Píosaí liom in áiteanna eile:

Posts mit dem Label inimirce werden angezeigt. Alle Posts anzeigen
Posts mit dem Label inimirce werden angezeigt. Alle Posts anzeigen

2023-12-07

Teifeach eacnamaíochta? Tic!


Teifeach eacnamaíochta? Tic!
Fireann ? Tic!
Aois mhíleata? Tic?
Gan grinnfhiosrúchán? Tic!
B’shin mise. Teite ó léithe Éireann na luatha nóchaidí.
Díreach céimnithe.
Ag tógáil poist Ghearmánaigh, ar phá níos ísle.
Ag suirí lena n-iníonacha. (Mheall mé ceann acu!)
Schwerin 1992. Seolta amach ag obair ar tram.
Mise agus innealtóir díolacháin. Ossi eisean.
Bainisteoir áitiúl ag cásamh an t-athrú saoil.
An áit á líonadh ag Ausländer!
Ausländer is ea mise, arsa mise.
B’ea. Bhí ormsa éirí um a ceathair cúpla uair chun seasamh sa scuaine.
Aufenthaltserlaubnis le hathnuachan, gach trí mhí i dtosach.
Sa scuaine liom clann clainne na Gastarbeiter a mealladh anoir sna seascaidí.
A rugadh agus a tógadh i mBeirlín. Ach ba Ausländer iad.
Agus i mbaile a muintire, ba Almans iad – Ausländer freisin.
Ar ball, cuireadh oifig ar leith ar bun. Lucht an Comhphobail (ní raibh na lár Eorpaigh ann fós)
Saoránaigh SAM, Iosrael, Cheanada. Na Ausländer maithe.
Bhí mise ceart go leor, arsa fear Schwerin fosta.
Na rudaí nach ndúirt sé ach a thuig mé:
Níorbh Fidschi mé. Ná Kanake. Ná Türke. Ná Polacke, fiú.
Bhí mé geal. Bhí mé togha.
Ón Afraic aithreacha nianna mo mhnaoi.
Mischlinge. Thall.
Abhus, caitear dúchas a máthair le mo chlann.
Mischlinge iadsan, fosta.
Fuaireas swastika as marla, ar an gcarr lá. Éasca le baint.
Ní raibh na maslaí chomh héasca céanna le baint, ó anam mo mhic.
Ní rud nua é. Thugtar poo-face ar scoil ar mo dheirfiúr uchtaithe.
Athair ón Ind aici.

You don’t get to be racist and Irish?

Táid inár measc mar sin féin.
Iadsan nach ngéilleann gur duine is ea duine.
Cuma dubh bán ná riabhach.
Cibé, mar a dúirt de Gaulle le méara a bhí buartha faoi “iadsan” ag brú isteach:
«Mon cher, vous êtes un bourgeois : l'avenir est au métissage.»
A chara, buirgéiseach tú: leis na daoine breaca an todhchaí!
Dorn san aer do na daoine breaca!


Píosa a scríobh mé do Reic tamall ó shin. Cloisim anois go raibh feidhm á bhaint ag Teachta Dála as fuighle fuatha agus amhrais lucht mioscaise an eite dheis sa Dáil. Ní maith sin. 

2021-04-20

Cumhacht an ilteangachais

I measc na gcuntas a leanaim as focalbhá ar Twitter tá cuntas an Duden Verlag - a fhoilsíonn focal an lae as a bhfoclóirí - na foclóirí a dhearbhaíonn an litriú caighdeánach sa Ghearmáinis. Ach ní foclóirí amháin a fhoilsíonn siad - ach leabhair a chíorann gnéithe go leor den teanga agus a húsáid.
Mar sin a chonaic mé fógra uathu don saothar seo, agus phrioc sé m'fhiosracht.
 
Die Macht der Mehrsprachigkeit: Über Herkunft und Vielfalt
 
Cumhacht an ilteangachais: maidir le Dúchas agus Ilchineálacht.

Herkunft rud beag níos caolchúisí ná dúchas - ciallaíonn sé "cé dar díobh/cárb as"

Is as a taithí féin agus taithí a teaghlaigh atá Olga Grjasnowa a scríobh. De bhunadh Giúdach sa Rúis, rugadh í féin i mBaki san Asarbaiseáin. Nuair a bhí sí 11, i 1996 d'imigh an teaghlach mar theifigh chun na Gearmáine. D'fhoghlaim sí Gearmáinis agus is scríbhneoir as Gearmáinis í, a bhfuil ceithre úrscéal léi foilsithe. Tá sí pósta ar aisteoir de bunadh na Siria, agus tá beirt clainne acu. De bharr a sinsir, tá taithí aici ar an aistriú teanga sa teaghlach - ó Giúdais go Rúisis - is beag Asairis a bhí riamh aici. Rúisis a labhraíonn sí lena clann i mBeirlín; labhraíonn a athair Araibis leo. Go teoiriciúil, cibé - is minic iad ag códmheascadh.

Shéan an Ghearmáin ar feadh i bhfad gur "tír inimirce" atá ann - "Gastarbeiter" a tugtar fós ar inimircigh a thagann chun oibre sa Ghearmáin - mórchuid acu ann ó 60í an chéad seo caite agus sliocht a sleachta anois ann - ach de bharr dlí na Gearmáine ní gá gur saoránaigh iad. Fiú agus mé i mo chónaí i mBeirlín ba chás liom staid na dTurcach óga a raibh orthu seasamh sa scuaine ag athnuachan a cead cónaithe. Ar feadh tamall bhí mé féin sa scuaine céanna, scuaine a raibh ort bheith ann i lár na hoíche chun seans a bheith agat coinne a fháil san oifig. Ar ball áfach bhí oifig ar leith ann do shaoránaigh an Comhphobal Eorpach agus roinnt tíortha pribhléideacha (léigh - geala ) eile.

Na daoine óga seo a rugadh sa Ghearmáin, ba Alman (Gearmánach) a tugadh orthu i dtír a sinsir ar saoire; agus Turcach (agus rudaí níos measa) a tugadh orthu ag an mórphobal i dtír a mbreithe.

I bhfianaise go bhfuil inimirce go hÉireann ag treisiú, agus an reifreann lofa a cheileann saoránacht gan cheist ar páistí a rugadh anseo, tá imní orm go bhfuil na botúin a chíortar san saothar seo maidir le teanga agus cumhacht á aithris againne.

Tar éis an tsaoil, Bhabh uachtaránachta ba luach saothar nuair a phearóidigh Eilís II leath-abairt foghlamtha Gaeilge - síor-cheistiú a fhaigheann an bhean de sliocht Yoruba a fuair a scolaíocht iomlán trí Ghaeilge.

Tá plé sa leabhar ar an dóigh a mbíonn an ilteangachas "dearfach" ann agus an t-ilteangachas "amhrasach". Cé gur eisceacht an aonteangachas is eisceacht atá ann a bhaineann le mionlach cumhachtach. Éilítear foirfeacht i dteanga an Leitkultur (Cultúr ceannais) ar an inimirceach is a shliocht - foirfeacht nach ngéilltear dó má tá a chneas nó a dhreach mí-cheart nó a ainm as an gnách.

Moltar an aicme ceannais as roinnt de theanga eile a shealbhú - go háirithe más teanga eile cumhachta é. Séantar luach teanga agus dúchas an inimircigh.

Daoine breaca mo chlann féin - ach tá an cneas ceart orthu. Níor fhág sin iomlán saor ar thromaíocht ar scoil iad de bharr dúchas a máthair, ar ndóigh. Ach níl sé le aithint orthu ar an bpointe gur "eile" iad. Agus tá sé measartha éasca Gearmáinis a chothú in Éirinn.

Ach céard faoi Yoruba, Igbo, teangacha eile na hAfraice? Cuirtear an ard-teist ar fáil i dteangacha an Aontais, agus foghlaim dá réir. Tá Araibis - an teanga chaighdeánach, glacaim leis - ar fáil freisin.

Ní bóthar aon-treo an imeascadh agus b'fhearrde muid dá mbeadh teacht ag ar bpobal uilig ar a fréamhacha uilig. Tá níos mó i gceist le teanga agus cumarsáid - tá gaois agus seanchas i ngach teanga, dóigh an domhan a fheiceáil. Foinse samhlaíochta agus athnuachana. 

Is ola ar mo chroí é nuair a chloisim tuismitheoirí a labhairt teanga a tíortha dúchais lena gclann - creidim gur láidre muid an chineál ilchineálacht sin a aithníonn go bhfuil bua agus tallann i ngach pobal, le roinnt leis an mórphobal. Ní mór áfach an deighilt agus an aicmiú dá réir a sheachaint - an gaois a roinnt seachas é a theorannú do scothaicmí.


2020-06-19

Americanah

Luaigh Siún, ar an eagrán de Beo Ar Éigean inar rinne siad plé ar chiníochas, gur mhol Ola Majekodunmi an t-úrscéal seo di.
Bhí mé ag léamh roinnt úrscéalta Afracacha ar aon nós agus spreag an moladh mé fios a chur ar seo don Kindle. 
Tugann scéal grá idir beirt Nigéireach den meánaicme a chasann ar a chéile ar an meánscoil fráma do scéal i bhfad níos leithne agus doimhne.
Baineann Chimamanda Ngozi Adichie feidhm as scéal na beirte chun réimse leathan cúinsí a imríonn tionchar ar saol daoine sa Nigéir agus san imirce leath dleathach agus neamhdhleathach i Meiriceá agus Sasana a léiriú. Agus tuiscint a mhúscailt don fáth go dtéann daoine atá réasúnta maith as san amhantar ar imirce - ceal deiseanna cearta de bharr an sochaí lofa iarchoilíneach. 
Agus na dóigheanna éagsúla a imríonn ciníochas tionchar agus na difríochtaí idir an tionchar ar daoine atá tagtha le déanaí ón Afraic le hais sliocht na ndaor. 
Ceisteanna creidimh, caidrimh, collaíochta, carthanachta, corbachta. Pléite go cúramach tríd léiriú seachas go teagascach. Bíonn an príomhphearsa baineann (agus an príomhghuth san úrscéal) ag blagadóireacht, rud a thugann deis don údar tráchtaireacht a dhéanamh go nádúrtha. Chomh maith le sruth smaointe agus taithí na beirte, tugann sleachta ón mblag deis ceisteanna a chíoradh. 
Agus tá an scéal féin eachtrúil, spéisiúil agus gan é soiléir an n-éireoidh leis an lánúin teacht le chéile arís tar éis blianta scarúna agus dul ó aithne. 
Tá go leor ábhar machnaimh san úrscéal (téagartha) seo. Tá roinnt de haltanna Chimamanda Ngozi Adichie le fáil ar líne, agus fonn orm breis dá húrscéalta a léamh! 


2015-08-29

Völkerwanderung

Tá an Meán Oirthear in bhlár cogaidh. Tá an Aifric scriosta de bharr go dtáinig creachlathas dúchasach in áit creachlathas Eorpach. Níor fhorbair na stáit i gceachtar ceantair, rud a fhágann go bhfuil pobail ar mhalairt teanga, creideamh agus nós ag maireachtáil faoin Rialtas céanna; agus na céadta bliain de Divide et Impera tar éis col leis na comharsana a fhorbairt.

Tá freisin an córas idirlíon soghluaiste ag scaipeadh; tá eolas chruinn ag daoine sna ceantair atá faoi bhrú ar saol Iarthar Eorpa.

Tá sé go hiomlán réasúnta mar sin do dhuine atá faoi bhagairt báis cinnte sa bhaile iarracht a dhéanamh tabhairt faoin turas chun na hEorpa, ainneoin go bhfuil baol mhór báis ann dó. 

 Tá cuir síos buille ar bhuille ar scéal amháin san alt seo san FAZ. Fear óg a theith, maraon lena chomplacht ar fad, as arm Assad. Tháinig sé féin slán de thaisme ón ár a rinneadh ar a chomrádaithe; ach bhí sé i dtólamh i mbaol báis. D'fhág sé ar an slí chun na hEorpa, tháinig slán. Le cabhair teicneolaíocht na faisnéise chun teacht ar lucht gáinneála, agus chun go seolfaí airgead a athair chuige.

Ní rachaidh an sruth seo i ndísc. Tá saibhreas na hEorpa tarraingteach; fiú agus rud beag maoine ag daoine san Aifric, chíonn siad - ar an idirlíon - farasbarr maoine abhus agus tá sé iomlán réasúnta an beagán atá acu a infheistíocht in iarracht saol níos fearr a bhaint amach, fiú mura bhfuil siad ag maireachtáil faoi scáth an bháis.

Tá a léargas leagtha amach san aiste seo ag Gearmánach a bhí ina bhreitheamh ar chásanna Tearmainn. Is gá éisteacht le léargas a leithéidí.

Níl ballaí agus cosc ach chun líon na mairbh a mhéadú, agus saibhreas lucht gáinneála freisin.

Caithfear trí ghné den fhadhb a ionsaí:
  • Dul i ngleic leis na cúinsí a fhágann daoine in eagal a mbás de bharr cogaíocht
  • Tacú leis na forais atá ag plé le teifigh gar dá mbaile; tá na tíortha san Meán Oirthear thart ar Siria, mar shampla, faoi ualach uafásach ag líon mór teifeach arbh ionann anois a líon agus sciar suntasach de dhaonra an aoi thíre.
  • Córas meáite cothrom a aimsiú chun féachaint chuige go roinntear an t-ualach ar thíortha an Iarthar go cothrom. Mar a léiríonn alt Alex Hijmans i dTuairisc inniu, tá, mar shampla, an Ghearmáin ag glacadh duine as gach triúir teifeach a éiríonn leis an Ghearmáin a bhaint amach.
Gan amhras, tá fadhbanna san Iarthar. De bharr na géarchéime a spreag an nua liobrálachas, tá an maoin san Iarthar á roinnt go héagothrom. Tá cuid dár muintir féin gan dídean, agus an cuma air nach bhfuil ar ár gcumas plé leis sin. Tá an córas sláinte faoi bhrú. Tá an córas oideachas faoi bhrú. Tá an pobal ag dul in aois agus fadhbanna cúram cheart a thabhairt dóibh.

Deir an seanfhocal gurbh ag baile a thosaíonn an déirc, agus tá ciall leis sin.

Is gá mar sin dul i ngleic leis na fadhbanna, leis an méadú ar an íosaicme atá gearrtha amach ón maoin san Iarthar. Mura déantar beidh costhrúpaí á sholáthar do tuathghríosóirí a bhainfidh feidhm as géarchéim na dteifeach leis an daonlathas ina iomláine a ionsaí.

Feictear sin cheana féin, abair i Heidenau na Gearmáine: tá antoiscigh den eite dheis ag gríosadh an sciar den phobal a chaill de bharr athaontú na Gearmáine, agus is lonnú teifigh an splanc a d'adhain an raic.

Tá a leithéidí feicthe againn ar scála níos lú san tír seo, go háirithe nuair is lonnú baill den lucht siúil nó a leithéid atá i gceist.

Caithfear dul i ngleic freisin leis na fadhbanna abhus a fágann ithir fáis ag fuath.

Daonlathas folláin áitiúil an réiteach; agus cothromas i ngach gné den saol.

Ní stopfaidh sconsaí iarainn teifigh nár stop baol bás san Meán Mhuir iad; Tá a n-iarrachtaí réasúnta.

Tá na pobail ag gluaiseacht, is mithid dul i ngleic go stuama leis sin.

2011-06-08

Daonraí difriúla Duibhlinne

Dé Domhnaigh beag seo bhíos ar cuaird ag mo dheirfiúr in aice leis an Cuar Bhóthar Theas nuair a thug mé Mosc Átha Cliath faoi deara. Ceantar spéisiúil atá anseo a raibh inimircigh coitianta ann riamh. Bhíodh Sionagóg anseo; tá iarsmalann ann anois. Mar is léir, tá an mosc féin i foirgneamh a bhíodh ina Eaglais Críostaí - ceann Preispitéireach.
Luaigh m'athair liom gurbh 'The Tenters' ainm an cheantair, agus luaigh baint a bheith aige sin leis na Úgónaigh - teifigh eile le creideamh ar leith.
Níl 'The Tenters' ag logainm, ach tá 'Bealach na gCrann Triomaithe'. Agus más fíor an píosa seo a fuair mé agus mé ag línseoireacht is iad na Úgónaigh a thóg na crainn triomaithe seo don ábhar a bhí á fhíodóireacht acu.
Agus mé ann de Domhnaigh bhí mná gorma faoi chaille feiceálach - chím ón suíomh thuas go raibh ciorcal na mná i Yoruba agus Béarla ar bun sa Mhosc.
Spéisiúil an chaoi go mbíonn tarraingt ag glúin i ndiaidh glúine de inimircigh ar na ceantair céanna sa chathair.

2010-07-05

Mosnia

Scéal seo na hiarrthóirí tearmann atá le bogadh ar an nuacht anocht.

An fíor scannal, dar liomsa áfach, ná go bhfuil duine ar bith ag fanacht cúig bliana agus níos mó le cinneadh.

Agus maidir leis an gcóras ghránna soláthar díreach, ina dtógtar uathu gach féidearthacht cinntí a dhéanamh agus iad ag fanacht ar chinneadh úd na maorlathaigh.....

Cás [eile] go mbeadh ort bheith i'd Khafka le cuir síos cuí a thabhairt.

2008-11-20

Racht faoi Inimirce

Tá Bernd ag plé ceist an iompar caoi d'inimirceach thall ag Irland Inside - bítear dhá cuir ina leith nach bhfuil sé sách séimh agus béasach fúinn!

Tá gné amháin a chuireann soir mé - aon chaint ar eachtrannaigh a bheith ag baint poist d'Éireannaigh.

In ainm Dílis Dé: chaith muide breis agus trí chéad bliain ag seoladh daoine amach ar an mbád bán - chun "poist a bhaint de dhaoine"

Nuair a d'fhág mise an ollscoil d'fhág mé ar tír. Mar a rinne 75 as 80 i mo rang innealtóireachta. Chaith mé deich mbliana i mo Ghastarbeiter sa Ghearmáin. Agus mé ann, bhí an áit breac le lucht tógála as Éirinn - iad uilig féin fhostaithe mar dhea. Bí ag caint ar phostanna a sciobadh ó dhaoine eile.

Cuireann an fimíneacht i tuairimí mar seo soir mé. Tá sé chomh holc céanna leis an dream a bhíonn ag iarraidh daoine gan teideal soiléir cónaithe anseo a chuir amach - ach atá deimhin de go bhfuil sé de cheart ar inimircigh mídhleathacha as Éirinn cuir fúthu go buan i SAM.

Sin é mo racht go n-uige seo.

2008-10-15

Bata 's bóthair

Ag teacht sna sála ar an bpíosa a scríobh mé an na mallaibh, alt ag bean ón bPolainn san Times inniu: Táid ann atá ag bagairt ar Pholannaigh bailiú leo abhaile, gur dúinne amháin an chíste laghdaithe atá le roinnt.

Meas tú an raibh ar na daoine seo aghaidh a thabhairt ar an mbád bán iad féin riamh?

2008-10-09

Níl me ciníoch, ach...

Alt san Irish Times ag David Adams: an ghéarchéim eacnamaíochta ag nochtadh frith eachtrannachas.

Bainimise leis an glúin a d'fhás aníos agus muid cinnte gurbh é an bád bán a bhí i ndán dúinn. As an ochtó duine i mo rang céime innealtóireachta, chuaigh níos mó ná seachtó ar imirce. (Níl ach thart ar ochtar san rang úd anois, ach sin scéal do lá eile).

Bhí mise ina measc. Chaith mé leath scór bliain sa Ghearmáin.

Is cuimhin liom dornán eachtraí ina mhothaigh mé frith eachtrannachas go pearsanta. Uair amháin bhíos ag taisteal ar an S-Bahn nuair a tháinig fear ólta isteach agus thosaigh ag maslú eachtrannaigh agus ag clamhsán. Chuir sé ceist ormsa faoi - ag glacadh leis nárbh eachtrannach mé - agus ní dúirt mé ach gurbh eachtrannach mé. Bhraitheas sách míshuaimhneach. Ba faoiseamh mhór dom go ndeachaigh fear Gearmánach i ngleic leis, ag cuir stuaim i gcoinne a bhaoth thuairimí. Ghlac me buíochas le mo dhuine agus mé ag imeacht liom.

Uair eile bhí mé ar thuras gnó san Oir tuaisceart, agus thosaigh duine d'fhoireann an chustaiméara ag clamhsán faoi "na heachtrannaigh". Nuair a dúirt mé gurbh eachtrannach mise, dúirt sé go bunúsach go raibh mise ceart go leor, toisc mé a bheith geal agus Iartharach.

Táim an dá rud, gan amhras, agus Gearmáinís líofa agam, rud a d'fhág nach raibh mo choimhthíos ann feiceálach. Táim buíoch as sin.

Ach mothaím an frith eachtrannachas baoth abhus, ar shlite eile. Is Gearmánach í mo bhean, agus daoine breaca mo leanaí dá réir. Agus faraor, is beag forbairt atá tagtha ar thuiscint an daoscarshlua ó bhíodh mhuintir Uí Urmholtaigh á gcuir faoi bhréag thriail ag cóip na sráide mar Naitsithe.

Tá taithí ag Gaeilgeoirí na hArdchathrach ar an ionnanú simplíoch seo - nach eol don saol Fodhlach - nó an cuid sin dé nach labhraíonn ach Béarla pé scéal é - gur Sealadaigh uilig muid.

Is mithid dúinne a thuigeann an scéal seo cur ina choinne.

Agus sin mo racht go n-uige seo.

2008-09-26

Giotaí - Blagiriseoirí agus inimiricigh.

Ag leanacht ar aghaidh ó cholún Dhónaill (pléite agam anseo)

Alt Chonn inné ar Lá

agus

Alt ag Karlin Lillington inniu: Blagadoirí ag fáil creidiúnú oifigiúl ag comhdháil de chuid Oracle.

Agus in ndiaidh m'alt inné, tuairisc san Times inniu ag Ruadhán Mac Cormaic.

2008-09-25

Cad tá ar bun ag GNIB?

Tá na scéalta faoi drochmheas agus drochíde ar eachtrannaigh ag ár dteorainn ag carnadh.


Dhá scéal ar na mallaibh - an sagart ón Nigéir a chaitheadh sa charcair agus a deanadh uirisliú air. Agus turasóir ón Ind a bhuaigh duais de chuid Fáilte Oirland - agus nár chreid na hoifigigh ar an dteorainn gurbh amhlaidh a bhí. Tagann seo sna sála ar scéal Alex Hijmans agus a phairtnéir ón Bhraisil a raibh deacrachtaí acu i nGaillimh.
Agus ag dul níos faide siar, scéal Keola Donaghy.


Tá trí rud a chuireann imní orm faoi na scéalta uilig seo

Is deacair gan smal a chiníochas a cheangail leo uilig - daoine nach duine geala iad a bhí i gceist in ngach cás.

Murach cairde sa chúirt acu, ní chloisfí faoi na scéalta seo beag ná mór. Mar sin, is cinnte go bhfuil níos mó eachtraí den tsórt seo ag tarlú.

Ach an ceist is tromchúisí faoi seo uilig ná nach léir dom go bhfuil aon chigireacht cheart ar na daoine atá freagrach as na heachtraí seo. Toisc go bhfuilid ag feidhmiú ar na teorainn, agus i mórchuid cásanna nach scaoiltear na daoine isteach in Éirinn in aon chor, is cosúil nach bhfuil aon cigireacht ag an gcóras dlí ar na himeachtaí seo.


Cinnte, baineadh an stampa "cead isteach diúltaithe" de phas an sagairt. Ach rinneadh "without prejudice" é. Sé sin le rá, níor tugadh cúis ar bith gur cuireadh an stampa ann. Ná níor tugadh cúis ar bith go baineadh an stampa as.

Ní mar sin ar cheart feidhmiú i bpoblacht faoi riail an Dlí.


Ní leor mar chúis "tuairim an oifigigh" chun bheith istigh a dhiúltú. Ba cheart fiainaise i scríbhinn a thabairt don duine i gceist ar cén bunús atá leis an dtuairim sin. Ba cheart freisin cead athchomharc "ar an spota" nó níos moille a bheith ann. Agus ba cheart an t-eolas seo ar fad a chuir ar fáil do chigireacht neamhspléach - Fear (nó Bean) Ionad na nImirceach. A fhoilseodh tuarascáil bhliantiúl ar conas mar atá an córas ag feidhmiú.
Bhí viosa bhailí, agus na conníolacha a bhain leis, coimhlíonta i gcás na ndaoine seo ar fad. Ach, is cosúil, gurbh leor ar an lá, tuairim duine aonair chun na cáipéisí seo a chuir ar neamhní.

Sin sárú dlí agus cirt. Is mithid stop a chuir leis.

2008-05-21

Cé leis tú?

De bharr cúpla alt san Irish Times inniu, agus aitheasc Des Geraghty don Oireachtas, atá i gcló i bhFeasta na míosa seo, táim ag filleadh ar cheist an fhéiniúlacht Éireannach.

Chuir Bryan Mukandi ceist san Irish Times inniu:

An cailín úd ón Nigéir, a bhfuil roinnt Gaeilge aici, agus atá ag cleachtadh rincí Gaelacha - cad atá de dhíth le go nglacfar léi mar Éireannach?


San eagrán céanna, bhí Vincent Browne ag caint faoin gcaoi ar mhúnlaigh foireann gairmiúil rugbaí aitheantas Muimhneach, nach raibh ann ar an gcaoi céanna roimhe.

Is tógán é aitheantas; bíonn sé mar chuid de féiniúlacht duine má thograíonn sé féin é; agus glactar nó ceiltear ballraíocht i ngrúpa de réir toil an ghrúpa.

Bhí Des Geraghty ag moladh "Clanna Gael" seachas "Cine Gaelach" mar coincheap a bheadh mar bhunús don náisiún Éireannach; coincheap a thugann aitheantas don iolrachas fréamhacha a bhí riamh againn mar phobal; Fir Boilg, Sliocht Mhíle, Dubhghaill, Fionnghaill, Sean Ghall, Pléimeannaigh, ...

Cuid mhaith acu níos Gaelaí ná na Gaeil.

Tá dreamanna eile ag tarraingt orainn anois, agus iad gníomhach ag múnlú an Saol Fódlach.

Agus tá na Gaeil thar sáile, a bhraitheann nasc le hÉireann, is cuma cé méid glúin ó shin a d'fhág a sinsear Éireann.

Mheabhraigh an cheist scéal dom, a chuala mé faoi Nuala Ní Dhomhnaill: Nuair a chuaigh sí go Corca Dhuibhne ar dtúis, agus í ina cailín óg, cuireadh an ghnáth cheist gaelach uirthi - an cheist úd a chuirtear chun áit duine sa sochaí a chinntiú - "Cé leis tú?"

"Is liom féin mé" an fhreagra a thug sí.

Freagra eagnaí, dar liom.

Murab ionann agus saoránacht nó cónaitheacht, arbh dé réir dlí a bronntar iad, ceist don duine féin is ea féiniúlacht.

Táim den tuairim go bhfuil gá againn le tuiscint leathan, solúbtha ar féiniúlacht. Tá a chion den Éireannachas ag dul d'aoinne a bhfuil cónaí buan orthu anseo, nó nasc acu leis an dtír seo.

2008-05-07

Súil eile anoir

Chonaic mé nasc leis an mBlag seo ag Primal.

Inimirceach Gearmánach ag caitheamh súil stuama, fuarchúiseach ar chúrsaí na hÉireann.

Tá airíonna ag Éireannaigh agus Gearmánaigh a fhágann míthuiscintí eatarthu go minic. Má fheiceann Gearmánach rud atá, dar leis, mí cheart, neosfaidh sé go borb dhuit é. Ní dual d'Éireannaigh a bheith chomh lom díreach sin. Is fearr leo corr nod bhéasach a thabhairt.

Fágann sin go bhfeictear do Éireannaigh gur dream borb, bromach iad Gearmánaigh. Feictear do na Gearmánaigh gur dream slíbhíneach, fimíneach na hÉireannaigh.

Maidir liomsa, chaith mé leath mo shaol fásta i mBeirlín, agus bheir mé corr airí Prúiseach liom.
Tuigimse don dá dhream, agus bíonn gnéithe den dá iompar i'm iomparsa.

2008-04-07

Ilchineálacht Éirinn

Rud a chonaic mé go soiléir agus mé sa Ghearmáin le déanaí ná chomh ilchineálach is atá Éireann ár linne. Thall, bhí an cuma céanna ar na daoine, an chanúint céanna á labhairt acu, na héadaí céanna orthu.

Cinnte, bhí Turcach anseo is ansiúd - ach ba bheag difear idir iad agus muintir na háite, agus iad ann anois le trí glúin.

I Legoland féin, b'iad muintir na háite an fhoireann.

Anseo, nuair a cheannaím cupán caife is Seiceach, nó duine ón Breasail, nó Seapánach a dhíolann liom é. Cúis iontais é freastalaí Éireannach a fheiscint i mbeár nó bialann. Gan trácht ar siopaí.

Is mór an t-athrú in achar an ghairid atá ann; agus cúis imní airithe, ó tharla gur deacair an oiread sin daoine nua a chomhshamhlú. Sin, agus drong d'ar muintir féin nach ndearna an Tíogar Ceilteach leas ar bith dóibh.

Tá eagla orm go bhfeicfidh muid níos mó eachtraí gránna fritheachtrannacha.

Bíonn ar mo leanaí cur suas ró mhinic le hamadáin a thugann Naitsithe orthu de bharr gur sa Ghearmáin a rugadh iad. Níor mhaith liom bheith gorm, buí ná donn - ná fiú ard, fionn agus Slavach in Éirinn inniu.

2007-09-10

Rothaí Móra an tSaoil

Nuair a chuaigh mise go Beirlín i dtús na 1990í, b'iad ceardaithe Éireannacha agus Polannacha cnámh droma an tionscal tógala ann.

Bhí imní dá réir ag muintir na Gearmáine roimh teacht na dtíortha Oirthearacha isteach san Aontas, agus maraon le gach tír seachas Éire, an Bhreatain, agus an tSualainn, chuir siad srianta i bhfeidhm.

Mar sin, is anseo atá na Polannaigh.

Ach bhíos ag faire an teilifís na Gearmáine tráthnóna Domhnaigh.

Is cosúil anois gurbh iad ceardaithe Gearmánacha atá ag tógáil tograí móra i mbailte amhail Wrocław sa Pholainn - de bhrí nach bhfuil ceardaithe Polannacha ar fáil!

2007-09-01

Éire daor, geal agus saolta?

Bhíodh mana ann roinnt blianta ó shin "Éire saor, Críostaí agus gaelach".Is cosúil go bhfuil mana eile anois ann, "Éire daor, geal agus saolta"

An Chéad Bheart:
Conor "Kebab" Lenihan, (an tAire Stáit um Imeascadh, murar mhiste leat), ag fógairt go raibh an lán-cheart ag cúl taca na nGardaí cead a cheannbheart a chaitheamh a dhiúltú do Síc. Beart ar aon dul le muiceoil a bhrú ar Ghiúdach, nó Aifreann Domhnaigh a chosc ar Chaitliceach, sé sin, iachall a chuir air bun riail dá chreideamh a shárú. Ní raibh de rogha ag an fear ach tarraingt siar.

An Dara Beart:
An Roinn Dlí agus Cirt ag cur litreacha chuig thart ar míle lánúin, arbh as an AE (seachas Éire) duine acu, agus as lasmuigh den AE don duine eile, ag bagairt an duine nárbh as an AE dóibh a dhíbirt toisc gan tréimhse a bheith caite go dleathach i dtír eile de chuid an Aontais acu agus iad pósta. Má tá an lánúin a luadh san Irish Times dé hAoine ionadaíoch ar fiú cuid bheag den dream a fuair litreacha, scannal is ea é. Polannach ise, ón Ind eisean. Bhuail siad le chéile anseo, agus phós siad anseo, agus anois tá gasúr ar an mbealach agus eisean i mbaol a dhíbeartha.

An Treas Beart:
Siad altraí Fhilipíneacha féitheoga an chóráis sláinte, cuid mór. Ach léigh mé (san Irish Catholic) go mbíonn roinnt deacrachtaí acu. Bíonn sé deacair orthu an teaghlach a thabhairt leo. Fiú má éiríonn leo, agus má fásann a gclann aníos anseo, bíonn siad ina n-eachtrannaigh neamh AE chomh fada a bhaineann sé le hOideachas tríú leibhéal; agus táillí arda le n-íoc acu dá bharr, sin, nó an dtír a fhágáil. Bíonn cásanna ann freisin nuair nach n-éiríonn le altra socrú síos in san ospidéal a d'earcaigh í ar chúis amháin nó cúis eile. Díbrítear abhaile iad gan an dara a deis a thabhairt dóibh in ospidéal eile. Is minic post mhaith tugtha suas acu sa bhaile le teacht anseo, ach bíonn an post sin imithe dar ndóigh nuair a fhilleann siad.

Tá bearta eile nach iad ann. Feictear i dtíortha eile gurbh iad an tríú glúin d'imircigh (nó, níos cirte, sliocht sleachta na n-imirceach) a éiríonn amach i gcoinne aon drochmheas nó masla a tugadh dá sean mhuintir. Tá bunchloch sochaí ár garchlann a leagan againn anois.

Ba cheart dúinn na deá prionsabail atá inár mbunreacht a chur i gcrích go stuama. Cumasc a bhí sa phobal anseo riamh, ó tháinig na Fir Bolg anoir, nó Clann Mhíle aneas. Shlog muid Breatnaigh, Lochlannaigh, Normannaigh, Pléimeannaigh, Palaitínigh agus dreamanna nach iad, agus ba shaibhre sin dá bharr.

Ach ní inniu na inné a bhí an Roinn Dlí agus Cirt1 caolaigeanta, teicniúil ina gcur chuige maidir le heachtrannaigh a chuir ó dhoras. D'ainneoin gur aithin Bunreacht 1937 an chine Giúdach mar dream a raibh cosaint le dul dóibh (rud dúshlánach in Eoraip na 1930í) chuir an Roinn Dlí agus Cirt baic ina mbealach siúd a bhí ag teitheadh ón Uileloisceadh: rud a d'fhág nach ndearna an dlínse seo fiú an méid suarach a rinne mórán gach stát eile chun daoine a thabhairt slán.

1Féach saíocht na Gaeilge. Ní ionann Dlí agus Ceart! Ba cheart sin a mheabhrú dó Brian Lenihan

2007-08-02

Bia Polainnis [sic]

Bhí mé i Tesco i dTrá Lí ar na mallaibh nuair a chonaic mé fógra do "Polish" i measc na gcistí mílse. Bhí mearbhall orm faoi snasán a bheith i measc an bhia go dtí gur thug mé faoi ndeara gur "Polainnis" an leagan Ghaeilge a bhí ar an bhfógra. Bia Polannach a bhí i gceist.

Seo nós atá ag éirí níos coitianta sna hollmhargaí abhus: tairgí on bPolainn a dhíol le himirceoirí ón dtír sin. Bhí na siopa Polannacha ag éirí fairsing, agus seo an aisfreagra ó na boic mhóra. Go deimhin, tá Polsky Sklep ar sráid Eoin sa Daingean anois fiú.

Failtím roimhe seo: tá na tairgí seo sách gar don saghas beatha a thaithin liom sa Ghearmáin agus nach bhfuil ar fáil de ghnáth abhus.



Fógra aisteach eile a chonac le deanaí (arís i Tesco, i Luimneach an iarraidh seo) ná "Preabsábh" i measc na bréagán do leanaí!