Píosaí liom in áiteanna eile:

2011-05-25

Fánaíocht Aonghusa - Clais-ceadal



Fanaíocht Aonghusa - Clais-ceadal
brúigh ar an nasc do leagan níos mó,
leis an chonair a lean muid marcáilte
Ar an lá deiridh sa tSeic bhí bricfeasta mhaith againn san teach aíochta Švýcarský dvůr (Cúirt na hEilvéise de réir Google Translate, n'fheadar faoi sin). Bhuail muid bóthar ansin ar an gconair bhuí thar Starý Mlýn (An tSeana Mhuileann) ag imeall an bhaile. Uaidh sin téann an bealach tríd bhun clais leathan, ina bhfuil abhann ag lúbadh, chomh fada le Dolský mlýn, muileann uisce eile nach bhfuil fágtha de anois ach fothrach. Siúlóid thart ar leathuaire ar chosán réidh a bhí ansin. Ach ansin bhí orainn dreapadh as an gclais i dtreo Vysoká Lípa. Céimeanna sleasacha greanta sa ghaineamhchloch ar taobh an chlais, díreach ós cionn abhann an Kaminice, atá i dtús an conair ghorm agus bhí gá leis na lúibíní cruaiche a bhí sa chloch chun cabhrú linn an chuid seo a thrasnú. Uaidh sin bhí céimeanna suas mám ghéar go dtí Vysoká Lípa. Bhí an chosán uaidh sin go Mezní Louka éasca i gcomparáid! Ar an mbóthar a bhíomar as sin go Mezna. Murach brothall an lae, siúlóid deas séimh a bheadh ann
.
An Chlais chiúin, le Jerzy Strzeleck ó Wikimedia.
I Mezna, chuaigh muid síos staighre - roinnt céadta céimeanna - go dtí bun an chlais arís. Shiúl muid fán abhainn ar feadh leathuair nó mar sin go dtí gur bhain muid amach an áit a fhágann na báid. Bualadh an áit seo go dona thart ar ocht mhí ó shin, agus tá an turas tríd an Chlais Fhiáin fós iata. Thuirling muid an chlais chiúin i mbád - cineál puint agus polla mór fad ag an mbádóir. Thart ar fiche nóiméad a thógann an turas tríd an gclais, agus an t-uisce ann idir méadar agus seacht méadar i ndoimhneacht. Bhí an bádóir ag caint i nGearmáinis agus Seicis, ag  tarraingt aird ar na clocha ar bhfeadfaí fíoranna a fheiceáil iontu le roinnt samhlaíocht - eilifintí, míolta móra agus rl. Ansin bhí siúlóid thart ar uair an chlog fán chlais agus tríd baile Hřensko go ceann scríbe de chineál. Fán mbealach seo bhí an scrios a rinne na fuarlaigh soiléir - chonaic mé smionagair roinnt de na puint scaipthe anseo agus ansiúd san abhann.

Bhíomar tuirseach go maith faoi seo, agus bhí béile bhreá againn ann. Svíčková agamsa.
Ar lean...

2011-05-22

Fear dána canta ag fear dána

Tá mé buíoch de Néidí as mé a sheoladh i dtreo An Fear Dána le hAlan Titley. Mar is eol díobh, is breá liom a chuid colúin san Irish Times. Bhíos ag seachaint a chuid prós liteartha áfach. Tá cuid mhaith dá ghiotaí gairide léite agam, agus is beag adhmaid a bhí ar mo chumas baint astu. Ró chasta agus glic domsa. Ghlac mé leis gurbh a leithéid de thaithí a bheadh romham leis an leabhar seo freisin. 
Ach spreag Néidí mé le dul i ngleic leis, agus táim buíoch di as sin.
Scéal maidir leis an bhfile Muireadhach Leasa an Daill Uí Dhálaigh atá ann; inste mar a bheadh Muireadhach á insint dá anamchara ag deiridh a shaol.  Tá tagairt in Annála Ríochta Éireann (féach 1213.8) don eachtra ag tús an scéil - Muireadhach ag marú fear cánach.
Aistear anama uaidh sin amach atá san scéal.
Ní mór dom a admháil gur léirigh an leabhar seo dom go bhfuil an earra sin agam ar thug Tomás Mac Siomóin "Gaeilge Easnamhach"  - bhí an téacs breac le focail nach bhfuil agam. Tá an ceart ag Mac Siomóin freisin nuair a deir sé go gcruthaíonn a leithéid fál idir duine agus an léamh. Buíochas le Dia ní fál go haer a bhí ann sa chás seo agus bhí ar mo chumas an scéal a a leanacht. Friotail fileata atá ann tríd síos. D'aithin mé féin macallaí as an litríocht agus an mBíobla. Ach níos mó a bheith léite agam, is dócha go mbeadh macallaí breise aitheanta agam.Ach duine a bheith sáite sa scéal, gluaiseann an insint ar aghaidh go gasta go ceann scríbe.

Tríd is tríd thaitin an leabhar go mór liom, agus gach seans go bhfillfidh mé air athuair. Ón leabharlann a fuair an gheábh seo é.

An Fear Dána

Alan Titley
Coiscéim

2011-05-20

Fánaíocht Aonghusa: Idir aill is bile


Féach ar Fanaíocht Aonghusa i leagan níos mó
Šauenštejn liomsa (ó 2006)
Ní go rómhaith a chodail mé ar bunc chrua an bhotha i Mosquito. Ach bhíos sásta leaba ar bith a bheith fúm, agus díon ós mo chinn. Mar sin féin, d'éirigh muid go luath agus bhí bricfeasta bhreá Hemenex againn. Bhuail muid bóthar go luath, ag diriú ó thuaidh ar an gconair dearg. Chuaigh muid ar leataobh píosa chun dul chuig Šauenštejn. Aill ard gaineamhchloiche atá anseo. Bhíodh caisleán ag ropairí ann fadó (uatha siúd atá ceann de na tithe tábhairne i Vysoká Lípa ainmnithe. "U Loupežáku" An Ropaire).  Lean muid an chonair dearg ansin ar feadh thart ar dhá uair a chloig go dtí Na Tokaní. Bhí anraith bhreá gairleoige agam mar dara bricfeasta, agus deich km siúlta againn faoin am sin. Lean muid ar aghaidh ar an conair bhuí i dtreo Doubice. Tá an cosán seo thar a bheith spéisiúil mar is iomaí áit air a mbíonn staighre greanta sa charraig nó fiú dréimire le dreapadh chun dul chun cinn. Nuair a tháinig muid amach ar an mbóthar, tar éis uaire agus 5 km, chas muid ó dheas i dtreo Chřibská. Lean muid an bhóthar go dtí imeall an bhaile i Dolní Chřibská (Chřibská Íochtar).
Chřibská Radnice, ó Wikimedia
Bhí an-teas sa lá, agus bhí feithidí líonmhar ar foluain ós cionn na móinéir cois bóthair. Bhí éin le clos freisin, ach seachas tarbh aonair ní dóigh liom go bhfaca muid aon neach beo eile fán slí.  Díol suntas ab ea a laghad eallach a chonaic muid ar an turas. Bhí an bóthar agus sruthán ag lúbadh siar agus aniar idir aillte den ghaineamhchloch. Bhí mise meáite ag cuairt a thabhairt athuair ar Eaglais Naomh Seoirse i Chřibská. D'éist mé Aifreann san Eaglais álainn barócach seo siar sna 1990í. De réir mo chuimhne ní raibh ach dornán beag daoine ann, agus sagart a bhí cromtha leis an aois. Is cosúil go bhfuil athnuachan arís déanta ar an Eaglais, ach bhí sé dúnta romhainn. Tá leac suntasach sa chlos ann; ábhar d'oíche eile. Bhí ceithre km faoi theas na gréine ar an mbóthar siúlta againn, agus tart agus ocras orainn. Bhí muid thar a bheith sásta suí isteach sa phroinnteach i sean Áras an Bhaile. Gúlais "ghasta" (minutky) a chaith mise. D'ól muid araon go leor Apfelschorle - focal Gearmáinise ar manglam de shú úill agus uisce mianra le gás ann. Mo chuimhne - is i nGearmáinis is mó a labhair muid le daoine, ábhar le cíoradh i mír eile. Tá Apfelschorle go diail ag múchadh tart, rud a bhí de dhíth orainn agus muid báite in allas. Chuaigh muid ar aghaidh ar an mbóthar ansin go dtí Rynartice. Bhí sé i gceist agam cur fúm i dTeach Aíochta ann ar fhán mé an iliomad uair le mo bhean ann. Thóg sé dhá uair orainn an 5 km slí s shiúl, agus muid ag tuirsiú de bharr a raibh siúlta againn agus an brothall. Suas le fána a bhí cuid mhaith den slí freisin. Faraor, ní raibh faoiseamh in ndán dúinn. Bhí muintir an teach aíochta éirithe as. Bhí na tithe tábhairne inar chaith mé an iomaí beoir bhreá imithe! Tagtha ina n-áit bhí óstán bhreá, ach ró dhaor domhsa. Is fíor go raibh teach aíochta eile ann - ach iad dúnta ar an Luan. Ní raibh an dara suí sa bhuail againn ach dul ar aghaidh go Jetřichovice. Dhá km eile - ach ar a laghad is síos an cnoc a bhí ár dtriall.Tá raidhse tithe aíocht ann, ach chuaigh muid isteach san céad ceann a bhuail linn. €44 a chosain leaba agus bricfeasta. M'anam ach go raibh an leann dubh ann blasta!

Ar lean...

2011-05-19

Fánaíocht Aonghusa: Ó Moinéar an Teorainn go dtí an Teile Ard

Agus mé thall, thapaigh mé an deis cuairt a thabhairt arís ar an Eilvéis Boihéimeach. Ceantar atá anseo ar chaith mé cuid mhaith ama ann agus mé ag cur aithne ar mo bhean - tá mo chuimhní báite i gceo órga na suirí mar sin. Mar sin féin ní raibh díomá orm faoi m'athchuairt. 
Thug mé féin agus mac liom aghaidh ó dheas ar an traein ón príomhstáisiún nua i mBeirlín - ábhar mír eile ansan - go cathair Děčín, díreach soir ón nGearmáin ar an Labe (Elbe). Turas thart ar trí uair a chloig. Tá an tSeic anois ina bhall de Chomhaontú Schengen, mar sin shleamhnaigh muid thar teorainn - ní rabhas fiú cinnte go rabhamar ann go dtí gur tháinig muid chomh fada leis an stáisiúin i Děčín. I gcónaí roimhe bhí orm pas a thaispeáint roimhe sin.
Ní raibh fúm mórán ama a chaitheamh ann, ach de bhrí go raibh orm airgead Seiceach a fháil don bhus, agus nach bhfuair mé ach nóta mhór amháin ón UMB, b'éigean dúinn dhá uair a chaitheamh ann sular éalaigh muid le bus. Bhí dearmad déanta agam go raibh an cuid is deise den gcathair ar an mbruach eile den Labe. An chéad uair eile, seans.
Thug an bus muid go Mezní Louka, thar Hřensko. Ceantar turasóireachta le breis agus céad bliain atá anseo, agus cosain siúlóide deá-mharcáilte gach áit. Shiúil muid ar an chonair ghorm ó Mezní Louka go dtí Vysoká Lípa. Siúlóid thart ar uair a chloig, síos isteach i ngleann coillteach agus suas arís.
Bhí sé i gceist agam cur fúm arís i Pod Lípou, mar a rinne cheana. Ach ní raibh aon socrú déanta agam, agus ní raibh aoinne ann romham. Bhí an cuma air go mbeadh muid ag codladh faoin spéir - bhí gach áit lán nó iata romhainn. Bhí muid stiúgtha leis an ocras, ach bhí cistineacha na tithe tábhairne dúnta má bhí na tábhairní féin oscailte - rud nach raibh i ngach cás. (Bhí sé 8 i.n ar Domhnach faoin dtráth seo). Buíochas le Dia fuair muid lóistín i mboth san Ionad Campála Mosquito. Níos fearr fós, bhí idir bia agus deoch fós ar fáil ann. Ba bhlasta an anraith gúlais agus ba mhilis an beoir!

Ar lean...

Táim ag dul sa tseans le mo logainmníocht Mezní Louka -> Moinéar an Teorainn; Táim measartha cinnte go bhfuilim ceart faoi Vysoká Lípa bheith ina Theile Ard áfach.

Is glas iad na cathracha

Slí an Bhalla, Pankow, Beirlín. Liomsa.
Bhí cathair Bheirlín sách glas i gcónaí -an Tiergarten ina lár, maille páirceanna agus faichí eile. Gan trácht ar abhainn - Spree agus Havel - a bhfuil locha móra orthu. Le hathaontú an chathair, tá glaise breise tagtha. An Mauerweg - conair an Bhalla. San áit a raibh stráice an Bháis idir dhá bhalla ghránna stroighne, tá anois Páirc fhada timpeall ar Iarthar na cathrach. Ón mbun anuas a d'fhás cuid de seo, cé go bhfuil eagar curtha ar ó shin ag Seanad na Cathrach.
Bhíodh cónaí orm gar go leor don áit seo sa phictiúir. Ceann de na tograí ón mbun anuas a tháinig is áit an bhfásach uafar ná an feirm do pháistí Pinke Panke, atá anois scór bliain ar an bhfód. (Cois Panke an bhrí atá le Pankow; Panke an sruthán ann). Is iomaí uair pléisiúrtha a chaith na buachaillí ann agus iad óg, ag spraoi agus ag amharc ar na hainmhithe - coiníní, caora, gabhair, muca, asal agus éin clóis. Thapaigh mé an deis dul ann le m'iníon. Faraor, de bharr an madra rua bhí na coiníní as radharc!
Diaidh ar ndiaidh agus ar an sean dóigh Fachwerk a tógadh na foirgneamh ar an láthair.Tá teach nua scéalaíochta tógtha ó bhí cónaí orainn thall. Thug mé suntas do na beacha ag dul isteach is amach as an póirse ann. Níl fhios agam an d'aon uaim atá an faill seo ann dóibh - ní raibh fhios ag an duine a chuireas ceist uirthi.
Áit spéisiúil, agus is maith ann an beatha agus gáire leanaí san áit a riabh an t-uafás agus an fuath i réim níos lú ná scóir bliain ó shin!

Sár saothar eile ón Snathaid Mhór

Thug breithlá mo mhic leithscéal dom an seod is déanaí seo de chuid An tSnáthaid Mhór a cheannach. Arís eile tá scéal béaloideas fuinte go foirfe i bhfocail agus léaráidí mionsonraithe pinn luaidhe. Oiriúnach do ghasúir níos sine ná an Ghréasaí Bróg atá an scéal seo. Stíl rud beag difriúil ó Bhalor nó Gaiscíoch na Beilte Uaine. Is léir áfach go bhfuil snas síoraí á chuir ar fhuighle Caitríona agus ealaín Andrew.

Scéal clasaiceach eachtraíochta - shamhlóinn go bhfuil trí nó ceithre chinn de típeanna Aarne-Thompson le fáil ann. Mac Rí a díbrítear de bharr tairngreacht, ach a throideann le harrachtaigh agus a bhuann an banphrionsa.  Go hiondúil an mac is óige a bhaineann an curadh mhír - ach sa chás seo sé an mac is sine é.

Scéal bhreá, dea-inste. Agus mar sméar mullaigh, DVD de bheochan bunaithe ar na léaráidí an leabhair. Agus reacaireacht bhinn Dónall Mhic Ghiolla Chóil mar anlann leis. (N'fheadar an mbíonn TG4 ag craoladh stuif mar seo? B'fhiú dóibh)

Tá an leabhar san iomaíocht do dhuaiseanna Bhisto. Súil agam go bhfaigheann siad ceann!


Mac Rí Éireann: 2010 64lch ( Miotas agus Finscéalta na hÉireann)
Údar : Caitríona Hastings
Léaráidí : Andrew Whitson
297x210mm : Clúdach crua
60 léaráid lándaite
 
Ar chúis nach léir dom, is cosúil gan é bheith ar fáil ó litríocht - ach is féidir é cheannach díreach ón bhfoilsitheoir.

2011-05-14

Fínéad: Anton Saefkow Platz, Berlin

Mar a deirim, cúrsaí teaghlaigh a thug go Beirlín an teaghlach ar fad. Mar a tharlaíonn sé, is in árasáin bheaga atá gaolta mo mhnaoi ag cuir fúthu. Mar sin, ní bheadh an cúigear againn in ann stopadh le haoinne acu le chéile. Bhí sé i gceist acu muid a scaipeadh eatarthu - go ceithre cúinne Bheirlín agus lasmuigh de.
Ach tháinig athair mo mhnaoi ar leigheas níos fearr ar an gceist - tá árasáin de chuid Comharthithíocht Lichtenberg ar fáil go sealadach. Mar sin chaith muid an cúpla lá i ngnáth árasán ar Anton-Saefkow Platz. Foirgneamh 18 stór a bhí ann, agus muid ar an 7ú úrlár. Tógadh na foirgneamh sna 1970í, "Plattenbau" (tógtha le coincréit réamhtheilgthe).
 Bhí sé dearmadta agam áfach cé chomh crannach agus is féidir le Beirlín a bheith (breis faoi san lá eile), fiú i mbruachbhaile ardstórach mar seo. Bhí leagan amach sách scaoilte ar an áit ó thús, ó dhear an Kollektiv1 (comhar) cumannach é. Agus tá athnuachan déanta air ó shin. Bhí an ceap árasáin féin athnuaite agus curtha in oiriúint go háirithe do dhaoine le macaill coirp - doirse uathoibríocha, teasdíonadh thar a bheith éifeachtach agus rl. Bhí sé te amuigh - mar sin ní féidir liom ach breith indíreach a thabhairt ar an dteasdíonadh. Tá sin bunaithe ar fuaimdhíonadh. Fuaim dá laghad níor chuala mé ó aon árasán eile agus muid ann. Agus nuair a dhún muid na fuinneoga, níor chuala muid dada ó lasmuigh ainneoin go raibh an ceap buailte suas le príomhbhóthar. Faraor, b'éigean na fuinneoga a oscailt de bharr na meirbhe - bhí sé sna 20í arda - agus tháinig fothram na tráchta idir muid agus codladh sámh. Seachas sin, bhí an árasán ana oiriúnach dúinn.

Bhí an Kiez thart timpeall an tí go deas. Ainneoin an foirgneamh a tógadh do ollsiopa sna 1970í a bheith folamh, bhí trí chinn de ollmhargaí thart ar an áit. Bhí linn snámha le uaireanta fada oscailte ann. Bhí leabharlann ann, agus an iliomad siopa beag, siopa leabhair ina measc (ach sheachain mé an cathú). Siopa suntasach amháin - ríomhairí agus uisce beatha. Mar, de réir a mana s'acu "An té atá ina mháistir ar ríomhairí, bíonn blas aige ar deá dheoir". Fíor dóibh! Bhí clós spraoi deas ann freisin.

Ceann de na rudaí is ansa liom faoi Bheirlín ná gur féidir builíní úra a fháil ar maidin don bhricfeasta, le réimse leathan cineálacha. Cé go bhfuil cúrsaí aráin feabhsaithe abhus le teacht daoine ó lár na hEorpa, tá bearna fós ansiúd. Maidin Satharn agus mé ag dul ar a dtóir, chonac fear san ardaitheoir leis na mála ceirte tipiciúil ar an gnó chéanna. Mar sin chuir mé ceist air cá raibh na cinn is fearr le fáil: "Na cinn is saoire tí Kaiser; na cinn is fearr béal doras don Sparkasse" - agus bhí na ceart go hiomlán aige!

1 Bhí orm smaoineamh go cúramach nuair a chuir athair mo mhnaoi ceist orm faoi conas bhí ag éirí liom sa phost nua - an raibh an Kollektiv go maith? Gnáth nath ar comhghleacaithe dó siúd, fós, tar éis scór éigin bliain.

2011-05-13

Camchuairt

Idir Déardaoin seo chaite agus an Céadaoin beag seo bhí mé thar lear. Beirlín ar dtúis - cúrsaí teaghlaigh; shlánaigh mamó mo bhean an céad de hAoine. Thug mé sciuird soir ó dheas ansin le mac liom chun dul ag siúl san Eilvéis Boihéamach. Thug mé liom lán mo chloigeann d'ábhar don mblag a chuirfidh mé anseo diaidh ar ndiaidh. Faraor, ní bheidh an oiread léaráidí agam agus ba mhaith liom - rinne mé dearmad an luchtaire a thabhairt liom don ceamara. Beidh orm focalphictiúir a chruthú in ionad.  Ach roimhe sin caithfidh na smaointe socrú síos i'm aigne.

2011-05-03

An é nach scríobhann daoine sona úrscéalta dírbheathaisnéiseacha?

I measc na leabhair a léigh mé le déanaí bhí an úrscéal dírbheathaisnéiseach "Céard é English?". Scéal faoi buachaill a tógadh le Gaeilge i mBaile Átha Cliath;  ag lánúin a d'fhoghlaim an Ghaeilge agus iad fásta. Tá sliocht de chuid Maugham ar an mblurba; rud éigin mar gheall air deamhain agus duairceas saoil a dhíbirt tríd úrscéal a scríobh. Sa mhéid is gur bhain mé adhmad as an scéal - bhí barraíocht de sreabh an chomhfheasa ann domhsa - sílim gurbh mó a bhí a (dhroch) chaidreamh lena athair i gceist seachas a chaidreamh olc, maith ná measartha leis an nGaeilge. Sa mhéid sin de, bhí macallaí de dhaoine breaca Hugo Hamilton ann. Gan amhras, bíonn teasaíocht i gceist idir aithreacha agus mic; agus is daoine le pearsantachtaí láidre a bhíonn i gceist linne a thógann clann le Gaeilge i mbóchna an Béarla. (Buaileann imní mé uaireanta go bhfuilim ag soláthar ábhar úrscéil do mo dhaoine breaca fhéin!)
Mar sin fhéin, ní dóigh liom go bhfuil saol an Ghaeilgeora Galltachta, óg ná sean, i gcónaí duairc, lán coimhlint is teannais. Tharlódh sé áfach nach bhfuil ábhar úrscéil i ngnáthshaoil ghnáthdhuine? Táim fós sa tóir mar sin ar scáthán litríochta ar mo shaol agus saol daoine fearacht mise, a tógadh le Gaeilge san Oirthear Ghallda.

ISBN: 978-1-901176-30-8
Foilsithe: 2002
Leathanaigh: 162

2011-05-02

Is cibearg gach duine againn!

In diaidh dom alt Kevin Warwick a léamh san Irish Times dé hAoine threisigh ar m'fhonn cuairt a thabhairt ar an taispeántas Human+ san Dánlann Eolaíochta. Bhí na fógraí suntasacha feicthe roimhe agam. Maidir le Warwick, bhíos ag caint dá chuid roinnt blianta ó shin; agus bhí sé ar an bport céanna an uair úd. Shíl mé an uair úd, agus sílim fós gur bladhmann a bhí i gceist agus nach bhfuil fíor comhshamhlú mar a mhaíonn sé idir inneall agus duine i gceist. (Sin uaidh duine a chaitheann spéaclaí, i. atá spléach ar uirlis!).
Ach agus mé á phlé ar twitter, tarraingíodh m'aird ar Amber Case agus a cuid antraipeolaíocht cibearg. Tá an chaint a thug sí do TED - "Is cibearg gach duine againn" thar a bheith spéisiúil. Agus tá blas na fírinne ar a bhfuil le rá aici - go bhfuilimid an éirí spléach ar ár ngléasanna ar bhealach atá ag athrú ár saol - agus go bhfuil gnéithe dearfacha agus diúltacha ag baint leis seo. Sílim go sroicheann sí eithne na ceiste nuair a deir sí go bhfuil tost gan gléasanna de dhíth orainn ó am go chéile, chun ord agus eagar a chuir ar an saol.
Maidir leis an taispeántas, caithfidh mé a admháil gur chuir sé díomá orm. Duairceas - nó samhnas i gcás an béile a réitíodh ag baint feidhm as súmairí lán d'fhuil an ealaíontóra  - an mhothaigh mé ó na taispeántán. Tharlódh sé go bhfuil dóchas san todhchaí caillte ag aos ealaíona agus nach bhfeiceann siad i ndán dúinn ach meath agus bás san Iarthar. Nílim féin chomh héadóchasach sin; cé go n-aithním go bhfuil dúshlán romhainn. Ach sílim go bhfuil todhchaí an chine ann, agus féidearthachtaí sna teicneolaíochtaí - go háirithe sna ríomhairí agus an idirlíon ar féidir leo neamhní a dhéanamh d'am agus spás, agus cur le cumhacht ár n-intinní. 

2011-05-01

Tromán na Sráide

Phrioc an fógra seo m'fhiosracht. Ní raibh ar mo chumas nasc dá laghad a dhéanamh idir "brook" agus "tromán". "Sráid an tSrutháin" an leagan oifigiúil. Mar sin, chuaigh mé i dteagmháil leis an mBrainse tríd an suíomh agus fuair an t-eolas seo leanas:
An t-ainm eile a luann tú, .i. Tromán na Sráide, dealraíonn sé gur iarracht eile ab ea é sin ar Stradbrook a aistriú chomh maith. An chéad eilimint anseo .i. tromán (? rectius triomán, cf. ainm na habhann An Triomóg i Maigh Eo; cf. www.dil.ie s.v. tírmán), tá sé le fáil ina lán ainmneacha sruthán i measc sléibhte Chill Mhantáin agus Bhaile Átha Cliath Theas...Bhí cur amach ar na mionainmneacha seo thuas ag an té a chum ‘Tromán na Sráide’, gan dabht, ó shaothar Price nó ó Litreacha na Suirbhéireachta Ordanáis (is mar tromán a litrigh Eoghan Ó Comhraí an focal a chuala sé ag cainteoirí dúchasacha Gaeilge i nGleann an Smóil in 1837, e.g. ‘Bun na dTrí Tromán’)

Beatus Ioannes Paulus II

Inniu Lá Bealtaine. Féile San Seosamh, Oibrí. Tús mí ina gcuimhnítear ar Mhuire. An dara Domhnach den Cháisc - Domhnach a roghnaigh Eoin Pól II mar Domhnach na Trócaire Diaga.
Lá cuí ar a lán bealaí mar sin chun an searmanas beannaithe dó a bheith ann; rud ar tharraing an Pápa aird ina aitheasc ar.

Agus deirimse leatsa gur tú Peadar agus is ar an gcarraig seo a thógfaidh mé m’eaglais, agus ní bhuafaidh geataí ifrinn uirthi. (Mth 16:18)
Roghnaíodh Karol Józef Wojtyła, an fear ón dtír i gcéin mar a dúirt sé féin leis an bpobal ar an oíche a toghadh é, mar chomharba ar Pheadair ar an 16ú Deireadh Fómhair 1978. Uaidh sin go dtí a bhás ar an Satharn, an 2ú Aibreáin 2005: Oíche Féile na Trócaire Diaga, bhí sé ina charraig don Eaglais.

Nuair a bhí bia caite acu dúirt Íosa le Síomón Peadar: “A Shíomóin mhic Eoin, an mó do chion-sa orm ná a gcion seo?” “Sea, a Thiarna,” ar seisean leis, “is eol duit go bhfuil grá agam duit.” Dúirt Íosa leis: “Déan m’uain a chothú.”Dúirt sé leis an dara huair: “A Shíomóin mhic Eoin, an bhfuil cion agat orm?” “Tá, a Thiarna,” ar seisean leis, “tá a fhios agat go bhfuil grá agam duit.” Dúirt sé leis: “Déan mo chaoirigh a aoireacht.”Dúirt sé leis an tríú huair: “A Shíomóin mhic Eoin, an bhfuil grá agat dom?” Tháinig buairt ar Pheadar mar go ndúirt sé leis an tríú huair: “An bhfuil grá agat dom?” Agus dúirt sé leis: “A Thiarna, tá fios gach ní agat. Tá a fhios agat go bhfuil grá agam duit.” Dúirt Íosa leis: “Déan mo chaoirigh a chothú.” (Eoi 21:15-17)

An cothú atá de dhíth ar pobal Dé ná teagasc: sin ról an Phápa: ról a chomhlíon Eoin Pól II ar bhealach nua - tríd an Pápacht a thabhairt amach as an Róimh, ag taisteal na cruinne ar shlí nach ndearna Pápa roimhe. Rinne sé na gnáth rudaí freisin: ag tabhairt aithisc, cainteanna agus caiticéis. Maireann na scríbhinní seo, agus is síol iad a mbeidh fómhair air amach anseo.  Labhraítear ar ghlúin sagairt agus creidmhigh óga a chothaigh sé mar "Ghlúin Eoin Pól II"

Maidir liom féin, tá dornán cuimhní agam ar Eoin Pól II, agus cuid dá shaothar léite agam agus ar mo leabhragáin. Bhíos i bPáirc an Fhionnuisce i 1979, cé gur fánach na cuimhní atá agam ar an ócáid sin. Um Cháisc 1985 bhíos sa Róimh; tá cuimhne glé agam ar Aifreann na Bigile is mBaisleac Pheadair: an bomaite cumhachtach nuair a scaip solas nua na Cásca tríd an Eaglais dorcha - agus ansin lasadh tobann na soilse móra. Bhí mé sa staid Oilimpeach i mBeirlín i 1996. 

Spreagadh atá sa bheannú seo inniu dom chun féachaint siar ar chuid dá bhfuil scríofa aige.

“Ná bíodh eagla oraibh rompu seo a mharaíonn an corp ach nach féidir dóibh an t-anam a mharú: ní hea, ach bíodh eagla oraibh roimh an té ar féidir dó idir chorp agus anam a mhilleadh in ifreann.
(Mth 10:28)

2011-04-28

Cumann i gCaifé

Le linn dom bheith i mo thost anseo léigh mé scata leabhair, ina measc úrscéal Alex Hijmans Aiséirí. Úrscéal teacht in inmhe de chineál ann. Laoch an scéil - Rebekka Vogelzang - ábhar ealaíontóra ón Ísiltír a thagann go Gaillimh le forbairt a dhéanamh ar a gairm. Ní go rómhaith a éiríonn léi, agus glacann sí post i gcaifé ar mhaithe le maireachtáil. Caifé le Gaeilge - agus diaidh ar ndiaidh súitear isteach i gcúis na teangain - agus cúis an chaifé -  í. Ní fada gur crann taca an chaifé í; ach ní chun sochair a saol féin san. 
Scéal iontach, deá scríofa. Is iontach an suíomh d'úrscéal caifé - áit - mar a dúirt Alex agus é faoi agallamh ag Cathal Póirtéir - a mbíonn an ollamh agus an pluiméir ar aon chéim, guaille ar ghuaille.  Is léir go ndeachaigh a thréimhse i mbun an Bananaphoblacht chun sochar don úrscéal, ag soláthar ábhar dá shúil géar. An difear idir daoine a bhíonn go rialta i gcaifé, agus "custaiméirí rialta". Freastalaithe agus maorlathaigh. Lucht cúise is drúise. Thuas seal, thíos seal an ghnó bhig. Cuirtear sméar mullaigh ar an úrscéal le scéal grá.
Seo úrscéal a thaitin go mór liom.  An t-aon clamhsán atá agam, ní le Alex ná leis an scéal a bhaineann sé. Sílim go raibh an leabhar rud beag daor ag €16. Ach má fuair Alex scair flaithiúil de sin, bheinn sásta!
Aiséirí 
Alex Hijmans
ISBN:  9781907494024
Cois Life 2011
152 lth.

Aguisín focalbhách: déanann Alex idirdhealú úsáideach idir caifé (Ionad) agus caife (deoch). Idirdhealú fiúntach, dar m'fhocal!

Aguisín eolas: Nod libh go bhfuil eagrán Kindle den leabhar ar fáil. Bhí Michal sásta go maith leis.

2011-04-27

Blúirín: Google, tiontú agus turscar

Ní minic go dtugaim na fógraí i Gmail faoi deara. Ach anois is arís tugann m'fhochomhfhios rud éigin faoi deara. A leithéidí seo abair: "Know Dhia ar na Cásca - Bíodh caidreamh nua pearsanta le Dia i ach cúpla nóiméad" - is léir go bhfuil turscadóirí creideamh ag baint feidhm as Google Translate anois. (An bhfuil ola nathrach níos measa ná sin ann?)

Ceann eile a chuir mearbhall orm ar feadh tamaill ná an fógra do ceardlann ar tromaíocht san láthair oibre. Ó tharla go mbíonn Google ag scagadh na r-phoist chun fógraí cuí a roghnú, bhain an ceann sin siar asam. Go dtí gur thug mé faoi ndeara go rabhas tar éis píosa oibre a thréaslú le duine trí "Bullaí fir" a scríobh.

Tá bealach le dul fós ag an tiontú uathoibríoch is léir. Ach b'fhéidir gur maith an rud sin; nó ní bheadh srian ar bith le díoltóirí ola nathrach.

Seo agat ....

Mar thoradh ar mhí thuiscint bronnadh an ceithre leabhair gleoite seo de chuid an Gúm orm. Gemser a rinne ar dtúis iad.  (Cineál iontas orm dá réir gurbh an Gúm seachas Futa Fata a d'fhoilsigh an leagan Gaeilge).
Cuir síos iontach cuimsitheach ar na feithidí éagsúla atá i gceist; léaráidí gleoite, agus na leabhair ag cur thar maoil le eolas. Thit m'iníon i ngrá leo ar an bpointe, agus tá siad léite agus athléite againn.
Agus mise ag foghlaim liom: ní raibh na leaganacha cráinseangáin ná cráinbheach agam:
Má tá daoine óga thart oraibh, is mór is fiú iad seo a bheith ar an leabhragán agaibh. Anois, dá mbeadh an leabharlann sin againn...


Ar fáil ó Litríocht agus deá siopaí leabhair.

Blúirín: Onchú mara duilleach

Phycodurus eques ón nGnáthfhoinse.
Ní raibh dealramh ar an ngrianghraif a thóg mise!
Tá péire de na neacha suntasacha seo san uisceadán i mBré ón Cháisc. Is iontach na míolta iad - cuma planda orthu ar mhaithe le bheith folaithe. Breis eolais anseo ag Wikipedia.
(Tá an t-ainm thuas curtha faoi bhráid an gCoiste Téarmaíochta agam)

Tá ticéid bliana agam agus ag m'iníon don uisceadán, rud a fhágann é gan a bheith ró dhaor cuairt a thabhairt air (más féidir liom í a stiúradh amach as an siopa acu gan poll ró mhór a réabadh i'm sparán).

Bíonn nithe suntasacha i gcónaí ann, agus gan amhras iad cúramach rudaí nua a bheith acu le daoine a mhealladh ar ais. Cloisim go bhfuil foireann piongain acu sa Daingean i mbliana.

2011-04-26

Fónamh Dé na Ré

An Reithe: Cló ón 18ú aois ón ngnáthfhoinse
Tá dáta na Cásca (dáta a tharraing achrann go leor san stair!) nasctha le timthriall grian is gealaí. Titeann sé ar an Domhnach i ndiaidh an lán ghealach a leanann díreach i ndiaidh cónocht an Earraigh. Ag dul tríd áras an Reithe san Stoidiaca a bhíonn an Ghrian an tráth seo den bhliain.
Tá an iliomad nasc leis na fíricí seo sa traidisiún: gurbh ar an 25ú Márta a cuireadh tús le cruthú an Domhain:  gurbh é sin dáta íobairt Abrahám: (Gei 22:13  Ansin d’ardaigh Abrahám a shúile agus féach, laistiar de bhí reithe agus a adharca in achrann i dtor; thóg Abrahám an reithe agus d’ofráil é mar íobairt dhóite in áit a mhic.) Samhail de pháis Chríost atá san íobairt chéanna: agus tá sé sa traidisiún gurbh ar an 25ú Márta a ghlac an briathair colainn daonna - an Briathar chéanna tríd a rinneadh an uile ní (Eoin 1). Leagtar an Chéad Aoine an Chéasta ar an lá sin freisin.

Nod libh go dtuigim go maith go bhfuilid ann a mhaífeadh go bhfuil fréamhacha an chreideamh san dúlra pé scéal é, agus mar sin nach ábhar iontais na nascanna seo. Ach is amhlaidh go mbraitheann dearcadh an duine ar seo ar an seasamh a priori a ghlacann sé i leith Rí na nDúl: Domsa, Eisean an chúis, agus is iarmhairtí gach rud eile. Agus is lón machnaimh agus cúis áthais dom damhsa seo na flaithis: In resurrectione tua, Christe, coeli et terra laetentur! (Cóir na Tráthanna)

2011-03-08

Ná cóirigh bhur brabhsálaí...

An Carghas buailte linn. Tost anseo go dtí um Cháisc.

2011-03-07

Lón machnaimh

Hendrick Cornelisz Vroom: Long agus Bád Iascaigh
Tá gearrscéal de chuid Alex Hijmans i gComhar Mí Feabhra, a cheannaigh mé de Satharn i siopa an Chonartha. Tá an scéal lonnaithe san Ísiltír, le linn ré Prins Maurits agus é i ngleic leis na Spáinnigh chun neamhspleáchas na hÍsiltíre a bhaint amach. Ach ní leis na himeachtaí móra seo a phléann sé; ach le dán crua seanmhnaoi de chuid na cosmhuintire, a bhfuil a fear caillte le fada aici - báite i tuile thubaisteach. Tá uirthi féin anois aghaidh a thabhairt ar dhán níos truamhéalaí; gan aici ach a garmhac le cabhrú léi. Tá leisce orm rúin an scéil a scaoileadh - ach pléann sé le beatha agus bás, ábhair a bhí riamh tábhachtach don duine daonna. Bheinn ar mhalairt tuairim le hAlex - nó ar a laghad leis an dearcadh a léirítear san scéal. Mar sin féin, scéal deá scríofa, snasta atá ann; agus modh oiriúnach chun machnamh ar na ceisteanna seo a spreagadh. Tá ról ag na scríbhneoirí anseo, feictear dom.

2011-03-06

An buachaill ón saol eile

Bhíos, mar a dúirt, sa chathair inné, chun éisteacht le Alex Hijmans á chuir faoi agallamh ag Cathal Póirtéir. Duine tar a bheith spéisiúil is ea Alex.  Bhuail mé le duine spéisiúil eile ar mo bhealach ann - Scott. Ba dheas an deis a fháil éisteacht le hAlex i gcomhluadar comhbhlagadóra!
Sciob mé teideal na míre seo ó rud a dúirt Alex le linn an agallaimh - gurbh é "An buachaill ón saol eile" a thugann deartháir a nuachair air; fear arbh sagart Candomblé é. Feileann an teideal d'Alex feictear dom in a lán bealaí. Fiú sular thug sé aghaidh ar an mBrasaíl, feictear dom go raibh sé ag tabhairt tuiscintí as saol amháin isteach i saol eile. Fear aerach ón Ísiltír, ag reáchtáil caifé1 - Bananaphoblacht - i nGaillimh in diaidh dó theacht ar bhliain Erasmus anseo chun Gaeilge a fhoghlaim. Tá máistreacht sa Ghaeilge bainte amach aige ó shin ina chuid iriseoireachta; agus anois tá úrscéal óna pheann againn. (Scríobh sé dráma cheana, Aingilín, ach ní raibh deis agam é fheiceáil).
Saoire abhus a spreag a shuim sa Ghaeilge an chéad lá riamh. Níor luaigh sé inne é, ach is cuimhin liom alt leis a léamh inár chuir sé síos ar an Synesthesia a fhágann gur mar dathanna a chíonn sé litreacha;agus go raibh litreacha na logainmneacha suntasach dó dá réir. Is méanar dúinn gurbh amhlaidh a bhí, agus gur thóg sé frídín na Gaeilge. Is iomaí léargas spéisiúil a fuair muid óna pheann iriseoireachta ó shin. Phléigh Cathal cúlra Favela leis - an leabhar a scríobh sé ar a shaol lena leannán Nilton sa Bhrasaíl, agus go háirithe an manglam creidimh, ina measc an Candomblé, atá i gceist le taithí spioradálta a chlainne thall. Thug Alex meafar mhaith dúinn - meafar an chíste le sraitheanna de chomhábhair éagsúla. Cé gur duine é féin nach ngéilleann - san Iarthar - do chreidimh ar bith, glacann sé leis an tuiscintí a eascraíonn astu faoi fhéin mar thuiscintí síceolaíocha. An nasc le orixa (spiorad) na Mara, mar shampla, a mhaíonn a chairde sa Chandomble a bheith aige, agus atá ag teacht lena mhothú fhéin go bhfuil sé riachtanach dó bheith gar don fharraige i gcónaí. Mar a bhí i nGaillimh agus mar atá i Salvador. Pléadh an úrscéal Aiséirí ansin; rún agam filleadh ar sin anseo ach deis a bheith agam é léamh.
Bhí deis ag an lucht éisteachta ceisteanna a chuir ansin. Chuir Liam Carson ceist air faoi cén teanga ina mbíonn sé ag smaoineamh. Bhí a fhreagra ag teacht leis an fhreagra a bheadh agamsa - is in íomhánna a bhíonn sé ag smaoineamh; agus brionglóid déanta aige i ngach ceann de na teangacha atá aige.

Bua atá ag saol na Gaeilge gur féidir liomsa, Caitliceach caomhach, bheith i mo shuí in aice le hiriseoir spleodrach aerach (Scott) ag éisteacht le Ísiltíreach Domhanda ag tabhairt léargas as an gnách ar an saol. Cuir leis sin go raibh muid inár suí san áit a mbíonn na comhairleoirí cathrach ag allagar de ghnáth. (Le teann mioscais dúirt mé le Scott go rabhamar inár suí ó dheis ó shuíochán an chathaoirligh - níos feiliúnaí domhsa ná dó?)  Gura fada buan iad beirt ag roinnt léargas eile ar an saol orainn.


1 Nod libh: Táim ag leanacht an idirdhealú a rinne sé ina úrscéal idir caifé (ionad) agus caife (deoch). Forbairt teangain arís uaidh!

Manglam Ardchathrach

Fógra i siopa trádáil cothrom
Chaith mé an cuid is mó den lae inné i lár na Cathrach, rud is annamh dom a dhéanamh. Ar maidin bhíos ag freastal le m'iníon ag grúpa Tuistí is leanaí de chuid Comhluadar a bhí ar bun i halla Foras na Gaeilge. Ina dhiaidh sin thug mé í chuig teacht mo mhuintire i Tír an Iúir. Bhrostaigh mé ar ais go lár na Cathrach, bhí fúm éisteacht le Alex Hijmans á chuir faoi agallamh ag Cathal Póirtéir. Thapaigh mé an deis bualadh isteach chuig siopa an Chonartha leis an úrscéal nua le Alex a cheannach. Caithfidh mé a rá go bhfuil cuma maith ar áit, athchóiriú déanta ar na leabhair agus fógraí crochta ar na rannóga. Ní raibh deis agam féachaint i gceart air mar nach raibh ann ach an t-aon freastalaí amháin, agus deabhadh chun lóin air!
Fógraí lasmuigh de Halla na Cathrach
Ach fuair mé an leabhar agus cóip de Comhar faoi na heagarthóirí nua. Is fada ó shiúl mé síos Sráid Grafton ar Satharn. Is cuimhin liom an Diceman ó mó dhéaga - tá scata oidhrí aige anois. Bhí cuid nach bhfuil thar moladh beirte, ach bhí dealbh beo práis amháin ann, agus fear a bhí ag seasamh gan bhogadh ach go raibh an chuma air go raibh sé ar rith suas an bhóthar. Bhí ceoltóirí riamh ar Sráid Grafton, ach tá oirfidigh ó gach cuid den domhain ann anois. Gné nua (domhsa) - bhí scata fir ag pointí éagsúla agus deilbh gainimh - de mhadraí - múnlaithe acu. Fán mbealach thug mé an fógra úd thús faoi ndeara. Is breá liom a leithéidí de gníomhaireacht (saor ó dheontas?) a thabhairt faoi ndeara (ach níor cheannaíos aon tae an uair seo). Thug mé fógraí nua turasóireachta faoi deara sa chathair - cinn a thugann a ceart don Gaeilge, atá chomh soléite (nó níos soléite) ná an Béarla. Istigh sa Halla bhuail mé le Michael O'Brien ó Cló Uí Bhriain - comharsan liom i bhfad siar agus aithne agam ar a mhac Ivan atá anois ina bhainisteoir ar an gCló. Agus muid ag caint luaigh sé go mbíonn díol chomh maith céanna ar a gcuid leabhair as Gaeilge do leanaí agus as Béarla; ach nach bhfuil teacht acu ar údair do dhéagóirí! Agus mé ag seasamh thart sa Halla i measc na Leabhair le Scott (breis faoi sin ar ball) chuir bean ceist orainn maidir le leabhar de chuid Futa Fata - Eileanór an Eilifint Éagsúil. Ní raibh Gaeilge aici féin, ach má thuig mé i gceart í bhí Gaeilge ag deirfiúr an páiste a raibh sí ag ceannach an leabhar di. Seo ceann de na leabhair a thaitníonn le m'iníon, agus CD gleoite snasta ag dul leis. Bhí ar mo chumas freagra dearfach a thabhairt di mar sin. Ritheann sé liom gurbh é sin cuid den fhreagra maidir le díolaíocht leabhair Gaeilge do leanaí - agus freisin go bhfuil breis margaíochta le déanamh as Béarla! Chonaic mé freisin go bhfuil leabhar nua ag an tSnáthaid Mhór - Mac Rí Éireann. Tá ag teip orm teacht ar aon eolas ar líne faoi áfach, agus is cosúil go bhfuil suíomh s'acu - a bhíodh ag http://www.antsnathaidmhor.com/ ar lár.
Beidh breis le rá agam ar ball faoi bhualadh le Scott agus éisteach le Alex. Ach an faill a bheith agam, bheadh breis ama caite agam ag an bhFéile. Ag éisteacht le Proinsias, i measc rudaí eile. Ach cúraimí, cúraimí...

2011-03-04

An Poc ar féarach

Grianghraif liomsa ón siúlóid de Domhnaigh leis na cnocadóirí. Doire Bhán, Gleann Dá Loch.

Dealbh Cadhnach

Agus Gaeilgeoir ó thar lear abhus roinnt blianta ó shin, bhíomar ag ceapadh nach raibh aon áit go bhfeadfadh turasóir le Gaeilge grianghraif cuimhneacháin a ghlacadh in aice le dealbh de scríbhneoir mór le rá Gaeilge. Tá Pádraig Ó Conaire ar an bhFaiche Mhór i nGaillimh, gan amhras.  Ach níl faic san ardchathair - go bhfios dom. Táim buíoch d'Aonghus a scaoil an rún seo liom - tá an dealbh seo den Cadhnach i bhfolach i bputóga Áras na nEalaíona i gColáiste na Tríonóide. Ar an gceathrú urlár, i Roinn na Gaeilge.

Imbolc 2011: Ciarán mac an Bhaird : Gafa le Mata

Foinse:
B'é Ciarán mac an Bhaird a chuir clabhsúr le himeachtaí Imbolc.Tá sé ina bhainisteoir ar an Ionad Tacaíochta Matamaitice in Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Tá sé mar chúram air cuidiú leis na mic léinn a bhfuil mata mar cuid dá gcúrsa - ach nár bhain amach an bun-tuiscint is gá chun dul i ngleic leis. D'aithris sé píosa cainte ó iníon léinn amháin, ar éirigh sách maith léi san Ardteist, ach nár thuig i gceart conas dul i ngleic le ceisteanna - bhí sí ag brath ar an méid a bhí curtha de glan mheabhair aici. Chomh luath agus a bhí ceist lasmuigh den réimse cúng a bhí de ghlan mheabhair aici, bhí mearbhall iomlán uirthi. Mheabhraigh a cuid cainte an aiste seo le Les Hatton dom. Dúirt sé - agus an ceart iomlán aige - gur teanga atá i gceist le Mata, teanga chun dul i ngleic le fadhbanna, ach caithfear tuiscint sa teanga a bhaint amach. Fearacht aon teanga (an Ghaeilge san áireamh) baineann dua leis sin. Ach - agus b'shin croí a chuid cainte - tá an dúrud áis foghlama ar fáil ar an idirlíon chun cabhrú le mic léinn; an sceon roimh mata a mhaolú, agus an ábhar a mhíniú ar bhealach taitneamhach.
Gan bunús láidir mata, níl aon chiall le bheith ag caint ar geilleagar cliste. Táimid faoi chomaoin mhór ag leithéidí Ciarán, a leigheasann lochtanna an córais dara leibhéal sa réimse seo. Ach bheadh sé i bhfad Éireann níos fearr dá rachfaí i ngleic i gceart leis an ábhar ag an dara leibhéal - áit éigin san céad nó dara bliain meánscoile, fágtar an dúrud leanaí ar lár, gan tuiscint ná spéis. (Tá mac liom ag streachailt le Mata don Teastas sóisearach - roinnt  múinteoirí éagsúla, ar leibhéal cáilíochta éagsúla le trí bliain anuas; anuas ar deacrachtaí dá chuid féin). Tá súil aige - agus agam - go bhfeabhsódh Tionscadal Mata rudaí.
Bhí a chaint thar a bheith spreagúil (cé gur lig an comhartha lag idirlíon síos beagán é i mBaile Bhúirne - theip ar roinnt de na físeáin a theastaigh uaidh a thaispeáint!)

Nod libh: bhí alt i nGaelscéal an tseachtain i ndiaidh Imbolc faoin méid a dúirt Ciarán.

Deis eile "Na Leabhra" a fheiceáil agus dráma eile

 

Rinne mé léirmheas ar Na Leabhra anseo:

2011-02-26

Scéalta Oireachtais foilsithe ag Litríocht

Mar rLeabhair, agus iad ar fáil saor in aisce.

Tá siad sealbhaithe agamsa, ach ní raibh deis agam iad a léamh fós, seachas scéal Sheáin: breis mar gheall ar sin ar ball. Is mar PDF cosanta atá na scéalta ar fáil: sé sin, ní féidir aon chuid den téacs a chóipeáil. Sa mhullach ar sin, ní féidir iad a chlóbhualadh - rud nach bhfuilim ró thógtha leis, mar ní maith liom níos mó na leathanach nó dhó a léamh ar scáileáin. Ach tuigim gur dócha gur gá é dhéanamh mar sin ar mhaithe le cosaint cóipchirt. Tá m'ainm agus seoladh ar gach leathanach den eagrán a fuair mise - cosaint bhreise ar bhradaíl, is dócha.

Tá beagán díomá orm nach ndearnadh aon eagarthóireacht ar na scéalta - tá an cuma air nár déanadh ach na leaganacha a sheol na húdair isteach a chuir i bhfoirm PDF. Is trua sin - mar níl an leagan amach iontu feiliúnach i gcónaí don léamh ar scáileáin.

Mar sin féin, tá Litríocht le moladh as dlús a chuir le modh nua foilsitheoireachta - tá rLeabhair á chuir ar fáil ag Cois Life le tamall, go háirithe do shaothar atá as cló, ach freisin d'ábhar nua, fearacht Aiséirí le Alex Hijmans.

Imbolc 2011: Dónal Lunny : Tobar taibhsiúil an dúchais

Giorria Óg le Albrecht Dürer
Thug Dónal Lunny caint - agus eadarlúideanna ceolmhara ar an mbouzouki- ag Imbolc freisin.
Bhí sé ag meabhrú ar dtúis faoi caint a thabhairt ar ghné éigin dá shaothar ghairmiúil. Shíl sé áfach go mbeadh barraíocht béarlagair i gceist le sin, agus chinn sé ar rud difriúil ar fad a dhéanamh. Scéalta faoi taibhsí! 
Taithí dá chuid féin, agus dá mháthair, sa mbaile agus ina baile siúd i Rann na Feirste. Taithí i bhfad siar, agus le déanaí. B'iontach an smaoineamh é; agus iontach an ghléas le meabhrú go bhfuil "níos mó nithe ar neamh agus san domhan ná mar a shamhlaítear i d'fhealsúnacht". Ba a chuid scéalaíocht inchreidte, iad ag tarraingt as traidisiúin domhain dúchasach.  Luadh an Ghiorria - is iomaí scéal sa bhéaloideas faoin tseanbhean i riocht ghiorria. Ana reacaire é, agus sní sé na scéalta le chéile go healaíonta.
Cuir na míreanna ceoil go mór leis na caint; agus mar chlabhsúr chuir sé muid ar fad ag canadh an curfá i gCúnnla.  (Fé m'anáil i'm chás-sa - níl ceol agam)

Ana chuir leis an lá. Foinse eile inspioráide.

Nod libh go bhfuil scéal ag Seán Ó Loinsigh i nGaelscéal na seachtaine seo faoi chaint Dhónail.

2011-02-25

An Toghchán

Tá mo chárta ballóide agus mo phas agam. Ach beidh sé tar éis a seacht tráthnóna sula mbíonn deis agam vóta a chaitheamh. Agus is i bhfoirm, eitleáin a chuirfear sa bhosca é.

Táim fós idir dhá chomhairle. Nílim chun uimhir ard a bhronnadh ar aon mhórpháirtí. Táid uilig - an Locht Oibre, Fine Gall agus Fianna Feall - gafa san sluasmaointeachas maidir le cén leigheas atá ar ár gcás. Agus nílim sásta vóta a chaitheamh don Sinn Féiní. Níl sé chomh fada sin ó bhí se ag seoladh litreacha chugainn ag ofráil péas príobháideach a chuir ar bun chun dul i ngleic leis na scabhaitéirí áitiúla. Anois, bhí mo mhic thíos leis na scabhaitéirí céanna minic go leor - ach ní hé forairdeallaithe an leigheas ar sin.


Tá liosta mór fada san Irish Times inniu dóibh siúd atá ag seasamh mar neamhspléaigh nó eile. Níl iomrá cloiste agam ar an gcuid is mó acu, seachas Nicky Kelly, a sheas don Lucht Oibre an babhta deiridh. Níl fhios agam tuige nach bhfuil sé leo fós.


Is dócha gur do fear McKinsey a rachaidh mo chéad rogha - ní toisc go sílim go bhfuil freagraí aige, ach toisc gur dóigh liom go gcuirfidh sé na ceisteanna cearta. Agus don nGlasach, ar an gcúis céanna.


Is cosúil nach mbeidh Juggernaut Enda le stop san toghchán seo. Freasúra atá á thoghadh agamsa, mar sin.


Is é mo dhóchas go mbeidh a ndóthain neamhspléaigh den dá eite chun grúpaí teicniúla den eite dheis (Ross 7 a chuid) agus den eite chlé (Joe Higgins 7 a chuid) a bhunú sa Dáil. Sa chaoi sin, cuirfear na ceisteanna cearta - fiú má shocródh córas na fuipeanna cad a dhéanfar. Beidh sé tamall sula mbeidh an reachtas slán ón bhfeidhmeannas.

2011-02-24

Imbolc 2011: Naoise Ó Conchubhair : Cruinneas cló

Bhí Naoise Ó Conchubhair i measc na gcainteoirí ag Imbolc. Rinne sé cuir síos ar a ghrá don chlóghrafaíocht; grá a d'fhorbair sé agus é ag staidéir na healaíona san Coláiste Náisiúnta Ealaíne agus Dearthóireachta agus go háirithe le linne tréimhse Erasmus in Ollscoil na nEolaíochtaí Feidhmeacha i Lahti sa bhFionlainn. D'éirigh leis a chuir ina luí orainn le chaint spleodrach an dúil atá aige sna litreacha, ach iad a bheith cruinn, ceart, cuanna.

Labhair sé ansin ar shaothar Michael Biggs - a spreag a dhúil i cló Gaelach deá dheartha. Dar leis gur droch chóipeanna ar dhrochshamplaí is ea an cuid is mó den gcló Gaelach a fheictear anois. (N'fheadar cén tuairim a bheadh aige de na samplaí anseo - sílim gur saothar Bhiggs atá san sampla seo)

Is as an ghrá agus spéis seo a d'fhás a thogra céime: an cló "insular", bunaithe ar pheannaireacht na manach. Tá gnéithe suntasacha ag baint leis an gcló seo, atá ceaptha bheith úsáidte mar cheannlínte seachas do téacsanna níos faide. Shocraigh sé nasclitreacha a dhearadh seachas na consain bhuailte atáimid cleachtaidh orthu. Shocraigh sé freisin ar leaganacha ar leith de litreacha áirithe - "b", "t" agus "g" mar shampla, a dhearadh le n-úsáid do téacsanna i nGaeilge agus i dteangacha eile. 

Caint thar a bheith spreagúil: agus caithfidh mé a rá freisin gur thug sé máistir-rang i conas feidhm cheart a bhaint as Power Point!

2011-02-22

An Roth: Fógra: Ríomhaireacht trí Ghaeilge

Baintear leas as ríomhairí ar fud an domhain. Is gnách na ríomhairí sin a bheith ag feidhmiú i dteangacha na ndaoine a bhíonn á n-úsáid, go háirithe san Eoraip, sé sin bíonn an comhéadan i dteanga an úsáideora. I gcás na hÉireann, áfach, is i mBéarla a bhíonn an comhéadan go hiondúil, ní i nGaeilge, fiú i measc lucht na teanga féin. Ach tá athrú ag teacht air seo: tá buíon gairmiúil agus díograiseach tar éis an-chuid de na feidhmchláir is
coitianta a logánú go Gaeilge, rud a chuireann ar chumas an phobail idirghníomhú go héasca leis an ríomhaire ina rogha teanga.
Déanfaidh an cainteoir cur síos ar na feidhmchláir atá ar fáil (ina measc Windows, Office, OpenOffice.org, Thunderbird, PDF Creator, FoxIt, Firefox, Sunbird, GIMO, Audacity, ... ,cluichí agus eile) agus iad siúd a bheidh ag teacht go luath (FreeCiv, Skype, Kompozer, ...), mar aon leis an bpróiseas logánaithe é féin.
Déanfaidh sé trácht freisin ar na dúshláin a bhaineann leis seo, idir chruthú agus inghlacthacht, ach freisin ar na
buntáistí atá leis.
Tabharfaidh an cainteoir réamhamharc don lucht éisteachta ar shuíomh idirlín nua atá á fhorbairt faoi láthair a dhéanann achoimre ar na feidhmchláir seo go léir (www.nascanna.com), agus a mhíníonn cad iad, mar aon le conas iad a chur i bhfeidhm. In éineacht leis sin, déanfaidh sé cur síos ar shuíomh gaolmhar atá forbartha cheana féin atá ag plé le feidhmchláir a bhaineann go heisiach leis an dteanga féin www.scriobh.ie.

Ciarán Ó Bréartúin, B.E., MSEE  Bainisteoir Ginearálta, mSemicon Teoranta: Is as Baile Átha Cliath don chainteoir, innealtóir leictreonach, agus is ball de choiste An Rotha é. Chaith sé tamall fada thar lear, sna Stáit Aontaithe ar dtús agus ansin san Iodáil mar bhainisteoir forbartha ar shain-leictreonaic. Reachtálann sé a chuideachta innealtóireachta féin anois, agus tá spéis nach beag aige freisin sna féidearthachtaí teanga a ghabhann le ríomhaireacht.

Tá an léacht seo saor in aisce, agus ní gá áit a chur in oiriúint.
» Láthair: 22 Bóthar Cluaidhe, Baile Átha Cliath 4
» Am: Déardaoin, 3 Márta 2011, 19.30

Lón éisteachta ó TíAitreo

Scéal faighte agam ó TíAitreo maidir le dráma raidió dá gcuid:

Drowning le Tomás Ó Súilleabháin
arna léiriú ag TíAitreo Teo., le maoiniú ón BAI agus tacaíocht RTÉ Raidio



Tarraingítear tumadóir Danmhairgeach ón Atlantach agus é beo, ar éigean. Nuair a dhúisíonn sé, áfach, is ait an scéal atá aige.
Beirt fhear báite amuigh ó chósta Chonamara, an dá eachtra scartha óna chéile thar céad bliain. Sa scéal scáfar, taibhsiúil seo measctar am agus áit, aithne is anam agus fágtar faoi bhanaltra óg amháin é teacht ar an bhfírinne is na hionsaithe seo a mhíniú.
Aimsíonn an Garda Cósta fear ar snámh amuigh ó chósta na Gaillimhe, é gan urlabhra, beo ach ar éigean. Tugtar caol díreach go Ospidéal na hOllscoile é de heileacaptar, áit ina n-oibríonn an fhoireann leighis go dian dícheallach len é a thabhairt slán ón mbás. Asbjorn Aagger is ainm don bhfear seo, tumadóir ón Danmhairg de réir a chárta aitheantais.
Dhá lá ina dhiaidh sin, dúisíonn an fear ach níl focal Béarla ná Danmhairgise aige d’éinne. Níl aige ach Gaeilge agus ní thuigeann sé ó thalamh an domhan cad a thug go dtí an áit seo é. Níl aige ach an t-ainm Tomás, agus cuimhne aige ar lá a chaitheamh lena dheartháireacha ag bailiú gliomaigh. Titeann an cúram ar Bhríd, duine de na banaltraí, teacht ar an bhfíorscéal. Cé hé an fear sa leaba agus cad a d’imigh air cúig mhíle amuigh ó Bhá na Gaillimhe?

Craolfar an dráma Dé Domhnaigh 13 Márta 2011 ag 20:00

2011-02-18

Imbolc 2011: Muireann Nic Amhlaoibh - fuineadh fonnadóra

Duine eile de na cainteoirí ag Imbolc i mbliana ab ea Muireann Nic Amhlaoibh.

Rinne sí cuir síos ar an gcaoi a d'fhorbair sí a tallann amhránaíochta go dtí seo, agus an cúram is gá a dhéanamh den ghuth. Ón mbunchloch a leagadh síos ina áit dúchais Dún Chaoin, ag foghlaim ó amhránaithe na háite, agus freisin de bharr an fíor oideachas a chuir Micheál Ó Dubhshláine, beannacht Dé ar a anam uasal, ar fáil i scoil Dhún Chaoin Tar éis na meánscoile, tréimhse fiáin foghlama i mBÁC agus ansin barr slacht ar a ceird faoi stiúir Michíl Uí Shuilleabháin i Luimneach, san áit iontach úd Dámh Chruinne Éireann Rince agus Ceol. Lean an fíor foghlaim sin, agus í i mbun ceoil le Danú agus dreamanna eile.

Tá focal breá sa Ghearmáinis ar réim gairme mar seo: Werdegang. "An bealach a rinneadh a bhfuil ionat asat", b'fhéidir.

Rinne sí léiriú ar a cuid cainte le giotaí a thaifead sí ag pointí ar leith ina saol, modhanna agus stíleanna ar leith á chleachtadh aici, agus í ag síor foghlaim. Taighde ar bun aici chun teacht ar amhráin agus foinn atá ag dul as.

Thug mé suntas ar leith do rud amháin a dúirt sí - nach bhfuil friotail ná nodaireacht forbartha chun cuir síos i gceart ar chantaireacht agus ceol traidisiúnta na hÉireann - agus nach dtugann na modhanna atá forbartha do cheol clasaiceach a gceart don ceol Éireannach. Rud ata ina chonstaic ar foghlaim agus seachadadh an cheoil; mar nach bhfuil ann ach an printíseacht mar mhodh foghlama.

Inspioráid! (Agus duine eile don liosta siopadóireachta ceoil s'agam!)

2011-02-17

Imbolc 2011: Frank Allen "an ndearnadh é seo cheana?"

Ba é Frank Allen, príomhfheidhmeannach an Gníomhaireachta um Fháil Iarnród a chuir tús le himeachtaí Imbolc i mbliana.

Caint thar a bheith spreagúil, bunaithe ar a thaithí féin, a thug sé, ag plé leis an riachtanas atá ann obair an earnáil phoiblí a athrú ó bhonn. B'é an idéil a chuir sé ós ár gcomhair ná an meon a thug ar fhoireann an GFI dhul amach ag sluaisteáil sneachta d'fhonn an Luas a choinneáil ag imeacht le linn an sneachta. An meon a dhíríonn ar an sprioc. Meon a dtug sé "meon bainistíochta" air, i gcodarsnacht leis an "meon comhlíonta" atá forleathan. An meon comhlíonta úd a chuireann na ceisteanna "an ndearnadh é seo cheana?" agus "ar leanadh an próiseas cuí?" ach nach gcuireann an cheist "An bhfuil seo ag feidhmiú mar is ceart?". Ar mó aige an páipéir ná leas an phobail.


Gan amhras, ní leis an earnáil phoiblí amháin a bhaineann an cheist seo - go minic is ón earnáil pobail agus ó shaoránaigh a thagann an brú a fhágann an earnáil phoiblí aireach, cúramach, páipéireach. Is iomaí beartas a bádh in athbhreithniú dlíthiúil i ndiaidh a chéile. Chuir sé ar ár súile go mbíonn ana airgead agus acmhainní á chuir isteach i leithéidí ráiteas tionchar timpeallachta - airgead agus acmhainní a d'fhéadfaí úsáid ar mhaithe leis an dtimpeallacht seachas ag marú crainn chun tuarascáil túr doléite a chuir ar fáil, ar mhaithe le cosc a chuir ar aon dlíodóir glic bearna nó lúb ar lár a aimsiú le stop a chuir le beartas.


Eachtra a chuir imní orm ná an méid a bhí le rá aige faoina iarrachtaí dul chun cainte le eagraíocht phobail amháin (nár luaigh sé a ainm), ar mhaithe le dul i ngleic lena gcúiseanna imní ag an staid pleanála de thogra. Luíonn sé le réasún gurbh é sin an t-am chun feabhas a chuir ar chúrsaí - ar chostas íseal, agus go deimhin de ghnáth tá rudaí indéanta ag an staid sin nach bhfuil indéanta ina dhiaidh, cuma cén costas a chaitear air. Ach tugadh droim láimhe glan dó ina iarrachtaí. Sin feall, dar liom.


Tá sé feicthe againn le blianta anuas go bhfuil acmhainní á chuir amú agus moill thar na bearta ar bheartais. Cuid lárnach den cúis leis seo ná an meon comhlíonta seo - agus freisin an meon a fhanann go dí go mbíonn rud tógtha, nó geal le bheith, chun clamhsán  faoi seachas dul i ngleic leis na fadhbanna agus ábhar imní go luath.



Aguisín
Gné dá chaint a d'fhág mé ar lár níos luaithe ná dhá gníomh a chuir bród air atá curtha i gcrích ar an Luas. Ceann acu, ar iarratas, ná feidhm a bhaint as an closchóras lúb ionduchtúcháin chun eolas a chuir ar fáil dóibh siúd le deacrachtaí clos. Ceann eile, ná breis a chuir le tairseach an Luas chun an baol a sheachaint go rachadh an roth bheag atá ar chathaoireacha rotha i bhfostú sa bherana idir tram agus cosán. Luaigh sé an dá rud seo mar shamplaí de conas freastal i gceart ar sciar - beag go leor ach tábhachtach - den phobal. D'éist siad lena gcustaiméirí, agus ghníomhaigh siad. Mion rudaí, ach tábhachtach.


Caint iontach. Mo mholadh don gcéad Taoiseach eile - cur an fear seo i bhfeighil ar an athnuachan atá de dhíth ar an earnáil phoiblí! Tá cinnireacht de dhíth. Seo ceannaire le fís, flosc agus fonn. Is méanar don GFI!

2011-02-15

Imbolc cois Suláin

B'fhiú an moch éirí a tharraing mé orm féin (agus cara liom) chun dul ó dheas chuig Imbolc de Satharn seo chaite. Bhí an ócáid ar siúl san Ionad Cultúrtha i mBaile Mhúirne. Tá amharclann ana dheas ansin, agus is ar an stáitse (nach ardán atá ann) a bhí na cainteoirí - agus pobal éisteachta sna suíochán. Bhí taifeadadh ar siúl le linn na hócáide, agus glacaim leis go mbeidh na cainteanna ar fáil mar fhíseáin arís i mbliana.  Tá ana chreidiúint ag dul do Bhernice agus Tomás a d'eagraigh an ócáid (móide béile sa Mhuileann ina dhiadh).


Tá sé i gceist agam breis a scríobh faoi na cainteanna amach anseo - bhain mé tairbhe agus spreagadh as achan ceann acu, agus lón machnamh agus misnigh freisin.

Slua maith i láthair - agus iontach an méid daoine a bhí (a) níos óige ná mé, agus (b) nárbh Gaeilgeoirí gairmiúla iad. Go deimhin, is cosúil go raibh níos mó mná arbh innealtóirí iad i láthair ná mar atá feicthe agam in aon tionóil eile!

Tá dóchas agam go rachaidh an imeacht neamhghnách seo ó neart go neart amach anseo, agus go mbeidh dea-thorthaí as san iliomad réimse.

Imbolc - TED na Gaeilge! Gaois á roinnt as Gaeilge, gan a bheith faoin nGaeilge.

2011-02-10

Apologia pro túíta sua

Le scaitheamh táim ag túítáil faoi ainm an Chiorcail Díospóireachta.

Ní raibh sé i gceist agam ar dtúis ach fógraí ar mhaithe leis an gCiorcal a sheoladh. Ach shleamhnaigh mé isteach sa nós mion-teachtaireachtaí  faoi gach rud faoin faoin spéir a sheoladh. I cúl mo chinn bhí sé i gceist agam freisin slua leantóirí a bhailiú don gCiorcal ar mhaithe leis an scéal a scaipeadh.

Dar ndóigh ní eagraíocht atá i gceist leis an gCiorcal - níl aon choiste ann a d'fheadfadh mo chuid ghníomhachtaí a faomhadh. Ach ní bheadh sin soiléir don gnáth túíteadóir.

Táim buíoch mar sin d'Aonghus a léirigh bealach dom conas scoilt idir mé féin agus an Ciorcal a chuir i gcrích gan an saothar go dtí seo a chaitheamh i dtraipisí.

Mar sin beidh mo bhladar le léamh anseo agus fógraí an Chiorcail ansiúd -

2011-02-09

Beirt Uachtaráin

San Áras ar Lá mo Chéad Comaoinigh
Mac mic deirféar mé le Cearbhall Ó Dálaigh, 5ú Uachtarán na hÉireann, a rugadh cothrom an ama seo céad bliain ó shin. B'shin an toisc go raibh mé i láthair aréir, nuair a seoladh eagrán cuimhneacháin d'Iris Cumann Staire Bhrí Chualann. M'athair - a bhfuil alt leis ann - a sheol: ach ina dhiaidh sin tháinig Uachtarán reatha na hÉireann, Máire Mhic Giolla Íosa i láthair.
Agus bí cinnte go raibh sí i láthair! Thug sí ana aitheasc ar fad - ag tabhairt a cheart do Bhré, do staid reatha na tíre, do Chearbhall féin, don tréimhse corraitheach staire inar mhair sé, don méid a bhfuil bainte amach ag Éire ó shin. Bhí dlúthbhaint ag na trioblóidí, a phléasc ar lic an doras aici féin in Ard Eoin sna 1970í, le éirí as oifig Chearbhalil. Agus bhí naisc phearsanta aici le Bré, ó tharla go raibh deartháir léi a bhí bodhar, sáinnithe san scoil i Steach Lorgáin. Thugaidís cuairt air, agus thugadh amach go Bré é, áit a raibh dúil fiáin aige i sceallóga. Mar sin, an comhartha atá acu age baile do Bhré, is ionann é agus a gcomhartha do sceallóg! Caint mhisniúil, spreagúil, iontach. Agus cé go raibh nótaí ós a comhair, ní bheadh fhios agat é - bhí an cuma uirthi go raibh sí ag labhairt gan taca. D'fheadfadh cleas na Dála ceacht nó dhó a fhoghlaim uaithi!

Is beag mo chuimhne phearsanta ar Chearbhall.

Mar a léiríonn an ghrianghraif thuas, bhíomar in Áras an Uachtaráin ar an lá a ndearna mé mo chéad chomaoineach. Más buan mo chuimhne, bhronn mé tírdhreach a rinne mé féin air. (Le bheith ionraic - i mo lámha a bhí an scuab ceart go leor; ach ba intinn mo mháthair a stiúir!) Is cuimhin liom an Aide de Campe ag taispeáint blúirín den nGealach dom a bhí bronnta ar an Uachtarán.
Is cuimhin liom, nuair a chinn sé éirí as, go raibh máirseáil agóide againne, na páistí, san seomra suí sa bhaile, ag guí bá agus bascadh ar Fhine Gael! Ní dóigh liom go bhfuair muid aon spreagadh ar leith chuige sin!

Is cuimhin liom freisin freastal ar an sochraid san tSnaidhm.

Eachtra ab ea é, an uair sin, an tír a thrasnú sa charr; cuir fúinn i dteach lóistín san Choireáin, agus freastal ar an sochraid. Is beag mo chuimhne ach go raibh sé ag stealladh báistí; na hoifigigh airm faoine gcótaí móra fliucha gona claimhte fán tslí chun na reilige; agus an gheit a bhain an cúirtéis míleata asam - torann a stróic an spéir arís. Ní fhaca mé mórán - mé ceilte i mothar choill scáthanna báistí na daoine fásta thart orm.

Fear beag a bhí ann; ach fathach fir mar sin féin, i réimse an Dlí, mar a mheabhraigh a chomharba dúinn aréir.

Ar dheis Dé, i bhfochair a mhnaoi dílis Máirín, go raibh a ainm uasail anocht.

2011-02-06

Scrabble as Gaeilge - léirmheas

Mar ar chríochnaigh an dara cluiche
Fuair mé Scrabble as Gaeilge mar bronntanas (mall) Nollag cúpla seachtain ó shin. Tá dhá chluiche imeartha agam le mo mhac go dtí seo. Tá taithí againn araon ar Scrabble as Béarla agus as Gearmáinis.

Bhraith muid araon go raibh sé níos deacra an leagan seo a imirt - cé gur bhain muid beirt scór measartha ard amach - thart ar 200 an duine san dá cluiche. Bheadh sin mórán mar a bheadh sna leaganacha eile againn.

Bhraith muid go raibh easpa gutaí fada ann. Agus go bhfuil i bhfad barraíocht "h"-anna. Deich gcinn.   Deacracht ar leith is ea gur beag focal a thosaíonn le h - ach gur minic a mbíonn deireadh le focal ar h. Fágann sin poill sa chlár ar deacair iad a líonadh. Is dócha go dtiocfaidh na scileanna riachtanacha do Scrabble le breis taithí - bheith in ann cuir le focail; agus go háirithe stór maith focail le dhá litir iontu a bheith ag duine chun poill a líonadh. B'éigean dúinn éirí as an dá chluiche agus roinnt litreacha ar an beirt againn fós - "h"-anna don gcuid is mó.

Mar sin féin, bhíos sásta go maith leis an gcluiche, agus tréaslaím le Glór na nGael as é chuir ar fáil.

Tá sé ar fáil ar €18 ó udar.ie agus ó na siopaí leabhair Gaeilge.

2011-02-05

An tSeanmóir ar an Sliabh: Na Biáide, mar Wordle

Chuir Áine ceist thall tí Dennis maidir le fiúntas an chluiche foclach seo. Domhsa, níl ann ach cluiche - ach léiríonn sé ar dóigh deas minicíocht focal áirithe i dtéacs. Tá bealaí níos simplí ann le sin a iniúchadh, gan amhras. Ealaín don té, fearacht mise, nach bhfuil an teicnic aige. Píosa spraoi, fearacht na codach a phlé E thall.

Wordle

Bunreacht na hÉireann (le botúin cló!)

Ón blag seo


Agus túíteanna an ciorcal.

Buíochas le Pólo as an Nod: déan ealaín as bhur focail anseo:

2011-02-04

Ríomhaithne

Spreag sraith túíteanna le Scott an mír seo.

Soiléiriú: Ní ag tagairt domsa, ná go deimhin aoinne a bhfuil aithne agam a bhí sé. Ach chuir an méid a scríobh sé na smaointe im chloigeann (arís)

Síleann muid go bhfuil aithne éigin againn ar an dream a mbíonn muid ag cumarsáid leo ar líne. Tá caidreamh ann, cinnte - ach is caidreamh measartha cúng atá ann. Fiú má bhíonn daoine go hiomlán ionraic, is aghaidh fidil fós an rud a mbíonn muid ag cumarsáid leis - bunaithe ar an méid atá scríofa amháin. Nuair a bhuaileann muid le daoine san fíor saol, bíonn an dúrud eolas ar fáil do na céadfaí ar fad - cuid de, eolas nach bhfuil faoi smacht fiú ag an duine a bhfuil muid ag plé leo, atá ann. Ní hamhlaidh ar líne - tá mórán chuile rud comhfhiosach, roghnaithe, scagtha. Agus is iomaí nod atá in easnamh - cailltear íoróin, greann, spraoi go minic.
Ní mór a bheith cúramach mar sin agus gan glacadh leis an samhail atá againn de dhuine mar an fíor dhuine. Agus a bheith réidh agus toilteanach an íomhá a leasú!
Is cuimhin liomsa uair nó dhó bheith geal le maslaithe ag freagra ar rud éigin a scríobh mé a thug le fios go raibh íomhá díom, a bhraith mé bheith go hiomlán bunoscionn le m'fhéiniúlacht, ag duine. 
Ní gan chúis an mbíonn bladhmchogaí ar an idirlíon, spreagtha uaireanta ag mion míthuiscintí!

Meabhraíonn sé an mhír seo dom:

Nóta staire do foclóirithe: Focal a mhúnlaigh Kay Uí Chinnéide ar Ghaeilge A i bhfad siar, spreagtha ag ceist uaimse: ríomhaithne

2021-05-27 íomha curtha leis ón gcartlann ag archive.org


2011-02-03

Blúirín: 'Ná santaigh cuid do chomharsan'

Gearr dhráma grinn den scoth ag an BBC. Táid ag obair ar sraith faoi na nDeich Aithne.

Le feiceáil anseo: http://www.bbc.co.uk/irish/articles/view/1149/gaeilge/

Bainigí sult as.