2023-12-07
Teifeach eacnamaíochta? Tic!
2021-04-20
Cumhacht an ilteangachais
2020-06-19
Americanah
2015-08-29
Völkerwanderung
Ní rachaidh an sruth seo i ndísc. Tá saibhreas na hEorpa tarraingteach; fiú agus rud beag maoine ag daoine san Aifric, chíonn siad - ar an idirlíon - farasbarr maoine abhus agus tá sé iomlán réasúnta an beagán atá acu a infheistíocht in iarracht saol níos fearr a bhaint amach, fiú mura bhfuil siad ag maireachtáil faoi scáth an bháis.
Tá a léargas leagtha amach san aiste seo ag Gearmánach a bhí ina bhreitheamh ar chásanna Tearmainn. Is gá éisteacht le léargas a leithéidí.
Níl ballaí agus cosc ach chun líon na mairbh a mhéadú, agus saibhreas lucht gáinneála freisin.
Caithfear trí ghné den fhadhb a ionsaí:
- Dul i ngleic leis na cúinsí a fhágann daoine in eagal a mbás de bharr cogaíocht
- Tacú leis na forais atá ag plé le teifigh gar dá mbaile; tá na tíortha san Meán Oirthear thart ar Siria, mar shampla, faoi ualach uafásach ag líon mór teifeach arbh ionann anois a líon agus sciar suntasach de dhaonra an aoi thíre.
- Córas meáite cothrom a aimsiú chun féachaint chuige go roinntear an t-ualach ar thíortha an Iarthar go cothrom. Mar a léiríonn alt Alex Hijmans i dTuairisc inniu, tá, mar shampla, an Ghearmáin ag glacadh duine as gach triúir teifeach a éiríonn leis an Ghearmáin a bhaint amach.
Deir an seanfhocal gurbh ag baile a thosaíonn an déirc, agus tá ciall leis sin.
Is gá mar sin dul i ngleic leis na fadhbanna, leis an méadú ar an íosaicme atá gearrtha amach ón maoin san Iarthar. Mura déantar beidh costhrúpaí á sholáthar do tuathghríosóirí a bhainfidh feidhm as géarchéim na dteifeach leis an daonlathas ina iomláine a ionsaí.
Feictear sin cheana féin, abair i Heidenau na Gearmáine: tá antoiscigh den eite dheis ag gríosadh an sciar den phobal a chaill de bharr athaontú na Gearmáine, agus is lonnú teifigh an splanc a d'adhain an raic.
Tá a leithéidí feicthe againn ar scála níos lú san tír seo, go háirithe nuair is lonnú baill den lucht siúil nó a leithéid atá i gceist.
Caithfear dul i ngleic freisin leis na fadhbanna abhus a fágann ithir fáis ag fuath.
Daonlathas folláin áitiúil an réiteach; agus cothromas i ngach gné den saol.
Ní stopfaidh sconsaí iarainn teifigh nár stop baol bás san Meán Mhuir iad; Tá a n-iarrachtaí réasúnta.
Tá na pobail ag gluaiseacht, is mithid dul i ngleic go stuama leis sin.
2011-06-08
Daonraí difriúla Duibhlinne
Agus mé ann de Domhnaigh bhí mná gorma faoi chaille feiceálach - chím ón suíomh thuas go raibh ciorcal na mná i Yoruba agus Béarla ar bun sa Mhosc.
Spéisiúil an chaoi go mbíonn tarraingt ag glúin i ndiaidh glúine de inimircigh ar na ceantair céanna sa chathair.
2010-07-05
Mosnia
An fíor scannal, dar liomsa áfach, ná go bhfuil duine ar bith ag fanacht cúig bliana agus níos mó le cinneadh.
Agus maidir leis an gcóras ghránna soláthar díreach, ina dtógtar uathu gach féidearthacht cinntí a dhéanamh agus iad ag fanacht ar chinneadh úd na maorlathaigh.....
Cás [eile] go mbeadh ort bheith i'd Khafka le cuir síos cuí a thabhairt.
2008-11-20
Racht faoi Inimirce
Tá gné amháin a chuireann soir mé - aon chaint ar eachtrannaigh a bheith ag baint poist d'Éireannaigh.
In ainm Dílis Dé: chaith muide breis agus trí chéad bliain ag seoladh daoine amach ar an mbád bán - chun "poist a bhaint de dhaoine"
Nuair a d'fhág mise an ollscoil d'fhág mé ar tír. Mar a rinne 75 as 80 i mo rang innealtóireachta. Chaith mé deich mbliana i mo Ghastarbeiter sa Ghearmáin. Agus mé ann, bhí an áit breac le lucht tógála as Éirinn - iad uilig féin fhostaithe mar dhea. Bí ag caint ar phostanna a sciobadh ó dhaoine eile.
Cuireann an fimíneacht i tuairimí mar seo soir mé. Tá sé chomh holc céanna leis an dream a bhíonn ag iarraidh daoine gan teideal soiléir cónaithe anseo a chuir amach - ach atá deimhin de go bhfuil sé de cheart ar inimircigh mídhleathacha as Éirinn cuir fúthu go buan i SAM.
Sin é mo racht go n-uige seo.
2008-10-15
Bata 's bóthair
Meas tú an raibh ar na daoine seo aghaidh a thabhairt ar an mbád bán iad féin riamh?
2008-10-09
Níl me ciníoch, ach...
Bainimise leis an glúin a d'fhás aníos agus muid cinnte gurbh é an bád bán a bhí i ndán dúinn. As an ochtó duine i mo rang céime innealtóireachta, chuaigh níos mó ná seachtó ar imirce. (Níl ach thart ar ochtar san rang úd anois, ach sin scéal do lá eile).
Bhí mise ina measc. Chaith mé leath scór bliain sa Ghearmáin.
Is cuimhin liom dornán eachtraí ina mhothaigh mé frith eachtrannachas go pearsanta. Uair amháin bhíos ag taisteal ar an S-Bahn nuair a tháinig fear ólta isteach agus thosaigh ag maslú eachtrannaigh agus ag clamhsán. Chuir sé ceist ormsa faoi - ag glacadh leis nárbh eachtrannach mé - agus ní dúirt mé ach gurbh eachtrannach mé. Bhraitheas sách míshuaimhneach. Ba faoiseamh mhór dom go ndeachaigh fear Gearmánach i ngleic leis, ag cuir stuaim i gcoinne a bhaoth thuairimí. Ghlac me buíochas le mo dhuine agus mé ag imeacht liom.
Uair eile bhí mé ar thuras gnó san Oir tuaisceart, agus thosaigh duine d'fhoireann an chustaiméara ag clamhsán faoi "na heachtrannaigh". Nuair a dúirt mé gurbh eachtrannach mise, dúirt sé go bunúsach go raibh mise ceart go leor, toisc mé a bheith geal agus Iartharach.
Táim an dá rud, gan amhras, agus Gearmáinís líofa agam, rud a d'fhág nach raibh mo choimhthíos ann feiceálach. Táim buíoch as sin.
Ach mothaím an frith eachtrannachas baoth abhus, ar shlite eile. Is Gearmánach í mo bhean, agus daoine breaca mo leanaí dá réir. Agus faraor, is beag forbairt atá tagtha ar thuiscint an daoscarshlua ó bhíodh mhuintir Uí Urmholtaigh á gcuir faoi bhréag thriail ag cóip na sráide mar Naitsithe.
Tá taithí ag Gaeilgeoirí na hArdchathrach ar an ionnanú simplíoch seo - nach eol don saol Fodhlach - nó an cuid sin dé nach labhraíonn ach Béarla pé scéal é - gur Sealadaigh uilig muid.
Is mithid dúinne a thuigeann an scéal seo cur ina choinne.
Agus sin mo racht go n-uige seo.
2008-09-26
Giotaí - Blagiriseoirí agus inimiricigh.
Alt Chonn inné ar Lá
agus
Alt ag Karlin Lillington inniu: Blagadoirí ag fáil creidiúnú oifigiúl ag comhdháil de chuid Oracle.
Agus in ndiaidh m'alt inné, tuairisc san Times inniu ag Ruadhán Mac Cormaic.
2008-09-25
Cad tá ar bun ag GNIB?
Tá na scéalta faoi drochmheas agus drochíde ar eachtrannaigh ag ár dteorainn ag carnadh.
Dhá scéal ar na mallaibh - an sagart ón Nigéir a chaitheadh sa charcair agus a deanadh uirisliú air. Agus turasóir ón Ind a bhuaigh duais de chuid Fáilte Oirland - agus nár chreid na hoifigigh ar an dteorainn gurbh amhlaidh a bhí. Tagann seo sna sála ar scéal Alex Hijmans agus a phairtnéir ón Bhraisil a raibh deacrachtaí acu i nGaillimh.
Agus ag dul níos faide siar, scéal Keola Donaghy.
Tá trí rud a chuireann imní orm faoi na scéalta uilig seo
Is deacair gan smal a chiníochas a cheangail leo uilig - daoine nach duine geala iad a bhí i gceist in ngach cás.
Murach cairde sa chúirt acu, ní chloisfí faoi na scéalta seo beag ná mór. Mar sin, is cinnte go bhfuil níos mó eachtraí den tsórt seo ag tarlú.
Ach an ceist is tromchúisí faoi seo uilig ná nach léir dom go bhfuil aon chigireacht cheart ar na daoine atá freagrach as na heachtraí seo. Toisc go bhfuilid ag feidhmiú ar na teorainn, agus i mórchuid cásanna nach scaoiltear na daoine isteach in Éirinn in aon chor, is cosúil nach bhfuil aon cigireacht ag an gcóras dlí ar na himeachtaí seo.
Cinnte, baineadh an stampa "cead isteach diúltaithe" de phas an sagairt. Ach rinneadh "without prejudice" é. Sé sin le rá, níor tugadh cúis ar bith gur cuireadh an stampa ann. Ná níor tugadh cúis ar bith go baineadh an stampa as.
Ní mar sin ar cheart feidhmiú i bpoblacht faoi riail an Dlí.
Ní leor mar chúis "tuairim an oifigigh" chun bheith istigh a dhiúltú. Ba cheart fiainaise i scríbhinn a thabairt don duine i gceist ar cén bunús atá leis an dtuairim sin. Ba cheart freisin cead athchomharc "ar an spota" nó níos moille a bheith ann. Agus ba cheart an t-eolas seo ar fad a chuir ar fáil do chigireacht neamhspléach - Fear (nó Bean) Ionad na nImirceach. A fhoilseodh tuarascáil bhliantiúl ar conas mar atá an córas ag feidhmiú.
Bhí viosa bhailí, agus na conníolacha a bhain leis, coimhlíonta i gcás na ndaoine seo ar fad. Ach, is cosúil, gurbh leor ar an lá, tuairim duine aonair chun na cáipéisí seo a chuir ar neamhní.
Sin sárú dlí agus cirt. Is mithid stop a chuir leis.
2008-05-21
Cé leis tú?
Chuir Bryan Mukandi ceist san Irish Times inniu:
An cailín úd ón Nigéir, a bhfuil roinnt Gaeilge aici, agus atá ag cleachtadh rincí Gaelacha - cad atá de dhíth le go nglacfar léi mar Éireannach?
San eagrán céanna, bhí Vincent Browne ag caint faoin gcaoi ar mhúnlaigh foireann gairmiúil rugbaí aitheantas Muimhneach, nach raibh ann ar an gcaoi céanna roimhe.
Is tógán é aitheantas; bíonn sé mar chuid de féiniúlacht duine má thograíonn sé féin é; agus glactar nó ceiltear ballraíocht i ngrúpa de réir toil an ghrúpa.
Bhí Des Geraghty ag moladh "Clanna Gael" seachas "Cine Gaelach" mar coincheap a bheadh mar bhunús don náisiún Éireannach; coincheap a thugann aitheantas don iolrachas fréamhacha a bhí riamh againn mar phobal; Fir Boilg, Sliocht Mhíle, Dubhghaill, Fionnghaill, Sean Ghall, Pléimeannaigh, ...
Cuid mhaith acu níos Gaelaí ná na Gaeil.
Tá dreamanna eile ag tarraingt orainn anois, agus iad gníomhach ag múnlú an Saol Fódlach.
Agus tá na Gaeil thar sáile, a bhraitheann nasc le hÉireann, is cuma cé méid glúin ó shin a d'fhág a sinsear Éireann.
Mheabhraigh an cheist scéal dom, a chuala mé faoi Nuala Ní Dhomhnaill: Nuair a chuaigh sí go Corca Dhuibhne ar dtúis, agus í ina cailín óg, cuireadh an ghnáth cheist gaelach uirthi - an cheist úd a chuirtear chun áit duine sa sochaí a chinntiú - "Cé leis tú?"
"Is liom féin mé" an fhreagra a thug sí.
Freagra eagnaí, dar liom.
Murab ionann agus saoránacht nó cónaitheacht, arbh dé réir dlí a bronntar iad, ceist don duine féin is ea féiniúlacht.
Táim den tuairim go bhfuil gá againn le tuiscint leathan, solúbtha ar féiniúlacht. Tá a chion den Éireannachas ag dul d'aoinne a bhfuil cónaí buan orthu anseo, nó nasc acu leis an dtír seo.
2008-05-07
Súil eile anoir
Inimirceach Gearmánach ag caitheamh súil stuama, fuarchúiseach ar chúrsaí na hÉireann.
Tá airíonna ag Éireannaigh agus Gearmánaigh a fhágann míthuiscintí eatarthu go minic. Má fheiceann Gearmánach rud atá, dar leis, mí cheart, neosfaidh sé go borb dhuit é. Ní dual d'Éireannaigh a bheith chomh lom díreach sin. Is fearr leo corr nod bhéasach a thabhairt.
Fágann sin go bhfeictear do Éireannaigh gur dream borb, bromach iad Gearmánaigh. Feictear do na Gearmánaigh gur dream slíbhíneach, fimíneach na hÉireannaigh.
Maidir liomsa, chaith mé leath mo shaol fásta i mBeirlín, agus bheir mé corr airí Prúiseach liom.
Tuigimse don dá dhream, agus bíonn gnéithe den dá iompar i'm iomparsa.
2008-04-07
Ilchineálacht Éirinn
Cinnte, bhí Turcach anseo is ansiúd - ach ba bheag difear idir iad agus muintir na háite, agus iad ann anois le trí glúin.
I Legoland féin, b'iad muintir na háite an fhoireann.
Anseo, nuair a cheannaím cupán caife is Seiceach, nó duine ón Breasail, nó Seapánach a dhíolann liom é. Cúis iontais é freastalaí Éireannach a fheiscint i mbeár nó bialann. Gan trácht ar siopaí.
Is mór an t-athrú in achar an ghairid atá ann; agus cúis imní airithe, ó tharla gur deacair an oiread sin daoine nua a chomhshamhlú. Sin, agus drong d'ar muintir féin nach ndearna an Tíogar Ceilteach leas ar bith dóibh.
Tá eagla orm go bhfeicfidh muid níos mó eachtraí gránna fritheachtrannacha.
Bíonn ar mo leanaí cur suas ró mhinic le hamadáin a thugann Naitsithe orthu de bharr gur sa Ghearmáin a rugadh iad. Níor mhaith liom bheith gorm, buí ná donn - ná fiú ard, fionn agus Slavach in Éirinn inniu.
2007-09-10
Rothaí Móra an tSaoil
Bhí imní dá réir ag muintir na Gearmáine roimh teacht na dtíortha Oirthearacha isteach san Aontas, agus maraon le gach tír seachas Éire, an Bhreatain, agus an tSualainn, chuir siad srianta i bhfeidhm.
Mar sin, is anseo atá na Polannaigh.
Ach bhíos ag faire an teilifís na Gearmáine tráthnóna Domhnaigh.
Is cosúil anois gurbh iad ceardaithe Gearmánacha atá ag tógáil tograí móra i mbailte amhail Wrocław sa Pholainn - de bhrí nach bhfuil ceardaithe Polannacha ar fáil!
2007-09-01
Éire daor, geal agus saolta?
An Chéad Bheart:
Conor "Kebab" Lenihan, (an tAire Stáit um Imeascadh, murar mhiste leat), ag fógairt go raibh an lán-cheart ag cúl taca na nGardaí cead a cheannbheart a chaitheamh a dhiúltú do Síc. Beart ar aon dul le muiceoil a bhrú ar Ghiúdach, nó Aifreann Domhnaigh a chosc ar Chaitliceach, sé sin, iachall a chuir air bun riail dá chreideamh a shárú. Ní raibh de rogha ag an fear ach tarraingt siar.
An Dara Beart:
An Roinn Dlí agus Cirt ag cur litreacha chuig thart ar míle lánúin, arbh as an AE (seachas Éire) duine acu, agus as lasmuigh den AE don duine eile, ag bagairt an duine nárbh as an AE dóibh a dhíbirt toisc gan tréimhse a bheith caite go dleathach i dtír eile de chuid an Aontais acu agus iad pósta. Má tá an lánúin a luadh san Irish Times dé hAoine ionadaíoch ar fiú cuid bheag den dream a fuair litreacha, scannal is ea é. Polannach ise, ón Ind eisean. Bhuail siad le chéile anseo, agus phós siad anseo, agus anois tá gasúr ar an mbealach agus eisean i mbaol a dhíbeartha.
An Treas Beart:
Siad altraí Fhilipíneacha féitheoga an chóráis sláinte, cuid mór. Ach léigh mé (san Irish Catholic) go mbíonn roinnt deacrachtaí acu. Bíonn sé deacair orthu an teaghlach a thabhairt leo. Fiú má éiríonn leo, agus má fásann a gclann aníos anseo, bíonn siad ina n-eachtrannaigh neamh AE chomh fada a bhaineann sé le hOideachas tríú leibhéal; agus táillí arda le n-íoc acu dá bharr, sin, nó an dtír a fhágáil. Bíonn cásanna ann freisin nuair nach n-éiríonn le altra socrú síos in san ospidéal a d'earcaigh í ar chúis amháin nó cúis eile. Díbrítear abhaile iad gan an dara a deis a thabhairt dóibh in ospidéal eile. Is minic post mhaith tugtha suas acu sa bhaile le teacht anseo, ach bíonn an post sin imithe dar ndóigh nuair a fhilleann siad.
Tá bearta eile nach iad ann. Feictear i dtíortha eile gurbh iad an tríú glúin d'imircigh (nó, níos cirte, sliocht sleachta na n-imirceach) a éiríonn amach i gcoinne aon drochmheas nó masla a tugadh dá sean mhuintir. Tá bunchloch sochaí ár garchlann a leagan againn anois.
Ba cheart dúinn na deá prionsabail atá inár mbunreacht a chur i gcrích go stuama. Cumasc a bhí sa phobal anseo riamh, ó tháinig na Fir Bolg anoir, nó Clann Mhíle aneas. Shlog muid Breatnaigh, Lochlannaigh, Normannaigh, Pléimeannaigh, Palaitínigh agus dreamanna nach iad, agus ba shaibhre sin dá bharr.
Ach ní inniu na inné a bhí an Roinn Dlí agus Cirt1 caolaigeanta, teicniúil ina gcur chuige maidir le heachtrannaigh a chuir ó dhoras. D'ainneoin gur aithin Bunreacht 1937 an chine Giúdach mar dream a raibh cosaint le dul dóibh (rud dúshlánach in Eoraip na 1930í) chuir an Roinn Dlí agus Cirt baic ina mbealach siúd a bhí ag teitheadh ón Uileloisceadh: rud a d'fhág nach ndearna an dlínse seo fiú an méid suarach a rinne mórán gach stát eile chun daoine a thabhairt slán.
1Féach saíocht na Gaeilge. Ní ionann Dlí agus Ceart! Ba cheart sin a mheabhrú dó Brian Lenihan
2007-08-02
Bia Polainnis [sic]
Seo nós atá ag éirí níos coitianta sna hollmhargaí abhus: tairgí on bPolainn a dhíol le himirceoirí ón dtír sin. Bhí na siopa Polannacha ag éirí fairsing, agus seo an aisfreagra ó na boic mhóra. Go deimhin, tá Polsky Sklep ar sráid Eoin sa Daingean anois fiú.
Failtím roimhe seo: tá na tairgí seo sách gar don saghas beatha a thaithin liom sa Ghearmáin agus nach bhfuil ar fáil de ghnáth abhus.
Fógra aisteach eile a chonac le deanaí (arís i Tesco, i Luimneach an iarraidh seo) ná "Preabsábh" i measc na bréagán do leanaí!

