach ar dhá ócáid, níor chuir sin isteach ormsa.

Ba chun aire a thabhairt do m'iníon is mó a bhí mise ann, pé scéal é; agus bhíos spíonta agus chuaigh a luí oíche Aoine.

Chaith mé roinnt den Satharn ag súil thart, agus ba léir an obair eagrúcháin arís - bhí flúirse daoine thart le t-léinte agus "ambasadóir" scríofa orthu, réidh le eolas a roinnt. Ina measc bhí beirt gealgháireach ón Afraic. Bhí an príomhshráid dúnta don trácht, agus Gardaí agus lucht Cosaint Sibhialta  ann le maoirseacht a dhéanamh ar an dtrácht.
Bhí slua maith ar an sráideanna, agus ceoltóirí ar gach cúinne.
Cith is dealán a bhí ann mar aimsir -  bhíos leath bhailigh síos an príomhshráid nuair a d'oscail na spéartha, agus sula raibh uain agam foscadh a lorg bhí gach pioc gafa. Fliuchadh go craiceann mé; mo chosa pé ar bith, bhí cóta báistí orm. Ach níorbh fhada go raibh an ghrian ag taitneamh arís. D'fhreastail mé ar ócáid inar léigh Niall Tóibín gearrscéalta i nGaeilge; ach tá blagmhír dá chuid fhéin dlite do sin.
Bhí mo mhac ag seinm sa chomórtas grúpa ceoil - san "Quinn Direct Dome" - ainneoin a gcuid deacrachtaí, tá tionchar Muintir Uí Choinn soiléir ar an mbaile, agus iad feiceálach i measc urraithe na fleidhe. Ní rabhas ró thógtha leis an "Dome" - halla sealadach a bhí ann, agus gan an éisteacht a bheith mar a bheadh sé tuillte ag na ceoltóirí. Mar sin fhéin, bhain muid sult as na grúpaí a sheinn, ainneoin nár éirigh le grúpa mo mhic - i mbliana! Ach bhí an ceolchoirm fadálach, le bearnaí móra idir na grúpaí, agus grúpaí gan a bheith ann nuair a glaodh orthu. Shíleas an maor a bheith rud beag ró bhog! Thosaigh an comórtas ag 19:30, agus dáréag grúpa ceaptha a bheith ag seinm ar feadh 8 nóiméad an ceann. Bhí sé beagnach meán oíche sular fógraíodh toradh.
Bhí an comórtas comhrá maidin Domhnaigh; ach tá a mhír fhéin dlite do sin chomh maith.
Táimse ag dul don binn bán anois...

Blúirín: Cultúir na hÉireann

Alt bhreá eile ag Torlach Mac Con Midhe i mBeocheist an lae:

Ach in Éirinn tharla rud aisteach sa 19ú haois. Rinneadh coilínigh de na dúchasaigh féin. Baineadh a gcultúr agus a dteanga díobh. Bronnadh an Béarla agus cultúr Briotanach orthu. Ba choilínigh ina dtír féin iad as sin amach. Ach ní féidir a shéanadh go bhfuil cuid áirithe den dúchasach sa choilíneach go fóill. Dá bharr sin is daoine deighilte, scoilte iontu féin iad na hÉireannaigh.

Dúirt Faust: “Zwei Seelen wohnen, ach! in meiner Brust.” (“Maireann dhá anam, faraor! i mo chliabh.”) D’fhéadfadh sé bheith ag caint faoi na hÉireannaigh. Maireann an coilíneach agus an dúchasach araon ionainn, agus is amhlaidh nach mbíonn teacht maith le chéile acu siúd riamh.

Is dóigh liom go dtuigtear an méid sin uaireanta i measc lucht na Gaeilge. An dtuigeann lucht an Bhéarla é? Ní fheadar.

Sílim gur féidir a rá nach dtuigeann mórán de lucht an Bhéarla é. Feictear i ngach gné den dioscúrsa poiblí abhus é: bíonn féin fhuath fairsing.

Cultúr na hEaglaise

Tháinig mé inniu ar an bhfíseáin seo de chuid "Les Prêtres"; dream a rinne aithris ar an ngrúpa Éireannach "The Priests". Agus gan amhras tá CDanna rathúla eile ann le téama láidir Eaglasta: "Chant" le Manaigh Heiligenkreuz: agus Alma Mater le guth an Phápa air.

Tá sé spéisiúil, dar liom, an spéis seo sa chultúr Eaglasta, ag am go bhfuil na foirceadail as ar fáisceadh an chultúir seo faoi bhrú - de bharr cúinsí inmheánacha agus seachtracha.

Meabhraíonn sé líne ó scéal de chuid Saki dom (líne i mbéal héadónaí amach is amach) : “They say Christianity is in decay; but no religion that invented green Chartreuse can ever die"

Níl mé cinnte cén tátal atá le baint as.

Eilifint agus Daille

Mar a gheall (bhagair?) sé tá alt ag Cailliomachas san eagrán reatha de Feasta ag plé an ghné ar ar thug sé "An Eilifint san Seomra". Sé sin, nach gcuirtear ceist na teangain san áireamh i bplé stair na hÉireann ach go hainnimh. An sampla a bhí aige ná leabhair i nGaeilge ar shaol Fintan Lalor.

Mheabhraigh cuid dá raibh á rá aige sliocht a léigh mé i "Mo Scéal Féin". Bhí an Laoghaireach tar éis aiste do scríobh ar "The Elizabethan Age of English Literature" agus é ar Mhá Nuad, agus duais gnóthaithe aige, agus é len a léamh do na hEaspaig.

Thug Easpag áirithe freagra air:

"Dheinis an méid sin go maith, a bhuachaill" ar seisean. Thugais do chuairt mór-thimpeall orthu go léir. Mholais léann na Gréige. Mholais léann na Rómha. Mholais léann na Fraince agus léann na Spáinne agus léann na hAlmáine. Ansan mholais go hard léann Shasana. Agus féach, oiread agus aon fhocal amháin amach as do bhéal ní dúrais i dtaobh léinn na hÉireann".¹

Chuir an chaint sin ag Seán Mac Éil² corr i meon agus saol an Laoghaireach - ag cuir ar neamhní a dhuairceas i leith na Gaeilge.

An tátal as sin? Go bhfuil oideachas agus ceannaireacht de dhíth.

Meabhraíonn ceist seo an eilifint scéal eile dom faoi eilifint. An seisear fear caoch agus an eilifint. De bharr gan ach cuid den scéal ag gach aoinne acu, níl raibh ar a gcumas an eilifint a thuiscint. Is amhlaidh don duine nach bhfuil teacht aige ach ar foinsí i dteanga amháin.

Ceist nach bhfuil teoranta don Ghaeilge, gan amhras. Léiríonn an léirmheas seo ar leabhar John Cornwell, Hitler's Pope, go raibh a anailís siúd thar a bheith lochtach de bharr an neamhaird a rinne sé ar fhoinsí Ghearmánacha.

Ach tá an fadhb córasach i leith stair agus cultúr na hÉireann. Ainneoin scoláirí aitheanta ar nós Declan Kiberd, a bhfuil cumas agus tuiscint san dá theanga acu, is láidre tionchar na bPriompalláin.

Mar sin, is tráthúil gurbh é focail scoir Calliomachas go bhfuil ár Roinn Oideachas féin de dhíth orainn.

Tá. Tá teip na Roinne Éadóchais ag creimeadh cultúr na hÉireann. Cúis sceoin is ea moladh MacCarthy an chúram ar fad a chuir fúthu. A mhalairt ar fad atá de dhíth.

Roinn Oideachas chumasach Gaeilge, le freagracht as Gaelscolaíocht ón réamhscolaíocht go dtí an cheathrú leibhéal. Cumhacht agus acmhainn chun leabhair a fhoilsiú - ainneoin gur ar Ghaelscoil a fhreastalaíonn mo leanaí, is i mBéarla atá sciar dá leabhair - an leabhar staire ina measc.

Siollabais céimithe do gach gné den Ghaeilge Bunghaeilge do chách, bunaithe ar an obair atá déanta maidir leis an Teastas Eorpach sa Ghaeilge. Cúrsa teanga dúshlánach do chainteoirí dúchais Gaeltachta agus do daltaí Gaelscoile faoi seach, a sholáthróidh maistrí ar an nGaeilge. Cúrsaí ollscoile a chuirfidh staraithe, dlíodóirí agus daoine gairmiúla eile den scoth ar fáil - iad fáiscthe as córas Gaelscolaíochta. Tar éis an tsaoil, léiríonn an taighde gurbh fearr an mata atá ag Ghaeilgeoirí atá cumasach san dá theanga, ná lucht aon teanga.

Delenda est Marlboro.

Ach níos tábhachtaí (agus mé ar bheagán Laidin - súil agam go bhfuil fear nó bean léinn in bhur measc a chuirfidh snas air)

Conditum est Regio Disciplinae Gaelicum!

---

Eilifint Mhór Ó Wikimedia
¹Mo Scéal Féin, Caib. XIV Baol ar an nGaeilge
² Níor aimsigh Google aon bheathaisnéis i nGaeilge dhom!

Na Gael dar le Chesterton

Tháinig mé ar an aiste spéisiúil seo ar mo chamchuairteanna línseoireachta.

Léargas fiúntach ar cad is náisiún ann, agus gur truflais a bheith ag caint ar "chine". Monuar, táimid anois chomh mór faoi thráill an simléir is an hata ard - nó na rudaí arbh siombail dóibh iad - is a bhí na Breatnaigh riamh.

An ann don Náisiún Gaelach? An bhfuil an mianach fós ionann daoine eile a shú isteach inár gcomhluadar?

Éireannach nó - ní hea ach AGUS - Briotanach

Alt spéisiúil ag David Adams san Irish Times inniu, ag tógáil ar an méid a dúirt an tUachtarán ar na mallaibh i Halla Oráiste i gCo Cabháin.

Aontaím go láidir leo go bhfuil gá le tuiscint níos leithne ar fhéiniúlacht. Tá seo níos práinní na riamh leis an ilchineálachas ag leathnú amach ar fud an domhain.

Beidh riamh tábhacht leis an náisiún i bhféiniúlacht an duine, ach beidh daoine ann freisin a bhfuil lé acu le níos mó ná náisiún amháin, agus cultúr amháin.

Ní gá gurbh rud an/as a bheadh sa bhféiniúlacht.

Dánlann eolaíochta

Thug mé cuairt le mo mhac is sine ar an Dánlann eolaíochta atá i gcoláiste na Tríonóide le tamall.

Smaoineamh spéisiúil - dánlann dos na dearcealíaona, ach gné eolaíochta a bheith leis na saothair.

Tá deireadh ag teacht leis an taispeántas a chonaic muid (níl sé luaite níos mo ar suíomh s'acu fiú).

"Piollairí" - taispeántas faoinár gcaidreamh le drugaí leighis. Éadaí agus malaí láimhe maisithe le piollairí.

Thug mé suntas do chúpla rud. Gúna pósta maisithe le dóthain piollairí frithghiniúna do bhean ó tús go deiridh a ré torthúil. Mála ollmhór maisithe leis na piollairí ar oideas a fuair bean óg - agus nár ghlac sí - idir leigheas coirp agus intinne. Mála láimhe eile maisithe le milseáin agus piollairí - agus é geal le dodhéanta an difear a aithint.

Lón machnaimh.

B'fhiú an turas.