Ridire na hAinrialach

Tá rabharta imeachtaí liteartha ar bun i Baile Átha Cliath le tamaill, i bhfad níos mó ná bheadh ar mo chumas freastal orthu. Ach ní fheadfainn an deis a scaoileadh tharam éisteacht le hAlan Titley ag caint ar a shaol agus a shaothar. Mar sin bhí mé san siopa leabhar Déardaoin seo chaite nuair a bhí sé faoi agallamh poiblí ag Cathal Póirtéir.

Tá taithí ag Cathal ag mealladh caint as daoine, agus is furasta caint a mhealladh as Alan! Mar a dúirt Cathal, is iomaí bêtes noires ag Alan: lucht teoirice, lucht amaidí, agus ach go háirithe Jane Austen.
Is féidir libh, seachas a bheith ag brath ar mo thuairisc lag, éisteach leis an fear é fhéin, a bhuí le Raidió na Life a rinne taifead ar an gcaint, anseo.
Beidh físeán de chuid Meon Eile ar fáil amach anseo: bhí siadsan i mbun oibre freisin.

Coimhthíos

Bhí mé sa leabharlann le déanaí ag féachaint tríd na leabhair agus tháinig mé ar an leabhar seo i measc leabhar na bpáistí. (Mhol mé dóibh é seo, agus Gluaiseacht, a chuir le leabhair na n-aosánach!)

Scéal faoi chailín ón lucht siúl a thagann chun cónaí go sealadach lena muintir i mbaile amuigh faoin tír in Éirinn. Tá á hathair ag iarraidh iad a bheith scartha amach ó achrann san teaghlach sínte.

Téann sí ar scoil, agus nascann cairdeas le cailín áitiúil. Ach músclaíonn cúpla eachtra sa cheantar - nach bhfuil baint ag a teaghlach leo - an doicheall atá ag an pobal socraithe roimh an lucht siúil. Agus nuair a shéideann polaiteoir áitiúil faoin gceist ar mhaithe leis féin, is beag nach mbíonn tragóid ann.

Tá léiriú ana mhaith sna leabhar ar an deighilt fad-bhunaithe in Éireann idir lucht fánaíochta agus lucht socraithe; naimhdeas a théann siar is dócha go dtí an uair gur thosaigh feirmeoirí curaíochta ag cur fúthu go buan, ach gur lean cineál eile ag fánaíocht. Fiú nuair a bhí ról aitheanta ag an lucht siúl sa chomhluadar, mar thincéirí nó ceardaithe agus ceannaithe siúl sílim go raibh doicheall rompu i gcónaí (ainneoin go ndeirtear a mhalairt san leabhar,  tá scéal eile le léamh i, mar shampla, The Bogman le Walter Macken)

I dtaca liom féin de, ní mór dom a admháil go bhfuil an doicheall fós im ionathar, ainneoin mo chroí agus mo chloigeann bheith ag rá liom nár cheart é bheith ann. Bainimise leis an íosmheanaicme, sclábhaí tuarastail ag maireachtáil ó mí go mí. An dream a dúirt George Orwell (duine den treibh é féin) fúinn gur cheart dúinn cloí leis an lucht oibre mar " after all, we have nothing to lose but our aitches". Mar sin féin, tá an doicheall fós sna putóga.

Ní cuimhin liom de theagmháil leis an lucht siúl le linn m'óige ach bean síonchaite a thagadh ag lorg déirce chugainn; fearacht aon ghasúir cúthail eile ghlac mé col éigin leis an éagsúlacht, an boladh eile, an difríocht. Is deacair an chéad éachtaint sin a díbirt.

Ní chabhraíonn sé gur achrann a d'eascair as an dá theagmháil a bhí agam le daoine ón lucht siúl ó shin; fear a rinne jab dom ar roinnt crainn, ach a lig do mór chuid de na géaga titim isteach i ngairdín na comharsan; fúmsa a fágadh é an achrann sin a réiteach, dochar déanta do bhothán sa áireamh. Agus an uair a thug mé roinnt sean cairtchlár do fhear ón lucht siúl agus mé ag glanadh amach an garáiste (le bheith ionraic, is d'fhonn fáil réidh leis a rinne mé sin). Chaith sé ar thaobh na sráide é, timpeall an cúinne, agus bhí orainne pionós a íoc (bhí seoltaí ar na boscaí). Tuigeann mo intinn nach bhfuil nasc idir an sleamchúis a léirigh siad agus a mballraíocht san lucht siúl; ceist eile an ionathar!

Fadhb dáiríre sa phobal an doicheall seo idir an pobal socraithe agus an lucht siúil, fadhb a phléascann anois is arís i bhforéigean mar atá luaite sa leabhar.

Is maith ann an leabhar seo, mar sin. Chun an chloigeann agus an croí a neartú, d'fhonn réiteach a aimsiú agus meoin a athrú.

strainséirí
Colmán Ó Raghallaigh
Cló Maigh Eo
ISBN: 978-1-899922-39-0

Glaoch ón Tríú Reich

Arndt Wigger (Íomhá le TG4)

Chonaic mé an clár Glaoch ón Tríú Reich ar TG4 dé Céadaoin; ní bhím ag faire ag teilifís mórán ach chuala mé píosa faoi ar Rónán Beo.

Spreag sin m'fhiosracht. Bhí cloiste agam faoi Hans Hartmann, de bhrí gur lorg Diarmuid Breatnach cabhair uaim agus é i mbun taighde air don sraith Beathaisnéis (as ar fhás an togra Ainm.ie). Ag smaoineamh siar air, gach seans gurbh leis an Dr Arndt Wigger a bhíos i dteagmháil an uair úd; bhí Diarmuid ar thóir cuntas iarbháis a foilsíodh ar an ZCP.

Bhí an clár thar a bheith spéisiúil; an Dochtúir Wigger a bhí mar dhalta ag Hans Hartmann ag iarraidh a thuiscint conas go raibh baint ag a iar-ollamh - fear nach raibh tuairimí ciníocha ná a leithéid cloiste aige uaidh riamh - lárnach i dtogra bolscaireachta na Naitsithe, ag craoladh bolscaireacht i nGaeilge go hÉireann.

Caithfidh mé a rá nach gcuireann sé an oiread sin ionadh orm gur tháinig mac léinn a bhí ag dul don teangeolaíocht sna 1930í faoi anáil na dtuairimí bréag eolaíochta faoi Cine agus Cultúr; agus go háirithe duine a bhí faoi thionchar Ludwig Mühlhausen. Le linn an chláir nochtadh go raibh sé gar chomh maith, fiú i ndiaidh an chogaidh, le Adolf Mahr, a bhí tráth i bhfeighil ar an Iarsmalann náisiúnta. Ach sa bhreis ar a ról oifigiúil bhí an fear céanna ag eagrú na nGearmánach in Éireann faoi mharbhfháisc an NSDAP.
Tá cóip agam den leabhar Erinn, keltische Sagen aus Irland a foilsíodh ar dtús i 1944.(Eagrán macasamhlach 1977 atá agamsa). San réamhrá ar an leabhar sin tá aistí leis na teoiricí ciníocha maidir le cultúr agus teanga a bhí flúirseach ag an am.
Bá léir san chlár an streachailt - thar a bheith Gearmánach, ní mór a rá - a bhí ann do Arndt Wigger dul i ngleic leis an stair. Cinnte, rugadh é féin i dtreo deireadh an chogaidh, an rud a thug Helmut Kohl "Gnade der späten Geburt" air (Grásta an Bhreith Mall) i., ní raibh baint phearsanta aige fhéin leis an gclais dorcha sin i stair na Gearmáine.  Ach, rud atá coiteann i measc a ghlúin siúd, go háirithe san Ghearmáin Thiar, mothaíonn sé náire agus ciontacht as an stair úd. Rud nach raibh fíor abhus - tá giota bhreá san Irisches Tagebuch ag Böll ina gcuireann sé síos ar an gcaoi - tarraingt fiacail an samhail a bhí aige dó - ar mhínigh sé do dhaoine abhus cé chomh holc is a bhí réimeas Hitler. Bhí bá forleathan abhus do na Gearmánaigh sa Chogadh toisc go raibh siad i ngleic leis an sean namhad, Sasana. Luadh é sin freisin san clár.
Bhí an clár thar a bheith éifeachtach, an fhianaise agus an stair á scagadh thall i mBeirlín agus abhus in Éireann, sna háiteanna a raibh Hartmann ag saothrú.

Tá deis eile an chlár a fheiceáil anocht ag 20:15 (agus tá sé ar fáil san tír seo ar seinnteoir TG4 freisin ar feadh seal)
Bhí píosa Déardaoin freisin ar chlár Rónán Beo agus é ag caint le hArndt Wigger. (Podchraoladh de sin ar fáil freisin)

An Grá sa Ghruaim

I ndiaidh dom mo chóip (sínithe!) de Gonta a fháil ag an ócáid de Satharn, bhí cúpla turas sách fada DART agus deiseanna eile léimh agam. D'alp mé siar na scéalta mar sin. (Seo an méid a bhí le rá ag Alex ach a ndúirt mé sin ar Twitter!)

Thaitin siad go mór liom. Is léir go bhfuil gean ag Alex ar na pobail ina bhfuil cónaí air; agus súil ghéar, agus samhlaíocht.

Nuair a léigh mé an giota seo ar a bhlag, rinne mé talamh slán de gur ag tagairt dó féin a bhí sé:

“Caitheann tusa barraíocht ama ag machnamh faoi na rudaí seo, a mhac. Sin an fáth go bhfuil do chuid gruaige ag éirí liath. Déan mar a dhéanaimse: dúiseacht, obair, ithe, ól, craiceann, codladh. Ní hé do jabsa fadhbanna an domhain a réiteach. Iad a thuairisciú, sin é do jab.”

Anois agus na scéalta léite agam, táim fós den tuairim go raibh cuid den cheart agam! Tá na gearrscéalta snoite, slachtmhar: an oscailt pléascach, an casadh san eireaball, an scaoileadh rúin diaidh ar ndiaidh, táid ar fad anseo. Cé go bhfuil foréigean sna Favelas le feiceáil sna scéalta, is é an tréith is láidre a mhothaigh mise ann ná an Grá. Do rinne Alex cuir síos de Satharn ar an ngearrscéal mar "Fhuinneog" trína fheiceann daoine éagsúla radhairc éagsúla.  Mhothaigh mé agus mé ag léamh na scéalta seo gur fuinneog isteach i gcroíthe - in anamacha - na laochra sa scéalta bhí ann. Mheabhraigh sé Ceithre Ghrá Lewis dom: στοργή,(ceanúlacht),  φιλία (cairdeas), ἔρως (grá collaí), ἀγάπη (carthanacht) - tá siad ar fad anseo, léirithe le grinneas agus urraim. Is fear aerach é Alex; agus tá tionchar aige sin ar roinnt scéalta - tá grá éagmaiseach ann de bhrí go bhfuil an té a chartar beag beann ar ghrá fir; nó dall air, nó, i scéal corraitheach amháin, grá á shéanadh de bharr an toirmeasc agus an baol a bhaineann leis sa chomhluadar. Tá freisin an cuing a ghlactar leis de bharr grá, agus a chuireann corr san saol, corr nach mbeifeá ag súil leis. 

Ní mian liom na scéil a loit tríd barraíocht a rá fúthu!

Ach is féidir liom a rá gur mhothaigh mé go raibh mé tumtha san saol a tá á léiriú aige agus na scéalta á léamh agam. Táim cinnte go bhfillfidh mé orthu arís; agus go mbainfidh mé rudaí eile astu! Tá rún agam anois Favela a athléamh.

Alex Hijmans
Gonta
ISBN: 9781907494291
Foilsithe: 2012

Scagadh an Ghearrscéal Gaelaí ...

Micheál Ó Conghaile, Michael Cronin, Alan Titley, Alex Hijmans

Bhí mé i láthair tráthnóna inné ag ócáid de chuid Féile Leabhair Átha Cliath nuair a bhí triúr máistir ar cheird na Gearrscéalaíochta faoi agallaimh ag Michael Cronin. Luaitear an gearrscéal go minic le hÉireann agus le scríbhneoirí Gaeilge. Níor shíl aoinne de na scríbhneoirí go raibh an nasc diamhair sin ann; cé gur aithin siad go mb'fhéidir go mbeadh cúis pragmatach leis i gcás scríbhneoirí na Gaeilge, sé sin gur fusa do scríbhneoirí pháirtaimseartha a bheith ag plé le gearrscéal le hais úrscéal. Mar sin féin, bhí siad aontaithe freisin gur mó aird a tugtar ar an úrscéal.  Bhí Micheál Ó Conghaile go láidir den tuairim gurbh iad na foilsitheoirí Béarla an chúis leis sin, gur fearr leo plé le húrscéal. Bhí an tuairim ann freisin gur mó saothar atá ann do léitheoir i ngearrscéal; go mbíonn aird iomlán an léitheora de dhíth. (Tharlódh sin a bheith fíor). Bhí a dhearcadh fhéin, bunaithe ar a thaithí féin ag gach duine den triúir maidir le scríobh gearrscéalta; agus a mhodh oibre féin freisin. Bhíodar áfach aontaithe go dtagann an tinfeadh san fhoirm - mar dhráma, gearrscéal nó úrscéal.

Chuaigh sé i bhfeidhm orm go raibh teacht i láthair láidir - ach thar a bheith difriúil - ag gach duine den ceathrar ar stáitse.  Alan Titley, mar is dual dó, spleodrach, rud beag mioscaiseach, ag fiuchadh le smaointe agus beag beann - dímheasúil fiú - ar rialacha, nó Dia idir sin agus an anachain, "teoiricí".  Micheál Ó Conghaile, ciúin, machnamhach, ach diongbháilte. Alex Hijmans, an fánaí ilchultúrtha, smaointeach, cineál cúthail i láthair na seanfhondúirí, ach breá ábalta a léargas sainiúil féin a thabhairt. An Michael Cronin, an cathaoirleach - ag stiúradh ann comhrá go hábalta. 

Samhail an dealbhóra a bhí ag Alex ar obair an ghearrscéalaí: go dtagann an scéal i dtosach i bhfoirm éagruthach garbh: breactar síos an chéad dréacht, fágtar  i leataobh é a feadh seal, agus ansin téitear ag obair air, á mhúnlú agus ag baint an dríodar as. Ainneoin gur thaitin an samhail sin le hAlan, bhí samhail eile aige féin - go dtógtar an gearrscéal ag píosaí beaga - duirling, gloine briste, smuga sróine fiú; agus iad a chuir le chéile chun an cruth a nochtadh. Arís, tharlódh an dá rud a bheith fíor.

Luaigh siad triúr scéalaithe a chuaigh i bhfeidhm orthu - ach bhíodar aontaithe freisin nach aithris an toradh ar an dul i bhfeidhm sin: gur gá do gach scríbhneoir a iomaire fhéin a threabhadh. 

Cuireadh clabhsúr leis an ócáid mar is dual: léigh gach duine acu sliocht as a shaothair féin.

Luaigh Michael Cronin bheith i "lár an aonaigh" agus é ag gabháil buíochais ag deireadh; bhí an ceart aige. Bhí an ócáid ar bun san halla os cionn Amharclann Smock Alley - spás mór oscailte le pasáiste chuig cuid eile den foirgnimh agus daoine ag dul siar ia aniar, doirse á dhúnadh de phlimp, macallaí agus béiceadh leanaí. Dea-theist ar idir cainteoirí agus ábhar nár chuir sin isteach ar chúrsaí mórán!

(Thapaigh mé an deis mó chóip de Favela a fháil sínithe agus gan amhras cóip de Gonta a cheannach agus a fháil sínithe freisin. Watch this space, mar a deir lucht an Bhéarla ...)

Mór-ríon na Filíochta

Máire Mhac an tSaoi (Foinse)

Bhí sé de phribhléid agam bheith i láthair aréir nuair a bhí oíche ómóis in Áras na Scríbhneoirí do Mháire Mhac an tSaoi. Bhí cuid mhór d'aos litríochta na Gaeilge cruinnithe chun an ómóis sin a thabhairt, agus mar is cuí is - go príomha - tríd dánta dá cuid a roghnú agus a léamh a rinne siad sin. Thug siad cúiseanna lena rogha; agus bhí lucht na hOllscoile ann freisin chun a gcúiseanna siúd agus a rogha a chuir i láthair. Tá an-chreidiúint ag dul d'fhear an tí ar an oíche, Mícheál Ó Ruairc, a bhain feidhm éifeachtach as a thaithí mar oide chun smacht a chóiméad ar imeachtaí!
Labhair Cathal Ó Searcaigh go dhátheangach le paisean faoi Mháire, atá "ar aon aos leis an Stáit", ach mar a dúirt Cathal "in a much better State". I measc na gcainteoirí eile bhí na filí Louis de Paor, Biddy Jenkinson (ar dhúirt Máire faoina reacaireacht go raibh sár aisteoir caillte léi) agus Aifric Mac Aodha. 
Labhair Gabriel Rosenstock ar a huncail Pádraig de Brún agus a dhán siúd Tháinig long ó Valparaiso agus rinne nasc le cuairt a thug sé ansiúd ar a uncail Kurt; rud a spreag, mar is dual do Ghabriel, haiku - agus bhronn sé cóip den haiku i bpeannaireacht Tim O'Neill (a bhí i láthair freisin). Do labhair mná an léinn freisin: Máire Ní Annracháin, Máirín Nic Eoin, Regina Uí Chollatáin agus Ríona Ní Fhrighil - a léigh dán Erich Fried Gegen Vergessen (in aghaidh an dearmaid); dán a phléann le téama a chuaigh Máire i ngleic leis freisin, an tUileloscadh.
Bá léir arís agus arís eile agus iad ag caint an meas, an ghean acu ar Mháire; agus an tionchar atá aici ar a chomh-fhilí; na múnlaí a réab sí a thug saoirse dóibh bheith.
Chuir Liz Ó Droma deireadh leis na cainteoirí; deireadh phearsanta - ag lua arís an tréith máithreach a luadh go minic i rith na hoíche le Máire.
Anois b'é seal Máire labhairt agus a lúcháir a chuir in iúl; agus freisin a gaois. (Sílim go ndearna Colm Ó Torna taifid ar an gcuid seo - má rinne gach seans go mbeidh fáil ar an Saol amach anseo)
Ba bhreá liom dá mbeadh sé ar mo chumas tuairisc a dhiongbhála a a thabhairt ar an ócáid ach níl ag éirí liom ach na nótaí fánacha seo!
Oíche den scoth; agus chuir mé féin clabhsúr leis ar an mbealach abhaile tré éisteacht arís le Máire ag léamh a cuid filíochta - Guth an Fhile.
Gurab fada againn a Guth.

Deoch Athnuachana as Tobar an Dúchais

Na seacht gcineál meisce: meisce chaointe, meisce bhruíne, meisce chrábhaidh, meisce gáirí, meisce stangaireachta, meisce bhreallánachta agus meisce chodlata: 

Séan Bán Mac Meanman

Tá leagan den nath seo ar bhrollach an leabhair "Na Seacht gCineál Meisce agus Finscéalta Eile"; leabhair a dúirt Pádraig féin liom (agus é a shíniú in ndiaidh dom géilleadh don cathú ag IMRAM agus é a cheannach) a bhí ina iarracht bheith tumtha sa traidisiún.

Sílim gur éirigh go seoigh leis. Tá na gearrscéalta suite san am i láthair don gcuid is mó, ach ar maos le macallaí ón mbéaloideas. Tá a leagan féin aige ann don scéal faoi Mhogh Ruith, a d'fhoghlaim na healaíona dorcha ó Simon Magus agus a bhain an cloigeann d'Eoin Baiste, más fíor. (Ná Ciarraígh mallaithe arís!) Sna scéalta eile, macallaí atá sa bhéaloideas iontu, nó tagairtí díreacha chomhthreomhara idir inniu agus an sean ré. Cumasc dheas scéalta atá ann, snas orthu agus adhmaid agus taitneamh le baint astu. Stíleanna éagsúla idir iomlán réalaíoch, tús réalaíoch agus casadh osréalaíoch, fínscéalaíoch. Macallaí freisin dá laoch Pádraig Ó Conaire le sonrú ann - ach is macallaí iad, ní aithris.

 Níl aon aiféala orm gur ghéill mé don gcathú! Shamhlóinn go bhfillfidh mé ar an gcnuasach seo arís is arís.

Agus shamhlóinn freisin go spreagfaidh na tagairtí taighde - ní raibh scéal Mogh Ruith agam, mar shampla. Sampla spéisiúil eile den chaoi ar nasc ár sinsear a cuid scéalta féin le scéalta ón mBíobla. (Sampla eile Bás Conchubhair Mhic Neasa).

Agus beidh súil in airde agam le saothair eile le Pádraig.

Na Seacht gCineál Meisce agus Finscéalta Eile
Pádraig Ó Siadhail
ISBN: 1902420454
Cló Iar-Chonnachta 2001

Téann focal le gaoth ach téann buille le cnámh

Tá a lán cainte arís eile ar tromaíocht; i measc cúiseanna eile tá cás tragóideach mar ar chuir cailín i nDún na nGall lámh ina bás féin, is cosúil - agus fianaise láidir go raibh baint ag tromaíocht ar líne leis an mbás céanna. 

Ní rud nua tromaíocht; ní rud nua gur féidir le déagóirí agus leanaí a bheith thar a bheith gránna le héinne atá ar an imeall, atá rud beag difriúil. D'fhulaing mé féin tromaíocht agus batráil ar scoil - ach buíochas le Dia bhí sé réasúnta bog ormsa agus tá's agam go raibh duine in aon rang liom a d'fhulaing níos measa.

Tá rud nua i gceist leis an tromaíocht ar líne áfach. Níl aon áit sábháilte ann níos mó, mura bhfuil an féin smacht ag gasúir an fón a mhúchadh agus neamhaird a dhéanamh de. Is lú an seans go dtiocfadh duine fásta ar na heachtraí agus a ladar a chuir ann.

Ar chaoi aisteach tá an rud ar fad níos pearsanta don duine atá thíos leis; agus níos neamhphearsanta dóibh siúd atá ag imirt an tromaíocht.

Léiríonn an scéal seo ó Leo Traynor an dóigh a théann fogha ar líne i bhfeidhm ar dhuine (fásta) agus an caoi gur baineadh siar as nuair a thuig sé cé a bhí ann; agus nár thuig an té sin an dochar dáiríre a bhí a dhéanamh aige, agus é slán taobh thiar dá scáileán. 

Agus daoine aghaidh ar aghaidh lena chéile, tá a lán comhartha eile ar fáil a thugann tuiscint don duine eile - tuin gutha, gothaí, dreach - den cumarsáid. Tá a leithéid in easnamh go hiomlán ar líne, áit nach bhfuil an focail agus uaireanta íomhá.

Bhí caitheamh achasáin ann i gcónaí, agus lipéid mí chuí. ("Spa" an masla ba choitianta le mo linnse ar scoil;  ach is cuimhin liom gur baineadh siar asam nuair a dúirt déagóir cúpla bliain ó shin liom go raibh Seacláid dorcha "gay". Níor thuig mé cad a bhí i gceist. "Olc" is cosúil a bhí á chuir in iúl aige).

Tá na lipéid seo gránna i gcónaí; ach níor thuig mé cé chomh mór is a fhéadfadh siad goilleadh ar dhuine a mbeadh an lipéid leath chruinn mar chuir síos orthu go dtí gur léigh mé (mar thoradh ar an raic a luaigh John) an píosa seo le duine atá thíos le Siondróim Down faoin bhfocal retard (focal gránna pé scéal é; ach bheadh mí úsáid aon lipéid eile chomh holc céanna)

Níl fhios agam cén leigheas atá ar an scéal. Cinnte, cabhróidh oideachas - agus shamhlóinn go mbeadh toradh ar ról-imirt sna scoileanna chun dearcadh an íospartaigh a chur i bhfeidhm ar dhaoine. Mar sin féin, tá gá freisin leis na híospartaigh a láidriú - agus ní dóigh liom go mbeadh toradh fónta ar pholasaithe a dhéanann an bhéim ar fad a chuir ar thuairisciú agus pionós ar bhulaithe. D'fheadfadh fáinne fí eascairt as sin - mar go hiondúil mothaínn an bulaí féin faoi bhrú, mar íospartach de chineál.

Nílim ag rá gur ceart scaoileadh le hiompar ghránna.

Ach caithfear an cothromaíocht cheart a aimsiú; cabhrú le daoine cur suas le maslaí agus argóintí, ach ag an am céanna oideachas a chuir ar dhaoine i dtreo is gur féidir leo argóint gan bheith táir.

Táim tógtha leis na smaointe a bhíonn á scaipeadh ag Izzy Kalman ar a shuíomh Bullies2Buddies, atá leagtha amach mar shampla anseo:

Is gá meas a chothú ar a chéile; ach is gá freisin spás a chruthú d'easaontas agus an réimse iomlán de modhanna argóna. Agus a aithint go dteipeann ar dhaoine ar an iliomad cúis bheith go deas le chéile - gan trácht ar na míthuiscintí a eascraíonn as mí-leamh ar fhocail daoine; cailltear íoróin agus scigmhagadh go minic nuair nach bhfuil ach an bhfocal scríofa ann.

Ag moncaíocht ar an Idirlíon!

Le linn a chaint ar an gCéadaoin luaigh Kevin dúshlán eile don logánú ríomhaireachta - fiú le fáil éasca ar foinsí oscailte. (Molann sé foinsí oscailte, féach an léargas san páipéir seo). Is é sin an fás san néal-ríomhaireacht, agus scaipeadh an choincheapa "bogearra mar seirbhís". 

Fágann sin an lámh in uachtar ag na hollchomhluchtaí arís - cinn eile gan amhras; Google agus Facebook seachas Apple agus Microsoft. Ach fanann an bunfhadhb. Ag na comhluchtaí an forlámhas; bíonn an pobal teanga spléach ar an méid atá na comhluchtaí sásta deonú dóibh. Is fíor go bhfuil leithéidí Facebook agus Twitter breá sásta sluafhoinsiú a dhéanamh ar aistriúcháin; agus ligeann dá úsáideoirí an obair a dhéanamh. Fós féin, caithfidh siad an teanga a scaoileadh isteach; agus is minic constaic ansin. Bíonn drogall orthu dréim le teanga a bhfuil líon bheag cainteoirí aici. Tá deacrachtaí cáilíochta i gceist.

Tá bealach eile ann áfach; ba é Neskie Manuel (nach maireann, faraor) a tháinig ar an smaoineamh agus a d'fhorbair é. Is tríd brabhsálaí a fheidhmíonn na bogearraí nua seo de ghnáth; déantar an obair agus an taisceadh san néal, ach bíonn an t-eolas á mhalartú tríd leathanach idirlín.
Nuair a sheolann tú do bhrabhsálaí chuig seoladh idirlíon, cuireann an ríomhaire i gcéin oideas ar ais go dtí do ríomhaire áitiúil, agus cuireann an brabhsálaí an t-eolas i do láthair. Go hiondúil is i HTML atá an oideas; teanga ríomhaireachta a chuireann síos ar eolas agus a ligeann don brabhsálaí é a leagann amach i gceart. Ach is eolas seasta a bhíonn i gceist le HTML; chun athrú a dhéanamh ar an leathanach, bheadh breis eolas de dhíth ón ríomhaire i gcéin. Cruthaíonn sé sin breis tráchta idir an dá ríomhaire; agus breis obair don ríomhaire i gcéin.  Mar sin forbraíodh teicneolaíochtaí eile chun ligeann don brabhsálaí beocht a chuir san eolas ach é sin a ríomh go háitiúil.  Ina measc sin bhí JavaScript. (Ainneoin an ainm, níl baint aige leis an ríomhtheanga Java). Is féidir le forbróir an suíomh scripteanna a chuir isteach leis an oideas chun idirghníomhaíocht a chuir leis an leathanach.
Céim chun cinn is ea "Greasemonkey". Breiseáin is ea Greasemonkey do Firefox a chuireann ar chumas an  úsáideora a chuid scripteanna féin a chuir i bhfeidhm ar leathanaigh. Chonaic Neskie an deis anseo Facebook a chuir ar fáil ina theanga dhúchais féin: Secwepemctsín. De réir mar a thuigim é,  lorgaíonn an script teaghráin áirithe agus cuireann na leaganacha san sprioctheanga ina n-áit.
(Tá breis eolais anseo ar bhlag Kevin)
Smaoineamh simplí ach cuanna atá ann. Go raibh leaba i measc a shinsir ag Neskie Manuel; agus go leana a shaothar ag cuir clocha ar a charn!

Italia Ibernica

Camhaoir. An comaitéir ag stánadh amach an fhuinneog. Bá leathan. Muir shuaimhneach, tonnta séimhe gan cúr. Sraith galánta tithe geala. Daingean Martello ar oileán. Fothrach Eaglaise Rómhánaí. Ciseal scamaill ar íor na spéire goirme. Teach solais. Blas na hIodáile san oileán iathghlas. 

Capall aonchleasa?

Kevin Scannell

Bhí mé i láthair ag An Roth aréir do léacht an ghaiscígh Idirlín Kevin Scannell I dTreo Ríomhaireachta Lán-Ghaeilge.

Bhí cur amach agam dar ndóigh ar a chuid oibre roimhe seo - is dílseoir de chuid Firefox le Gaeilge agus LibreOffice mé le tamall! Tá ríomhaithne agam air freisin agus cúpla cluiche Scrabble imeartha againn thar an idirlíon! Go deimhin liosta gan áireamh geall leis na tograí a bhfuil Kevin lárnach iontu. 

Rinne sé cuir síos ar chuid den saothar seo ina léacht (tá teacht ar na sleamhnáin anseo)
Bhí go leor de sin ar eolas agam (i measc rudaí eile a bhuí leis an suíomh Nascanna.com)
Ach bhí suim agam in san cuir chuige teicniúil atá aige mar bhunús dá chuid oibre - mhaígh sé gur capall aonchleasa é: go n-úsáideann sé meafar an "Chainéil Torannach" dá chuid oibre. Smaoineamh simplí ach éifeachtach. Má seoltar comhartha tríd cainéil torannach bíonn an comhartha a thagann amach curtha as a riocht agus tá gá le "díchódú" chun an bun-chomhartha a fháil ar ais. Thug sé roinnt samplaí, agus na huirlis atá forbartha aige chun dul i ngleic leis na fadhbanna coitianta atá le leigheas: litreoir,  gramadóir, caighdéanaitheoir (nó mar a thug sé féin air, an leadránaitheoir) - uirlis chun leagan caighdeánach a dhéanamh as téacs a scríobhadh roimh an Chaighdeán, nó atá canúnach: cabhraíonn leagan dá leithéid leis an ríomhaire obair le téacs.
Tá an obair seo bunaithe ar chuir chuige staitistiúil, bunaithe ar chorpas ollmhór téacs atá cnuasaithe thar na blianta ag Kevin - ón líonra a bhuí le crúbadán, agus le téacsanna eile, ina measc leabhar a bhfuil AOC déanta aige orthu. Bhí tairbhe le baint ansin as scéim aistriúcháin an Gúm; mar go raibh aistriúcháin ar ardchaighdeáin ag scríbhneoirí den scoth ar fáil dó  (ó tharla gur meamraiméis is mó atá ar líne as Gaeilge, nó, go bhfóire Dia orainn, scríbhinní lochtacha mo leithéidí  - a bheadh seacht n-uaire níos measa murach an litreoir!
Tríd is tríd léacht thar a bheith taitneamhach agus fiúntach, agus bhí deis agam dreas comhrá a dhéanamh leis ina dhiaidh. Bhí líonchraoladh ar an oíche - táim ag fiosrú an féidir an físeáin a chuir ar fáil ar líne.

Togra nua: Rogha Gabriel

Tá tús curtha agam le togra nua blagadóireachta, seans go mbeidh rudaí ciúin anseo ar feadh scaitheamh. An togra ná Rogha Gabriel.

Foilseofar sleachta as saothair foilsithe agus neamhfhoilsithe Gabriel ann, maille eolas faoi na saothair foilsithe.

An bhean a chuireann scanradh ar Phádraig Ó Siadhail

Bhí orm roghnú cé na himeachtaí a bhí mé chun freastal orthu ag IMRAM; de bharr go mbíonn orm éirí go moch agus go mbíonn aistear fhada abhaile ó lár na cathrach agam ní bhíonn ar mo chumas freastal ar an oiread ócáid agus ba mhaith liom. Ach de bharr an leabhar a bheith léite arís agam ar na mallaibh bhí léacht le Pádraig Ó Siadhail go hard ar mo liosta.

Dornán Litreacha, Dráma agus Deascán Ceisteanna an teideal a bhí ar a leacht; agus san caint spéisiúil taitneamhach a thug sé don slua (sách beag!) in áras nua Gaelchultúr do ríomh sé an fhianaise agus na fíricí faoin mbean fuinniúil seo ar a bhfuil an úrscéal bunaithe; agus an bhunús a bhí mar spreagadh lena shamhlaíocht - de bhrí nach bhfuil fianaise dearfach ann do chaidreamh domhain idir Caitlín Ní hAodha agus Pádraig Ó Conaire. Tá litir ann ón gConarach go Piaras Béaslaí, ag cuir Caitlín Ní hAodha in aithne dó mar dhuine arbh iriseoir í freisin; agus bhí an Béaslaíoch lárnach i gcomhairlí an IRB.

Tá rud éigin diamhair faoin bealach a rinneadh poblachtach daingean den mbean láidir seo a bhí gar don cinseal i gCeanada; dílis don Eaglais CR agus don Impireacht. Duine a rinne teagasc i measc na mbundúchasach thall; ach arbh í a aidhm baill sásta den cine gheala dhéanamh astu seachas tacú lena bhforbairt féin. Bean a bhí ina rúnaí ag Príomh-aire Alberta, i gcroí lár na cumhachta ach i gcoinne an vóta do mhná.

Ba léir go raibh na foinsí ransaithe ag Pádraig Ó Siadhail, agus aithne curtha aige ar Katherine Hughes; ach fós go bhfuil bearnaí móra san insint - bearnaí a riabh sé saor le líonadh san úrscéal. Ach é den tuairim (agus an ceart aige) nach bhfuil áit ann do thuairimíocht san bheathaisnéis atá ar na bacáin aige uirthi. Spéisiúil go leor bhí léirmheastóir amháin ar an mbeathaisnéis den tuairim go raibh an fhírinne san méid atá san úrscéal; léirmheastóir eile den tuairim gurbh amhlaidh gurbh leispiach í Hughes! Is léir mar sin go bhfuil lacunae mhóra san scéal, agus go dtig le samhlaíochtaí éagsúla réiteach éagsúla a aimsiú ar an nDeascán Ceisteanna thuasluaite.

Cuireadh an ceist ar dheireadh ar thaitin Katherine Hughes leis; dúirt sé gur chuir sí scanradh air! Tá sé sothuigthe go ndearna, is léir gurbh duine diongbháilte thar an gnách a bhí inti, cinnte dá ionad féin agus ábhairín sotalach dá réir. Bean a chleacht cuideachta fir thábhachta - cinseal na himpireachta i dtosach agus ansin daoine fearacht De Valera agus Harry Boland.  

Bíonn sé i gcónaí deas bualadh le údar, go háirithe duine a bhfuil cónaí air thar lear; bíonn sé iontach freisin duine a chlos ag labhairt ar ábhar a bhfuil máistreacht aige air, agus grá aige dó. Bhí an dá rud fíor. 

Bhí Cló Iar Chonnachta ag díol leabhair ag an ócáid - agus ghéill mé don cathú agus cheannaigh leabhar eile le Pádraig.

Tuairisc ón bPluais

Bhí mé i láthair aréir san Grand Social i mBaile Átha Cliath d'imeacht eile de chuid IMRAM. Oíche Ómóis d'fhathach eile de chuid Litríocht na Gaeilge; an uair seo Tomás Mac Síomóin. Tá saothar Thomás chomh ilghnéitheach go raibh gá le scata cainteoirí chun é a mheabhrú dúinn! Bá é Cathal Póirtéir a bhí ina fhear an tí, ag coinneáil smacht ar rudaí. Thug Éamon Ó Ciosáin léiriú dúinn ar Thomás mar paimfléadaí; leithéidí Ó Mhársa Go Magla; Ceachtanna Ón gCatalóin; Tuairisc ón bPluais; 1916: Leath-réabhlóid Paradacsa ait na Gaeilge. Saothar tábhachtacha machnamh chun bunús a chuir faoi smaoineamh ar féiniúlacht agus teanga. (Bhain mé féin tairbhe agus sásamh astu). Labhair Dónall Ó Braonáin ar Thomás Iriseoir - agus go háirithe a thréimhse mar eagarthóir ar Chomhar. Arís, bí machnamh agus diongbháilteacht i gceist! Fágadh faoi Phillip Cummings labhairt faoin bprós agus filíocht; thug Lydia Groszewski spléachadh ar a shaothar agus a idé-eolaíocht (tá tráchtas déanta aici air - ach saothar uirthi coinneáil ar chéim lena chuid scríbhneoireachta!).
Nath a baineadh feidhm as arís is arís eile; scríbhneoir engagé is ea Tomás; fear cúise; fear ceanndána; fear comharseilbhe gan leithscéal. Poblachtach ceart.
Idir na míreanna cainte bhí ceol againn - ó Chormac Breathnach, Seán Whelan agus Brian Dunning. Cheol Naisrín Elsafty sean nós den scoth. D'inis Pádraig Ó Snodaigh roinnt scéalta ón gcairdeas fada atá aige le Tomás; agus a streachailt le chéile ag cur na Gaeilge chun cinn. Chuir Tomás féin clabhsúir leis an gcuid sin den oíche le dhá dhán; ceann cumhachtach i gcuimhne Victor Jara; ceann úrnua faoi mana agóideoirí na Gréige - Ní Éireannaigh muide!- agus cúthail mí-éifeachtach abhus. 
Fágadh an urlár ansin faoin gceol-ghrúpa Laidineach Mangéira; Bhain siadsan ceol as na fraitheacha agus chuir Tomás ag damhsa!
Oíche thaitneamhach a bhí ann agus bhí deis agam roinnt comhráite spéisiúla a bheith agam; ina measc bhuail mé le m'oide Gaeilge ón Meánscoil agus bhí deis agam, anois agus tuiscint agam buíochas a ghabháil leis as Máirtín Ó Direáin a thabhairt isteach chun cainte linn fadó. (Is mór an trua gurbh déagóir sotalach aineolach an uair úd mé nó bheadh níos mó tairbhe bainte agam as!)
B'é an t-aon mháchail ar an oíche nach raibh an ionad feiliúnach dáiríre; bhí muid cuachta istigh i spás nach raibh ach cuirtín idir é agus an teach tábhairne agus trup dá réir ann; breis truip ach ar thosaigh  ceol thuas staighre.
Chuir sin isteach roinnt ar na cainteoirí agus ní raibh ar mo chumas díriú orthu mar ba mhian liom. Bhí sé barrúil áfach nuair a shiúl - mar a tharla cúpla uair - ainnir ardchathrach gléasta do cath na cineáil isteach; bhain an teanga stangadh astu. Bhain an comhluadar stangadh eile astu agus theith siad nuair a thuig nach raibh aon stail sochumasc san slua ...  

Molaim daoibh, mura bhfuil sin déanta agaibh cheana blaiseadh de shaothar Thomáis; nod libh go bhfuil leaganacha ríomhleabhair dá shaothar ar fáil!

Agallamh le Tomás Mac Síomóin faoina smaointe agus a shaothar.

Díbirt an CAPTCHA

Brúigh ar le méadú!

Is cosúil go bhfuil muid ar fad bréan bailithe den gcóras nua atá brúite ag Google orainn chun dris cosain a chuir roimh lucht turscair. Is mó de dhris cosain ar an bplé atá ann - ach is féidir fáil réidh leis do'd bhlag. Mar a léirítear thuas, is "Word Verification" a thugann siad ar an gcóras seo, agus tá an rogha agat é a mhúchadh do'd bhlag.
Molaim sin a dhéanamh!
Gabh chuig "Settings" -> "Posts and Comments" agus roghnaigh "No" do "word verification". Ansin brúigh an cnaipe "Save Settings" thuas ar dheis. Sin é.

Lá Gníomhaíochta na mBlag: Comhar na gComharsan

Inniu, an 15ú Deireadh Fómhair, Lá Gníomhaíochta na mBlag; agus an mana atá leis an iarracht seo blagadóirí ar fud na cruinne a cuir ag obair ar téama coiteann ná "Power of We". Chuir Pól an leagan "Neart ár nGéag" ar sin;
Sin ar ndóigh tagairt don fhreagra a thug Caoilte ar Phádraig nuair a d'fhiosraigh sé rún na bhFiann:

Glaine ár gcroí, 
neart ár ngéag agus  
beart de réir ár mbriathar

N'fheadar an é sin an aistriúchán is feiliúnaí ar "The Power of We" - cumhacht na meithle agus comhar na gcomharsan.

Ach is fíor ar aon nós, cé gurbh Fórsaí Míleata SAM a chuir an síol tríd DARPAnet agus go bhfuil an cuma air gurbh iad comhluchtaí móra fearacht Facebook atá ag baint an fhómhair, is ar comhar na gcomharsan atá an Idirlíon tógtha - na caighdeáin oscailte a pléadh sna "Iarratais um Plé"; na bogearraí foinse oscailte atá mar fhéitheoga aige; leithéidí an freastalaí Apache. An rud atá spéisiúil faoin gcomhar seo ná gur comhar de dhaoine a bhfuil tréithe láidre an aonaráin ag baint leo atá i gceist - na seifteálaithe.
Agus is cinnte go gcuidíonn an oscailt céanna leis an iliomad meitheal teacht le chéile beag beann ar am nó áit - rud a thugann uirlisí chun "Cumhacht na gComhar" a mhúscailt. Ní comharseilbh - ach comhareolas! Tá sé de bhuntáiste ag eolas gur féidir é a roinnt gan - de ghnáth - a luach a laghdú. (Eisceacht is ea an rún, pé acu dlisteanach nó neamhdhlisteanach: ach sin scéal eile)
Maidir le saol na Gaeilge agus an Comhar seo, tá lámh curtha agam in iarracht nó dhó dá leithéid - mar shampla an slua foinsiú a rinneadh chun "Is iomaí duine le Dia" a chnuasach agus a chuir ar fáil. Nó na hiarrachtaí reatha chun Gaeilge a chuir ar Twitter.
Fiú an bhlagadóireacht féin, is modh é chun eolas a scaipeadh agus aithne a chuir ar dhaoine; agus is ríomhaithne dá leithéid a fhásann tograí a scaoileann fuinneamh cumhacht an le chéile chun feabhas a chuir ar an saol, ar scála bheag nó ar scála mhór.
Tá an cuma ar an scéal anois go bhfuil na modhanna úd ag sileadh amach ón idirlíon isteach san fíor saol leis na "spásanna seifteála" agus tóglainní.
Agus an píosa seo á scríobh agam, ritheann sé liom go bhfuil breis a d'fheadfainn a dhéanamh san earnáil seo - ach tá nithe eile a bhfuilim gafa leo, fearacht Comhluadar - gné eile de chumhacht an dreama a thagann le chéile.
Mar a deir an seanfhocal,

Ní Neart go cur le céile!

Túr na nAmhrán

Ghlac mé mo shuíochán aréir in amharclann plódaithe an Pavilion i nDún Laoghaire (imeacht Gaeilge díolta amach!) don togra ceoil is déanaí de chuid IMRAM. Ní mór dom admháil gur tearc m'eolas ar Leonard Cohen (cé go dtuigim inniu go raibh amhráin leis cloiste agam) Mar sin ní raibh aon réamhthuairim agam faoin méid a bhí romham. Tá Liam Ó Maonlaí agus Hilary Bow cloiste agam cheana, dar ndóigh agus CDanna dá gcuid ar mo phíobaire póca. Ach bhíos dall go hiomlán go nuige seo ar an Brad Pitt Light Orchestra. Is as na comhábhair ceoil seo maraon le íomhánna teilgthe Margaret Lonergan agus aistriúcháin Gabriel Rosenstock, Liam Ó Muirthile agus Seosamh Ó Murchú a fuineadh an féasta fuinniúil ceoil a cuireadh ós ár gcomhair. Máistrí ar an nGaeilge (nó an Gaoluinn, le bheith cruinn!) an triúir acu agus ba léir sin sna leaganacha snasta de na hamhráin a cuireadh faoinár mbráid.

Is dócha gur dea-theist ar ar raon Cohen (ar chuir Liam Carson síos ar mar "file eile misteach Giúdach" sa mhullach ar Bob Dylan a rinne IMRAM togra air freisin) go raibh cúigear ar fad a ghlac a seal mar phríomhamhránaí faoi seach i rith na hoíche. Bhí coinne agam le Liam & Hilary a bheith san ról sin; ach bhí triúir amhránaí an BPLO ag glacadh ról lárnach sna amhráin chomh maith, bua ar leith gutha ag gach duine acu - Ann, David agus James Blake. Bhí guth garbh ar leith ag duine des na fir a d'oir go paiteanta do na hamhráin ar ghlac sé an príomhpháirt iontu. Bhí focail agus foghraíocht go paiteanta acu ar fad. Bhí an tionlacan ceoil chomh paiteanta sin nach dtig liom oirfideach thar a chéile a phiocadh amach - veidhlín, dord, giotáir éagsúla leictreach, méarchlár agus pianó, agus uirlisí eile nach bhfeadfainn ainm a chuir orthu fite fuaite le chéile chun ceol cumhachtach a ghineadh a líon an halla agus a chuir ar coipeadh é le fuinneamh.

D'oscail an oíche leis an mbailéid grá Suzanne canta le croí agus colainn iomlán ag Liam; i measc na teideal eile a thug mé liom ná Halleujah - amhrán lán de thagairtí Bíobalta a rinne léaráidí Margaret Lonergan iad a shoiléiriú agus a threisiú -  an rosc catha "Ar dtús tógfam Manhattan ansin tógfaimid Beirlín" - ceann eile Daonlathas (thaitin an slí gur fí Liam Ó Maonlaí cuid den ceol a d'fhoghlaim sé ó Bundúchasaigh Mheiriceá tríd an ceann seo) agus mórán eile amhrán nach iad.

Chuaigh an oíche ar luas lasrach, muid tumtha san sár-cheoil agus deis againn na focail a thabhairt linn de bharr iad a bheith ar na híomhánna teilgthe, agus léirithe ag na híomhánna chomh maith.

Tar éis dóibh muid a sracadh as ár suíocháin chun gártha molta a thabhairt dóibh (agus Liam agus a bhean a chuir ag damhsa go fuinniúil!) d'fhág na ceoltóirí muid le hamhrán oiriúnach clabhsúir...

Maidir leis an lucht féachana, cé go raibh na gnáth hamhrasáin ann agus a lán Gaeilge le clos - bhí a lán Béarla le clos freisin - is léir mar sin go bhfuil ag éirí le hIMRAM daoine ó lasmuigh den ghnáth chomhluadar a tharraingt isteach chuig imeachtaí Gaeilge. Is maith sin.
Rinneadh taifeadadh ar an oíche agus tá sé i gceist go gcraolfar amach anseo ar Raidió na Gaeltachta é; agus beidh an tionscadal ag dul an chamchuairt. Mar sin, ta deis agaibh blaiseadh de mura raibh sibh ann aréir.  Tapaígí an deis sin!

Hildegard von Bingen, Dochtúir de chuid na hEaglaise CR

Tinfeadh á fháil ag Hildegard
mionphictúir as an Rupertsberger Codex den Liber Scivias.
Ó Wikimedia

D'ainmnigh an Pápa Hildegard von Bingen agus Eoin de Avila ina Dhochtúirí (i. Oidí ar leith) de chuid na hEaglaise ar an Domhnach. Bean ar leith i Hildegard von Bingen; bean a bhí beo i dtréimhse ina raibh an Eaglais suaite de bharr éillitheacht na cléire, agus de bharr achrann idir an céimlathas Eaglasta agus an céimlathas stáit. Bean í a labhair amach go láidir faoi sin; agus as a briathra a tharraing an Phápa agus é ag trácht ar scannal na hEaglaise, róbaí nuachar Chríost truaillithe ag peacaí na sagairt.

Go deimhin labhair sé fúithi roinnt uaireanta - mar chuid den sraith teagaisc ar mhná móra i measc na naoimh, mar shampla. (Tá na haitheasc uirthi ar fáil anseo agus anseo)

Bean ar leith; fáidh agus misteach - ach freisin eolaí a rinne breathnú cúramach agus tuairisciú ar luibheanna leigheas agus araile - agus cumadóir cumasach ceoil.
Is tearc m'eolas uirthi. Ach tá rún agam cuir leis!

An Reacaire i mo phóca: Joe Steve

Do luaigh mé an saibhreas atá á dháileadh saor in aisce ag Cló Iar Chonnachta cheana:
Le déanaí tá an cnuasach filíochta le Joe Steve Ó Neachtain bailithe agam ón suíomh le cuir leis na hiontaisí ar mo sheinnteoir póca. Tá úrscéalta agus gearrscéalta le Joe Steve léite cheana agam, agus tá an cnuasach Fead Ghlaice agam áit éigin freisin. (Beidh orm scríobh faoi na saothair eile - thaitin Lámh Láidir agus  Scread Mhaidne liom. Tá Lámh Láidir ar fáil mar chlos leabhar ón suíomh)
Tá saibhreas focail ag Joe Steve, agus baineann sé feidhm éifeachtach astu sna dánta seo - dánta gairide don gcuid is mó - iad lán mothúcháin agus "nádúr" sa chiall atá acu thiar leis - daonnacht.
Breithiúnas, mar shampla, dán thar a bheith tuisceanach faoin bpian a chuir fear thar a fhulaingt agus a thiomáin é chun lámh a chuir ina bhás fhéin - rud a d'fhág lasmuigh den gcomhluadar é tráth.
Níl maoithneachas ná Oisín i ndiaidh na Féineachas le sonrú ar shaothar Joe Steve; tuigeann sé go maith an taobh dorcha d'Éireann le linn a óige, an chruatan agus an cúinge; ach tuigeann sé freisin, agus ceiliúrann na rudaí maithe. Agus sin uilig i nguth stuama, ceolmhar, ciúin, cumhachtach.
Comrádaí maith ar an mbóthar! (Beidh orm an leabhar a cheannach - ní thugann mó chluasa cathrach gach focal ná nath liom)

Lá Gníomhaíochta na mBlag: Neart ár nGéag

Spreag an Cnagaire mé le clárú le Lá Gníomhaíochta na mBlag; agus is eisean a chuir an leagan Neart ár nGéag ar an dtéama "The Power of We" (Téama atá thar a bheith teibí le hais na cinn blianta eile).

Beidh orm mo mharana a dhéanamh agus píosa fónta a scríobh más féidir don 15ú Deireadh Fómhair. Ba mhór agam bhur gcomhluadar!