Nod libh: Tá tráchtanna múchta mar go raibh mé cráite ag tairiscintí airgid agus asarlaíochta i nGoogle Gaeilge. Tá fáilte roimh comhfhreagras áfach ag aonghusoh ag gmail ponc com.
Go háirithe ó chonaic mé físeáin Molscéal faoin ceiliúradh ar oíche Naomh Eoin ann, bhí fonn orm cuairt a thabhairt ar an dTeampall Geal. (Tá fonn orm fós bheith i láthair ag ceiliúradh ann!)
Inné mar sin, le cabhair ón léarscáil, chuaigh mé sa tóir ar le m'athair. Gar don áit féin tá comharthaí treoracha soiléire. Bhí leathshúil agam go mbuailfimis le Toose Mac Gearailt ar leis an talamh (ach ní raibh sé de dhánaíocht agam buaileadh ar a dhoras). Bhuaileamar lena mhadra ar aon nós! Neach cairdiúil lingeach - cé nach maith liom féin madraí!
Tá saibhreas seandálaíochta sa phríomhláthair. Fothrach airigil mar atá i nGallarus, cloch ogham cosanta ó eallach ag bandaí miotail, crosleac, poll faoi thalamh - Souterrain - ina bhfuil, is cosúil, roinnt seomraí. Ach ní dhearna mé iarracht dul isteach tríd an bpoll chúng ar a dtugtar Poll na Sagart!
Tá go leor den ficsean Ghaeilge a scríobh Éamonn Mac Giolla Iasachta léite agam - ach ní ficsean atá sa leabhar seo ach tuairisc ar an Afraic Theas, bunaithe ar an seal a chaith sé ann i tríochaidí an chéid seo caite.
Le bheith cruinn, is tuairisc atá ann ar phobail Eorpacha na hAfraice Theas atá ann - ar éigin go bhfuil tagairt ann don bpobal bundúchasach. An dá mórphobal den "fionn-ghné" - sliocht inimirceach ón Ollainn fadó agus sliocht giollaí impireachta na Breataine.
Is dócha go bhfuil mo shamhlaíocht féin faoin áit truaillithe ag ficsean Rider Haggard agus John Buchan - giollaí de chuid na himpireachta a bhfuil an dearcadh
atharthaíoch acu ar dreamanna seachas a aicme féin, a léiríonn na bundúchasaigh mar daoine leanbaí ach fealltach.
Agus an meascán idir bundúchasaigh agus Eorpaigh mar drochrud amach is amach, a mbíonn daoine oilc mar thoradh air i gcónaí.
Togán atá ansin gan amhras, bréag fealltach Eire an Fhir Ghil a shuaimhníonn coinsias na nEorpach agus tír, talamh agus treabhchais á chreachadh acu.
Tá, gan amhras, ficsean eile ag scríbhneoirí de bhunadh na hAfraice iad féin léite ó shin agam, ach dada le duine ón gceantar faoi chaibidil.
Measaim gur daonnachtaí go smior ab ea Mac Giolla Iasachta, ach anois is arís agus a chuntas á léamh agam, shíl mé nach raibh sé saor ó smál an chiníochais. Tá caibidil eile gan amhras faoi "The Colour Problem" - sofhriotail na linne, ach ní raibh sé iomlán soiléir dom an ar mhaithe le seilbh a choinneáil ar an gcumhacht a mheas sé go mba cheart breis cearta a ghéilleadh do na bundúchasaigh agus sliocht na nIndiach, nó toisc gurb é an rud ceart é. Bhraith mé uaireanta go raibh sé ag cuir srian ar féin, ag iarraidh cloí le tuairisciú lom seachas tuairimí a thabhairt ó chroí amach.
Chothaigh a chuid tagairtí do Ghiúdaigh san saothar amhras ionam freisin - shíl mé gur leag sé béim ar shaibhreas agus cumhacht an phobail sin ar dhóigh míchuí.
Ach i ndáiríre is scéal na hAfrikander agus na Sasanach atá ann, agus an achrann eatarthu.
Tá an tuairisc thar a bheith spéisiúil, agus is fiú é léamh dar liom. Molann sé féin ann roinnt de saothair Béarla le tuiscint níos fearr a fháil, idir ficsean agus neamhfhicsean.
Ní dóigh liom go mbeadh sé samhlaithe aige go raibh bóthar fada fuilteach le dul go dtí go mbeadh cothrom na Féinne ag bundúchasaigh, agus go deimhin ní dóigh liom go bhfuil ceann scríbe bainte amach.
Ceathrar deirfiúr ag Daideo. Nóra - an tSiúr Muire Oilibhéir. Cuma crosta uirthi dar linne páistí ach flaithiúil agus í ar cuaird orainn nó muide ar an gclochar i nDroichead Átha. Bríd - Sr Mary Bridget. I Meiriceá formhór a saol. Bearta anall scaití. Róisín - Sr Rosario. San South Pres i gCorcaigh. Ceolmhar gealgháireach cairdiúil.
Áine, pósta ar Bill. Mór gnaíúil cairdiúil. Mátrún i Sráid Teampaill.
Nathán aici - ag tagairt don triúr eile in Ord na Toirbhearta - I'm the only one without a dirty habit.
Mé coicís d'aois. Cuairt ar tuismitheoirí m'athair, iad ar saoire. Mo thuismitheoirí ag snámh i gCom Dhineoil. Mise i gciseán ar bharr aille. Aintín Nóra m'athair, an tSiúr Muire Oilibhéir, ag feighlíocht orm. Clúidín líonta. Cac ghreamaitheach mar a bhíonn ag bunóc fíor óg. Réiteach? Tumadh sáile.
An caitheamh aimsire a bhíonn ag mo chlann agus muid in Iarthar Dhuibhneach ná bheith ag léimt ón gcé i mBaile na nGall isteach sa tsáile. Chun go mbeadh sé sin sábháilte ní mór don taoide a bheith ar a laghad leath bhealaigh idir lag trá agus lán mara. An tseachtain seo tá an lán mara luath ar maidin nó déanach tráthnóna.
Mar sin bhí am i lár an lae le líonadh!
Dé Domhnaigh seo caite bheartaigh mo mhac is sine agus mé féin siúl go Baile na nGall ón mBaile Breac.
Thosaigh muid ar Chosán na Naomh, ag dul ó dheas. Píosa siúl ar an mbóthair mór go dtí Corr Áillí, agus cúlbhóthar ansin go dtí bun Rinn Chonaill. Trasnaíonn an cosán an chnoc sin.
Tá iarsma mainistreach sa pháirc díreach tar éis don cosán an bhóthair a fhágáil. Tá Rinn Chonaill níos géire ná ba chuimhin liom le dreapadh (seanaois....). Ach tá ana radharc ar an ndúthaigh ón mbarr - Paróiste Módhrach ó thuaidh agus Cnoc Bréanainn, agus Cuan Ard na Caithne, Márthain agus Sliabh an Iolair sa treo eile - agus sin ar lá nach raibh an léargas ró iontach.
Síos le fána ansin go Cill Maolchéadair. Mainistir ina bhfuil saibhreas iarsmaí - Cloch Ogham, Cloch aibítre, Clog gréine... Trasna an bhóthair uaidh, tobar beannaithe (tirim). Lámh leis bullán agus scéal a nascann leis an nGlas Gaibhneach é.
Leanann Cosán na Naomh an bhóthair arís ansin chomh fada le Lios Deargáin. Tá cúlbhóthar fada díreach ansin síos go dtí an mór bhóthar in aice le Gallarus. D'fhágamar Cosán na Naomh ansin agus thrasnaigh an bóthar chun bóthar glas chun na Trá a leanacht.
Shiúlamar fán Trá chomh fada le Muiríoch, agus ar an mbóthar ansin go Baile na nGall. Thart ar dhá uair siúlóide, agus bhí goile againn do sceallóga TP!
Táimid ag teacht go hIarthar Dhuibhne ó 2003, agus d'éirigh liom Bréanainn a dhreapadh mórán gach bliain acu. Cúpla bliain ó shin, nuair a bhí mo chlann ag dul go dtí an campa uisce i gCaisleán Ghriaire don lá, shiúl mé trasna na sléibhe ón gClochán. Ar an ndrochuair, bhí an aimsir lofa. Ní raibh deacracht agam an slí a aimsiú ach bhí an léargas chomh holc gur bhain mé díom mo spéaclaí mar nach raibh faic á fheiceáil agam!
Bhí cuma maith ar an aimsir Dé Céadaoin áfach agus thug mé féin agus mo chlann faoin siúlóid. Thiomáin mo bhean muid trasna an Chonair. Ní raibh sí ró thógtha leis an bóthar caol géar a thug chomh fada leis an gcarrchlós in aice leis an grotto ag an Fhaiche muid!
Thosaigh muid amach ag siúl suas an chnoic. Níl sé iontach géar ach bhíomar ag dreapadh go seasta ar feadh thart ar uair an chloig. Deacair go leor san teas!
Uaidh sin amach bhíomar ar siúl os cionn na locha Pater Noster - radharcanna áille, ach gan muid ag dul in airde mórán.
Tá an cosán breá soiléir, agus marcáilte le cuaillí cruaiche agus cairn chomh fada le bun an dreapadh - agus saighead buí anois is arís ar na carraigeacha.
Tar éis thart ar uair an chloig bhaineamar amach an áit go raibh dreapadh géar le déanamh, agus lámha de dhíth mar thaca scaití.
Tar éis trí ceathrú uaire bhaineamar an droim amach, agus i gceann fiche nóiméad eile bhíomar ag Barr Turasa.
Tá tobar beannaithe ar bharr, chomh maith le fothrach séipéilín faoin gcros nua, agus fothrach clocháin atá úsáideach mar fothain ón ngaoth feanntach a bhíonn coitianta ann!
As sin anuas tá cosán oilithrigh marcáilte go soiléir le turas na Croise agus cuaillí bána plaisteacha síos chomh fada leis an carrchlós os cionn an Bhaile Bhric.
Uair go leith nó mar sin an turas anuas. Agus ós rud é go bhfuil ár lóistín cúpla céad slat síos uaidh, ní fada go raibh ceann scríbe bainte amach againn. Lá den scoth againn.
Alt léi i Feasta (mura bhfuil dul amú orm) faoin Éigipt a spreag mé fios a chur ón leabharlann ar an úrscéal seo le hIsobel Ní Riain.
Bean óg Éireannach í Lisa, imithe chun na hÉigipte, meallta ag leannán. An caidreamh sin tite as a chéile, ach i ana cheanúil ar an dtír. Mothaíonn sí áfach brú inti féin pósadh agus socrú síos. Fear a diongbhála a aimsiú.
Ach tosaíonn sí ag cloisteáil glóracha...
Níl aon taithí ná eolas agam ar meabhairghalar, mar sin níl tuairim agam an bhfuil an léiriú san úrscéal cruinn. Is cinnte áfach go bhfuil sé ana éasca glacadh leis. Reacaireacht tríú phearsa ó dhearcadh Lisa atá ann.
Muid ag cuir aithne ar an tír agus na daoine mar atá sí féin, ag roinnt a cuid spéiseanna. Eachtraí beaga agus móra, tochmharc agus tragóid.
Nathanna Araibise mar teidil caibidil, agus Araibis scaipthe tríd an leabhar.
Thaithin an scéal liom, bhí bá agam le Lisa agus í i ngleic leis an gcinniúint a ghabhann í (i bhfad uainn féin a leithéid!) Scéalta agus eachtraí laistigh den scéal a thug blaiseadh (cruinn, measaim) ar an saol i gCaireo dom - ag eachtrannach nach scoitheann í féin amach ó phobal na tíre, cé nach ndéantar comhshamhlú uirthi ach oiread.
Tá Sliabh an Iolair feiceálach in Iarthar Dhuibhneach (cé nach bhfuil radharc agam air ón mBaile Breac). Ar chúis éigin ní raibh sé siúlta agam go dtí i mbliana. Bhí an aimsir le bheith measartha glan Dé Máirt seo caite agus thug mé faoi le mac liom.
Thug mo nuachar sa charr timpeall Ceann Sléibhe muid agus thosaigh muid ag siúl ag an carrchlós beag Radharc an Bhlascaoid. Bhí mé tar éis dul i gcomhairle leis an leabhar The Dingle Peninsula - a walking guidele Adrian Hendroff. Comhghleacaí ab ea é liom i Parthus fadó ach is dóigh liom go bhfuil sé beo anois go hiomlán ar siúl sléibhe idir bheith ag treorú, ag oiliúint, ag foilsiú leabhair agus grianghraif. Duine spéisiúil. Malaech, de bhunadh Síneach go príomha. Bhíomar cairdiúil go maith an uair úd ach teagmháil caillte ó shin againn.
Ar aon nós ba chabhair an leabhar chun conair a roghnú. Shiúlamar ó dheas b'fhéidir seasca méadar ar an mbóthar go dtí gur tháinig muid ar an áit a fhágann Slí Chorca Dhuibhne an bóthar.
Leanamar bóthar glas suas an chnoic (géar) ansin go dtí an pointe is airde geal leis - leanann SCD ar aghaidh ansin go Fán. Chasamar tríd geata agus ar bóithrín glas eile a chuaigh in airde in línte nathrach a chuidigh dul i ngleic leis an bhfána! Nuair a tháinig deireadh leis an mbóthar glas lean muid balla cloiche suas go barr Binn an Choma (pictiúir thuas). As sin ar aghaidh bhí cosán measartha soiléir go barr Sliabh an Iolair, agus ba mhaith sin mar bhíomar sna scamaill agus deireadh le radharc! Bhaineamar an pointe triantáinithe amach tar éis thart ar uair go leith ón am a d'fhág muid an bhóthar. Bhí an cuid deiridh bog go maith.
Ón mbarr anuas lean muid bóithrín a chas siar agus aniar ag dul síos le fána agus a tháinig amach ar bhóthar an Chlasaigh, tuairim is leath bealaigh idir an Mám agus Dún Chaoin.
Dá mbeadh carr sa charrchlós againn, leanadh muid an bhóthar ar ais. Ach ní raibh. Bhíodh cónaí ar Reiner Rolff, a tháinig ó Bheirlín go Dún Chaoin sna seachtóidí lena mhac agus a bhean, sa Ghleann Mhór. Chuir a mhac coill beag giúise atá anois aibí go maith, timpeall ar an teach a d'athchóirigh sé. Tá sé féin ar shlí na fírinne le roinnt blianta anois, suaimhneas síoraí air, ach bhí sé de dhánaíocht againn gearradh síos tríd a cheart bealaigh agus tríd an ghairdín. Chuireamar paidir lena anam agus anam a mhnaoi a d'éag ag tús an chéid. Leanamar orainn ansin ar an mbóthar a thagann amach ar an mbóthar mór ag séipéal Ghobnait. Chuireamar paidir le hanam an oileánaigh sa Reilig.
Ar aghaidh linn ansin fán mbóthar go dtí an iar bhrú óige mar ar leanamar SCD arís faoi bhun Márthain go dtí potadóireacht Louis Mulcahy, áit ar bhailigh mo nuachar muid arís.
Siúlóid taitneamhach! Thart ar dhá uair go leith san iomlán. Ar an mbealach abhaile fuair muid roinnt leanna Tí Bhric.
Tá ag éirí thar na bearta le Ingenuity - ingearán NASA ar Mars. Togra turgnamhach atá ann, nach raibh i gceist ach dornán eitiltí chun an féidearthacht eitilt ar Mars a iniúchadh. Tá aon eitilt déag curtha de ag an t-ingearán go dtí seo, ag dul i bhfad thar an méid a bhí beartaithe.
Seo gléas a tógadh a baint úsáide as crua earraí tráchtála, agus córas ar leith bogearraí foinse oscailte bunaithe ar Linux - F'. Go stairiúil bheadh togra mar seo ag baint úsáide as crua earraí agus bog earraí a forbraíodh go háirithe don mhisean. Gan amhras rinneadh go leor, leor tástáil - agus tá macasamhail an ingearáin fós in úsáid ag foireann JPL chun rudaí a phromhadh ar an domhan seo.
Um nóin Mharsa a déantar na heitiltí - tráth a mbíonn cadhnraí Ingenuity lán luchtaithe. Caithfear na rótair a chuir ag casadh ar ardluas d'fhonn an árthach a ardú in atmaisféar tanaí Mharsa. Agus níltear ag stiúradh an ingearáin - ní bhíonn teagmháil dhíreach ar bith leis, bíonn ar an fhoireann an misean a reamhchlárú, agus bíonn fánacht roinnt uaireanta an chloig go dtí go bhfaigheann siad sonraí na heitiltí via nasc tríd an fánaí Perseverance agus ar satailít atá i bhfithis thart ar Mharsa.
I measc na sonraí sin bíonn go leor leor pictiúir - fearacht an chinn seo.
Tá níos mó ná pictiúir i gceist leo seo, áfach - is cuid de chóras loingseoireachta Ingenuity iad. Níl na mionsonraí ar eolas agam, ach tá an pictiúr agus an t-am beacht a ghlacadh é in úsáid chun an ingearán a stiúradh (i measc rudaí eile, gíreascóp mar shampla). Bhí fadhb in eitilt amháin nuair a shleamhnaigh botún isteach sa chóras - fágadh pictiúir amháin sa sraith ar lár agus cuireadh am míchruinn leis an gcuid eile den sraith - rud a d'fhág an árthach ag luascadh ó thaobh go taobh ag iarraidh botún nárbh ann do sa loingseoireacht a cheartú.
De bhrí nach raibh ach líon beag eitiltí beartaithe i dtosach, agus teorainneacha acmhainní ríomhaireachta le cuir san áireamh, rinneadh simpliú ar an algartam loingseoireachta - ag glacadh leis go raibh an dromchla ar Mharsa cothrom agus réidh sa limistéar eitilte. De réir mar atá an turgnamh ag dul ar aghaidh áfach, níl an simpliú sin fíor níos mó - agus is gá athruithe a chuir i gcrích ar na bogearraí.
Is follas go bhfuil foireann oilte éirimiúil cúramach ag obair as lámha a chéile chun an togra seo a chur i gcrích - agus go bhfuil an dearg-ádh leo freisin!
Diomaite de roinnt beag fadhbanna bogearraí tá gach rud tar éis feidhmiú níos fearr fós ná mar a bhí súil ag an innealtóir is dána dóchasaí ina measc!
San gála is déanaí seo de thogra athnuachana litríochta Leabhar Breac, tá Feargal Ó Bearra tar éis feidhm a bhaint as a scoláireacht leathan agus domhain chun leagan taitneamhach den scéal meánaoiseach Buile Suibhne a chuir ar fáil do léitheoirí (oilte) an lae inniu.
Mar atá ráite aige féin san Iarfhocal (ar díol spéise agus lón léitheoireachta ann féin é), is ar an gcluas atá a leagan dírithe agus tá an prós féin ceolmhar fileata. Agus mar ba mhinic sna sean scéalta, tá dánta ag athrá nó ag dlúthú na himeachtaí fite tríd.
Suibhne féin a labhraíonn linn tríd síos, ag tabhairt léargas dúinn ar a thurnamh ó Rí uaibhreach i measc a theaghlach grámhar go fear buile líonta le sceoin ag lingeadh ó chrann go crann ar a sheachnóin tríd Éirinn.
Tubaiste a tharraingíonn a chol leis an gcreideamh nua air - níl aon ghlacadh aige le hiarrachtaí Rónáin síocháin a dhéanamh le linn catha. Goineann sé giolla leis an naomh agus caitheann sleá leis féin a bhuaileann an clog a bhfuil fuatha ag Suibhne dó. Mallacht air an toradh, agus téann sé le craobhacha.
Tá faoiseamh éigin i ndán dó ag deireadh saoil de bharr idirghuí naoimh eile - Mo Ling.
Scéal ar an gcumhacht, an chreidimh, an tráma inste go paiteanta.
Ní duine mé a tharraingíonn foclóir chugham agus mé ag léamh - más féidir liom meabhair a bhaint as an dtéacs i gcomhthéacs is fearr liom na cruachainnteana a fhuascailt ar ball. Tá siad ann, ar ndóigh, agus iarracht déanta saibhreas teanga an bhunleagan a chaomhnú. Tá formhór acu le fáil i FGB. I roinnt cásanna bhí air leaganacha a lúbadh go háirithe ar mhaithe le meadaracht san fhilíocht. Tá * curtha leis na leaganacha sin agus fáil orthu san Iarfhocal. (Is trua liom áfach nár déanadh gluais in ord aibítre astu. Ba fhusa sin dá mba mhian le léitheoir iad a chinntiú agus é ag léamh).
Bhain mé taitneamh as an leabhar, agus fillfidh mé arís air. Chuala mé Feargal féin ar an gCúinne Dána ag léamh agus ag cantaireacht sliocht as - chuir sé sin toise ar leith leis, agus mar a deirim téacs atá anseo don gcluas.
Tá moladh ag dul don scéalaí a chéad ceap, nach eol dúinn a ainm, don scríobhaí a thug slán an scéal, agus go háirithe do Fheargal agus do Leabhar Breac a chuir ar fáil mar earra snasta ealaíne dúinne é!
Téacs a bhfuil teachtaireacht ábhartha ann do lucht ár linne féin ós minic ar na meáin [mhí] shóisialta iad siúd is laige ná lucht a lasctha á náiriú go poiblí, iad siúd is mó a thuileann trua á bhfágáil taobh leis an uirísliú urghránna os comhair an tsaoil.
Níl Seicis agam, seachas dornán nathanna proinntí. Mar sin, is as Gearmáinis atá nath cháiliúil Švejk léite agam. Melde gehorsamst - tuairiscím go humhal - Poslusne hlásím.
Chomh maith le dhá leagan den úrscéal - ceann acu le léaráidí Josef Lada - tá dhá leabhar de phíosaí gairide le Jaroslav Hašek ar na leabhragáin againn.
I ndiaidh dom bheith ag plé leis an tSeic anseo le déanaí, tharraing mé chugam ceann acu - Meine Beichte (M'Fhaoistin). Dornán scéalta faoi Švejk, dornán scéalta eile agus roinnt dírbheathaisnéis bréige.
Tréith Švejk, an dea saighdiúir, ná orduithe a chomhlíonadh go litriúil, agus spior spear a dhéanamh den Arm dá réir. Ba mhaith leis na hoifigigh fáil réidh leis - ach teipeann orthu.
Dhá shampla - agus é ina ghiolla ag séiplíneach na reisiminte, ordaítear dó fíon Aifrinn a fháil, ach gan ach an fíon ó bhaile áirithe san Ostair íochtar a ghlacadh. Abhae leis más ea, ó thuaisceart na hIodáile, sa tóir ar an bhfíon... San Aifric a chríochnaíonn sé nuair atá sé ag léiriú eitleán nua d'oifigeach ón Rumáin agus nuair a ordaíonn oifigeach eile dó le teann cantal eitilt go dtí an Diabhail...
Bíonn scéalta eile níos seirbhe agus fimíneacht an chléir agus na huaisle á sciolladh aige. Greann dubh dóite taitneamhach, fonóid faoin dream in uachtar de bharr oidhreachta agus maoine.
Áiféis amach is amach atá sna píosaí faoi fhéin, reductio ab absurdum ar cáineadh air ó iriseoirí eile.
Tá léaráid in aghaidh an scéil de chuid Josef Lada sa leabhar, agus is mór an spóirt iad.
Is acu a bheadh an spóirt le ciorcail órga na hÉireann, creidim.
Tamall siar bhí cuntas Twitter Motherfoclóir faoi stiúir ag bean ón tSeic @lejdulka agus ag pointe éigin sí go raibh dán cáiliúil de chuid athbheochan na Seicise faoi anáil miotais na hÉireann. Chuir sin ag tochailt agus ag cuimhneamh mé!
Chuaigh mé féin díreach ón Ollscoil go Beirlín. Tar éis bliana nó mar sin casadh mo nuachar anois agam; agus ceann de na rudaí a bhí i gcoitinne againn ná fonn siúlóide. Níl an tSeic (an tSeicslóvaic an uair úd) ach cúpla uair an chloig ar traein ó Bheirlín agus is iomaí deireadh seachtaine a chaitheamar ar siúl san České Švýcarsko (Eilvéis na Boihéime), díreach trasna an teorainn ón Sacsan - ceantar gaineamhchloiche a bhfuil go leor clasán agus craosán ann, agus áirsí diamhaire cloiche - agus go leor siúlóid marcáilte go soiléir tríothu. Chabhraigh sé go raibh na proinntithe (agus an leann) go maith agus saor don té a raibh Deutschmark ina phócaí ...
Níl de Seicis agam ach dornán nath proinntí, ach chuir sí Adalbert Stifter in aithne dom. Scríbhneoir as Gearmáinis a rugadh sa Böhmerwald/Šumava ar teorainn na hOstaire anois. Tá roinnt mhaith dá chuid úrscéalta lonnaithe sa cheantair sin, agus chaitheamar seachtain nó mar sin ar saoire taitneamhach ann i 1993 measaim. I measc na húrscéalta atá aige tá ceann cáiliúil Witiko - scéal atá bunaithe ar fíorscéal faoi ceann fine sliocht uaisle a raibh ról lárnach acu i stair na Boihéime. (Is cosúil go raibh sraith i gceist aige, ach is dóigh liom nach bhfuil ann seachas an ceann téagartha seo ach úrscéal gairid faoi deireadh tragóideach géag den sliocht sna cogaí creidimh - Der Hochwald).
Bhí roinnt Kafka léite agam roimhe agus ó shin ar ndóigh, Giúdach de bhunadh Prág a scríobh as Gearmáinis freisin. In aistriúchán Gearmáinise freisin atá An Dea-Saighdiúir Švejk le Jaroslav Hašek léite agam; tá cuid eile dá shaothar léite le fonn agam, greann dóite go háirithe ag baint leis an Strana Mírného Pokroku v Mezích Zákona (An páirtí um dul chun cinn measartha laistigh de shrianta an dlí). (Bhí mé ag súil go mór cóiriú raidió Breandán Uí hEithir ar Švejk a chlos - bhí sé le bheith mar chuid de chomóradh na bhFlaitheartach, ach cuir an paindéim poll sa phlean).
Eolas sách dromchlach ar an tSeic atá agam mar sin, ach spéis áirithe. Agus cuimhní geala (cuireann suirí loinnir ar chuimhní!).
Tagairt eile a ritheann liom ná go bhfuil Cath an tSléibhe Bháin (Bitva na Bílé hoře) luaite san úrscéal An Cléireach le Darach Ó Scolaí. Bhí saighdiúirí Gaelacha i go leor áiteanna ar an Mór Roinn, go minic san áit a raibh manaigh rompu...
Zum Exempel – Dragoner – sprich: Aus welchem Vaterland schreibst du dich? Erster Dragoner. Weit aus Hibernien her komm' ich.
Wallensteins Lager Friedrich von Schiller
Ar ndóigh, nuair a d'fhill mé ar Éirinn agus nuair a thosaigh mé ag
freastal ar an gCiorcal Díospóireachta - thar ar 2003 - chuir mé aithne
ar Michal Měchura.
An uair úd bhí sé fós ag obair le Microsoft, ach ó shin i leith is ar a
scileanna ríomhchláraithe atá go leor de bhonneagar na dána digiteacha
Gaeilge tógtha.
Ar aon nós, ón tagairt a thug @lejdulka don dán, thuig mé gur scéal Labhraidh Loingseach agus a dhá ó pill a bhí i gceist. Bhíos thar a bheith fiosrach cad a spreag Karel Havlíček Borovský an ábhar seo a úsáid! Is cosúil go raibh spéis ag daoine forásacha san tSeic in Éirinn - go bhfaca siad cosúlachtaí idir an Bhoihéim faoi riail na nOstarach agus Éireann faoi riail na Breataine; agus gur spreag leithéidí feachtas Uí Chonaill um Repeal iad - cé go raibh tuiscint thar a bheith éagsúil acu ar ceist na teangan ná mar a bhí ag Uí Chonaill (cá bhfios cén corr a chuirfí i stair na hÉireann dá dtuigfeadh an Conallach go mba thábhachtaí an Ghaeilge ná an chreideamh chun Éire saor daonlathach a bhaint amach?)
De bharr cúpla nod ó @lejdulka tháinig mé ar alt le fear darbh ainm Moritz Hartmann - Boihéamach a labhair Gearmáinis agus a thug cuaird ar Éireann agus é ar a sheachaint (de bharr an bhaint a bhí aige le feachtais forásacha sna críocha Gearmánach). Más fíor a insint ar an scéal (Briefe aus Dublin, Hartmann), chuala sé scéal Labhraidh Loingseach ó iar-mhairnéalach i dteach óil de chuid an daoscarshlua iar-ghorta i bplódcheantair Bhaile Átha Cliath. (Agus gach seans gur chuala). Bhí an scéal lonnaithe ag an reacaire i gCill Mhantáin (Viklov), mar atá leagan Seicise Borovský. Borovský a bhaist Kukulin (Cú Chulainn) ar an mBearbóir, ámh. Agus a rinne dord Seiceach den gcláirseach Gaelach.
Agus mé ag tochailt tháinig mé ar an bhfíseán thuas, scannán bunaithe ar an ndán a rinne Karl Zeman sna caogaidí.
Scéal ársa atá ann, ar ndóigh, ag dul siar chomh fada le Midas na Gréige - ach buan uilíoch mar nach bhfuilimid saor fós ó rialtóirí a imríonn cos ar bolg ar an bpobal ar mhaithe leo féin. Scéal úsáideach, mar sin, do dream forásach - tuigeann an eolach agus an té a bhfuil dúil sa tsaoirse aige an nod, ach is féidir é shéanadh ar na húdaráis - pé acu Hapsburg nó Cumannach....
Moladh eile a rinne @lejdulka ná an leabhar Ireland and the Czech Lands a léamh; sraith aistí acadúla a chuireann cúrsaí éagsúla san dá thír trí chéile. Chuir mé fios air ón leabharlann agus bhain mé adhmaid áirithe as. Na cosúlachtaí spéisiúla; na teagmhálacha freisin. Agus na codarsnachtaí! Ceachtanna fós le foghlaim. Trácht ann ar dhearcadh (impiriúil) taistealaithe Sasanacha agus Gearmánacha - nó cainteoirí Gearmáinise, ar aon nós - ar an dá chríoch a bhí bhí leatrom ag cumhacht ar mhalairt teanga agus leagan den gCríostaíocht - agus cos ar bolg dá réir. Uaisle de na Seanghall as Éirinn a fuair gradam agus tailte tríd seirbhís d'arm na hImpireachta. Beagán eolais ar scor clochar na bProinsiasach i bPrág agus scaipeadh na mbráithre. Seoda beaga eolais.
Rud éigin ar Twitter a spreag mé le fios a chur ar chuntas Ger Ó Cíobháin ar a iomramh naomhóige deiseal timpeall cósta na hÉireann i lár na seachtóidí.
Leabhar measartha gairid atá ann, agus go leor rudaí nach mbaineann leis an turas farraige fágtha ar lár sa chaoi is nárbh léir dom gur sé seachtaine agus breis a mhair an turas.
Ach is fileata an cur síos ann, ó chéad mhúscailt an smaoineamh in aigne déagóra go dtí gur aimsigh sé comrádaí —Danny Sheehy óg - agus é féin i lár a shaol.
Rinne mé iontas - léiriú ar an athrú saoil - ar an méid tagairtí do chaitheamh toitíní atá ann, agus é fós sa leaba ar maidin fiú. Agus fuisce agus pórtar leo sa naomhóg agus iad ag slogadh go minic!
Ba léir a ghrá domhain don fharraige agus don dúlra, agus a chreideamh láidir i nDia agus naomh na nGaeil a thug misneach dó ar thuras a bhí contúirteach go maith, agus cúpla eachtra scáfar ann.
Ba léir freisin a dhoicheall - agus na Trioblóidí in airde réime - roimh taobh amháin ó thuaidh, cé go bhfeictear dom gur caitheadh cóir go maith leis, go háirithe ag lucht an Gharda Chósta a bhí ag faire amach dóibh.
Fuaireadar comhluadar agus aíocht mórán gach áit fán slí, seachas, ar chúis ait éigin, ar Oileán Chléire!
Leabhar taitneamhach agus cuireann léaráidí Tom Roche go mór leis.
Bhí mé ag fanacht i bhfad leis an leabhar seo teacht chugham ón leabharlann. Measaim go ndeachaigh an t-iarratas ar strae - nuair a d'fhiosraigh mé an cheist le lucht na leabharlanna is cosúil gur seoladh duine éigin go domhain isteach i stóras éigin chun é aimsiú.
Is dócha gur Bildungsroman atá ann, fear óg de sliocht sean uaisle Gaelach ag teacht in inmhe le linn Cogadh na Saoirse agus ina dhiaidh. Gaol maith aige lena athair, agus caidreamh le bean óg - ach go dtéann sise i dtreo na Poblachta áit a chloínn seisean leis an Saorstát.
Tréimhse sna hÓglaigh, tréimhse i gcampa géibhinn, tréimhse in Ollscoil na Tríonóide agus é i gceist aige bheith ina oide, tréimhse ar ais ar an bhfeirm de dheasca tubaiste sláinte a bhain dá athair. Agus an fear céanna ag tabhairt óráid sa Seanad nuair a bhuaileann an taom é.
Tá deireadh an scéil aisteach, agus iomarcach dar liom - measaim dá mbeadh eagarthóir liteartha maith ag Mac Giolla Iasachta go bhfágfaí an chríoch ar lár!
Feictear dom gur chuir sé go leor leor dá thaithí agus smaointe féin sa scéal, agus is iomlánú maith é dá réir ar a dhialann. Tá an insint féin tarraingteach go maith.
Measaim go bhfeictear ann conas ar thráigh go leor d'fhuinneamh na ndaoine de bharr aighneas an Chonartha. Agus bhí cúrsaí talmhaíochta thíos leis chomh maith, dar le Mhic Giolla Iasachta, cúis na Gaeilge.
Úrscéal spéisiúil. Ní sa chlúdach deas as barr an leathanaigh a bhí an chóip a fuair mé, ach i gclúdach crua leabharlainne!
I ndiaidh dom alt a scríobh inné faoi ríomhchlárú agus intleacht shaorga léigh mé an t-alt seo maidir le botún tromchúiseach i Chrome OS, a d'fhág daoine gan rochtain ar a ngléasanna.
Chuir an míniú mearbhall orm i dtosach - "&" in áit "&&" a bhí i gceist. Ní bheadh a leithéid tromchúiseach i C - cé go bhféadfadh sé toradh mícheart a thabhairt. Is éard is ciall le "&" le dhá oibreann i C ná agus de réir giotáin - beidh an giotán san toradh fíor má tá an ghiotán san dá oibreann fíor. Mar shampla, ag úsáid uimhreacha déanárta:
0b1010 & 0b1011 => 0b1010.
ach
0b0101 & 0b1010 => 0b0000
I C ciallaíonn && agus loighice; má tá an dá oibreann fíor, beidh an toradh fíor. Níl an luach ar fíor sáinmhínithe, is ionann aon luach nach náid agus fíor. Go hiondúil, is 1 a bhaineann an tionsaitheoir feidhm as mar fíor.
Bhí corr eile i gceist leis an bhfadhb a tháinig chun cinn i gcás Chrome, áit a bhfuil C++ in úsáid, agus brí beagáinín éagsúil i gceist le & agus &&.
Tá feidhm loighice acu araon; ach má tá an oibreann ar chlé bréagach, ní dhéanann && an oibreann ar dheis a ríomh in aon chor. Seo, is, cosúil, an feidhm a spreag an fadhb.
std::string VaultKeyset::GetLabel() const {
if (key_data_.has_value() & !key_data_->label().empty()) {
return key_data_->label();
}
// Fallback for legacy keys, for which the label has to be inferred from the
Dá mbeadh && úsáidte, agus dá mbeadh key_data_.has_value() bréagach, ní ríomhfaí in aon chor key_data_->label().empty(). Déanaim amach, sa chás go raibh an chéad oibreann bréagach, nach mbeadh an dara ceann bhailí, agus go mbeadh fabht ann dá ndéanfaí iarracht é a ríomh.
Is cosúil, dar liom, go raibh feidhm nua a thabhairt isteach diaidh ar ndiaidh, ach go raibh an sean feidhm ("legacy keys") de dhíth dáiríre. Shamhlóinn freisin gurb é sin an chúis nár aimsigh na scrúdaithe an fhadhb sular scaoileadh é - go raibh siad ag díriú ar an feidhm nua a bheith ag obair ceart. Ba cheart ar ndóigh bheith cinnte, má tá seanfeidhmeanna in úsaid, nach bristear iad. Ach is éasca do forbróir dearmad a dhéanamh ar an tsean-rud!
Is minic, san ríomhchlárú, go mbíonn fabht tromchúiseach mar thoradh ar bhotún fánach mar seo.
Blianta fada ó shin, scríobh Eric Raymond aiste fhada faoi forbairt bogearraí foinse oscailte - The Cathedral and the Bazaarag déanamh codarsnacht idir stíleanna lárnaithe comhlachtaí agus stíl oscailte leithéidí Linux.
I measc na nathanna a mhúnlaigh sé ann bhí nath ar ar thug sé dlí Linus"ach a dóthain súile a bheith agat, tá fabht ar bith éadomhain".
Ó shin, tá córais fearacht Linux tar éis ard chaighdeán cáilíochta a bhaint amach, i bpáirt de bharr an líon ábhalmhór úsáideoirí oilte atá in ann, agus fonn orthu, tochailt go domhain isteach in inní an chórais. Sé sin, úsáideoirí ar forbróirí iad.
Ainneoin na comhlachtaí móra tráchtála atá ar dromchla an idirlín, is bogearraí foinsí oscailte cnámh droma an chórais. Agus tá na milliúin tograí éagsúla ar leithéidí github ina bhfuil eagraíochtaí móra fearacht NASA nó ESA, agus forbróirí aonair tar éis a gcuid bogearraí a chuir ar fáil i bhfoirm foinse oscailte faoi réimse leathan ceadúnais foinse oscailte (a choinneoidh foireann dlíodóirí oilte gnóthach ar feadh na cianta le hoibriú amach cé na cearta a cheileann agus a bhronnann siad, ach sin scéal eile).
Ainneoin go bhfuil táirgí áirithe tar éis ardchaighdeán a bhaint amach, uaireanta ní amharcann na súile san treo ceart! Roinnt blianta ó shin thangathas ar fabht dochrach i leabharlann SSL atá in úsáid go forleathan chun eolas ar an idirlíon a chriptiú - thug an fabht ar baisteadh Heartbleed air deis do bhradálaithe teacht ar eolas ón sprioc-chlár tríd teachtaireacht bradach a sheoladh. Is botún simplí a rinne forbróir amháin a bhí i gceist, nár tugadh faoi ndeara. Tarlaíonn a leithéidí!
Anois tá an comhlacht Microsoft, a bhfuil seilbh acu ar github féin tar éis feidhm a bhaint as Intleacht Shaorga atá bunaithe ar GPT-3 chun cúntóir ríomhchláraithe a chruthú. Amhail mar a "fhoghlaimíonn" GPT-3 conas téacs a chumadh tríd scagadh a dhéanamh ar ábhar ón idirlíon, "foghlaimíonn" CoPilot ó cód ar GitHub.
Ach is iomaí togra tréigthe ar GitHub, agus is iomaí togra nach bhfuil ach duine nó beirt ag plé leis - mar sin, tharlódh an cód a bheith fabhtach. Má tá leithéidí CoPilot ag slogadh isteach cód mar sin, agus ag cruthú cód a rachadh tríd an tiomsaitheoir gan aon fhabht a léiriú.
Ach mura bhfuil sé feicthe ag súil ar bith, le tuiscint, conas a d'fheadfadh sin bheith amhlaidh?
Thóg sé chomh fada ar an leabhar seo teacht chugham ón leabharlann go bhfuil dearmad déanta agam cad é go díreach an moladh a spreag mé chun fios a chur arMise agus m'Asalle R.L. Stevenson, aistrithe ag Seán Ó Ruadháin. Alt irise, measaim.
Cuntas ar thuras tríd ceantar sléibhtiúil na Cevennes atá ann, Stevenson agus Asal a cheannaigh sé chun a threalamh a iompar agus na heachtraí a bhain dó agus é seal ag codladh faoin spéir, seal ar lóistín i Mainistir Trappach, seal i dtithe aíochta.
Is léir go raibh taighde déanta aige roimh ré ar stair an cheantair, áit a raibh éirí amach fuilteach ag Protastúnaigh Hugenot i gcoinne cuir faoi chois fuilteach an Rí orthu.
Tá an stair sin mar chúlra dá eachtraí agus é ag foghlaim conas asal a thiomáint!
Níor shíl mé ón méid a bhí léite agam gur duine cráifeach ab ea Stevenson (agus seans nárbh ea) ach is cinnte gur léirigh sé ba do na Protastúnaigh a rinne éirí amach sa cheantar.
Tá an Ghaeilge a chur Ó Ruadháin air saibhir (agus réamhchaighdeánach agus san cló Gaelach), rud a d'fhág ag streachailt mé uaireanta. Formhór na logainmneacha fágadh sa bhunleagan agus i gcló Iodálach Antiqua iad, ach aistríodh roinnt acu. Chur "Lochán" mearbhall orm mar ainm abhainn go dtí gur chaith mé súil ar an léarscáil agus chonaic go raibh an Tarn i gceist.
Bhain mé sult as smaointeoireacht Stevenson mar a nocht sé san insint é, agus an cuir síos éadromchroíoch ar a thaisteal, ainneoin a dheacra is a achrannaí a bhí cuid de. Tá fonn fánaíochta orm ar aon nós, agus ba dheas bheith in ann léamh faoi, ar a laghad.
Níl mórán leabhair ann do dhéagóirí óga, agus is maith mar sin an leabhar nua seo faoi Ána agus Mac Dara, clann lánúna ar seandálaithe iad. Ag tús an scéil tá na gasúir i Nua-Eabhrac, a dtuismitheoirí imithe ar strae sa tSualainn, ach iad le seoladh go hÉirinn don samhradh chuig lánúin eile seandálaithe, móide madra!
Os scéinséir atá ann, ní mian liom an plota a mhilleadh ar éinne trí sonraí an scéil a sceitheadh. Ach is iomaí corr ann, uisce faoi thalamh agus cabhair diamhair, go sroichtear deireadh sona, na bithiúnaigh gafa nó ar a gcoimeád, taisí luachmhara slánaithe don náisiún, tuismitheoirí aimsithe agus Ána agus Mac Dara ina laochra.
Measaim go mbainfeadh déagóirí óga sult as an scéal seo. Tá sé eachtrúil gan a bheith scanrúil.
Bhain mé féin taitneamh as agus mé á léamh. I ndiaidh dom é léamh - mar léitheoir taithíoch scéinséirí - mhothaigh mé go raibh roinnt poill ann. Easpa imní na daoine óga faoin easpa nuachta óna dtuismitheoirí, abair.
Ach ar an mórgóir thaithin sé liom, agus seans nach mbeadh léitheoirí óga chomh géar céanna is atáimse.
Le linn an comhrá fileata a bhí mar chuid de Féile Litríochta Idirnáisiúnta Átha Cliath labhair Celia de Fréine faoin gcnuasach seo a d'eascair as fionnachtain nuair a chaith sí seal i gColáiste na nGael i bPáras. Tháinig sí ar chnuasach de chuid filíochta Fraincise Reiner Maria Rilke. Is beag atá léite agam de Rilke, agus i nGearmáinis an bheagán sin. Bheadh níos lú fós léite agam ach ab é gur chuir Valentin Iremonger Gaeilge ar Bheatha Mhuire, agus Máire Mhac an tSaoi Gaeilge ar Marbhnaí Duino. I nGearmáinis atá bunleaganacha na saothair sin. Ach chaith Rilke féin tréimhsí i bPáras, agus scríobh neart filíochta sa bhFraincis.
Thug sin - go háirithe na dánta i Migration des Forces (foilsithe is cosúil in imleabhar darbh ainm Ébauches et Fragments) tinfeadh do Celia de Fréine sraith dánta machnamhacha a scríobh, amhail is dá mbeadh scáth Rilke dá tionlacan tríd Páras agus ar ais go Conamara fiú. Dánta faoin tinfeadh agus filíocht.
Ón leabharlann a fuair mé an cnuasach, rud a chiallaigh go raibh orm é léamh laistigh d'achar áirithe. Ní hé sin an dóigh is fearr le filíocht a léamh. B'fhearr go mór tumadh isteach ann anois is arís, machnamh a dhéanamh. Ach chaith mé féin seal i bPáras agus go deimhin cúpla uair an chloig i gColáiste na nGael, nó le bheith cruinn sa chlós ann. D'fhéadfainn file agus scáth a shamhlú ag siúl na sráideanna in allagar éigse....
Tagairt ag Seán de Fréine don leabhar Athbheo le Tomás Ó Floinn a spreag mé chun fios a chur ar ón leabharlann. Bhí sé ag trácht san Timire ar na cnuasaigh filíochta ba thábhachtaí dar leis. Rinne Seán féin go leor den fhilíocht a chuir ar fáil dúinn sa chnuasach Croí Cine a cuireadh atheagrán de ar fáil i 2019.
An rud a chuir Tomás Ó Floinn roimhe ná rogha dánta ón tsean litríocht a chuir ar fáil nach raibh fáil orthu ach in aistriúchán Béarla agus na bunleaganacha Sean-Ghaeilge. Litríocht ón naoú aois go dtí an aonú aois déag. Litríocht a bhfuil dearcadh ar leith ar an ndúlra ann, dearcadh - mar atá pléite aige san réamhrá - atá éagsúil le pandiachas litríocht na Gréige agus na Róimhe, a raibh tionchar acu in iarthar na hEorpa.
Chomh maith leis na dánta dúlra agus séasúracha tá scéal amháin ó Saltair na Rann aige, scéal béaloidis ón am i ndiaidh d'Ádhamh agus Éabha bheith díbeartha as gairdín parthas - ina maítear go bhfuil cloch sa mhuinchille ag Lucifer d'Ádhamh toisc gur a dhiúltú ómós a thabhairt d'íomhá Dé ann ba chúis lena dhíbirt.
Tá lorg diantréanas na hEaglaise in Éirinn go háirithe ar an dán sin - an diantréanas céanna, dar le Tomás Ó Floinn, a thug léargas ar leith ar an dúlra dóibh.
Tá na bunleaganacha - nó léamh áirithe orthu - agus leaganacha Nua Ghaeilge Uí Fhloinn aghaidh ar aghaidh ar a chéile, agus nótaí agus foinsí tugtha ag deireadh an leabhair.
Ba mhaith an rud go deimhin, mar a dúirt Seán de Fréine ina alt, go mbeadh an cnuasach seo i gcló i gcónaí.
Tá cnuasach eile leis Athdhánta atá tógtha ón dtobar céanna ar mo leabhragáin agam. Cnuasach níos fairsinge ach nach bhfuil ann ach na leaganacha Nua Ghaeilge.
