Corp an Duine Uasail

Tá scata leabhair bhreátha i nGaeilge á fhoilsiú, ach níl spás ná airgead agam iad ar fad a bheith i mo sheilbh. Agus níl leabharlann ceart ar fáil don nGaeilge. Tá teacht ar sciar áirithe de leabhair i nGaeilge sna gnáth leabharlanna ach teacht orthu.

Anois is arís áfach tagann deis eile i'm threo. Ag an deireadh seachtaine thug mé  'Corp an Duine Uasail' faoi ndeara i gcarr carad. Bhí sé ceannaithe aige ag ceapadh go mbeadh sé - de bharr gur úrscéal graifeach atá ann- oiriúnach do leanaí. Ar ábharaí an tsaoil thug sé spléachadh air sular thug sé dóibh é.

Sciob mise mar léitheoireacht leapain don deireadh seachtaine.

Scéal Zoë atá ann. Beag óg atá ag obair mar 'fáilteoir' - bé botha ag taispeántas, gan de chúram uirthi ach cuma ghleoite a bheith uirthi sna pictiúr. Agus, gan amhras, glacadh le crúbáil ó na cliantaí. Crúbáil a fhulaingíonn sí ar an metro plódaithe abhaile chuig a bodach falsa díomhaoin de leannán, a chaitheann léi freisin mar a bheadh meall feola atá ann lena ainmhian a shásamh.

Ní nach ionadh tá sí cráite ag a saol.

Tagann cor ina saol, buaileann de thaisme le fear agus eascraíonn caidreamh ar leibhéal níos uaisle. Nó an bhfuil?

Baintear cúpla corr cliste eile as an scéal roimh deireadh.

Tá líníocht agus scéalaíocht Pénélope Bagnieu cliste, súil ghéar agus inchinn caolchúiseach aici.

Léitheoireacht éadrom taitneamhach ach lón machnaimh ceilte ann. Aistrithe go cliste ag Darach Ó Scolaí agus sleasainna glice go saol litríocht na Gaeilge ann.

Corp an Duine Uasail
Pénélope Bagieu
€12.00

128 lch; clúdach bog;
ISBN: 978-1-909907-78-2

Imbolc 2017:cáin, cóir ┐ceart

Sorcha Nic Mathúna an dara cainteoir a labhair ag Imbolc i mbliana. Bainisteoir cumarsáide craobh na hÉireann de Oxfam í.

Bunaíodh Coiste fóirithinte ghorta Áth na nDámh sna 1940í nuair a bhí gorta sa Ghréig de bharr cúinsí polaitíochta - léigear de dheasca an chogaidh. Cúinsí polaitíochta is cúis le mórchuid anachain an tsaoil, cé go bhfuil fórsaí an dúlra i gceist. Bíonn na gnáth tograí daonchabhrach ar bun ag Oxfam. Uisce glan agus séarachas sábháilte a speisialtóireacht. Ach tuigeann siad gur leasú pholaitiúil atá de dhíth chun réiteach buan a bhaint amach, agus gur i lámha an phobail áitiúil atá sin. Díríonn siad dá réir ar cabhrú leis na pobail áitiúla dul i bhfeidhm ar a gceannairí.

Is é an dáileadh éagothrom maoine an dúshlán is mó. Tá feabhas mór tagtha ar bhochtanas agus ocras, ach tá constaicí fós chun bia folláin agus cúram sláinte cuí a chuir ar fáil.

Tá nasc idir seilbh a bheith ag líon beag daoine ar sciar ollmhór de mhaoin an domhain agus na deacrachtaí atá ann.
Léirigh iniúchadh de chuid Oxfam go bhfuil oiread maoine i seilbh an ochtar is saibhre agus atá ag an gcuid eile den gcine le chéile.

Tá nasc idir seachaint cánach agus an gcnuasach seo- tá ar chumas lucht an tsaibhris cáin corparáideach nó ioncaim a sheachaint- go dleathach go minic. Titeann ualach táillí agus cáin breis luacha níos troime ar an daibhir, agus is cánacha iad atá dosheachanta.

Ar ndóigh, níl tírghrá ag an gcaipitil. Fadhb dhomhanda is ea seachaint cánach, agus is gá réiteach dhomhanda a aimsiú.

Thug Sorcha ana léargas ar a gcuid oibre, spreagadh agus lón machnaimh gan géilleadh do chlamhsán ná éadóchas.

Imbolc 2017: Litríocht bhlasta

Ó Aisling Mheic Conglinne go Ross O'Carroll Kelly an teideal a thug Máirtín Mac Con Iomaire ar an gcaint a d'oscail comhdháil Imbolc.

Cócaire agus léachtóir le cócaireacht é Máirtín. Ach is dual athair dó bheith ina cnuasaitheoir béaloidis, agus bhí sé ag cnuasach stair béil lucht bialanna Bhleá Cliath, toisc gur thuig sé go raibh go leor eolais á chailleadh agus daoine ag dul in aois agus ar shlí na fírinne.

Agus é ar chonair léann na cócaireachta tháinig sé ar mhaíomh gurb annamh trácht ar bhia nó tnuthán le bia ar leith i scéalta agus litríocht na hÉireann.
Ós rud é go bhfuil sé féin sáite óna óige i dtraidisiún na Gaeilge bhí fhios aige go maith go raibh dul amú ar an té a dúirt.

Thug sé caint spleodrach, ag ardú a ghuth i rannaireacht agus ag reic amhrán. Ag tabhairt suirbhé ó Aisling Mheic Conglinne anall go Ross O'Carroll Kelly ar an mbia i litríocht na hÉireann, go háirithe san aoir agus san Dinnseanchas.

Bhí a chuid cainte saillte go maith, mar atá an litríocht le gean agus greann.

B'é an t-aon locht ná an t-ocras a d'fhág sé orainn ainneoin bricfeasta flúirseach an Mhuilinn!

Tá a chuid saothair foilsithe in ailt agus caibidil leabhair thall agus abhus, ach tá an príomh chúrsa - leabhar iomlán dá chuid féin - fós le teacht.

Ba ghéarú goile den scoth a chuid cainte áfach, agus léargas nach bocht ná tur traidisiún bia na hÉireann in aon chor, ach ceilte agus folaithe beagán ag claontuairimí.

Imbolc 2017

D'fhill mé inné ón oilithreacht bhliantúil go féile Imbolc i mBaile Bhúirne. Tá na rúibricí socruithe faoi seo. Gabhann triúr againn siar ó dheas sa charr tráthnóna Aoine. Bíonn béile (agus deoch de dhéantús an ghrúdlanna áitiúil)  againn sa Mhuileann sula dtugann muid aghaidh ar an gCeolchoirm san Ionad Cultúrtha.
Ar ais go dtí an Mhuileann ansin do scléip agus allagar, agus oíche (gairid) codlata.
Bíonn na cainteanna ar feadh an lae ar an Satharn agus leanann an t-allagar sna sosanna a bhíonn idir gach dhá caint. Bíonn lón agus comhrá mar anlann leis sa Chrúiscín Lán againn.
An ghnáth nós atá agam na siúlóid a dhéanamh tríd an gcoill chuig Reilig agus tobar Ghobnatan.
Bhí cúpla corr sa scéal i mbliana áfach a chuir i malairt treo mé.
Ar an gcéad dul síos, taispeánadh scannán 'Ó Dhúthaigh Mhúscraí' faoi ealaíontóirí na háite agus an spreagadh a fhaigheann siad ón dtírdhreach áitiúil.
D'fhág sin gur lean an lá rud beag níos faide ná mar is iondúil.
Ansin, ba lá le Gobnait a bhí ann. Bhí cloiste agam go raibh dealbh ó na meánaoiseanna ar taispeáint sa séipéal i mBaile Bhúirne. Bhí fonn orm é fheiceáil. Bhí scata maith sa tóir uirthi, ag beannú ribíní le deasghnáth leis an dealbh. (Bhí na ribíní ar díol sa séipéal. Táim idir dhá chomhairle faoina leithéidí de ghnás ach chroch mé liom péire, do m'iníon is dom mháthair).
Méadair ar fhaid atá an dealbh, cruth mnaoi ina luí, lámha fillte ina hucht. Tá an aghaidh caite, ag póga na gcreidmheach thar na blianta is dócha. Mheabhraigh sé cos phráis Pheadair ina bhaisleac sa Róimh atá fágtha ina chnap ag muirniú na céadta bliain.
Tomhaistear fad an dealbh leis na ribíní, agus cuirtear timpeall muineál, com agus glúine iad. Glacaim leis go bhfuil paidir nó ortha i gceist freisin - breis taighde de dhíth.
Bhí an cuma air go rabhthas ar tí aifreann a rá, mar sin d'fhan mé san séipéal. Cheap mé go mbeadh Aifreann lá le Gobnait á rá, ach ar ndóigh bigil an Domhnaigh a bhí ann, agus aifreann dá réir- as béarla. Bhí sé aisteach béarla ghalánta an sagart paróiste a chlos, fear nár chuala mé roimhe uaidh ach Gaeilge nádúrtha deisbhéalach.
Faoin am a raibh an aifreann thart bhí dorchadas na hoíche tite agus ba den chríonnacht gan dul san amhantar sa choill. Shiúl mé ar ais fán mbóthar dá réir go dtí an Muileann agus béile na féile, comhluadar agus allagar den scoth mar anlann le bia bhreá an Mhuilinn.

Cuirimid clabhsúr leis an deireadh seachtaine le aifreann i gCúil Aodha, le tionlacan an chóir. Is iontach an rud é na ceithre glúin d'fhearaibh na háite a chlos i mbun comhcheoil.

Beidh tuairisc uaim abhus ar na cainteoirí, a bhí ar ardchaighdeán arís i mbliana, spleodrach eolgaiseach spreagúil.

Treise le Bernice agus Tomás agus gura fada buan Féile Imbolc!

Ríomhaireacht agus an Ardteist

Tá caint arís ar ríomhaireacht mar ábhar ardteiste, agus códáil mar ábhar bunscoile.

Aithním an phráinn a bhaineann le breis innealtóirí is teicneolaithe oilte. Go deimhin, tá mé ar mo bhealach ag oíche gairmeacha i meánscoil agus súil agam spéis sa ghairm a mhúscailt.

Ach tá an amhras orm faoi na hiarrachtaí seo.

Bhain mise céim amach san innealtóireacht i 1990. Lasmuigh de cúpla ollscoil, ní raibh aon idirlíon an uair úd. Rinne mé mo thogra céime i FORTRAN ar Vax. Ní fhaca mé ceachtar ó shin. Táim ag plé le bogearraí neadaithe ó shin, cuid mhaith den am i réimsí atá thar a bheith mall, ar bhonn slándála, glacadh le teicneolaíocht nua - iarnród agus spás. Ainneoin sin bhí plé agam le dosaen cineál ríomhaire ar a mbeadh an bogearra ag rith, agus b'fhéidir dosaen teanga ríomhaireachta - gan trácht ar na canúintí ar leith a bhaineann le ríomhaire ar leith. Bhí mé ag obair le scata mór uirlisí ar ríomhairí éagsúla - leaganacha éagsúla UNIX, Linux agus Windows. (Tá táirgí Apple seachanta agam go dtí seo). Le teacht an idirlíon agus borradh faoi bogearraí na bhfoinsí oscailte tá saibhreas leabharlanna cód agus uirlisí cumhachtacha ar fáil.

Tá dhá rud a bhaineann le togra ríomhaireachta - an rud ceart a dhéanamh, agus é dhéanamh i gceart. Is deacra go mór an chéad rud.

Tá eolas, uirlisí agus treoirlínte ar fáil chun cabhrú dearbhú go bhfuil an ríomhchlárú déanta i gceart agus ar dhóigh a chuideoidh é chothabháil nuair a chaithfear athraithe a dhéanamh. (Agus is 'nuair' seachas 'má' atá i gceist)

Tá sé i bhfad níos deacra an fhadhb atá le réiteach a thuiscint.

Measaim go bhfuil sé ró luath ar an meánscoil bheith ag plé le hoiliúint, le teicnicí ná teicneolaíocht. Cinnte tá sé ró luath bheith ag plé leo sa mbunscoil.

Cinnte is féidir feidhm a bhaint as ríomhaireacht san oideachas. Fiú códáil go pointe, ach é bheith dírithe ar coincheapa a mhúineadh seachas módh nó teanga. Beidh caonach liath orthu sin sula sroicheann na daltaí an saol gairmiúil.

Dúirt Dijkstra go raibh dhá acmhainn riachtanach don ríomhchláraitheoir. Cumas matamaitice, agus máistreacht ar a theanga dhúchais.

Is mó i bhfad focail i cáipéisí atá scríofa agam go gairmiúil ná cód.

Agus is tábhachtaí cumas taighde agus fiosracht agus samhlaíocht ná scileanna códála.

Tá an rud ar a dtugtar na 3 R as béarla riachtanach - léamh, scríobh agus áireamh. Sin fotha gach rud eile. Is gá cleachtadh san réasúnú freisin.

Tá an matamaitic i ndrochchaoi inár scoileanna ceal oidí oilte spreagtha, agus feictear dom go bhfuil Togra Mata tar éis praiseach ceart a dhéanamh de.

Tá an amhras orm faoi ábhar a chuir leis gan trealamh, gan oiliúint, gan oidí. Tá ganntanas innealtóirí san tír cinnte - ach cad as a thiocfadh na hoidí?

Díríodh na scoileanna ar na bun rudaí a bheith ceart, as cumas taighde is foghlama a bheith ag na daltaí. Bíodh siad fiosrach agus samhlaíoch, in ann cumarsáid éifeachtach a dhéanamh.

Foghlaimeoidh siad na teicnicí ansin!

Ní haon dochar ach oiread cuspaí spreagthacha a chuir rompu - ós comhair mná óga ach go háirithe.

Ach ná bímis ag súil le slata draíochta ná aicearraí san oideachas!

Agus sin mo racht go nuige seo.

Iris IMRAM

Sheol Ciara Ní É mór eagrán 3/4 d'iris IMRAM ag REIC san Generator Déardaoin beag seo. Tá sé ar fáil ar 6€. (5€ a bhí air ar an oíche)

Forbairt ar an bhFéile agus na hócáidí eile a eagraíonn IMRAM atá san iris. Foirm buan á thabhairt do bhlaiseadh de léamha agus cainteanna a tugadh le linn na bliana.

Bhí mé thar a bheith sásta aiste Tracey Ní Mhaonaigh ┐Thadhg Ó Dúshláine a fheiceáil ann. Scaipeadh go leor eolais faoin Doibhlinneach ag an oíche ómóis dó; tá sciar áirithe de sin caomhnaithe san aiste seo. Léargas ar a shaothar leathan ilteangach, agus go leor dá chuid focail féin ann.

Tá léirmheasa téagartha ann, filíocht le Doireann Ní Ghríofa. Sliocht as úrscéal le Lorcán S. Ó Treasaigh, a léigh sé ag ócáid eile.

Dhá gearrscéal.

Ceann láidir le casadh san eireaball ag Aodh Ó Domhnaill.

Agus scéal álainn fada lán sonraí faoi saol Scréachóg Reilige ag Eithne Ní Ghallchobhair.

Blaiseadh de héagsúlacht litríocht comhaimseartha na Gaeilge agus d'fhéile IMRAM. An rud ar fad in iris ar pháipéir maith le dearadh cuanna agus cló snasta.

Susanna

Tá mo mhac ag dul do chéim san cheoil, agus mar chuid de tá sé ag dul don cantaireacht Opera. Bhí muid i láthair (ar éigin - d'fhág muid an-mhall é ticéid a iarraidh) aréir nuair a chuir an coláiste Susanna Handel i láthair i Scoil na mBuachaillí in Amharclann Smock Alley.

Sa chór a bhí Fionn - bhí sé ina aisteoir ionaid ar dhá ról eile ach ní bhfuair sé a dheis an uair seo.

Scéal ársa faoi dhrúis agus cumhacht atá i gceist le Susanna - scéal atá sa Bhíobla i 13ú caibidil Dainéil. Sa Bhablóin sa deoraíocht atá scéal Dainéil lonnaithe; lonnaigh an feisteas a bhí sa dráma an scéal i schtetl Oirthear na hEorpa san 19ú aois - suíomh sóisialta a bheadh gar don bunleagan; pobal faoi daoirse ach roinnt acu acmhainneach.

Lánúin óg nuaphósta sona lúcháireach, ach caithfidh an fear dul ar aistear. Imní agus uamhan ar a bhean, ach leanann an saol ar aghaidh. Cor ina cinniúint nuair a lasann beirt seanóir i ndrúis léi, agus déanann comhcheilg len í a mhealladh dá dheoin nó dá ainneoin - ag bagairt uirthi go gcúiseofar í i ndrúis le hógánach mura ngéilleann sí dóibh. Ní ghéilleann agus ciontaítear í de bharr fianaise éithigh na seanóirí. Go dtí go dtagann ógánach an slí - Dainéil - agus aithníonn an cluiche corr atá á imirt. Éiríonn leis an éitheach a nochtadh trí an dá sheanóir a cheistiú ar seach agus á fianaise ag teacht salach ar a chéile.

Bhí an ceol fíor mhaith - cumhachtach. Ach an rud a chuaigh i bhfeidhm orm go háirithe ná an aisteoireacht. Go háirithe duine den na seanóirí (Oisín Ó Dálaigh) a rinne ionchollú fíor éifeachtach ar olc Meifisteolach - ag gríosú a chomhsheanóir (Matthew Mannion) sna gníomhartha táire - ag stánadh go drúisúil, nimh ina chroí.

Sháraigh Súsanna (Amy Ní Fhearraigh) é áfach - lúcháireach soineanta ag an tús, diongbháilte le linn an ionsaí uirthi - a imríodh mar éigniú ach gur chuir an pobal isteach air. Diongbháilte láidir le linn na trialach, fios aici í bheith gan locht i súile Dé fiú má bhí sí tréigthe ag daoine.

Ach an rud a chuaigh i bhfeidhm dáiríre orm ná a hiompar tar éis do Dainéil í a ghlanadh sa chúirt - seachas caithréim is amhlaidh a bhí sí briste ag a taithí; eagla agus cúthail tagtha in áit an lúcháir soineanta a bhí roimhe; a caidreamh lena nuachar (Martha O'Brien) agus a hathair (Jakob Mahese) gonta ainneoin a ndícheall siúd.

Bhí ana ghuth ag an té i ról Dainéil (Catherine Donnelly) agus cumas maith aisteoireachta freisin, ach gan an scóip céanna aici toisc gan í bheith i láthair ach ar feadh deireadh an cheoldráma.

Bhí iompar an phobal imeartha go maith freisin - léiriú ar an gcaoi gur féidir le cúpla guth an slua a chasadh bealach amháin nó bealach eile. Go fiú cairde Súsanna, a thuig cuid den scéal, ina dtost de bharr sceimhle roimh údarás.

Bhí blas searbh na fírinne ar an cur i láthair; seachas gur annamh a thagann Dainéil chun breithiúnas a thabhairt san fíor saol.

Cuidíonn ceol agus amhráin leis an scéal mothúchánach seo a chuir ina luí ar an lucht féachana. I bhfianaise gur fó-chéimithe ollscoile agus dornán atá i mbun máistreacht an chliar, ba chumhachtach an taispeántas a bhí ann.

Tá sé na blianta ó bhí mé ag ceoldráma - níl siad fairsing anseo, agus go deimhin ní dócha go mbeidh éinne den chliar ar mian leo dul chun cinn sa ghairm sin lonnaithe go buan in Éirinn - mór an trua.

Ealaíon éifeachtach atá ann.

Lá leis na Lochlannaigh

Bhronn na Trí Ríthe "Lá leis na Lochlannaigh" ar m'iníon.
Sa leabhar seo tugann Myra Zepf a laochra Brídín agus Cormac, agus muidne leo, tríd doras draíochta siar san am chuig Duibhlinn na Lochlannach. Buaileann siad le cailín ann - Bjarki. Gael í máthair Bjarki agus Lochlannach a hathair - tá Gaeilge agus Lochlainnis aici.  Bíonn siad gafa in achrann contúirteach le beirt maistín, ach tagann siad as an achrann le gliceas.

Tá an scéal fíor mhaith, ach an rud is mó a thaitin liom ná na sonraí go leor faoi saol na Lochlannach i nDuibhlinn. Sonraí iad seo atá bunaithe ar thaighde cúramach - agus ag deireadh an leabhair tá liosta de na nithe ón iarsmalann a bhí mar spreagadh ag an údar.

Bealach iontach atá anseo chun foghlaim faoi ré na Lochlannach - i ngan fhios beagnach, mar go bhfuil an scéal féin chomh heachtrúil.

Tá dearadh an leabhar thar barr chomh maith - agus tá léaráidí breátha dubh agus bán ann. Úsáidtear nathanna Lochlainnise thall agus abhus sa leabhar, rud a chuireann leis an insint. Is trua liom nár tugadh gluais Gaeilge - Lochlainnis do na nathanna seo, ach níl sé de dhíth dáiríre.

Tá gluais beag Gaeilge Béarla ag deireadh. Sin nós nach maith liom - b'fhearr go mór, dar liom, má tá gá le gluais na focail a mhíniú as Gaeilge.

Bhain mise agus m'iníon araon an-taitneamh as an scéal. Eachtra lán eolais!

Máire Zepf
Lá leis na Lochlannaigh
ISBN: 978-1-907494-55-0
Foilsithe: 2016
Léaráidí le: Olivia Golden
Leathanaigh: 74
€8.00  

Léaráid ón leabhar

Fiacha Fola

Bhí fhios agam Celia de Fréine a bheith ann, agus í feicthe agus cloiste agam ag ócáidí liteartha éagsúla. Ach ní raibh aon saothar léi léite agam.

Bhí fhios agam freisin go raibh sí ina íospartach de chuid scannal na fola abhus, a d'fhág galar saoil ar mná a fuair táirgí fola le linn toirchis nó luí seoil. Bhí sé olc go leor gur tharla an faillí sa chéad áit, ach baineadh feidhm as cumhacht an stáit agus an córas dlí leis an fhírinne a cheilt. B'éigean, mar a tharla i cásanna eile, do dhaoine tinne troid fadálach a fhearadh leis an fírinne agus faoiseamh áirithe a aimsiú. Mná don mórchuid, cé go raibh fir, haemaifiliaigh ach go háirithe buailte freisin.

Bhí fhios agam an cnuasach seo Fiacha Fola a bheith ann, agus a ábhar. Nuair a bhí mé san siopa leabhar le déanaí, chonaic mé ar seilf é. Chroch mé liom é. Léigh mé ar mo thuras traenach ar maidin é. Léigh mé, rud is annamh liom, réamhrá Mháire Mhac an tSaoi.

Ach siad na dánta a fuair greim orm, ag dul go smior ionam.

Is geal le scéinséir an cnuasach. Dán ar dhán, eachtra ar eachtra nochtar dúinn an scéal a scrios a saol agus an Via Dolorosa fada a bhí le siúl sula bhfuair sí scéal fíor agus fáthmheas beacht, seachas buillí faoi thuairim, sop in áit na scuaibe agus cuir ó dhoras.

Tá lorg an tinnis agus an bpian ar gach leathanach. Ach tá neart agus grá ann freisin, grá nuachair agus máithreach. Dóchas gníomhach ag streachailt ainneoin gach constaic.

Cáipéis staire is ea an leabhair seo.

Is fada ó léigh mé prós ná filíocht a chroith chomh domhain mé.

Is mithid a léamh. Agus foghlaim as.

Diostóipe ár linne

Tuairiscítear go bhfuil borradh faoi díolaíocht 1984 George Orwell mar thoradh ar theacht in oifig Trump agus an flosc atá faoi.

Úrscéal faoi diostóipe ina bhfuil Sasana - Airstrip One - ina chuid de dheachtóireacht amháin ollsmachtachais. Tá an páirtí faoi cheannas Big Bother i réim i ngach gné de shaol cách, seachas an daoscarshlua - na proles - nach baol iad dá bhflaitheas. Tá an domhan roinnte ina trí chuid a mbíonn cogadh síoraí eatarthu. Tá namhaid inmheánacha ann, aghaidh tugtha dóibh trí duine a ainmniú mar cheannaire. Samhail an tsaoil atá ag teacht, dar le Orwell - buatais mhíleata ag satailt aghaidh daonna, go deo.
Sóisialach ab ea Orwell, a chonaic go soiléir an bóthar a raibh an Aontas Sóibhéadach ag glacadh faoi Stailín. Bhí taithí phearsanta aige - bhí an grúpa Sasanach a raibh sé leo i gCogadh Cathartha na Spáinne nasctha leis na hainrialaithe. Chonaic sé conas mar a mhúch Stailínigh iadsan le linn an chogadh le Franco - cogadh cathartha laistigh de chogadh cathardha.

Tá an tuar tagtha ar dhóigh faoi thairngreacht Orwell, ach ní páirtí ollchumhachtach atá ag síor faire agus ag mí-ionramháil mothúcháin, ag cruthú naimhde seachtracha agus inmheánacha, ach coimpléasc ar chumasc d'ollcomhlachtaí, gluaiseachtaí pholaitiúla agus olagarcathaithe atá ag baint feidhm as an saibhreas atá acu chun críche feachtasaíochta- innealtóireacht shóisialta ar scála ollmhór.  Agus táimid féin páirteach ina spiadóireacht orainn.

Léigh mé saothar Orwell don gcéad uair agus mé sna déaga; agus chuaigh sé i bhfeidhm orm - tá cuimhne fós agam ar radharcanna as.

Léigh mé dhá úrscéal diostóipeacha eile thart ar an am céanna a chuaigh i bhfeidhm orm chomh maith. Fahrenheit 451 le Ray Bradbury agus Brave New World le Aldous Huxley.

An tréith is mó a luaitear le úrscéal Bradbury ná an feachtas dóite leabhair. An fheidhm céanna leis agus a bhí le síor athchumadh na staire i 1984. Ach tá gnéithe níos leithne ann. Tá an pobal faoi smacht tríd síor siamsaíocht. Déantar tromaíocht ar éinne nach ngéilleann. Tá abairt amháin ann nach imíonn as mo chuimhne - 'seo ré an earra aon uaire. Caithimid le daoine mar a chaitheann le ciarsúr. Glanann muid ár srón orthu, is caitheann muid uainn é'

An ar ndromchla tá córas Meiriceá in úrscéal Bradbury mar atá anois, ach tá gach brí bainte as - deachtóireacht i gcogadh síoraí atá ann, agus an pobal faoi smacht ag ábharachas agus siamsaíocht níos mó ná lámh láidir. Tá dorn iarainn i láimhín veilbhite an tomhaltais agus tromshuan na margaíochta. Titeann sin ar an nduine neamhghéilliúil. Mar thoradh ar an ngalar anama tá iarrachtaí forleathan féinmharú a dhéanamh.

I saol nua dána Huxley, tá rialtas Domhanda i réim, ábharaíoch go smior. Tá an atáirgeadh daonna go hiomlán saorga, seachas go mbaintear uibheacha na mná óga. Ach ní hamháin go bhfuil an chollaíocht deighilte ón atáirgeadh - tá caidreamh buan múchta. Cúis amhrais an té a mbíonn caidreamh collaí aige leis an duine céanna níos faide ná cúpla lá. Ilchumasc deasghnáthach an nós.

Tá céimleathas docht ann, na suthanna faoi smacht chun pirimid éirime ó Alpha go hEpsilon a chuir ar fáil.

Oiliúint mothúcháin ar mhodh Pavlov i réim, sa chaoi nach dtig le héinne modh eile saoil a shamhlú seachas mar atá i gceist dá aicme ón tuisme anall.

Oiliúint a choscann an pléisiúr nádúrtha sa ndúlra ná i rud ar bith nach táirge tráchtála é.

Druga suan forleathan le haon fearg a chosc - Soma, is fearr gram ná damnú.

Táimid beo i ré chorraitheach, agus gnéithe éagsúla de na diostóipí seo a bhfíorú.

Síor faire an phraghas a éilítear ar shaoirse!

Comhdháil Meanmanra: Gairm ar Pháipéir

Meanmanra

An tSíceolaíocht agus an Fhealsúnacht

Dé Sathairn, an 28 Deireadh Fómhair, 2017

Gairm ar Pháipéir

Tionólfar comhdháil lae ar an tSíceolaíocht agus an Fhealsúnacht Dé Sathairn, an 28 Deireadh Fómhair, 2017, i mBaile Átha Cliath.
 
Iarrtar orthu siúd ar spéis leo é achoimre 200 focal ar pháipéar 20 nóiméad a chur ar aghaidh ar ábhar a bhaineann leis an tsíceolaíocht nó an fhealsúnacht.
 
Foilseofar na cainteanna a thabharfar i gcnuasach aistí sa bhliain 2018.
 

Spriocdháta: Dé hAoine, an 30 Meitheamh 2017.

Moltar d’iarrthóirí a gcuid achoimrí a sholáthar a luaithe agus is féidir.
Seoladh comhfhreagrais: meanmanra@gmail.com


Is sinne le meas,

Oisín Uíbh Eachach agus Seaghan Mac an tSionnaigh

Aistriúchán, claíomh dhá bhéal

Tuigeann tuismitheoirí go bhfuil sé deacair leanaí a spreagadh chun léamh as Gaeilge. Fiú - mar a bhí i gcás mo mhic - nuair is léitheoirí móra iad i dteangacha eile. Fáinne fí atá ann. Ceal ábhar, is annamh leabhar Gaeilge acu. Fágann siad easpa taithí orthu. Rud a fhágann iad ag ceapadh go bhfuil Gaeilge deacair. Rud a fhágann doicheall orthu Gaeilge a léamh. Rud a chuireann leis an easpa taithí....

Dóigh amháin dul le dul i ngleic le heaspa ábhar ná aistriúchán.

Mar a rinne An Gúm ag tús a ré. Tá míchlú ar an scéim sin toisc go raibh roinnt de na scríbhneoirí móra a bhí fostaithe faoin scéim - na Griannaigh ⁊ Ó Cadhain, mar shampla - thar a bheith cáinteach faoi. Níl aon cheist áfach gur chuir siad ábhar ar fáil i nGaeilge den scoth, agus go raibh cuid de na leabhair féin thar barr. (D'aimsigh mé féin cóip de An Mairnéalach Dubh le Conrad aistrithe ag Seosamh Mac Grianna, ardleabhar). Mheas na scríbhneoirí áfach go raibh fuinneamh á tharraingt óna mbun saothar, agus go raibh siad múchta i maorlathas.

Tá margadh na leabhair Ghaeilge ana bheag dar ndóigh, rud a chiallaíonn go bhfuil pátrúnacht de dhíth. Agus ciallaíonn pátrúnacht stáit maorlathas.

Tá foilsitheoirí na linne seo ag baint feidhm as cúpla modh chun dul i ngleic leis an easpa ábhar, cuid acu ag aistriú as teangacha seachas Béarla.

Ach tá rabharta le déanaí d'aistriúcháin ar leabhra mór ráchairt Béarla - Cúigear Cróga ⁊ Dónal Dána ag Cló Iar Chonnacht, Danny Seaimpín an Domhain ag Leabhar Breac, Dialann Dúradáin ag Futa Fata. Tá na haistriúchán ar ardchaighdeán, Gaeilge shaibhir ghlé. Is léir na buntáistí margaíochta a bhaineann leis an gcur chuige seo. Go háirithe i gcás leanaí a mbíonn tionchar ag a bpiarghrúpa scoile orthu.

Tá dornán úrscéal téagartha aistrithe freisin  - An Hobad, Harry Potter agus an Órchloch, Artemis Fowl, An Leon, An bandraoi agus an Prios éadaigh. Le déanaí Cluiche na Corónach.

Mar a tharlaíonn, bhí na leabhair seo léite as Béarla ag mo chlann i bhfad roimhe. Rinne m'iníon beagán de Harry Potter a léamh.

An deacracht anseo ná nach bhfuil ar fáil ach an gcéad leabhar de sraith. Músclaítear tochas agus níl d'fhaoiseamh ar fáil ach an sraith a léamh as Béarla....

(Mothaím féin an tochas i gcás Cluiche na Corónach).

Tá súil agam go n-oibreoidh an cur chuige chun cur le pobal léitheoireachta na Gaeilge, ach go bhféachfar chuige freisin chuige go mbeidh acmhainní ann do scríbhneoirí bunsaothair agus go ndéanfar margaíocht orthu.

Is maith ann an Club Leabhar agus Aon Scéal ar Raidió na Life. Fáiltím roimh an clár léirmheasa ar TG4 anocht.

Agus sin mo racht go nuige seo.

Athchuairt ar An Tionscadal

Chuir comhrá ar Twitter mé ag póirseáil ar mo leabhragáin chun sár-úrscéal Thomás Mac Síomóin a aimsiú arís.
Bhí dearmad déanta agam ar díreach chomh cumhachtach agus ilghnéitheach atá sé. Úrscéal a sáraíonn aon iarracht leaba Procrustes na seanrá a chuir i bhfeidhm air.
Tá gnéithe den scéinséir ficsean eolaíochta ann. Tá tagairtí don alltar agus pearsa meifisteofalach ag feidhmiú mar cineál deus ex machina chun casadh a chuir sa phlota.
Reacaire céad pearsain atá i príomh charachtar an scéal. Duine a shíleann é féin a bheith liobrálach ábharaíoch Marxach fiú - ach atá sáite go smior ina phost margaíochta agus dílis do modh oibre an caipitleachas creiche a chleachtann an ollcomhlacht ina bhfuil céim ard aige.
Duine é atá tugtha don féin iniúchadh, rud a thugann deis don údar an iliomad ceist a scrúdú gan a bheith ag cuir an scéal as a riocht.
Tagann sé ar nod faoi baile ar leith sna Piréiní, a bhfuil mistéir éigin ag baint leis. Spreagtar a fhiosracht ar mórán leibhéil, agus tugann sé turas ar an áit.
Faigheann sé áit a bhfuil an cuma air gur parrthas réamhtionsclaioch atá ann, sláinte agus fadsaoil as an gnáth ag an pobal. Ach an bhfuil cruimh san úll?
Téann sé ar thóir an rún, fonn air brabach a bhaint as. Le cabhair ó bhean de chuid na háite, a bhraitheann sáinnithe ann, aimsíonn sé an rún.
Baineann deireadh an úrscéil le plé lena fhostóir chun táirge tráchtála a fháisceadh as an rún.
Is anseo a chíortar ceisteanna fealsúnachta agus morálta go domhain agus 'meitheal machnamh' i mbun 'stoirm stuaime' ar na ceisteanna ar fad a eascraíonn as; ciniciúilacht agus idéalachas in adharca a chéile.

Ar shlí úrscéal ilmheáin atá anseo - idir insint dhíreach céad pearsa ann, dioscúrsa an stoirm stuaime,  tuairiscí eolaíochta- agus do radharcanna áirithe, script samhlaithe scannáin.

Táim buíoch don gcomhrá a sheol arís i dtreo an lón machnaimh is pléisiúr seo mé!

Feicim go bhfuil rLeabhar ar fáil ó litríocht!

Cad d'imigh ar na mná?

Bhain mise céim amach san innealtóireacht leictreonach i 1990, agus táim ag plé le ríomhchlárú ó shin. Bhí thart ar deichniúr bean a thosaigh amach ar an gcéim innealtóireachta liom - as beagnach 300. Fuair mé post sa Ghearmáin díreach i ndiaidh an chéim agus bhí mé ann ar feadh deich mbliana. D'earcaigh an comhlacht naonúr ar fad as COBÁC agus COC - tairgeadh post do bheir ban, agus ghlac duine acu leis. Measaim áfach go raibh an Ghearmáin sách seobhaineach an uair úd maidir le mná i bpostanna teicniúla. Go deimhin dúradh liom amach le comhghleacaí (fireann) liom ag an agallamh san ollscoil, fear a raibh máchail siúl air nach bhfeadfaí a leithéidí, ná bean a earcú, mar nach nglacfadh na custaiméirí dáiríre leo.

Ní raibh bean ar bith i measc na thart ar fiche innealtóir sa rannóg - bean ab ea an rúnaí, agus bhí teicneoir mná amháin ann. Bhí innealtóir mná amháin ann i rannóg eile ach measaim nár glacadh ró dháiríre léi. (Ní raibh aon teagmháil ghairmiúil agam léi). Is cuimhin liom bean amháin a bheith ar an meitheal teicneoirí a bhí ag plé le traein fo-thalamh amháin a raibh mé ag obair air. (Rinne mé iontas de nárbh bac é sin ar a comhghleacaithe fireann pictiúr de mhná nochta a chrochadh sa bhoth coiteann oibre)   Fiú agus mé ag obair ar thogra idirnáisiúnta le comhlacht sa tSualann, ní cuimhin liom teagmháil gairmiúil a bheith agam le níos mó ná beirt ban ag aon am amháin.

Bhí rudaí rud beag difriúil nuair a d'fhill mé ar Éireann - bhí an foireann sa chuideachta ar oibrigh mé dó i dtosach óg agus níos mó mná ina measc. Bhí mé freagrach as duine nó beirt - agus bhí comhghleacaithe ban agus ar feadh seal saoiste mná agam. Ba mhionlach fós iad áfach. 

Táim páirteach i dtograí éagsúla idirnáisiúnta agus is annamh a fheicim ainm mná ar na cáipéisí theicniúla a bhíonn á léamh agam.

Ní gairm is ea an cineál innealtóireacht a mbímse ag plé leis a mbeadh baint ag neart colainne leis (nó ní bheinnse ag dul dó!)

Ada Lovelace (ó Wikimedia)

Tá íoróin ag baint le heaspa ban sa teicneolaíocht faisnéise. Tráth dá raibh, matamaiticeoir a bhí ag plé le réimse ar leith ríomhaireachta ab ea Computer (ríomhaire) agus go háirithe in aimsir an dara chogadh Domhanda nuair a rugadh an ríomhaireacht leictreonach, mná ab ea na ríomhairí sin - agus ba iad go hiondúil na céad ríomhchláraitheoirí de bhrí gur thuig siad na háireamh a bhí le déanamh. Fiú roimhe sin, agus Babbage ag cumadh a ríomhaire meicniúil, ba í an matamaiticeoir Ada Lovelace a rinne na cláir a cheapadh don ngléas.

Grace Hopper (ón lch seo)

Bhí saothar mná Bletchley Park faoi rún go dtí le déanaí, ach bhí mná i Meiriceá a raibh clú orthu sa ghairm - leithéidí Grace Hopper a bhí gníomhach leis an gcabhlach i Meiriceá. Rinne sise forbairt ar an dteanga ríomhaireachta COBOL, iarracht cód ríomhaireachta a dhéanamh níos soléite do dhaoine - agus teanga ina bhfuil mórchuid na cláir ríomhaireachta gnó d'ollríomhairí scríofa go dtí an lá atá inniu ann.

Deirtear nach raibh John Glenn sásta cos a leagan sa roicéad a raibh an chúrsa ríofa ag ríomhaire leictreonach go dtí gur dhearbhaigh Katherine Johnson a bhí i mbun na hoibre sin roimhe sin, go raibh an áireamh cruinn ceart. Bean Afracach Meiriceánach ab ea Johnson a sháraigh mórchuid constaicí le oideachas sa mhatamaitic a bhaint amach agus a raibh ard mheas ar a cuid saothar ag na fir thart uirthi, mar a léiríonn an scéal faoi Glenn.

Katherine Johnson
(ó NASA via Wikipedia)

Bean eile a bhí lárnach in iarrachtaí NASA ná Margaret Hamilton a bhí i gceannas ar an bogearraí treoshuíomh agus loingseoireachta a dearadh in MIT do Apollo.

Margaret Hamilton & bogearra Apollo
(ó wikimedia)

Tá suim agam i stair mo ghairme, agus táim fiosrach faoin easpa ban ann. Ar ndóigh, tá na gnáth chúiseanna ann - bíonn sé deacair ag bean dul chun cinn i gcomhluadar fireann. Ach is léir go raibh mná ag tús cadhnaíochta.

Tháinig mé ar alt agus grafaic spéisiúil le déanaí a léirigh titim tobann i líon na mban ag dul do chéim sa ríomhaireacht i SAM. Thart ar lár na 1980í a tharla sin. San alt luaitear dhá chúis leis - an ríomhaire baile ag éirí coitianta, agus an margaíocht a rinneadh ar mar bhréagán dó bhuachaillí. Rud a d'fhág go raibh níos mó cleachtadh agus taithí acu ná ag cailíní. Agus an íomhá a chruthaigh scannáin agus cultúr coitianta den ríomhaireacht mar rud a mbíonn geocaigh aonaracha ríomhaireachta, fir mílítheacha óga aite ag dul do ina n-aonair i seomra dorcha.

Ach fearacht aon obair mhór, obair meithle atá in obair ríomhaireachta. Tá fírinne áirithe sna clíséanna faoi aonaráin ag obair ar cláir ríomhaireachta - ach go hiondúil, agus cinnte nuair is obair ghairmiúil atá i gceist, bíonn meitheal i gceist. Agus comhoibriú, agus cumarsáid. 

Ón alt

Is breá liom go bhfuil iarrachtaí ar bun dea shampla a thabhairt do mhná óga (ghlac m'iníon féin páirt i roinnt imeachtaí) ag leithéidí Coding Grace; an rud a chíonn an leanbh, níonn an leanbh. Tá tábhacht le sampla agus rólchuspa do dhaoine óga. Tá teicneolaíocht na faisnéise ag éirí níos tábhachtaí ná riamh - agus ós rud é gur as smaointe atá sé fite tá sé baolach go mbeadh an gairm i lámha dream chúng amháin. Fiú le dea-thoil, beidh rudaí nach dtuigfeadh siad faoi daoine atá éagsúil leo; agus beidh na córais lochtach dá réir. Agus faraor tá réimsí den ghairm ina bhfuil cultúr nimhneach fásta iontu de bharr fir óga bheith gafa i mbolgán d'fhir óga eile ar aon chultúr leo, agus an gcultúr sin tarcaisneach faoi mhná agus faoi éagsúlacht.
Is ar mhaith linn ar fad a bheadh athrú  - ach fearacht athrú cultúir ar bith beidh sé fadálach. Ní dóigh liom go n-athróidh mo thaithí oibre féin.

Cinnlínte de Breadúin

Sraith aistí atá sa leabhar seo, eachtraí as cuimhní cinn Deaglán de Bréadúin. Seasann gach aiste as féin, seachas go mbíonn crostagairtí eatarthu uaireanta. In ord ama atá na haistí, agus plé orthu ar a chéad iarrachtaí sa mheánscoil anuas go dtí an lá inniu. Duine nó uaireanta eachtra ar leith faoi chaibidil i ngach aiste. Nodanna ann faoin gcaoi a d'forbair scéal, agus na rudaí nach bhféadfadh sé a rá ag an am. Cúlra an scéil. Sa bhreis ar sin, nochtann sé a thuairimí níos oscailte ná mar a bheadh cuí i dtuairisc lom; agus tugann breith meáite cúramach ar na pearsain.

Toisc go raibh sé ag croílár na tuairisceoireachta le daichead bliain anuas, tá go leor stair pholaitiúil agus sóisialta ar fáil sna haistí seo.

Tuigim go bhfuil ann dara imleabhar foilsithe, agus breis téagar ann. Léitheoireacht taitneamhach fiúntach.

Deaglán de Bréadún
Cinnlínte
Saol an Iriseora
ISBN: 978-1-907494-58-1
Foilsithe: 2016
€12.00  

(Féirín a bhuaigh mé i comórtas Twitter mo chóip) 

An Broc-chú

Le blianta beaga anuas tá Leabhar Breac ag aistriú agus ag foilsiú úrscéalta graifeacha, nó le bheith cruinn bandés dessinées. Bhí mé in ann adhmaid éigin a bhaint as eachtraí an picaro Corto Maltese.

Le déanaí fuair mé an Broc-chú, aistriúchán ar Le Teckel  Hervé Bourhis. Immram nua aoiseach, fite fuaite le huisce faoi thalamh comhlacht cógaisíochta atá i ngleic le fadhbanna de bharr iarmhairtí mharfacha druga dá gcuid. Agus sceitheadh eolais.

Seoltar amach díoltóir drabhlásach ag deireadh a ré, agus fear óg fuinniúil fón fóinteach.

Deochanna agus drúis, formad agus mioscais saol Broc-chú an teidil, an sean díoltóir. Sleachta fada Rimbaud ar ar ghob go minic. An fear óg cráite aige, ach tuiscint éigin ag fás eatarthu, nó an bhfuil?

Táim idir dhá chomhairle faoin leabhar. Is beag mo chuir amach ar an Fhrainc agus seachas go raibh a leithéidí d'fhile ann, táim dall ar Rimbaud. (Tá Liam Ó Muirthile ag obair ar eagrán Gaeilge dá shaothair).

Tá saothar ealaíona Bourhis ana mhaith, in oiriúint dá chuid scéalaíochta. Measaim áfach gur chaill mé amach ar splanc éigin ceal eolas ar an gcultúr as ar fáisceadh an saothar.

An Broc-Chú
Hervé Bourhis

€9.60

96 lch; úrscéal grafach, clúdach bog; ISBN: 978-1-911363-02-6

Bodach an Chóta Lachna

Scríobh mé píosa ar Gobblefunked faoin dá leabhar eile san sraith Fiannaíochta seo le Leabhar Breac.
Bhí deacrachtaí agam teacht ar chóip de Bodach an Chóta Lachtna, agus suim ag m'iníon ann. Táim buíoch de Darach mar sin as cóip a sheoladh chugam mar féirín.

Tá léaráidí Chaomhán Ó Scolaí go hálainn, agus athinsint iontach soléite ar an seanscéal. Rud a chuir beagán iontas orm nár luadh gurbh é Manannán Mac Lir i mbréagriocht é an Bodach. Is trua sin.

Mar sin féin, tá súil agam go mbeidh na leabhair seo ar fáil go fairsing i leabharlanna scoile le go mbeidh teacht ag an aos óg ar leaganacha tarraingteacha a rachaidh i bhfeidhm ar a samhlaíocht idir focail agus íomhánna. (Bhí an dá leabhar eile léite ag m'iníon sula bhfuair mé iad, toisc iad a bheith sa leabharlann scoile)

Tá nasc leis an gcluiche Ardrí freisin, mar go bhfuil an obair ealaíne céanna i gceist.

Cuireann eolas ar na scéalta leis an spraoi sa chluiche. Súil agam nach fada go mbeidh teacht againn ar dhá scéal a bhfuil tagairtí dóibh sa chluiche ach nach bhfuil- go bhfios dom- foilsithe fós. Eachtra an Ghiolla Deacair, agus an uair a bhí Fionn gafa i síbhrú.

Ba mhaith liom féin scéalta eile a fheiceáil freisin- breith Oisín, abair agus scéalta eile fearacht scéalta Bhrain agus Sceolaing nach bhfuil teacht chomh héasca sin orthu.

Bail ó Dhia ar obair Leabhar Breac!

Bodach an Chóta Lachna
Darach Ó Scolaí
€7.50

40 lch; clúdach bog;
ISBN 978-0-898332-60-5

Lig sin i gCathú

Léigh mé úrscéal seo Bhreandáin Uí Eithir blianta fadó ó shin. Ach um Nollaig fuair mé bronntanas den gcéad eagrán a d'aimsigh mac liom i siopa dara láimhe, agus léigh mé arís é.

Tá an scéal lonnaithe i nGaillimh (cé go dtugtar Baile an Chaisil air) ar deireadh seachtaine na Cásca 1949, agus Rialtas Fhine Ghaeil ar tí Poblacht a fhógairt, fé thionchar Seán Mac Giolla Bhríde. Céim a raibh go leor conspóide ag baint leis, agus créachta an chogadh cathardha fós nimhneach.

Mac le laoch de chuid chogadh na saoirse an príomhphearsa, ach is mac léann éidreorach atá ann. Tá a athair ag saothrú an bháis, agus caidreamh a thuismitheoirí in anchaoi lena shaoil.

Tá sé tagtha ag pointe ina shaol ar gá do cinntí crua a dhéanamh lán é féin a tharraingt as an bhfaopach ina bhfuil sé fágtha de bharr a éidreoir.

Tá imeachtaí na deireadh seachtaine, agus tionchar an chléir - deartháir an phríomhphearsa ina measc - mar chúlra don scéal.

Faightear léargas ar pholaitíocht logánta agus náisiúnta, iomrascáil cathair is tuath, drabhlás is cráifeacht.

Seo uilig i gcaint shaibhir chréúil le greann agus gean.

Tá an úrscéal leantach Sionnach ar mo dhuán léite freisin agam, ach measaim go ndeachaigh an údar ar strae ansin sa raibiléaracht.

Tá beathaisnéis Liam Mac Con Iomaire ag bailiú deannaigh ar mo leabhragán le blianta. B'fhéidir gur mithid dom é léamh anois agus mo spéis athmhúscailte!

Intleacht shaorga agus saothar an duine

Fearacht fuinneamh ó chomhleá fuar, táthar ag caint ar intleacht shaorga mar teicneolaíocht a bheidh uilíoch laistigh de deich mbliana le breis is caoga bliain anuas.

Tá an cuma air faoi láthair go bhfuil borradh faoi intleacht shaorga, agus an córas Watson de chuid IBM in úsáid chun obair intinne,  a bhíodh á dhéanamh ag daoine,  a dhéanamh.  Tá feabhas as cuimse freisin ar ríomhaistriúchán agus ar aithint agus sintéis gutha.

Torthaí iad seo ar an réabhlóid i dteicneolaíocht na faisnéise a lean scaipeadh an idirlíon. Réabhlóid a fhágann go bhfuil ollstórais sonraí ar fáil do na hollcomhlachtaí teicneolaíochta - Google, Amazon agus Facebook, ar féidir modhanna staitisticiúla agus ríomhfhoghlama a chuir i bhfeidhm orthu chun algartam agus gnásanna a fhorbairt agus a fheabhsú.

Inneall is ea ríomhaire, ach an bogearra ceart a bheith ar fáil, chun réiteach a cheap duine nó daoine a chuir ag obair ar sonraí. Déanann ríomhaire níos gaiste é ná mar is féidir le duine, agus tá ar chumas ríomhaire i bhfad níos mó gnéithe a chuir san áireamh ná mar is féidir le duine. Ní dhéanann ríomhaire botúin fánacha, ní éiríonn ríomhaire tuirseach, ná cantalach ná oibrithe. (Tarlaíonn na rudaí seo ar fad do ríomhchláraitheoirí áfach, agus bíonn tionchar aige sin ar a shaothair agus ar obair ríomhairí dá réir)

Ach an intleacht shaorga atá i gceist, nó méadú ar intleacht dhaonna, mar a mhéadaíonn sluasaid neart matáin duine?

Tá an bua faighte ag ríomhaire ar Ardmháistir fichille nó Go. Bhuaigh Watson an comórtas quiz Jeopardy traidhfil blianta ó shin. Ach dáiríre an rud atá ag tarlú sna cásanna sin, go bhfuil meitheal saineolaí agus innealtóir tagtha le chéile agus ag roinnt a gcuid eolais chun saoi aonair a chloí. Trí bhíthin ríomhaire, gan amhras. Agus tá an modh níos éifeachtaí ná mar a shamhlódh fiú na daoine is dlúithe atá ag baint leis.

Crácamas cuid mhór oibre intinne agus oifige. Agus ó thús na teicneolaíochta faisnéise tá leas á bhaint as chun an crácamas a laghdú.

(Fonóta sanasaíochta nó dhó:  duine ab ea an ríomhaire fadó, féach http://edil.qub.ac.uk/35311, agus tá an stair céanna ag baint le Computer an bhéarla. Mná ab ea computers NASA agus Bletchley Park, matamaiticeoirí a rinneadh ríomhchláraitheoirí daofa ar ball. Tá teanga ríomhaireachta ainmnithe as Ada Lovelace, a bhí ar an gcéad ríomhchláraitheoir, ag plé le inneall anailíseach Babbage. Agus tá COBOL, a chum an ceannródaí ríomhaireachta Grace Murray Hoppe, lárnach fós i gcúrsaí gnó. Ba computer ise freisin tráth dá raibh).

Go deimhin is do International Business Machines a sheasann IBM, ceann den mbeagán comhlacht atá fós linn ó Chlochaois na ríomhaireachta sa chéad seo chaite.

Mar sin, ó thús, bhí ríomhairí ag díbirt daoine as postanna, mar a bhí inneall rompu.

Ní fadhb teicneolaíochta atá ag eascairt as fairsingiú intleacht shaorga, ach fadhb geilleagrach agus polaitiúil.

Ainneoin forbairt gluaiseacht na bhfoinsí oscailte, atá mar dhlúthchuid d'fhorbairt an idirlíon agus a chuireann uirlisí agus teicneolaíochtaí teicneolaíocht faisnéise ar fáil ar bheagán costas, is ar bhonn tráchtála atá na forbairtí is mó ag tarlú.

Tríd leithéidí Facebook tá an mór phobal ag feidhmiú mar croitear dhigiteacha. Ag cuir sonraí ar fáil saor in aisce, as a bhfáisceann dreamanna eile brabach- ollmhór scaití.

Tá infheistíocht trom i dtrealamh agus saineolas de dhíth, ar ndóigh. Mar sin féin  is cúis imní go bhfuil an tairbhe ag dul don bheagán.

Ní léir cén tairbhe a bhainfear as an farasbarr táirgiúlachta, agus an rachaidh sé chun leasa an dreama atá díbeartha óna bpostanna ag na ríomhairí.

Ar an lámh eile, ritheann scéal liom faoi ceardchumannaí i monarcha Ford a bhí tar éis sraith róbat a chuir ar an líne tiomsaithe. Cé íocfas táillí do ceardchumainn anois? , arsa banaisteoir leis. Cé cheannóidh do chairr? a d'fhreagair sé!

Tá dúshlán ollmhór ann don oideachas agus oiliúint. Beidh áit ann i gcónaí don breithiúnas agus intleacht mothúchánach daonna. Is gá mar sin don gcóras oideachas a bheith ag cabhrú le daltaí na tréithe seo iontu a fhorbairt.

Caithfidh, ar mhaithe lena sláinte féin agus sláinte an phobail, gach duine a bheith páirteach go dearfach san saol.

Ní dóigh liom go mbeidh saol só ann do chách, agus na hinneall i mbun oibre. Sin Útóipe.

Tá an saol á athrú ag an dteicneolaíocht áfach agus is mithid don bpolaitíocht agus an oideachas teacht bord ar bhord leis na hathruithe sin.

Nó beidh thiar orainn ar fad!

Chughainn an Geimhreadh

Bhí drogall orm dul i ngleic le Cluiche na Corónach. Tá caill an fhoiréigin agus na chollaíochta foréigní ar an sraith teilifíse, agus is beag goile atá agam dona leithéidí. Chuala mé rudaí dearfacha faoin aistriúchán seo áfach, agus ar ndóigh níl léamh chomh gáifeach céanna le slaoda fola ar an scáileán.

Thug an Nollaig deis dom an leabhar a cheannach (do mhac liom, mar dheá).

Is annamh úrscéal chomh toirtiúil leis as Gaeilge, mar go bhfuil dua agus am de dhíth, nithe nach bhfuil ar fáil don scríbhneoir ócáidiúil Gaeilge, a bhfuil air nó uirthi beatha a shaothrú ar mhodh éigin eile.

Is mór an éacht an aistriúchán seo, a rinneadh don mórchuid agus Oisín Ó Muirthile ag tabhairt faoin Ardteist.

Domhan feodach le imir de dhraíocht ón alltar atá cruthaithe ag George Martin. Cuireann Ó Muirthile craiceann sochreidte Gaeilge air. D'fhág easpa taithí ar an réimse seo scríbhneoireachta go raibh go leor leaganacha ann nach mbeadh i'm foclóir gníomhach. Ach bhíodar soiléir ón gcomhthéacs, mar sin cé gur dhearbhaigh mé roinnt acu ar ball sa bhFoclóir, níorbh aon dris chosáin dom san léamh iad.

Tá an scéal féin láidir, iomaíocht idir teaghlaigh  do cumhacht i sochaí feodach. Go leor uisce faoi thalamh, éad, amhras agus forneart. Polaitíocht agus lámh láidir in iomaíocht. Roinnt collaíochta freisin, gan amhras, ach níor bhraith mé é bheith gáifeach ná gliúcach don mórchuid. Bhí feidhm leis sa phlota.

Léirítear an scéal ó dearctha éagsúla, agus go deimhin gineadh bá ionam do na carachtar ar fad a bhí ag iarraidh an rud cuí ceart a dhéanamh i domhan casta gur minic go raibh an ceart doiléir.

Tá fadhb anois agam, ar ndóigh. D'fhág deireadh an leabhar go leor scéalta gan réiteach. Tá fonn orm fáil amach cad a bhain do na carachtar a bhfuil gean éigin orthu ginte ionam orthu. Ach de réir mo thuisceana, bhí ríchíos ard i gceist le cearta aistriúchán a bhaint amach, agus níl aon chinnteacht go leanfar leis an aistriúchán.

Mar a tharla i gcás Harry Potter, Artemis Fowl agus (go dtí seo cibé) Narnia - agus iadsan dírithe ar mhargadh léitheoireachta atá níos fairsinge ná margadh na daoine fásta.

Tréaslaím a shaothar le Oisín Ó Muirthile agus Leabhar Breac. Tá súil agam go mbeidh ar a gcumas cuir leis.

Cluiche na Corónach
George R. R. Martin

€18.00

800 lch; clúdach bog;
ISBN 978-1-909907-83-6

Íbíotsa

Ón leabharlann a fuair mé an cnuasach láidir gearrscéalta seo le Labhrás Ó Finneadha. Earra ar leith atá ann, gach scéal lonnaithe ar oileán Íbíotsa, mórchuid acu ag plé leis an am i láthair, Éireannaigh ar saoire ┐muintir na háite araon gníomhach iontu. Ag an am céanna friotal shaibhir na Gaeltachta atá sna scéalta, agus ealaíon an scríbhneora agus an tseanchaí lámh ar lámh le chéile. Scéilíní faoi teacht in inmhe, is baois seanaoise. Seanchas smuigléirí. Scéal uafáis. Is iomaí scéal maith atá bainte ag Ó Finneadha as grian agus sáile an oileáin Meánmhara.

Léitheoireacht siamsaíochta pléisiúrtha.

Molaim é!

Labhrás Ó Finneadha
Íbíotsa
ISBN: 978-1-907494-53-6
Foilsithe: 2015
Leathanaigh: 130
€10.00

Taibhsí an Locha

Go hiondúil cuireann an lipéad 'foghlaimeoirí fásta' ó dhoras mé nuair a fheicim ar leabhar. Ach mheall ainm an údair mé, Antain Mac Lochlainn. Tá roinnt dá shaothair agus colúin léite agam le fonn. Ní dóigh liom gur léigh mé ficsean leis cheana.

Scéal sách simplí taibhsí atá sa leabhar, teach mór, ainghníomh, fuascailt le tabhairt ag daoine.

Ach insint mhaith, gan ró shimpliú ar an dteanga cé nach bhfuil aon chlocha crua ann.

Chuir sé an turas ar obair isteach dom go pléisiúrtha!
Ón leabharlann a fuair mise é, ach tá sé ar fáil ar phraghas cupán caife ón bhfoilsitheoir.

Taibhsí an Locha
Antain Mac Lochlainn
Cló Iar-Chonnacht

An Nollaig Thiar

Is tráthúil go bhfuil an tseoid seo athfhoilsithe ag Cló Iar Chonnacht, a sheol cóip léirmheasa chugham.
Tá eagrán 1989 agam (áit éigin!) ach spreag seo mé lena athléamh.
Cuimhní cinn Bhreandáin Uí Éithir ar an Nollaig in Árainn blianta an chogadh mhóir, agus é ina pháiste.
Cuimhní cinn spreagtha ag comhrá le pinsinéir san Oir Ghearmáin sna 1980í, comhrá a tharla sna sála ar chuaird a thug sé ar champa géibhinn Buchenwald.

Tugann sin fráma don insint ar shoineantacht agus spraoi na hóige in Árainn ainneoin an anfa a bhí ar coipeadh ar an Mór roinn.

Tá prós láidir saibhir sa leabhar, nathaíocht nuair is cuí. Agus saibhreas mionsonraí ar a shaol agus saol an oileáin.

Is mór is fiú an leabhar seo a léamh, agus tá an athchló glan slachtmhar. Líonadh stoca bhreá don Nollaig!

An Nollaig Thiar
Cló Iar Chonnacht

Ól Pádraic (agus Ciaráin)

dā lān dēc uighi circi a meisrin, dā meisrin dēc i n-olldeirb, dā oilldeirb dēg i n-oilmedach no i n-ol Patraic, dā [ol P. i n-]ol feine. Cethrar ar fichit do cleirchib imme ┐ dā fer dēc do tuathaib

Bhí cuntas Twitter @edil_dictionary ag trácht ar Ól Pádraic, i.  méid dí arbh ionann é agus toilleadh 1728 blaosc uibhe. Leordhóthain dosaen cléireach nó seisear tútach. Ní léir cén tréimhse atá i gceist, ach ag glacadh leis go bhfuil toilleadh 40 ml i mblaosc uibhe, is ionann sin agus 70l.

Tráthúil go leor, bhí mé i láthair ag an Beoireachtas i gClub Conradh na Gaeilge aréir. Ciarán Mac Fhearghusa, col ceathrair liom a d'eagraigh. (Fear seacláid is caife snasta blasta, chomh maith le Óga Yoga).

Ach sé Pádraic Ó Griallais ó Micil Poitín a bhí ina fhear an tí. Fear a bhfuil ana theacht i láthair aige, agus ar léir a chuid spéise agus a chuid eolais i gcúrsaí dí.

Chuir sé na beoracha i láthair, ag mealladh tuairimí ón dream a bhí i láthair. Mhínigh sé ról na leannlusa agus conas a déantar braiche, agus tábhacht na gabháil a úsáidtear. An tionchar a imríonn na cumaisc éagsúla agus na modhanna oibre ar an mblas agus an neart. Ceithre leann a cuireadh inár láthair (agus inár ngloiní!)

Althea ó Galway Bay, leann atá beagán rua agus blas láidir leannlusa air.  Péire ó ghrúdlann Ó Cléirigh - Virginja agus Whisht. Ceann órga ab ea Whisht agus gan é bheith chomh leannlusach. B'é ab fhearr a thaithin liom. Bhí bairille úr den Hurler ó Four Provinces ann freisin.

Bhí Pádraic sásta a chuid eolais a roinnt go fial, é beagán claonta i leith an dreama thiar, agus ní raibh Four Provinces ólta roimhe aige rud a d'fhág faoi mhíbhuntáiste é!

Ansin bhí deis againn clos ó Oisín Ó Muirthile faoin aistriúchán atá déanta aige - i mbliain a ardteiste! - ar Chluiche na Corónach.

Bhí deis ansin Poitín Micil a bhlaiseadh - i bhfoirm scailtín agus manglaim (sheachain mé sin) agus braon de craorag.

Bhí sé ana mhall faoi seo - go hiondúil sé bus a 11 an deis deireadh agam filleadh abhaile.

Ach bhí fonn orm biotáille Ghinéive an Daingin a bhlaiseadh agus ar ábharaí an tsaoil tá traenacha déanacha ag an DART.

Rinne Pádraic G+T blasta dom le caora aitil ann.

Ardoíche. Treise leo as an eagrú.

Gáirscéalta - gaois, greann ┐graostacht

An Club Leabhair ┐Caitlín Nic Íomhair a spreag mé chun fios a chuir ar An Grá Riabhach tríd an leabharlann.
Tá mé ag dul i dtaithí diaidh ar ndiaidh ar shaothair shaibhir Biddy Jenkinson, cé nach mbím riamh iomlán ar mo chompord le gach a scríobhann sí. Tharlódh áfach gurb fónta an rud sin.

Tá tagairtí don litríocht ársa agus idirthéacsúlacht fairsing sna gearrscéalta seo. Tá mo dhóthain léite agam le scata acu a aithint- Feargus ┐Bebo, an Dagda is leite na bhFomhórach, Suibhne Geilt. Is dócha go bhfuil oiread ann nár aithin mé. Cuireann aithint na bhfoinsí léas beag breise pléisiúr sa léamh. Seans nach bhfaigheadh duine atá dall ar na seanscéalta blas ar na scéalta seo.

Ach ní ársaíocht atá iontu, ach scéalta breátha de chuid an lae inniu. Graosta uaireanta, ach is ag fónamh don scéal atá an chollaíocht seachas a mhalairt. Greann dorcha agus casadh agus corr sna scéalta.

Lón bhreá léitheoireachta, an gaois agus an eolas atá ag an údar ag fónamh don léitheoir gan galamaisíocht.

Táim buíoch gur spreagadh mé le tabhairt faoi! (Cé nach bhfuilim iomlán cinnte an gáirí nó gairsiúil nó an dá rud atá i gceist le gáirscéal)

Laoch na Laochra

Bhí saothar seo Réamoinn Uí Ciaráin i measc na leabhair a bhronn Foras na Gaeilge orm píosa siar. Idir seo is siúd, níor scríobh mé faic faoi anseo. Cuid den chúis ná nach bhfuil an t-iomlán léite agam fós.

Tá an dúrud den ábhar ó na lámhscríbhinní agus an béaloideas faoin Rúraíocht cnuasaithe idir na clúdaigh anseo ag Réamonn. Tá a athinsint sách dílis do na bunleagan, rud ar gá dul i gcleachtadh air agus an cúis nár léigh mé ó tús go deireadh in aon racht amháin mar is nós liom. Leabhar téagartha tagartha atá ann, a bhfuil ionad buan ar an leabhragán dlite do. Ní saothar tur acadúil atá ann áfach, ach bailiúchán de sheoda litríochta agus snas curtha orthu.

Is maith liom filleadh ar an saibhreas ann ó am go chéile. Feictear dom freisin go mbeidh leas le baint as freisin ag scríbhneoirí Gaeilge ar mian leo saothar nua a chruthú ó claisicí na Rúraíochta.

Ní hé ealaíon Dara Vallely an cineál saothar is ansa liom, ach ní mór a admháil go bhfeileann sé go maith don spleodar sna scéalta, a riastradh féin sna línte agus dathanna.

Tá creidiúint ag dul do chách a raibh lámh acu san saothar uaillmhianach seo.

Laoch na Laochra
Réamonn Ó Ciaráin
Gael Linn

Petra Oelker

Ní cuimhin liom anois cad a chas saothair Petra Oelker inár dtreo i dtosach.  Tá flosc chun cérinneacháin a léamh ar mo nuachar agus orm féin, is bhíomar go minic ag ceannach úrscéalta le Ellis Peters i siopa leabhar beag áitiúil i mBeirlín. Shamhlóinn mar sin gur mol an ceannaí leabhair Petra Oelker dúinn.

I Hamburg na 18ú aoise atá an sraith is iomráití aici. Rosina, ball de chompántas fán aisteoirí a bleachtaire. Bean a nochtar a cúlra buirgéiseach diadh ar ndiaidh. Fágann a cúlra go bhfuil sí ar a compord le teaghlach mór bhuirgéisigh ceannaithe.

Tugann sin scóip do Petra Oelker gach aicme i Hamburg na linne sin a tharraingt isteach ina hinsint lán sonraí agus daonnacht.

Sa bhreis ar an sraith le Rosina, tá dornán eile úrscéalta bleachtaireachta scríofa aici, idir stairiúil agus comhaimseartha.

Tá mná láidre atá beagán i leataobh ón sochaí lárnach iontu ar fad, rud a thugann deis di insint réalaíoch a thabhairt atá dílis don stair, cé nach mbeadh an tsaoirse céanna ag gach bean san ré atá faoi chaibidil.

(Fonóta- feictear dom gur minic staraithe i mbun pinn ar úrscéalta bleachtaireachta. Tá Rosina i féin bunaithe, de réir mo thuisceana, ar phearsa stairiúil a ndearna Petra Oelker taighde uirthi. Tá an taighde sin foilsithe ach níl sé léite agam.)

Níl fhios agam an bhfuil na leabhra aistrithe go Béarla. Molaim mar sin féin iad dóibh siúd ar breá leo bleachtaireacht.

Bleachtaire mná

Ina cuid cainte ag Meanmanra faoi cheist na mban in úrscéalta stairiúla rangaigh Síle Ní Choncheanainn úrscéalta bleachtaireachta i rannóg na bhfear. Caithfidh mé a rá (agus dúras ar an lá) nach dtagann sin le mo thaithí léitheoireachta féin. Is breá liom cérinneachán. Agus mar a tharlaíonn is údar mná is mó a léim san seánra sin.

Ní hamháin go mbíonn mná ag scríobh na húrscéalta a thaitníonn liom - ach go hiondúil is mná atá i mbun bleachtaireachta.

Ritheann an dá sraith le Anne Perry liom, mar shampla. Tá siad lonnaithe i ré Victoria, mar sin bíonn fear i gceist mar bhleachtaire oifigiúil- an Cigire Thomas Pitt nó William Monk. Ach sa dá chás bíonn a nuachair lárnach i bhfuascailt na gcás. Gan Charlotte agus Hester ní bheadh scéal le reic. Go deimhin i sraith Pitt bíonn mná láidre neamhspleácha eile i gceist freisin.

Ansin tá Candace Robb ann, a bhfuil a húrscéalta lonnaithe sna meánaoiseanna. Cé gur le fear an príomhról - Owen Archer - arís tá a nuachar lárnach agus gníomhach sna scéalta.

Is manach le linn cogadh cathartha Rí Stiofán ┐an banimpire Mathilda i Sasana bleachtaire Ellis Peters ina sraith iomráiteach Cadfael. Níl an scóip céanna ansin do mhná ach táid ann agus tábhachtach.

Bleachtaire mná i Fidelma in úrscéalta Peter Tremayne atá lonnaithe in Éirinn ársa. Bíonn blas síolteagaisc ar na húrscéalta seo scaití, agus é ag idéalú an Eaglais Ceilteach agus ag damnú eaglais na Róimhe.

Ar ndóigh is tríd súile an lae inniu a fheictear an stair in úrscéalta, agus is minic ceisteanna an lae inniu faoi chaibidil dáiríre.

Tá scríbhneoir suntasach as gearmáinis, Petra Oelker ar banaisteoir fáin i Hamburg a bleachtaire. Ach measaim go bhfuil blagmhír dá cuid féin dlite di. Fillfidh mé ar an gceist dá réir.

Ardrí

Rás constaice atá i gceist leis an gcluiche Ardrí ó Leabhar Breac. Cheannaigh mé mar bronntanas lá breithe dom féin é le linn an samhraidh agus d'imir muid roinnt babhtaí é.

Chun dul thar na constaicí, is gá an cárta ceart a bheith ag imreoir - carta den arracht nó an cárta Fionn nó Bómall. De réir na rialacha ní fhaigheann gach imreoir ach cárta amháin ag an tús, agus faigheann cárta breise nuair a sháraíonn constaic. D'oibrigh an cluiche níos fearr dúinn nuair a roinn muid amach 3 chárta ag an tús. Tá na constaic ar fad bunaithe ar scéalta fiannaíochta. Is breá liom na cinn ar leith, an Giolla Deacair a thugann an imreoir ar seachrán ar feadh seal, nó an lios inar féidir le himreoir bheith gafa i bhfad.

Tá an obair ealaíona álainn (an obair ealaíona céanna atá sna leabhar san sraith Fionn ó Leabhar Breac). Is trua gur píosa imeartha plaisteach atá sa bhosca - bheadh adhmaid níos féiliunaí measaim ach is dócha gur ceist costais a bhí ann.

Cluiche taitneamhach boird atá ann, le gné straitéise sa mhéid is gur féidir le himreoir camchuairt an chonair seachtraí a ghlacadh ar féin ar mhaithe le breis cárta a chnuasach chun na constaicí ar an mbealach chuig an Ardrí a shárú.

Anois is an Nollaig agus saoire a druidim linn táim ag tnúth le roinnt deiseanna eile an cluiche a imirt!

Níl an cluiche ar fáil faoi láthair ón suíomh ach measaim go mb'fhéidir go bhfuil roinnt fágtha ag an Siopa Leabhair.

Mian na súl

Mar a bhfuil sa saol - mian na colainne, agus mian na súl agus mórtas maoine - sin nithe nach den Athair iad ach den saol.

1 Eoin 2:16

---

Cathair shamhrata. Sráideanna plódaithe. Brollaigh ris. Tóineanna teanna. Cosa cuanna. Cuartha gan cheilt. Coimeanna seanga. A thiarcais, tá go leor acu níos óige ná do leanaí. Bí cóir. Ná nochtach do ghnúis drúis. Fútsa atá sé do mhiangas a smachtú. Dall do shúil. Ná stán.

---

Spreagtha ag dán de chuid Ciara Ní Éanacháin, dán a léiríonn go paiteanta mothúcháin mná óg a bhfuil a colainn ag péacadh agus a fhulaingíonn catsúil drúisiúla na bhfear.

Na Díshealbhaigh

Tógadh mise trasna an bhóthair ó Leabharlann, agus ba chraosléitheoir riamh mé. Léigh mé cuid mhaith ficsean eolaíochta, agus tá meathchuimhne agam ar an úrscéal The Dispossed le hUrsula le Guin a léamh i bhfad siar.

Tá mo chuid spéise inti athmhúscailte le déanaí, agus ar ámharaí an tsaoil tá leabharlann trasna an bhóthair ón oifig s'agam.

Chuir mé fios arís ar an leabhar, mar sin.

Tá an scéal suite roinnt céadta bliain sa todhchaí, ar chruinne i bhfad i gcéin, ach go bhfuil daoine daonna ann. (Tá cúl scéal chun sin a mhíniú).

Tá pláinéad agus a ghealach i gceist. Tá cónaí ar an ngealach le roinnt glúin. Pobal ainfhlaitheach, ar díbríodh a sinsir ón bpláinéad. Ina measc a saolaítear laoch an scéil, Shevek. Fear a bhfuil bua neamhghnách fisice, agus é ar thairseach fionnachtain a chuirfidh ar chumas daoine teachtaireachtaí a sheoladh ar an bpointe tríd an ollchruinne iomlán.

Ag tús an úrscéil tá sé ag dul go dtí an pláinéad, áit a bhfuil creachlathas i réim, agus atá scoilte freisin mar a bhí an domhain seo le linn an chogadh fuar. Áit freisin a bhfuil mná go hiomlán scoite amach ón saol acadúil agus gnó, sna haicmí a bhfuil maoin acu cibé. Ar an ngealach tá cothromaíocht iomlán idir fir is mná, cé go bhfuil macasamhail an phósadh ann ach gan de cheangal ach toil na beirte.

Gearann an insint idir an méid a thiteann amach ar an bpláinéad, agus amharc siar ar a óige agus a shaol ar an ngealach.

Ar an dóigh seo cíorann Ursula le Guin mórán ceisteanna, faoi ceart agus mícheart, cairdeas, dílseacht, saothrú. Léiríonn sí na deacrachtaí a eascraíonn as flaitheas agus ainfhlaitheas araon.

Ní ag tabhairt aitheasc a bhíonn sí, ach ag léiriú an méid atá le rá tríd na heachtraí sa scéal.

Táim ag ceapadh gur beag adhmaid a bhain mé as mar déagóir, seachas gurbh eachtraíocht den scoth a bhí ann.

Is taitneamh níos meabhraí a bhain mé as an athléamh. Tharlódh, i gceann scór bliain eile, go mbeadh pléisiúr eile san léamh.

Deá theist ar máistir ar a ceard.

Nod libh gur chum mé (sílim) an focal ainflaitheas mar nach bhfuil ainriail oiriúnach mar chuir síos ar an sochaí ar an ngealach.

Seachrán Eoin

Bhí mé i láthair agus Alex Hijmans faoi agallamh ag Micheál Cronin mar chuid de Féile IMRAM agus cheannaigh mé an leabhar ar an oíche. Chuala mé á phlé ag Réaltán agus daoine eile ar chlár Aon Scéal ar Raidió na Life, agus go deimhin bhí Alex é féin faoi agallamh arís ag  Róisín Adams.

Bhí sé ráite ag Alex féin nach raibh aon ghean aige ar Eoin, pearsa lárnach an scéil. Fear a bhfuil 'máistreacht i gcearta daonna' aige, mura mhiste leat. Tagtha chun na Brasaíle chun buille a bhuaileadh ar son cearta na mbundúchasach atá sé, dar leis féin. Nó an ag teitheadh ó caidreamh a d'éiligh níos mó ná a theastaigh uaidh géilleadh atá sé?

Ainneoin an scolaíocht atá air, duine mí aibí é Eoin. Is beag réamh obair atá déanta aige, agus gan an Phortaingéilis sealbhaithe ró mhaith aige fiú. I ngrá lena aisling féin den bundúchasach uasal i dtiúin leis an dufair atá sé.

Luaigh Réaltán nach bhfuil mórán doimhneacht i gcuid den na carachtar eile. Is fíor sin, dar liom. Dáiríre an t-aon phearsa a fhaigheann muid léargas air ná Chico, fear atá i bhfeighil Brú do lucht surfála ar phlandáil crann cáco a bhí ag a mhuintir le cúpla glúin, ach atá san áireamh sa réimse atá geallta ag an rialtas do threibh bundúchasaigh. Geallta, ach gan faic déanta.

Tá cuid den talamh tógtha le lámh láidir ag an treibh, agus gabhann Eoin ina measc. Glactar leis, is bíonn sé in aontíos le deirfiúr duine de lucht ceannais na treibhe.

Gabhann sé le fána, gan mórán machnaimh ar an ábhar, ainneoin comhráití fhada le Chico.

Tá sé cuí measaim gur thug Alex an scéal go buaic foréigneach a fhágann Eoin idir dhá thine Bhealtaine. É ann de thoradh a ghníomhartha éidreoracha féin.

Tagann deireadh tobann leis an scéal, é fágtha faoin léitheoir teacht ar a réiteach féin. Modh éifeachtach measaim.

Cuireann Eoin míchompord orm. Aithním roinnt dá thréithe ionam féin, seachrán, ag maireachtáil ó lá go lá.

Tá an chaoi a chaitheann sé le mná míthaitneamhach, leithleasach. Ach inchreidte, measaim.

Tá lón machnaimh is dris coinsiasa san úrscéal.

An Tearmann
ISBN: 978-1-907494-66-6
Foilsithe: 2016