Teifeach eacnamaíochta? Tic!

Teifeach eacnamaíochta? Tic!

Fireann ? Tic!

Aois mhíleata? Tic?

Gan grinnfhiosrúchán? Tic!

B’shin mise. Teite ó léithe Éireann na luatha nóchaidí.

Díreach céimnithe.

Ag tógáil poist Ghearmánaigh, ar phá níos ísle.

Ag suirí lena n-iníonacha. (Mheall mé ceann acu!)

Schwerin 1992. Seolta amach ag obair ar tram.

Mise agus innealtóir díolacháin. Ossi eisean.

Bainisteoir áitiúl ag cásamh an t-athrú saoil.

An áit á líonadh ag Ausländer!

Ausländer is ea mise, arsa mise.

B’ea. Bhí ormsa éirí um a ceathair cúpla uair chun seasamh sa scuaine.

Aufenthaltserlaubnis le hathnuachan, gach trí mhí i dtosach.

Sa scuaine liom clann clainne na Gastarbeiter a mealladh anoir sna seascaidí.

A rugadh agus a tógadh i mBeirlín. Ach ba Ausländer iad.

Agus i mbaile a muintire, ba Almans iad – Ausländer freisin.

Ar ball, cuireadh oifig ar leith ar bun. Lucht an Comhphobail (ní raibh na lár Eorpaigh ann fós)

Saoránaigh SAM, Iosrael, Cheanada. Na Ausländer maithe.

Bhí mise ceart go leor, arsa fear Schwerin fosta.

Na rudaí nach ndúirt sé ach a thuig mé:

Níorbh Fidschi mé. Ná Kanake. Ná Türke. Ná Polacke, fiú.

Bhí mé geal. Bhí mé togha.

Ón Afraic aithreacha nianna mo mhnaoi.

Mischlinge. Thall.

Abhus, caitear dúchas a máthair le mo chlann.

Mischlinge iadsan, fosta.

Fuaireas swastika as marla, ar an gcarr lá. Éasca le baint.

Ní raibh na maslaí chomh héasca céanna le baint, ó anam mo mhic.

Ní rud nua é. Thugtar poo-face ar scoil ar mo dheirfiúr uchtaithe.

Athair ón Ind aici.

You don’t get to be racist and Irish?

Táid inár measc mar sin féin.

Iadsan nach ngéilleann gur duine is ea duine.

Cuma dubh bán ná riabhach.

Cibé, mar a dúirt de Gaulle le méara a bhí buartha faoi “iadsan” ag brú isteach:

«Mon cher, vous êtes un bourgeois : l'avenir est au métissage.»

A chara, buirgéiseach tú: leis na daoine breaca an todhchaí!

Dorn san aer do na daoine breaca!

Píosa a scríobh mé do Reic tamall ó shin. Cloisim anois go raibh feidhm á bhaint ag Teachta Dála as fuighle fuatha agus amhrais lucht mioscaise an eite dheis sa Dáil. Ní maith sin. 

Reic agus roll...

Is deacair a shamhlú go bhfuil Reic ocht mbliana ar an bhfód (ar ndóigh cuir Covid corr san am atá deacair a láimhseáil). 

Bhí mé ag neart acu, ach go dtí le fíor dhéanaí bhí mé diongbháilte gur éisteoir amháin a bhí ionam. Ach nuair a ghéill faoi dheireadh fuair an frídín greim orm agus thapaigh mé an deis aréir tabhairt faoi arís.

Bhí neart daoine istigh i Club an Chonartha, agus iontas na n-iontas, go leor acu nár aithin mé! (Mhothaigh mé iontach sean ina measc, ach sin scéal eile).

Níor thug mé ainmneacha liom faraor, ach le hais Ciara féin chuaigh beirt go mór i bhfeidhm orm. Drisceoileach Bleá Cliathach a rapáil saol na cathrach go líofa as Gaeilge agus Béarla Bleá Cliathach. Agus Fitz? a chonaic mé cheana ag Reic ach a reic an uair seo as Gaeilge, dán uafásach an pótaire cathrach. Cliste. Rím neamhghnách, ach éifeachtach.

B'é Rónán Ó Snodaigh aoi speisialta na hoíche, agus neamhghnách dó siúd, is focail daoine eile a chuir sé le ceol. Asarlaíocht ar an mbodhrán agus giotár agus comhrá spreagúil idir na píosaí.

Agus fuair muid gála eile d'Annála Tulach na dTadhg ó Stiofán Ó Briain!

Bhí tuilleadh ann, agus spleodar ann. Agus pobal a thuig!

Ard oíche. 

Súil amháin

Ní cuimhin liom cár chuala mé i dtosach faoi Séamus Barra Ó Súilleabháin. Reic, is dócha agus sin b'fhéidir seacht nó ocht de bhlianta ó shin. (Imíonn an t-am, a stór, casann an domhan mór...). Rinne mé a leabhar Beatha Dhónaill Dhuibh a phlé anseo thiar i 2016. Fiú sna laethanta luatha bhí fuinneamh aisteach ina theacht i láthair. Cheannaigh mé a chéad albam Ón mBarr aníos cúpla bliain ó shin freisin. Faoi láthair tá sé ag feidhmiú mar thaibheoir faoin ainm Súil Amháin agus cúpla rian nóthálta curtha amach aige, é ag obair le hoirfidigh eile. 

Bhíodh mo toighis ceoil iontach caomhach, ceol traidisiúnta nó clasaiceach is mó a d'éist mé leis (agus éistim fós le fonn, agus le hamhráin ó lasmuigh den Anglasféar).

Ach tá oirfidigh fearacht Súil Amháin agus Imlé á athrú sin. (Braithim uaim gradam ceoil Nós a chuir ceoltóirí spéisiúla in aithne dom, mar ní bhíonn stuif nua ar an raidió sách minic. B'fhéidir go mba cheart dom éisteacht le RíRá nó Raidió na Life níos minice. Ach fiú ansin bheadh orm éisteacht le neart nach bhfuil spéis agam ann). 

Cás ar leith é Séamus Barra, áfach. Tá sé léannta, ag plé le litríocht na Gaeilge. Mura bhfuil dul amú orm rinne sé staidéar ar leith ar Maidhc File, mac Pheig Sayers. Bíonn a reacaireacht comhaimseartha ach lán de thagairtí do saíocht na Gaeil, idirthéacsúlacht ana chliste. Nó breac le logainmneacha Iarthar Dhuibhneach fite fuaite in imeartas focail. Fréamhaithe i Lios Tuathail a óige. Ach uilíoch.

Guth sainiúil, friotal fuinte, fuinneamh, rud úrnua ach le fréamhacha doimhne. Sin Cultúr. 

Níl an fhoclóir agam an ceoil a phlé, ach tugann idir ceoil agus focail fuinneamh dom. Bhí mé ag éisteacht leis ar mo thuras oibre inné agus scaip sé gan dua gruaim nádúrtha maidin Luain Deireadh Fómhair.

Gura fada buan é Séamus Barra Ó Súilleabháin agus go raibh an bhé riamh fial leis. 

Reic sa Beckett Locke

Táim i mo mhóidín de chuid Reic ó thús ama, agus nuair a chuala mé go mbeadh Tadhg Mac Dhonnagáin ina aoi speisialta, bhí fonn níos mó fós orm freastal air. Rinne mé mo bhealach dá réir Déardaoin seo caite isteach sa fásach stroighne atá tógtha le blianta beaga anuas ar na céanna thuaidh.

Bhí an ócáid le bheith in óstán béal dorais leis an ceoláras mór ag an bPointe, pé diabhal comhlacht mór a bhfuil a ainm baiste ar sin anois. Bhí an fhógraíocht san óstán discréideach go maith, ach threoraigh fáilteoir mé go dtí an seomra comhdhála ina raibh Reic mé.

<racht>Ní mór dom i dtosach mo racht faoin seomra a chuir díom! Seomra cruinnithe, gloine ar thaobh amháin ag amharc amach ar an bhfaiche ar a stadann an luas. Leabhragáin bréige ar cheann an seomra timpeall ar teilifís mór (ar theip orm cabhrú le Ciara fógra reic a chuir air, ach d'éirigh le duine d'fhoireann an óstáin). Ar na seilfeanna - adhmaid bréige agus miotail - bhí cúpla carn leabhair, agus neart carn boscaí (folmha?) cairtchlár. Dearadh... Mar bharr ar an ndonais bhí na leithris béaldorais agus sruthlú le clos go rialta. Bord mór comhdhála i lár an seomra, agus cathaoireacha ar gach taobh de. 

Is mór idir é agus broinn na filíochta sa Generator Hostel </racht>

Ar ámharaí an tsaoil, bhí na hoirfidigh ann. Tá Ciara Ní É síoraí ag cur snas ar a taibhe - ag reic dánta ní hamháin lena guth, ach le aghaidh agus colainn a threisíonn na bhfocal. Mar is iondúil, reic sí píosaí léi féin idir na míreanna eile. 

B'é an fonnadóir Pauric Ó Meara an chéad aoi. Bhí scéal spéisiúil le n-insint aige faoin dóigh a thug scoláireacht Gaeltachta deis dó titim i ngrá léi, scoláireacht ar chuir sé féin agus cúpla comrádaí isteach air ar mhaithe le héalú ó ranganna! Chan sé cúpla amhráin idir Gaeilge agus Béarla, ceann acu cumtha aige féin. 

Ava Ní Loingsigh, ball den gcomharghrúpa filíochta Ó Bhéal na mBan a d'aithris ina dhiaidh sin. Bean Corcaíoch, díreach fillte ó seal Erasmus i Strasbourg. Bhí meascán dánta fada agus gairide aici dúinn. An ceann is mó a chuaigh i bhfeidhm orm ná a hinsint fileata uirthi féin i rang a trí ag baint an chraobh de buachaillí rang a sé chun páirt Jimín a ghlacadh sa dráma scoile - caipín Daideo uirthi agus an téacs de ghlan mheabhair! Dánta gealgháireacha ach doimhneacht iontu freisin. Le cleachtadh tiocfaidh breis feabhas ar a cuid reacaireachta - scaití bhí sí ag caint ró ghasta (nó b'fhéidir go bhfuil mise ró shean) ach ba léir an pléisiúr agus sásamh a bhain sí as an reacaireacht. 

I ndiaidh briseadh gairid ghlac Tadhg Mac Dhonnagáin seilbh ar an stáitse. Taibheoir oilte ildánach é Tadhg, agus é maith in ann brí a thabhairt don seanfhocal margaíochta a d'athlua sé - Sell the sizzle, not the sausage. 

Do reic sé dornán orthaí as an leabhar Aniar agus fuaimrian ón CD leo. Le brí agus fuinneamh. Agus ansin scéilín béaloidis faoin bairneach ag cuidiú leis an Slánaitheoir - ceann de na scéalta atá leabaithe san úrscéal Madame Lazare. Agus ar ndóigh bhí an lucht féachana cuí ceart ann do Amhrán an Ghaeilgeora Mhóir. Taibhiú spleodrach taitneamhach. 

Ceathrar a ghlac páirt sa mic oscailte. 

Bhain Stiofán Ó Briain corr deoir asainn leis an dán a scríobh sé ar na mallaibh nuair a d'éag a dheartháir go tobann - Aimsir ghnáthchaite. Bhí leagan Béarla aige freisin, toisc go mbeadh a leithéid de dhíth, dar leis, ar a dheartháir! (Déanaim dearmad go minic gur sna déaga a shealbhaigh cuid mhór d'fhilí Reic an Ghaeilge agus nach teanga coiteann a muintire í!). Bhí dornán eile dánta aige dúinn, ach is an ceann seo is mó a chuaigh i bhfeidhm orm. 

Duine eile a bhí ag reacaireacht ag an gcéad reic í Aoife (a bhfuil a sloinne éalaithe uaim arís) agus mheall Ciara í le roinnt dánta a roinnt linn. Dánta gairide agus casadh iontu! Ní raibh mórán fianaise don mheirg a mhaígh sí bheith ar a cuid reacaireachta... 

Chuir Covid bac ar Oisín Mac bheith i mbun a chuid Hip Hop Gaelaí ach thug spás do bheith ag cumadh agus bhí cúpla rian atá ar na bacáin aige dúinn. Filíocht freacnairceach fíochmhar. 

Mheall Ciara Colm Mac Gearailt chun cúpla dán a rá freisin. Dán as Béarla faoi Faiche an Choláiste - achainí é thabhairt ar lámh i gceart do cosmhuintir (!) na cathrach. Dán i nGaeilge a scríobhadh do Other Voices ach a fuair a phremiere ag Reic. Tearmann - cad atá ann agus cá bhfuil fáil air? 

Tá reic ina thearmann domsa - fiú más i dtimpeallacht nach maith liom a bhíonn an reacaireacht ag tarlú! 

Ag tnúth leis an gcéad ócáid eile. Beidh Reic ag dul go Luimneach go luath - caolseans go mbeidh mé féin ann, ach má bhíonn an deis agaibh, tapaígí é! 

Focalfhéile Feirsteach

Chonaic mé ar Twitter i rith na seachtaine go raibh Féile Focal beartaithe ag an gCultúrlann i mBéal Feirste chun feistiú jukebox filíochta ó Quotidian a chomóradh. Saothair le scór file Gaeilge, léite acu féin maille aistriúchán go Béarla atá le clos ón jukebox - agus freisin ó Soundcloud. Bhí máithreacha iomadúla ag an dtogra. Sí Celia de Fréine a rinne na filí a roghnú - Maria McManus ceann de na príomhfórsaí laistiar den dtogra níos leithne agus a choinnigh súil ar lucht na teicneolaíochta! Bhí baint i measc daoine eile ag Myra Zepf freisin. 

Trí imeacht ar fad a bhí i gceist leis an bhféile, ceardlann filíochta le Seán Ó Muireagáin um a haon déag, agallamh poiblí ar Máire Dinny Wren agus Celia de Fréine ag Máire Zepf um a haon, agus Reic um a trí. Bhí fhios agam go mbeadh sé indéanta bheith ann don dá ócáid deireadh sin ar iompar phoiblí - agus tá an spéis agam san triúr ban a bheadh ag caint sa mhullach ar mo spéis ó thús i Reic. (Deacair a chreidiúint go bhfuil Reic ar bun ó 2015!).

D'éirigh mé go moch dá réir chun an dá thuras bus aneas a dhéanamh. Agus bhí mé sa Chultúrlann in am mhaith chun bricfeasta Gaelach ó Bia Belfast a chaitheamh mar scroid eadra. (Taobh le McDonalds a bhí mé don gcéadphroinn toisc nach raibh caife ar bith le dealramh oscailte ag barr Sráid Uí Chonaill, críochfort aircoach. Fásach uirbeach ait an chuid sin den gcathair ainneoin Óstán an Gresham. Casinos agus siopaí bheaga...).

Faraor bhí an Covid bréan tar éis Máire Zepf a bhuaileadh arís (biseach luath uirthi). Ach tá sean taithí ag Caoimhe Ní Chathail ag mealladh cainte as daoine agus ghluais an comhrá go nádúrtha idir an triúr.

Bealaí éagsúla chun na scríbhneoireachta a ghlac Máire Dinny Wren agus Celia de Fréine. 

As Gaoth Dobhair í Máire Dinny Wren agus tógadh le gaois na Gaeltachta í. Ach fearacht go leor eile b'éigin di Londain a thabhairt uirthi féin ar mhaithe le hobair. Agus í ansin bhí baint aici le grúpa scríbhneoireachta Béarla, cé nár fhoilsigh sí tada. Tar éis di filleadh ar Ghaoth Dobhair bhí baint aici le ciorcal scríbhneoirí Gaeilge, a raibh Eoghan Mac Giolla Bhríde mar éascaitheoir leo agus foilsíodh scéal léi sa chnuasach Go dtí an lá bán a d'eascair as a cuid oibre. Le blianta beaga anuas bhí cúram a máthair ar Máire, rud nár fhág mórán deis aici bheith ag scríobh. D'fhorbair sí nósanna oibre a d'fheil dá cúraimí agus tá leabhar gearrscéalta Go mbeinnse choíche saor foilsithe ag Éabhlóid agus cnuasach filíochta Ó Bhile go Bile  le Coiscéim. Luaigh Máire Dinny an spreagadh a fuair sí ó pháirt a ghlacadh i comórtais, idir an ardú croí as iad a bhuachaint agus aiseolas ó mholtóirí. 

Tá filíocht agus scéalta Máire Dinny fáiscthe as saol agus dúlra Ghaoth Dobhair agus a cuimhní agus taithí. Léigh sí dhá dhán - ceann ag comóradh abhann An Chláidigh ach ag meabhrú dúinn freisin go bhfuil dualgas orainn ár gcuid a dhéanamh chun na haibhneacha agus an dúlra a chaomhnú. Agus dán faoi a máthair agus a Móraí ag cniotáil chun geansaithe a chur ar fáil do lucht rachmais. 

Anois agus a máthair, suaimhneas síoraí di, ar shlí na fírinne beidh ar Máire nósanna nua oibre a fhorbairt. Go raibh an bé flaithiúil léi! 

Cé gur rugadh Celia de Fréine i mBaile Nua na hArda, is i mBaile Átha Cliath a tógadh í. Ach chaith sí samhraí i measc a ngaolta i nDomhnach Daoi. Ní le Gaeilge a tógadh í, agus is ina cuid déaga a d'fhoghlaim sí Gaeilge mar theanga bheo seachas ábhar scoile. Is tríd an drámaíocht a thosaigh Celia ar bhóthar na scríbhneoireachta. Ag cóiriú scripteanna i dtosach, ansin ag scríobh drámaí. (Ní dóigh liom go bhfaca mé dráma léi ar stáitse, ach tá roinnt a léigh mé pléite anseo). Nuair a thosaigh sí ag múineadh thosaigh sí ag scríobh filíochta, ceal am plé le rudaí níos faide. Tá a céad cnuasach Faoi chabáistí agus ríonacha go mór faoi anáil téatar na háiféise agus osréalach dá réir. Lean a cnuasach faoi scannal Hepatitis C - Fiacha Fola. Seo an chéad cnuasach léi a léigh mé. Tuairisc phearsanta cumhachtach. 

Luaigh Celia gur chun rudaí a chur ar an dtaifead a scríobhann sí. Scríobh sí dráma i dtosach faoi Laoise Gabhánach Ní Dhufaigh, a cuireadh ar an ardán i 2016. (Bhí sé i gceist agam freastal ach bhuail fliú mé). De bharr nach bhfaca ach cúpla céad duine an dráma bheartaigh sí taifead níos buaine a thabhairt don scéal agus scríobh leabhar bunaithe ar a cuid taighde. Tá dhá saothair eile próis scríofa aici, an coirscéal Cur i gCéill agus an úrscéal tuairimíochta An Dara Rogha. 

Luaigh Celia freisin tábhacht sparánachtaí agus cónaitheachtaí - as sin agus rudaí a chonaic nó a léigh sí lena linn a d'eascair roinnt ciogal filíochta, mar atá mar shampla, i Cur amach seo dom, nó An Bhean uasal agus an aonadharcach (pléite anseo). Agus is as turas go Páras a d'eascair I bhfreagairt ar Rilke. 

Bhí Máire agus Celia ar aon fhocal go bhfuil dúshlán fós roimh scríbhneoireacht ag mná. Luaigh Celia go háirithe an fhadhb go stáitsítear drámaí le mná ar mhaithe leis an mbearna a líonadh ach gan na drámaí a bheith forbartha i gceart - rud atá ina bhac ar forbairt an scríbhneora. 

Lón machnaimh go leor. 

Chuir Ciara Ní É reic i láthair ansin um a trí. Mar is iondúil bhí píosaí dá cuid féin aici idir na reacairí eile. Míbhuntáiste de bheith ag freastal ar Reic go minic ná go raibh neart acu cloiste agam. Is cuma áfach, mar tá an cuir i láthair ann féin mealltach agus tugann úire don reacaireacht atá feicthe agam beo nó ar fhíseán cheana. 

B'iad Maoilíosa Nic Éadaoin an chéad aoi ar stáitse. Chuala mé iad an chéad uair ag an ócáid a reáchtáil Réaltán Ní Leannáin do Lá Idirnáisiúnta na mBan - i 2017 measaim. An uair úd bhí siad ag tógáil coiscéimeanna beaga i dtreo na Gaeilge. Chonaic cúpla bliain ina dhiaidh sin iad ag Reic le linn Éigse na Tríonóide, agus bhí forbairt tagtha ar a gcumas. Is léir go bhfuil an dua caite acu leis an bhfoghlaim agus iad in ann labhairt ar mothúcháin agus taithí sa chóras éadóchais le faobhar agus le fonn i ceachtar teanga. 

Lean Sinéad Ní Thumáin, buaiteoir Slam Liú Lúnasa iad, tar éis mír le Ciara. Bhí roinnt dánta macarónacha aici, ina measc ceann faoi cairde agus gaolta a rinne ise di. 

Seal Sheáin Uí Mhuireagáin a bhí ansin ann, agus i measc a chuid reacaireachta siúd bhí píosa faoi glanadh amach an tí tar éis dá athair dul ar shlí na fírinne. 

Bhí a dán cumhachtach faoina máthair reicthe ag Ciara roimhe sin. 

Bhuail mé le Ciara ag an pop up Déardaoin agus bhí luaite aici go raibh sí gann ar aíonna de bharr covid. Dúirt mé, dá mbeadh sí i sáinn, go mbeinn sásta cúpla blúire a rá. Ina measc bhí roinnt píosaí gairide a scríobh mé tráth ar éag mo mháthair féin i 2018.

Chur Ciara clabhsúr leis an ócáid le Ramhar, gránna, an iomarca smidiú, is lán di féin... 

Ócáid thar a bheith taitneamhach. Bhí deis agam pionta a ól i bhfochair Ciara agus John Boy roimh aghaidh a thabhairt ar na busanna abhaile.... 

Slán go fóill, Béal Feirste. 

Draíocht na reacaireachta

Eoin McEvoy, dalta an draoi!

 Ó thús na paindéime is ar éigin gur fhreastal mé ar ócáid litríochta ar bith, seachas ar líne, agus deanta na fírinne táim cineál bailithe de faire ar fís gan nasc leis an lucht éisteachta eile. Ní bhíonn an fuinneamh céanna ann. Agus ní bhíonn an fhuaim - ceol an ghutha daonna - mar an gcéanna ó challairí ríomhaire nó teilefíse - níl an tumadh ann.

Ach is duine faiteach seachtanach mé, agus tá drogall orm bogadh amach i measc na ndaoine agus a gcuid frídíní! Go háirithe agus mé spléach ar iompar phoiblí chun mé a thabhairt go lár na cathrach.

Bhí súil agam síniú Dairena Ní Chinnéide a fháil ar Tairseach; mar sin bhí mé spreagtha chun freastal ar REIC le linn IMRAM. Ach ansin fógraíodh nach mbeadh ar a cumas bheith ann...

Bhí mé idir dhá chomhairle. Murach gur luaigh Eoin McEvoy ar Twitter - a raibh fhios agam é bheith ag obair ar thraschruthú ar dhán de chuid Goethe - go mbeadh aisteoireacht i gceist lena thaibhe seisean, gach seans go mbeinn fanta sa bhaile. Táim buíoch dó!

Súil amháin... 

Bhí mé i measc an slua i McGrattans i lár Bhaile Átha Cliath aréir chun torthaí na héigse a chlos. Táim i mo mhóidín de chuid REIC ón tús, agus is beag ócáid eagraithe ag Ciara Ní É faoin ainm sin agus a bhí i mBaile Átha Cliath nár éirigh liom freastal air, agus a bhfuair mé fuinneamh as.

Ócáid ilteangach, iltaibheach a bhíonn ann - agus is minic go reiceann Ciara dánta dá cuid féin chun creatlach a thabhairt don oíche - mar a rinne aréir freisin. Tá roinnt mhaith de na dánta cloiste agus feicthe i bhfoirm físéan cheana agam - tá cnuasach iontach ar a cainéal youtube agus in áiteanna eile. Ach bhí dán nua aici, cuid de thogra ó Fhine Gall Burning Tide, ag plé le heachtra inár dódh tithe Garda Cósta le linn cogadh na saoirse. Dán spéisiúil ó dhearcadh bean de chuid na háite, pósta ar fear den nGarda Cósta, arbh éigin di é leanacht go Sasana. (Macallaí de dhán Doireann Ní Ghríofa  domsa)

B'é Eoin féin an chéad aoi a reic. An chéad píosa a bhí aige, agus é féisithe i róbaí dorcha, ná a leagan trascruthaithe de Der Zauberlehrling le Goethe - dalta an draoi, a shíleann an scuab a chuir ag obair dó ach nach bhfuil an briocht aige stop a chuir leis! Thug Eoin leis ceol an dáin go paiteanta, agus táim ag súil go mór le físdán amach anseo! Bhí dornán dánta dá chuid féin aige - agus chan sé ceann acu, faoi bhás náireach Savita Halappanavar. (Ní aontaím le hEoin faoin tátal nó an réiteach ar an gcás seo, ach is cinnte gur gá dúinn bheith airdeallach fós ar míthapa leigheas dá léithéid agus na cúiseanna leo). Tá guth binn ag Eoin a d'oir don sollúnacht cuí. Taispeántas láidir, agus é ag dul i dtaithí ar an ardán - agus bíonn saoirse agus fuinneamh sa bhreis aige ina fhíseáin! 

B'i an aisteoir agus file Eva O'Connor a lean Eoin ar an ardán - duine atá feicthe agam cheana ag REIC agus go bhfuil teacht i láthair iontach láidir aici. Dán fada aici faoi chaidreamh grá idir imircigh, nach raibh buaine i ndán dó mar go raibh seisean i ngreim ag thúthan an dúchais, agus ise i ngreim ag an gá éalú ó chúinge agus ceangail an bhaile. Léargas iontach ar na cinéalacha éagsúla imirce a bhíonn ag Éireannaigh i Sasana; cuid acu a móthaíonn fairsinge agus saoirse cuid eile nach bhfeiceann ach an chúing eacnamaíochta agus ar fada leo filleadh abhaile. Bhí go leor ar fhéad mé ionnanú leis mar imirceoir fillte mé féin (ach nach raibh mise san Anglasféar!). Go leor gean agus greann san insint. Fuinneamh den scoth sa chuir i láthair (agus fuair sí away le magadh ceanúil ar Chiarraígh ainneoin ar a laghad beirt acu sa lucht féachana...)

Tar éis briseadh gairid agus dán eile ó Ciara tháinig Marcus Mac Conghail agus a mhac ar an ardán. Mar chúiteamh, chuir sé tús lena mhír trí dán de chuid Dairena Ní Chinnéide a léamh, ón leabhar Bleachtaire na Seirce - dán faoi scairbhín na gcuach. 

Ansin, le tionlacan dord ó Naoise agus cleasa ríomhaireachta chan agus reic sé rogha dánta ón leabhar is déanaí aige - Spásas - nó le bheith cruinn taibhithe fáiscthe as na dánta ann. Tháinig tocht ar féin agus é ag cuir an dán Tuaim inár láthair - dán concréiteach i bhfoirm croise sa leabhar, gan ann ach ainmneacha cnámha ... síos go dtí an nath cumhachtach deiridh súile an phobail. 

Is deacair cuir síos cruinn a thabhairt ar chumhacht ghutha Mharcuis agus é ag reic a dhánta, cantaireacht domhain idir caint agus amhráin, ag macallú fiú nuair nach bhfuil an macalla treisithe ag cleasa leictreonacha - cleasa agus ceol dord a fheileann go breá do na físeanna focail a chuir se inár láthair. 

De bhrí go raibh an ceol i dtreis san dara leath, thug Ciara dúinn a dán leis an tionlacan ceoil a chuir Captain A leis - A Love Poem By The Leaving 

Seal Súil Amháin a bhí ann ansin, togra Séamus Barra agus Rob Mulhern. Léigh Séamus Barra Sráid Éigse,  agus ansin thosaigh an ceoil - ach faraor b'éigean domsa sleamhnú liom ar thóir bus agus Incantation of Féile​-​Flow Funk  faoi lán seoil.

Bhí ard oíche agam, ba dheas deis a bheith agam ní hamháin éisteacht agus blaiseadh den fhilíocht, ach é dhéanamh i gcomhluadar, agus corr dreas cainte a dhéanamh freisin. Tá fuinneamh ar leith le fáil as an éigse a bhlaistear i gcomhluadar. Gura fada buan iad REIC, IMRAM agus na filí!

Reic ag Féile Litríochta Idirnáisiúnta Átha Cliath

Táimid éirithe cleachtaithe anois ar léamha filíochta ar líne, cé go bhfuil go leor in easnamh - go háirithe an comhluadar.

Bhí ócáid ag REIC mar chuid de Féile Idirnáisiúnta Litríochta Átha Cliath inné - ag am sách ait, ní mór dom a rá - 18:00.

Rinne Ciara Ní É na taibheoirí a chuir i láthair, ag reic cuid dá dánta féin sna headarlúid. Bhí na taispeántais réamhthaifeadta ach snasta go maith mar sin féin.

Roxanna Nic Liam, Tadhg Ó Grifín, Celia de Fréine ⁊ Sorcha Fox a bhí i gceist.

Thug Roxanna léargas ar an Ghaeilge uirbeach athfoghlamtha - blas na cathrach ach foclóir dúchasach fuinte. Macarónach, meabhrach, meanmnach. Tá súil agam go nglacann sí an deis leathnú amach ina bhfilíocht Ghaeilge /macarónach chun téamaí seachas an teanga agus a gaol léi a chíoradh! Tá fuinneamh agus tinfeadh aici.

Tá guth shaibhir ag Tadhg Ó Grifín agus cumas iontach ceoil binn a mhealladh as an méarchlár leictreonach. Admhaím go raibh mé ag éisteacht níos mó leis an fhuaim ná na focail agus mar sin ní thig liom breith a thabhairt orthu!

Dánta paindéime a bhí ag Celia de Fréine dúinn, agus samhail iontach aici don aois agus óige i ndán faoi dul amach arís tar éis clutharú - gach ré dá saol luaite le coisbheart cuí. A leaganacha san dá theanga a léigh sí, taifead ar an ré dearóil seo ina bhfuil cúiseanna dóchas fós ann.

Sorcha Fox a chuir críoch leis an ócáid. Trí dhán a bhí aici, ach an ceann a bhfuil seilbh glactha aige ar mo shamhlaíocht ná a hathinsint bhríomhar láidir ar scéal Medusa, díbeartha ag Athena tar éis dó Poseidon í a éigniú - íospartach eile ag iompar ualach ainghníomhartha lucht cumhachta, damnaithe ag an bpobal, a clú agus a cuma curtha as a riocht ag béadán agus bladar.

Ócáid taitneamhach spreagúil go leor ach is fada liom bheith in aon seomra le lucht éigse, i gcomhluadar éisteoirí eile, ag cuir agus ag cúiteamh. Ní hionann in aon chor an taithí suite ar tolg sa bhaile agus scáileán idir tú agus an file, agus gan nasc in aon chor le daoine eile. 

Mise agus Filíocht

Níl sé chomh fada sin ó shin gur scríobh mé anseo gur beag filíocht a léim. Tá rudaí athraithe ó shin. Bhí mé ag smaoineamh cén fáth. Is dóigh liom go mbaineann sé le mé a bheith tar éis i bhfad níos mó filíochta a chlos - ó bheith ag freastal ar ócáidí liteartha, IMRAM go háirithe agus gan amhras REIC. Ealaíon don gcluas is ea filíocht, diomaite den beagán filíocht coincréiteach.

Agus cé nach reacaire nó taibheoir gach file, go hiondúil bíonn beocht ar leith san dán a léann file os ard.

Tá réimse mór filí cloiste agam le blianta beaga anuas - agus anois agus mé ag léamh a gcuid filíochta, go hiondúil cloisim glór an file le mo chluas inmheánach.

Tá físdánta ina cuid tábhachtach san athrú toighis seo.

Fós féin, is prós mo rogha scíthleithoreachta - ach is iomaí imleabhar caol filíochta atá faighte ón leabharlann agam nó ceannaithe fiú. Bíonn CDanna den file ag reacaireacht le cuid acu - is móide mo shásamh sin.

Físdánta

Reáchtáil Reic comórtas filíochta ar líne aréir agus bhí mé ag faire ar le fonn. Tá Reic, a bhunaigh Ciara Ní É cúig bliana ó shin, ag dul ó neart go neart. Braithim uaim na hócáidí taibhfhilíochta fuinniúla i leithéid an Generator nó Club an Chonartha. Tá súil agam go bhfillfidh a leithéid.

Ach tá rudaí spéisiúla ag tarlú le tamall de bharr trealamh taifeadta agus uirlisí eagarthóireachta a bheith ag éirí níos uile láthraí. 

Bhí comórtas Slam Fhilíochta Liú Lúnasa agus an Cúirt Filíochta san Oireachtas ag brath ar míreanna taifeadta i mbliana freisin. 

Rinne roinnt daoine léamh sách traidisiúnta i gcomhar ceamara. 

Ach tá go leor eile atá ag baint feidhm éifeachtach as na féidearthachtaí nua, ag reic a gcuid filíochta go hilmheánach, ag cruthú scannáin áille.

Ceann ar leith le Eoin McEvoy a bhí i measc na dánta a bhain duais aréir. 

Bhí ceann iontach ag Jill McMahon do Féile Liú Lúnasa agus é ar fáil ar Facebook - Riarachán. 

Roimhe sin fuair Ciara Ní É Coimisiún ó Ionad na Scríbhneoirí agus rinne sraith snasta dánta a thaifid le réimse daoine, sa mhullach ar an corpas atá taifeadta aici féin agus atá ag fás. 

Tá roinnt taifead taibhsiúla déanta ag Nós freisin. 

Tá líon na ndaoine ag dul don obair spreagúil seo ag dul i méid agus i gcumas - agus cé gur áil atá á dhéanamh den éigean faoi láthair táim ag ceapadh go mbeadh an earnáil nua seo linn ar feadh i bhfad. 

Tá súil agam go bhfuil dream éigin ag smaoineamh ar cartlannú a dhéanamh - níl comhad dhigiteacha buan ná fadmharanthach. Beidh gá le hataifead agus caomhnú. 

Mná Dána

Bhí seachtain na Breataine Bige ag siúl i mBaile Átha Cliath thart ar tús mí Márta, agus taispeántas ar bun san CHQ ar na céanna. I gcruinneog de chuid an taispeántais sin ar an 9ú Márta bhí ócáid filíochta ag comóradh Lá Idirnáisúnta na mban. Triúr banfhile Éireannach, triúr Breatnach, tugtha le chéile ag Y Stamp – meitheal filíochta Breatnach, agus Reic na hÉireann.

Bhí mé ann, duine den beagán fear a bhí i láthair, ag ócáid a bhí ag ceiliúradh na mBan. Sin ráite, thug Llio Maddocks, an chéad file Breatnach a reic, suntas dó gur ag scríobh faoi thionchar na bhfear a bhí sí ainneoin go raibh fúithi dánta feimineach a scríobh. Ceal Breatnaise, is taobh le ceol a gutha a bhí mé seachas do mír amháin den chiogal "Nithe a deir Stócaigh Liom" ar chuir a comhghleacaí Taylor Edmonds Béarla air – sin agus an achoimre gairid a thug sí féin ar ábhar a dánta. Ba tréan a ceol áfach.

Thug Dairena Ní Chinnéide a rogha dánta féin dúinn san dá chanúint a bhfuil smacht ag a teanga gabhlach orthu! Searc mná, idir máthair, leannán agus bé: mealltach nó maíteach. Cíoradh ar an dúchas – ag iarraidh doimhneacht fréamhacha an fhocail a cheapadh i mBéarla.  Líonadh an phuball de chumhacht a héigse.

Ceol dáiríre a bhí ag Siân Miriam – le agus gan tionlacan lirchruit. (Lyre harp – theip orm aistriú a aimsiú). Amhrán ceana dá máthair. Dúlra Ynys Môn. Screamh agus doimhneacht a sráidbhaile dúchais. Ní raibh mé ar adhastar ag brí na bhfocail – ach bhlais mé go doimhin den gceol.

Is léir go bhfuil Sionainn Ní Ghreácháin tar éis a cuid féin a dhéanamh den nGaeilge atá foghlamtha aici ón meánscoil agus Ollscoil. Agus tá guth agus teacht i láthair aici a lig di an phuball a chrith le ceol a héigse,  searc, féiniúlacht, neart, neamhspleáchas.

As Caerdydd do Taylor Edmonds ach tá rútaí aici san Bhreatain agus sa Chairb. As Béarla a reic sí, dánta aduaine faoi máthair i ngleic le tréigean, bandia na Sabhrainne ag cosaint na mban agus ag baint díoltas as easurraim agus foréigean; nó caidreamh bia le seanathair ón Chairb ar fhág an saol a sháith coilm air agus rúin gan insint. Dhíol Llio Maddocks an cóir léi tríd Breatnais a chuir ar an dán sin, Patois.

Bunaitheoir Reic, Ciara Ní É – an Phenomenal Women í féin - a chuir clabhsúr leis an ócáid.  Bhí a mháthair i láthair, agus chomh maith leis an dán idirtheangach a scríobh sí do Cumann Peil na mBan reic sí péire dán seirce dá máthair, ceann i ngach teanga. Bhí an aer trom le mothúcháin, agus bhain fírinne na dánta deora asam – an ghrá laistiar den streachailt idir máthair agus iníon; an muinín a fhágann amhlaidh é.

Ba chineál faoiseamh é go bhfuil an dán a spreag ridire anaithnid méarchlár – Ramhar, Gránna, Iomarca smidiú, béalscaoilte agus lán di féin, chomh greannmhar céanna as Béarla agus atá as Gaeilge agus gur chuir sí an chruinneog ag canadh an curfá léi!

Ard oíche éigse agus léiriú ar bhláthú ginias na mbain ar dhá thaobh Muir Meann, sna teangacha ársa a fáisceadh as an ithir agus san teanga eile úd a ligeann dúinn caint le chéile agus léargas éigin a thabhairt ar anamacha a chéile.

Go gcoinní an Bé na mná éigse seo ághmhar, dána, cuí-smidithe, béalscaoilte ag dáileadh orainn féin!

Stiofán Ó Briain

Tá Stiofán Ó Briain ag glacadh páirte i Reic ó thús ach níl mórán ráite agam faoin méid a reiceann sé, mar go mothaím gur seánra eile seachas an taibhfhilíocht is láidre ag reic atá á chleachtadh aige.

Chuala mé, agus é ag caint le mná Beo ar Éigean ó chlub an chonartha, gur Gaeilgeoir de thaisme é. Nár éirigh leis na pointí a fháil do leigheas agus gur chuaigh sé le Gaeilge in ionad.

Feictear dom ní hamháin gur thum sé é féin inti ach go bhfuil idir teanga agus seanchas ina dhlúth agus inneach anois ann.

Focalbhách mo dhála féin é Stiofán agus baineann sé feidhm as foclóir shaibhir ina chuid scríbhneoireachta (rud atá ina chonstaic uaireanta do lucht éisteachta reic, mothaím).

Reic sé dán ag baint casadh as Oidhe Chloinne Tuireann - ag athshamhlú eachtra Bhriain ag goid ó Oileán faoi thoinn na mBan.

Ach is é an mórshaothair atá ar na bacáin faoi láthair aige ná ag scríobh seanchas samhlaithe áit samhlaithe ar a dtugann sé Tulach an dá Thadhg. Ní cuimhin liom anois cén clár ar chuala mé é ag leagan amach an scéal. Áit samhlaithe ina bhfuil gá thraidisiún i ngleic ann, Tadhg Easpaig Naofa agus Tadhg págánach File.

Ag an reic is déanaí d'aithris sé ceann dá scéalta - fear daonna tite i ngrá le bean den slua sí, atá faoi gheasa. Mar a sháraíonn sé na geasa le cabhair spideoige.

Na comharthaí sóirt scéalaíochta go paiteanta ann - ruthaig, carn aidiachtaí, athrá, meafair.

An t-amhras a bheadh orm go bhfuil an saibhreas Ghaeilge agus na móitífeanna ina chonstaic don gnáthphobal Gaeilge uirbeach a bhíonn ag reic. Ach b'fhéidir gurb é sin an chúis gur fiú tabhairt faoi? N'fheadar....

Reic

Bhí mé i bpluais na cúise i bhfad ró luath Dé hAoine do Reic. Nós neamhghaelach amach is amach ach sé an chaoi go raibh mé ag teacht ón obair.

Diaidh ar ndiaidh líon an t-íoslach agus chuir Ciara tús le himeachtaí. Mar is iondúil bhí meascán ábhair agus caighdeáin ann, agus níl fúm léirmheas a thabhairt ar ghach thaibhe.

Bhí roinnt a chuaigh i bhfeidhm orm seachas a chéile.

Triúr ban go háirithe. Tá Ciara síoraí ag cuir lena répertoire spreagúil. Leagan nua aici dúinn de "Roghnaigh Saol", ceol cúlra agus tinfeadh ó Trainspotting. Sciolladh géar greannmhar ar fimíneacht i leith na mBan. Fimíneacht ó fhir, agus ó mhná...

Fear baoth ar líne a spreag an píosa fíorghreannmhar "Ramhar, gránna, iomarca smidiú, lán di féin". Bhí an curfá á chanadh léi sara bhfad ag a raibh ann.

Jill mac Mahon ag léiriú cás na mban atá cúngaithe ag éilimh an sochaí a bhíonn go hiondúil ag teacht salach ar a chéile - a fhágann bean ina riarthóir ar a colainn seachas ina príomhfheidhmeannach.

Elizabeth McGeown a tháinig aduaidh ó Bhéal Feirste agus a thug crobhaing dúinn - dánta ar dán na mban i saol an cheoil i measc cumann cuiditheach na bhfear a sainíonn tallann na mban. Dán ar uafás Thuama. Dán fhada faoi uaigneas agus fearg an té a déantar tromaíocht orthu ar scoil agus tearmann na samhlaíochta. (Mar duine a tháinig tríd tromaíocht mé féin, ainneoin é bheith i bhfad níos séimhe, chuaigh seo i bhfeidhm orm go háirithe).

Triúr fear.

Barry (Currivan ?). Canúint Béarla Duibhlinne. A dúirt faoi féin gur cúigiú colúnaí na Gaeilge é, ag briseadh an Bhéarla. Dán iontach aige faoi Supervalue Sanjay agus na hinimircigh eile atá níos Éireannaí ná na hÉireannaigh ina gcaint. Ina measc an créatúr ar mian leis bheith ina gheabaire ach atá Irish-Afro seachas Afro-irish... Reic sé dán as Gaeilge freisin - léiriú glé ar streachailt éigse Éireannach le teanga. A ghléas oibre.

Iarraidh ar Aindriú Mac an Rí an léann clasaiceach a mhúineadh do dhaltaí. Ó tharla gan é bheith eolach faoi b'éigean dó é féin a thumadh i miotais na Gréige is na Róimhe. B'fhiú é.

As scéal Echo, Narcissus agus Pan d'fháisc sé dán iontach comhaimseartha ach fréamhaithe sa mhiotas. Beanorgain. Tuismitheoirí faoi dobróin. Amharc deireadh TCI. Nach truamhéalach go bhfuil scéalta mar seo á insint leis na mílte bliain?

Colm Mac Gearailt a chuir clabhsúir leis an oíche. Reic sé an dán Deor-aíocht a bhuaigh Slam Liú Lúnasa dó. Dán faoi tréigean - leannáin nó tíre, nó an dá rud. Agus dán a thobchum sé ar an mbóthar ó thuaidh faoin críochdheighilt agus bagairt na Breatimeachta. Dán ag pléascadh le fearg cóir.

Taibhfhile ar leith Colm. Ní le focail agus guth amháin a reiceann sé. Bíonn gach orlach dá cholainn san reacaireacht - a aghaidh go háirithe. Riastradh.

Is iontach an ócáid Reic. Mar ionad thaithin broinn na filíochta i mbrú an generator níos fearr liom - ach tá a bhuanna féin ag Club an Chonartha.

Táim fíor bhuíoch gur thionscan Ciara an togra seo. Bail ón mBé ar reic agus ar thograí eile Chiara. Is saibhride mo shaol an éigse.

Ciara Ní É

Tá Ciara Ní É ag dul go Philadelphia. Bhí, dá bhrí sin, an Reic deireadh go ceann tamaill san Generator anocht.

Táim ag freastal go rialta ar reic ó bhunaigh Ciara dhá bhliain ó shin é, le oíche spleodrach in Áras na Scríbhneoirí.

Tugann an ócáid ardán d'fhilíocht taibhe, agus is iomaí taibhe fuinniúil atá feicthe ag an lucht féachana ann.

Mar sin féin, is í Ciara í féin ceann de na guthanna is suntasaí atá tagtha chun cinn ann.

Reiceann sí filíocht fuinniúil lena colainn iomlán. Is minic an lucht éisteachta ag gáirí ach tá an dáiríreacht laistiar den ngreann. Réabann sé an saol seascair le dánta láidre faoi thaithí mná óige. Reic sí dán cumhachtach anocht faoina cíocha agus an íde a thugtar orthu agus uirthi.

Lasc na feirge clúdaithe go glic ag greann.

Admhaím go bhfuil col agam le roinnt de na tuairimí a chíorann sí ina cuid filíochta.

Ach bíonn lón machnaimh i gcónaí iontu.

Beidh bearna i saol mo shamhlaíochta d'uireasa Reic. Guím gach rath ar Chiara i bhPhiladelphia.

Agus beidh mé ag tnúth leis an DVD. Ní thabharfadh leabhar a cheart dá filíocht taibh(s)iúil

Reic @ 2

Tá an dá bhliain slánaithe ag Reic, an ócáid reicthe filíochta a bhunaigh Ciara Ní É. Bhí amharclann bheag an Generator Hostel  i Margadh na Feirme, BÁC plódaithe do oíche ceolmhar fileata greannmhar oíche Déardaoin, an 2a Márta. Bhí foireann ó RTÉ ann ar feadh seal agus bhí blaiseadh beag le fáil ar na himeachtaí mar chuid de chraoladh Seachtain na Gaeilge RTÉ.

Chuir baill den mbanna IMLÉ agus comrádaí leo ón ngrúpa Wild Promises tús le himeachtaí le amhrán ó stór gach banna acu.

Bhí filíocht againn - idir Gaeilge agus Béarla ach an Ghaeilge in uachtar ó Stiofán Ó Briain, Aoife Mairéad ┐Colm, fear as Corca Dhuibhne. Filíocht streachailte agus teacht in inmhe.

Tá filíocht Ciara Ní É féin ag forbairt agus ag daingniú - reic sí athleagan (sách dhorcha dar liom) ar Subh mhilis Uí Néill - ag canadh an fhaoiseamh atá smál an fhuil mhíosta don mbean a bhfuil col aici le toircheas. Reic sí freisin, le tionlacan fuaimrian,  píosa fada fuinniúil feargach faoi riocht éagothrom na mban, an scóip a thugtar don sciar is measa d'fhir agus an ghnáth cos ar bolg a imrítear - fiú ag mná - ar mhná nach ngéilleann don cuibhiúlacht. Píosa cumhachtach curtha i láthair go láidir.

Thug an fuirseoir Aideen McQueen taibhe grinn ar a bonnaibh a d'fhág an lucht féachana sna trithí go minic, croite ag rachtanna croíúla gáire agus í ag spochadh as saol ár linne, gach aon casadh glic aici ar na coinbhinsiún.

Chan Lauren Ní Chasaide, le tionlacan fidile ó Kathy, cúpla rian dá cuid as Gaeilge agus Béarla.

B'í an cruitire Polannach Justyna Kosmulska a chuir clabhsúr leis an gcuid foirmeálta. Thosaigh sí amach lena leagan de Gabhaim Molta Bhríde (nasc); chuir sí an slua ag canadh léi san amhrán macarónach Siúl a rún. Chan sí duan Polannach ó na meánaoiseanna, píosa nua chumtha gan focail aici féin, agus amhrán béarla rac.

Ar bhealach, thug sí achoimre paiteanta ar REIC - fuinniúil, oscailte do gach teanga is réimse, ceiliúradh éigse agus saoil.

Gura fada buan REIC, agus a chruthaitheoir Ciara Ní É.

Iris IMRAM

Sheol Ciara Ní É mór eagrán 3/4 d'iris IMRAM ag REIC san Generator Déardaoin beag seo. Tá sé ar fáil ar 6€. (5€ a bhí air ar an oíche)

Forbairt ar an bhFéile agus na hócáidí eile a eagraíonn IMRAM atá san iris. Foirm buan á thabhairt do bhlaiseadh de léamha agus cainteanna a tugadh le linn na bliana.

Bhí mé thar a bheith sásta aiste Tracey Ní Mhaonaigh ┐Thadhg Ó Dúshláine a fheiceáil ann. Scaipeadh go leor eolais faoin Doibhlinneach ag an oíche ómóis dó; tá sciar áirithe de sin caomhnaithe san aiste seo. Léargas ar a shaothar leathan ilteangach, agus go leor dá chuid focail féin ann.

Tá léirmheasa téagartha ann, filíocht le Doireann Ní Ghríofa. Sliocht as úrscéal le Lorcán S. Ó Treasaigh, a léigh sé ag ócáid eile.

Dhá gearrscéal.

Ceann láidir le casadh san eireaball ag Aodh Ó Domhnaill.

Agus scéal álainn fada lán sonraí faoi saol Scréachóg Reilige ag Eithne Ní Ghallchobhair.

Blaiseadh de héagsúlacht litríocht comhaimseartha na Gaeilge agus d'fhéile IMRAM. An rud ar fad in iris ar pháipéir maith le dearadh cuanna agus cló snasta.

Mian na súl

Mar a bhfuil sa saol - mian na colainne, agus mian na súl agus mórtas maoine - sin nithe nach den Athair iad ach den saol.

1 Eoin 2:16

---

Cathair shamhrata. Sráideanna plódaithe. Brollaigh ris. Tóineanna teanna. Cosa cuanna. Cuartha gan cheilt. Coimeanna seanga. A thiarcais, tá go leor acu níos óige ná do leanaí. Bí cóir. Ná nochtach do ghnúis drúis. Fútsa atá sé do mhiangas a smachtú. Dall do shúil. Ná stán.

---

Spreagtha ag dán de chuid Ciara Ní Éanacháin, dán a léiríonn go paiteanta mothúcháin mná óg a bhfuil a colainn ag péacadh agus a fhulaingíonn catsúil drúisiúla na bhfear.

Beatha Dhónaill Dhuibh

Tá Séamus Barra feicthe agus cloiste agam, ag Reic agus ar físeáin. Meas file taibhe a bhí agam air,  reacaire rapúil rithimiúil. Nuair a chuala go raibh cnuasach i gcló aige, bhí amhras áirithe orm conas mar a sheasadh a ealaíon ar an leathanach lom, gan tionlacan a ghutha ná buillí ceoil.

Tháinig Cló Iar Chonnacht roimh m'amhras áfach agus bhronn cóip léirmheasa orm.

Baineann b'fhéidir dhá dtrian den leabhar le scéalta Dhónaill Dhuibh. Is deacair lámh a leagan ar Dhónaill - cé hé? Scaití is taobh dhorcha, alter ego an file é. Scaití eile fear gaoil scothaosta a chuaigh i bhfeidhm air, nó duine dá sinsir ón mbéaloideas teaghlaigh. Nó an galar dubhach. Nó a bhé. Nó...

'Ó ní
nach ionadh
a bhuachaill
tá a Dónall féin
ag gach aon chlann... '

(Cistin i mBaile an Sceilg)

Tá m'fhichidí drabhlásacha i bhfad siar is níor caith mé riamh rud níba crua ná fuisce. Agus buíochas le Dia níos bhlaiseas riamh níos mó ná lán béil dubhróin - chuaigh cailís nimhe an lionn dubh tharam gan blaiseadh. Ní mhaífinn go bhfuilim saor ón drúis ach tá imdhíonadh sa chiontacht Caitliceach ar go leor dá iarmhairtí!

Tá fiántas drabhlásach na hóige uirbeach sna dánta seo, ardán agus ísleáin saol fuinniúil. Agóid síoraí an óige i gcoinne an status quo. Juvenalia sciar dá bhfuil ann gan amhras, ach tiocfaidh an móramh slán agus beidh le léamh amach anseo i Rogha Dánta Shéamuis Barra.

Dánta uirbeacha, nó an dánta ógánaigh atá ag fánaíocht idir cathair, tuath agus bruachbhailte atá anseo. Bheith istigh ag an lucht siúil iontu freisin. Foiréigneach, macnasach, drabhlásach, fonóideach, feargach.

Ach ní liathuisce uirbeach atá san teanga ann ach caint bheo Uíbh Ráitheach. Caint atá saibhrithe ag sár eolas ar litríocht na Gaeilge. D'aithin mé féin macallaí as saothair eile thall is abhus - táim measartha cinnte go bhfuil breis ann a aimseoidh na léitheoirí oilte géarshúileacha.

Tá dhá rannóg eile sa leabhar -
Loitríocht  - dánta fada ar aon dul cuid mór le scéalta Dhónaill Dhuibh, agus a ndúchas stáitse le aithint i gcló agus caint cuid acu. Agus Gunsaku Tuathail, dánta trí líne áiseacha. (Níor áirigh mé na siollaí, ach ní dóigh liom gur haiku atá i gceist). Téamaí gaolmhara á gcíoradh iontu.

Clocha is ea na dánta so
á gcur i lámhaibh
léitheora

is fútsa
a dhéanamh amach

cá luífidh amas

a dteilgthe

(Clocha)

Tá an léitheoir seo sásta go maith go dtáinig Cló Iar Chonnacht aniar aduaidh air. Ach sílim gur dá chomhaoisigh féin is fearr a feileann na dánta seo, go dtugann sé guth dóibh. Lucht Reic? Bímid ag caint ar Fhilí INNTI. Measaim go mbeidh caint amach anseo ar filí Reic. Agus beidh Séamus Barra ag a gceann.