Scéal anseo.
Ó tharla go bhfuil Terry Pratchett1 ard ar mo liosta léitheoireachta, coinneoidh mé e-léitheoirí ar an méar fhada.
1Is maith liom fonótaí freisin.
Mar a deir sé ar an gcanna!
Nod libh: Tá tráchtanna múchta mar go raibh mé cráite ag tairiscintí airgid agus asarlaíochta i nGoogle Gaeilge. Tá fáilte roimh comhfhreagras áfach ag aonghusoh ag gmail ponc com.
2010-04-29
Blúirín: Lámhscríbhinní Leabharlann na Vatacáine le digitiú
Scéal anseo:
Méid dochreidte sonraí digiteacha atá i gceist - 80,000 lámhscríbhinn, 40 milliún leathanach: beidh 45 peitibheart i gceist - 45 x 1015 bheart.
Beidh córas oscailte a úsaid chun digitiú a dhéanamh, rud a chabhróidh le caomhnú an taifid digiteach. An córas FITS atá i gceist, a d'fhorbair NASA chun smacht a choinneáil ar an dúrud sonraí a bhailíonn siad.
Méid dochreidte sonraí digiteacha atá i gceist - 80,000 lámhscríbhinn, 40 milliún leathanach: beidh 45 peitibheart i gceist - 45 x 1015 bheart.
Beidh córas oscailte a úsaid chun digitiú a dhéanamh, rud a chabhróidh le caomhnú an taifid digiteach. An córas FITS atá i gceist, a d'fhorbair NASA chun smacht a choinneáil ar an dúrud sonraí a bhailíonn siad.
Anois teacht an Earraigh
Téim tríd Gleann Dá Ghrua gach maidin. Coicís ó shin, bhí gach rud liath, seachas corr ghiúis agus brat eidhneáin ar na crainn cois an bhóthair. Seachtain ó shin, bhí scuabadh íogair uaine ar barr na crainn; iad faoi bhláth. An tseachtain seo, tá an duilliúr ag fás go rábach.
Níl ach dhá smál ar an am seo bliana - ceann do na mic léinn, a bhfuil na scrúdaithe ag drannadh leo. Ceann eile do mo leithéidí, a bhíonn céasta ag fiabhras léana de bharr pailin na gcrann a bheith dhá scaipeadh!
Bainigí sult as mar sin féin!
Blúirín: An Ghaeilge ina áis margaíochta
Bhí mé san margadh earraí orgánacha ar an gCarraig Dhubh ar na mallaibh. Tharraing roinnt buidéil uisce leis an lipeid "Fíor Uisce" mo shúil.
Is breá liom an saghas seo ruda; giota cruinn Ghaeilge in áis margaíochta. Mar a rinne Fiacla leis an smeara fiacla. Súil agam áfach nach rachaidh Fíor Uisce an bealach chéanna le Fiacla - atá imithe as an margadh, faraor. (Bhíos ag ceannach Fiacla go rialta, ach is beag uisce, fíor nó bréagach a cheannaím).
Is breá liom an saghas seo ruda; giota cruinn Ghaeilge in áis margaíochta. Mar a rinne Fiacla leis an smeara fiacla. Súil agam áfach nach rachaidh Fíor Uisce an bealach chéanna le Fiacla - atá imithe as an margadh, faraor. (Bhíos ag ceannach Fiacla go rialta, ach is beag uisce, fíor nó bréagach a cheannaím).
2010-04-28
Gaelscéalta i gcéin agus i gcóngar
Feictear dom go bhfuil ag éirí le Gaelscéal an chleas céanna a imirt agus a imríonn RnaG - Gaeilgeoir a aimsiú san áit a bhfuil scéal, agus iad a chuir ag scríobh. Bhí leathanach bhreá acu faoin bPolainn an tseachtain seo chaite, mar fhreagra ar an dtubaiste ansúd. Is cosúil go bhfuil Alex Hijmans ag scríobh go rialta dóibh. Is maith sin. Is maith liom colúin gnó Conaill Uí Mhóráin - níl an oiread spéise agam i gnó, ach tá tuairimí Chonaill spéisiúil. Gan amhras, tá spéis agamsa i scéalta teicneolaíochta agus comhshaol. Tá an obair ar siúl ag Conn Ó Muineacháin agus duine eile sa réimse seo.
Is dócha gur fíor go bhfuil easpa nuacht "crua" ann - ach sin dúshlán roimh aon foilseachán le foireann bheag. Súil agam go dtiocfaidh feabhas ar sin de réir mar a thógann siad an nuachtán; go mbeidh daoine ag teacht chucu le scéalta ar fiú tochailt a dhéanamh orthu.
De réir a chéile a tógtar na nuachtáin!
Is dócha gur fíor go bhfuil easpa nuacht "crua" ann - ach sin dúshlán roimh aon foilseachán le foireann bheag. Súil agam go dtiocfaidh feabhas ar sin de réir mar a thógann siad an nuachtán; go mbeidh daoine ag teacht chucu le scéalta ar fiú tochailt a dhéanamh orthu.
De réir a chéile a tógtar na nuachtáin!
2010-04-27
Blúirín: Ceol binn na n-éan
Ceol na n-éan, agus go hairithe an filiméala, á cheiliúradh ag Torlach Mac Con Midhe san Times inniu.
Íomha le Dl91m ar Wikimedia.
Gaois agus Baois na Sluaite
Léigh mé "The wisdom of crowds"le James Surowiecki le déanaí. Cíoradh atá ann ar an dóigh gur féidir le grúpa - ach coinníollacha áirithe a bheith comhlíonta, ceisteanna áirithe a réiteach níos fearr ná an ball aonar is éirimiúla sa ghrúpa. Pléann sé, ag tabhairt samplaí, le fadhbanna cognaíoch, comhoibrithe agus comheagair, agus conas mar is féidir le slua teacht ar réiteach éifeachtach.
Feiceann sé ceithre réamhchoinníoll
Pléann an leabhar freisin leis an baol is féidir a bheith i ngrúpa nach bhfuil na hairí seo ag baint leis - an "meitheal meabhair", "easa eolais" agus rl. Tá mír Dubhaltaigh tráthúil sa chomhthéacs seo: is minic ró-thionchar ag duine le tuairimí láidre - antoisceacha fiú - ar ghrúpa, de bharr é bheith is airde glaime.
Lón machnamh.
Feictear dom é bheith ina bhuntáiste dúinn anseo sa bhlagtacht, go mbíonn muid ag léamh tuairimí nach réitíonn muid i gcónaí leo - toisc muid a bheith ag tarraingt as líon bheag. Tá baol ann ar an idirlíon nach mbeadh daoine ag léamh ag rudaí a threisíonn a gcuid réamhchlaonta....
Feiceann sé ceithre réamhchoinníoll
- Go mbeadh an grúpa ilghnéitheach, i. caithfidh gach ball eolas éigin dá chuid fhéin a bheith aige - fiú má tá sé mícheart
- Caithfidh baill an ghrúpa teacht ar a dtuairimí neamhspleách ar a chéile
- Scaoilte - caithfidh baill an ghrúpa bheith in ann feidhmiú bunaithe ar eolas logánta agus a saineolas féin
- Agus caithfidh dóigh éigin a bheith ann an eolas a chomhbhailiú
Pléann an leabhar freisin leis an baol is féidir a bheith i ngrúpa nach bhfuil na hairí seo ag baint leis - an "meitheal meabhair", "easa eolais" agus rl. Tá mír Dubhaltaigh tráthúil sa chomhthéacs seo: is minic ró-thionchar ag duine le tuairimí láidre - antoisceacha fiú - ar ghrúpa, de bharr é bheith is airde glaime.
Lón machnamh.
Feictear dom é bheith ina bhuntáiste dúinn anseo sa bhlagtacht, go mbíonn muid ag léamh tuairimí nach réitíonn muid i gcónaí leo - toisc muid a bheith ag tarraingt as líon bheag. Tá baol ann ar an idirlíon nach mbeadh daoine ag léamh ag rudaí a threisíonn a gcuid réamhchlaonta....
Ceist: Dia Luain agus Loch Feabhail
Comhairle á lorg agam!
Tá scéal anseo
Tá cara liom ag scríobh leabhair agus ag iarraidh meabhair a bhaint as na logainmneacha.
Fuair mé folud/fola leis an brí "rud ar iasacht" i DIL. An é seo is bunús leis an scéal thuas?
Agus an ionann Dia Luain agus Lá an Luan, Lá Pilib a chleite? (i. Deireadh na Cruinne)
Fáilte roimh aon eolas bhreise! Fág teachtaireacht anseo, le do thoil, nó seo r-phost chugham ag aonghusoh ag gmail ponc com.
Tá scéal anseo
Tá cara liom ag scríobh leabhair agus ag iarraidh meabhair a bhaint as na logainmneacha.
Fuair mé folud/fola leis an brí "rud ar iasacht" i DIL. An é seo is bunús leis an scéal thuas?
Agus an ionann Dia Luain agus Lá an Luan, Lá Pilib a chleite? (i. Deireadh na Cruinne)
Fáilte roimh aon eolas bhreise! Fág teachtaireacht anseo, le do thoil, nó seo r-phost chugham ag aonghusoh ag gmail ponc com.
2010-04-26
Fánaíocht Fileata
Mheabhraigh dán Nuala Ní Dhomhnaill dom go bhfuil leabhar dá cuid ar mo leabhragáin le fada. Fuaireas thiar i dtús na nóchaidí é, nuair a bhí sí ag Féile Litríochta i Pankow, i mBeirlín na Gearmáine. Feis an teideal atá air. Agus mé ag póirseáil tríd arís - tar éis na blianta, bhí sé san dara rang ar na leabhragáin - tháinig mé ar dhán faoi siúlóid i Loch a'Dúin. Thug mé féin cuaird ar an ngleann úd thiar sa bhfómhair.
Laistiar de Bhaile Uí hÓinínTugtar ana bhlas sa dán ar siúlóid teaghlaigh chuig an gleann, agus an fiannaíocht a ghabhann leis. Ag deireadh an lae:
i ngleann i measc na gcnoc
tá faill dhubh os cionn loch a' Dúin
is eas ar Abha na Scóraide.
Faoin am seo bhí sé ag éirí fuar
is bhí daoine ocrach
is faoin am go rabhamair ag casadh abhaile
bhí cuid againn cancrach
Is chualathas mo chéile ag rá ina theanga féin
"Na fiafraigh d'fhile cá bhfuil an bóthar go Baghdat.
Léimfidh a samhlaíocht thar íor na spéire
is raghaidh tú amú sa phortach"
Is iomaí seod deá sníomhta eile atá sa leabhar.
2010-04-24
Blúirín: Lipéid i nGaeilge!
Cheannaigh (mar is gá go minic) mo bhean éadaí nua ar na mallaibh do m'iníon. Thug mé faoi ndeara go raibh an lipéid cúraim i nGaeilge!
An comhlacht McCul as Baile Átha Cliath a rinne.
2010-04-23
Blúirín: Feartlaoi fuinniúil
I Nuacht 24 na seachtaine seo tá sár phíosa scríbhneoireachta ag Eoghan Ó Neill, ag caoineadh a dheirfiúr agus ag ceiliúradh a saol.
Sílim go bhfaca mé ar líne é, ach níor éirigh liom theacht air arís.
D'aimsigh mé an nasc: seo é.
Is cloch iontach ar charn a dheirfiúr é, agus píosa iontach corraitheach.
D'aimsigh mé an nasc: seo é.
Is cloch iontach ar charn a dheirfiúr é, agus píosa iontach corraitheach.
Blúirín: Sneachta (Nuala) Rua
Sneachta
Níor chan éan
Níor labhair damh
Níor bhris tonn
Níor lig rón sceamh
Chonac an rann thuas ar an DART, ag tarraingt aird ar Féile Cúirt ina bhfuil Nuala Ní Dhomhnaill ag glacadh páirt.
Is éachtach an chuir síos ar tost iar sneachta atá ann. Ar mhaithe leis an dreama gan Ghaeilge, tá aistriúchán iontach le Michael Hartnett ag dul leis.
(Súil agam gur úsáid chóir atá ann an rann a chuir anseo. Íomhá ó Wikimedia)
Bodhaire agus Féile Uí Laoghaire
Ní thaithíonn Michael O'Leary liom. Nó, le bheith cruinn, tá col agam leis an íomhá poiblí, an duine neamhurramach, dímheasúil. An ghráiscín glic. Tagann amhras orm áfach nach bhfuil ansin ach aghaidh fidil ag ceannaire gnó éirimiúil, rathúil. Tuilleann a chumas gnó meas. Tuilleann sé meas freisin as a thírghrá praicticiúl - is beag boc mór i measc prionsaí gnó na hÉireann atá sásta a chuid cáin phearsanta a íoc anseo gan cleas ná cam.
Sílim freisin go bhfuil dealramh lena mí shástacht maidir leis na fiacha atá ar na haerlínte íoc as bia agus lóistín dóibh siúd a raibh deacrachtaí acu de bharr an scamaill úd. Tá rud éigin as alt má tá ar aerlíne na mílte euro a íoc ar mhaithe le duine a cheannaigh ticéid ar cheithre euro.
Beidh iarmhairtí aige seo do ghnó na n-eitilt saora. Gnó atá, sílim dearfach don gcuid is mó. Is cinnte nach bhfuil, mar shampla, cuach na himirce chomh nimhneach is a bhí, agus deis ag daoine dul sall agus anall go minic. Agus chuir sé borradh áirithe faoi turasóireacht freisin. Is cuimhin liom gasóg ag maíomh ag comhdháil gasóga go raibh bonn tuilte ag Micheál groí as eachtraí thar lear a dhéanamh indéanta do na fánaithe.
Is cinnte go bhfuil gá le árachas éigin chun an ualach seo a scaipeadh go cothrom idir iad siúd a ghnóthaíonn as an gnó seo - lucht taistil san áireamh.
N'fheadar cén deireadh a bheidh leis an scéal.
Sílim freisin go bhfuil dealramh lena mí shástacht maidir leis na fiacha atá ar na haerlínte íoc as bia agus lóistín dóibh siúd a raibh deacrachtaí acu de bharr an scamaill úd. Tá rud éigin as alt má tá ar aerlíne na mílte euro a íoc ar mhaithe le duine a cheannaigh ticéid ar cheithre euro.
Beidh iarmhairtí aige seo do ghnó na n-eitilt saora. Gnó atá, sílim dearfach don gcuid is mó. Is cinnte nach bhfuil, mar shampla, cuach na himirce chomh nimhneach is a bhí, agus deis ag daoine dul sall agus anall go minic. Agus chuir sé borradh áirithe faoi turasóireacht freisin. Is cuimhin liom gasóg ag maíomh ag comhdháil gasóga go raibh bonn tuilte ag Micheál groí as eachtraí thar lear a dhéanamh indéanta do na fánaithe.
Is cinnte go bhfuil gá le árachas éigin chun an ualach seo a scaipeadh go cothrom idir iad siúd a ghnóthaíonn as an gnó seo - lucht taistil san áireamh.
N'fheadar cén deireadh a bheidh leis an scéal.
2010-04-22
Is baolach gur beag duine a thuigeann conas baol a thomhas...
Bíonn baol ann i ngach gníomh. Nuair a bhíonn duaiseanna agus caillteanais móra i gceist, ní mór an baol a thomhas.
Go canónach is fíor:
Is minic tuiscint réasúnta maith ag daoine ar na hiarmhairtí. Ceist eile an dóchúlacht. Nuair nach mbíonn fianaise ar fáil, braitheann tomhas na dóchúlachta ar mothúcháin; treoir neamhchruinn de ghnáth. Sin an toisc go mbraitheann muid, abair, go bhfuil eitilt níos baolaí ná tiomáint. Rud nach fíor. Ach tá na hiarmhairtí ar timpiste eitleáin i bhfad níos mó ná timpiste gluaisteáin; mothaíonn muid é bheith níos baolaí dá réir, ainneoin an dóchúlacht a bheith i bhfad níos lú.
Fágann sin deacracht mór nuair a bhíonn easpa eolais ann chun ann an dóchúlacht a mheas - mar a tharla, abair, i gcás an scamall luaithrigh. Ceist atá cíortha anseo:
Tráthúil go leor, tá plé anseo agus anseo ar bua an bhaoil.
Go canónach is fíor:
Baol = Dóchúlacht x Iarmhairt
Is minic tuiscint réasúnta maith ag daoine ar na hiarmhairtí. Ceist eile an dóchúlacht. Nuair nach mbíonn fianaise ar fáil, braitheann tomhas na dóchúlachta ar mothúcháin; treoir neamhchruinn de ghnáth. Sin an toisc go mbraitheann muid, abair, go bhfuil eitilt níos baolaí ná tiomáint. Rud nach fíor. Ach tá na hiarmhairtí ar timpiste eitleáin i bhfad níos mó ná timpiste gluaisteáin; mothaíonn muid é bheith níos baolaí dá réir, ainneoin an dóchúlacht a bheith i bhfad níos lú.
Fágann sin deacracht mór nuair a bhíonn easpa eolais ann chun ann an dóchúlacht a mheas - mar a tharla, abair, i gcás an scamall luaithrigh. Ceist atá cíortha anseo:
Tráthúil go leor, tá plé anseo agus anseo ar bua an bhaoil.
2010-04-21
Ceist ama agus deireadh ré
Is dócha gur cuimhin libh Y2K. An cúis a bhí leis sin ná go raibh an dúrud cláir ríomhaireachta ann nach raibh in ann plé le blianta lasmuigh den raon 0..99. Mar a tharla, seachnaíodh fadhbanna tríd clár oibre cothabhála.
Meabhraíodh dom inniu go bhfuil fadhb gaolta leis fós romhainn. Pléann córais Unix le am mar an uimhir soicind ó sainré1 airithe - meán-oíche ar an 1ú Eanáir 1970.
Is mar slánuimhir 32 giotán a phléitear leis an t-am sin. Mar sin, ag 03:14:07 ar an 19 Eanáir 2038, beidh an slánuimhir is mó sroichte. Fadhb Y2K38? Beidh le feiceáil. Is dócha go bhfuil a dóthain foghlamtha as Y2K go seachnófar an dochair is measa; go háirithe más rud é gur baineadh feidhm mar is ceart as leabharlannaí ríomhaireachta.
Ach chuir an cheist ar fad mé ag machnamh athuair ar conas a tomhaistear am. Shilfeá go bhfuil sé measartha simplí - lá, sin an achar ó nóin go nóin. Nóin, sin an uair go mbíonn an ghrian san pointe is airde san spéir. Soicind, sin an 1/(24*60*60) cuid de lá, ina bhfuil 24 uair de 60 nóiméad, agus 60 soicind san nóiméad.
Ar sin atá an soicind bunaithe gan amhras. Ach is le cloig adamhach a tomhaistear an soicind caighdeánach de chuid an SI. Is ionann soicind de chuid an TAI - an t-Am Adamhach Idirnáisiúnta agus 9,192,631,770 tonnfhad den radaighníomhach ó adamh caeisiam agus é ag preabadh idir dhá leibhéal fuinnimh. (Mar a tharlaíonn sé, is meán scata cloig adamhacha a bhaintear feidhm as go praiticiúil).
De bhrí nach bhfuil rothlú an Domhain seasta, bíonn difríocht ann idir TAI agus UTC - Am Uilíoch Lárnach. Bíonn gá mar sin le soicind bhisigh a chuir leis an am.
Agus is mó casadh eile atá sna córais ama....
Obair d'oíche eile is ea an lá Iúlach.
1 Epoch a tugtar ar an bpointe ama seo as Béarla. Tréimhse ama is mó a bhíonn i gceist le epoch; roghnaigh mé an téarma thuas ón méid a mhol Focal - an téarma is lú míchruinnis, dar liom. Bheinn buíoch as moladh feabhsaithe!
Meabhraíodh dom inniu go bhfuil fadhb gaolta leis fós romhainn. Pléann córais Unix le am mar an uimhir soicind ó sainré1 airithe - meán-oíche ar an 1ú Eanáir 1970.
Is mar slánuimhir 32 giotán a phléitear leis an t-am sin. Mar sin, ag 03:14:07 ar an 19 Eanáir 2038, beidh an slánuimhir is mó sroichte. Fadhb Y2K38? Beidh le feiceáil. Is dócha go bhfuil a dóthain foghlamtha as Y2K go seachnófar an dochair is measa; go háirithe más rud é gur baineadh feidhm mar is ceart as leabharlannaí ríomhaireachta.
Ach chuir an cheist ar fad mé ag machnamh athuair ar conas a tomhaistear am. Shilfeá go bhfuil sé measartha simplí - lá, sin an achar ó nóin go nóin. Nóin, sin an uair go mbíonn an ghrian san pointe is airde san spéir. Soicind, sin an 1/(24*60*60) cuid de lá, ina bhfuil 24 uair de 60 nóiméad, agus 60 soicind san nóiméad.
Ar sin atá an soicind bunaithe gan amhras. Ach is le cloig adamhach a tomhaistear an soicind caighdeánach de chuid an SI. Is ionann soicind de chuid an TAI - an t-Am Adamhach Idirnáisiúnta agus 9,192,631,770 tonnfhad den radaighníomhach ó adamh caeisiam agus é ag preabadh idir dhá leibhéal fuinnimh. (Mar a tharlaíonn sé, is meán scata cloig adamhacha a bhaintear feidhm as go praiticiúil).
De bhrí nach bhfuil rothlú an Domhain seasta, bíonn difríocht ann idir TAI agus UTC - Am Uilíoch Lárnach. Bíonn gá mar sin le soicind bhisigh a chuir leis an am.
Agus is mó casadh eile atá sna córais ama....
Obair d'oíche eile is ea an lá Iúlach.
1 Epoch a tugtar ar an bpointe ama seo as Béarla. Tréimhse ama is mó a bhíonn i gceist le epoch; roghnaigh mé an téarma thuas ón méid a mhol Focal - an téarma is lú míchruinnis, dar liom. Bheinn buíoch as moladh feabhsaithe!
Blúirín: Freagra ó George Weigel ar Hans Küng
Ní raibh fhios agam go raibh George Weigel i measc léitheoirí an Irish Times.
Seo freagra ar litir úd Küng.
M'anam ach gurbh sin an Fhírinne glan!
Seo freagra ar litir úd Küng.
Níl aon chonair go fíor athnuachan san Eaglais nach gabhann tríd gleann chúng agus géar na Fírinne.
M'anam ach gurbh sin an Fhírinne glan!
2010-04-19
Argóint, easaontas agus éisteacht
Bhí leathchluas agam le clár plé éigin ar an raidió inné nuair a chuala mé duine den chliar ag déanamh idirdhealú spéisiúil idir "argóint" agus "easaontas". Má thuig mé i gceart é, is féidir "argóint" a bheith agat le duine má tá sibh ar aon fhocal maidir le bun fíricí an cháis, ach má tá sibh ar malairt tuairime faoi conas an fhadhb a réiteach. Ach is easaontas atá i gceist nuair nach bhfuil an réamhthuiscint riachtanach sin ann, agus ní thiocfaidh aon ní fónta as an allagar.
Is eagal liom go mbíonn easaontas go minic i gceist nuair atá ceisteanna a bhaineann le creideamh (nó easpa creideamh, arbh creideamh ann féin é) i gceist.
Agus seo an áit a éiríonn an cheist casta. Bheadh sé mí ionraic ag aoinne le tuairimí láidre gan iad a chuir in iúl. Agus creideann an té a chreideann gur chun leasa daoine eile a bheadh sé, iad a bheith i seilbh an ruda luachmhar atá aige. Ach is minic gur mó teas ná solas a thagann as sin; ach go hairithe toisc go gceapann muid go minic, bunaithe ar thráithnín éigin, go bhfuil tuiscint iomlán againn ar an rud a chreideann an duine lena bhfuil muid ag allagar. Is minic muid ar strae, áfach.
Tá, mar sin, tábhacht le héisteacht cheart a thabhairt, fiú mura mbeidh mar thoradh ar ná aontas faoi easaontas a bheith ann!
Bhí rudaí le rá faoi seo ag an Rabbi Alon Goshen-Gottstein san Jerusalem Post agus é ag cíoradh an raic faoi aitheasc an Bhráthair Cantalamessa ar Aoine an Chéasta. Tá sé ag éirí níos deacra ráiteas machnamhach maidir le cúrsaí creideamh a dhéanamh agus gan snáth éigin a bheith réabtha as agus fite isteach i scannal saorga éigin, a ardaíonn ceo a fholaíonn an rud a bhí le rá.
Agus ní cabhair dá laghad ar foirceadal go bhfuil gach fírinne coibhneasta. Baintear an tátal as sin go bhfuil cead agat do rogha rud a chreideamh; chomh fada is nach gcuireann tú an creideamh i gnímh ar bhealach ar bith!
Is eagal liom go mbíonn easaontas go minic i gceist nuair atá ceisteanna a bhaineann le creideamh (nó easpa creideamh, arbh creideamh ann féin é) i gceist.
Agus seo an áit a éiríonn an cheist casta. Bheadh sé mí ionraic ag aoinne le tuairimí láidre gan iad a chuir in iúl. Agus creideann an té a chreideann gur chun leasa daoine eile a bheadh sé, iad a bheith i seilbh an ruda luachmhar atá aige. Ach is minic gur mó teas ná solas a thagann as sin; ach go hairithe toisc go gceapann muid go minic, bunaithe ar thráithnín éigin, go bhfuil tuiscint iomlán againn ar an rud a chreideann an duine lena bhfuil muid ag allagar. Is minic muid ar strae, áfach.
Tá, mar sin, tábhacht le héisteacht cheart a thabhairt, fiú mura mbeidh mar thoradh ar ná aontas faoi easaontas a bheith ann!
Bhí rudaí le rá faoi seo ag an Rabbi Alon Goshen-Gottstein san Jerusalem Post agus é ag cíoradh an raic faoi aitheasc an Bhráthair Cantalamessa ar Aoine an Chéasta. Tá sé ag éirí níos deacra ráiteas machnamhach maidir le cúrsaí creideamh a dhéanamh agus gan snáth éigin a bheith réabtha as agus fite isteach i scannal saorga éigin, a ardaíonn ceo a fholaíonn an rud a bhí le rá.
Agus ní cabhair dá laghad ar foirceadal go bhfuil gach fírinne coibhneasta. Baintear an tátal as sin go bhfuil cead agat do rogha rud a chreideamh; chomh fada is nach gcuireann tú an creideamh i gnímh ar bhealach ar bith!
2010-04-17
Blúirín: Le gach bó a lao
Scéal anseo faoi cás cúirte maidir le cóipcheart agus comhroinnt comhad.
Luaitear Colm Cille, agus cuirtear an nath "Le gach bó a lao, le gach leabhar a mhac leabhar" ina leith. (Táim cinnte go bhfuil an leagan cruinn ag Dennis). Ach ní Colm Cille a dúirt. Ba ina aghaidh siúd a tógadh an cás, de bharr cóip bradach a dhéanamh de leabhar.
Caolseans, áfach, go mbeidh cogadh cathartha ann anois má ghearrtar ar idirlíon ar roinnt foghlaithe cóipchirt!
Luaitear Colm Cille, agus cuirtear an nath "Le gach bó a lao, le gach leabhar a mhac leabhar" ina leith. (Táim cinnte go bhfuil an leagan cruinn ag Dennis). Ach ní Colm Cille a dúirt. Ba ina aghaidh siúd a tógadh an cás, de bharr cóip bradach a dhéanamh de leabhar.
Caolseans, áfach, go mbeidh cogadh cathartha ann anois má ghearrtar ar idirlíon ar roinnt foghlaithe cóipchirt!
2010-04-16
Deá obair agus deá oibreacha
Agus mé ag léamh aiste le Fred Brooks "An Eolaí Ríomhairí1 mar Uirliseoir" [PDF!], thug mé suntas don liosta seo de bhronntanais a thug Dia dúinn ag cruthú an Domhain:
Táimse measartha sásta go dtí seo gur éirigh liom obair, a bhfuilim sásta deá obair a thabhairt air, a chuir i gcrích i mo shaol gairmiúil - obair mhaith ar nithe úsáideacha, fónta. Tuigim gur bronntanas é sin fosta, agus gur iomaí sclábhaí pá inár measc. Ba mhaith liom dá mbeadh geilleagar comhar seilbheach ann, mar a mholann Dubhaltach. Ach nílim ró dhóchasach; sílim go bhfuil bealach éigin idir na córais reatha de dhíth. Agus go bhfuil ról thábhacht ag coimhdeacht ina leithéid de chóras: go bhfágfaí leigheas gach faidhbe ag an leibhéal is ísle agus is féidir. Rud atá de dhíth go háirithe san tír seo, atá céasta ag ró lárú cumhachta in Átha Cliath. Agus go caithfidh aon chóras laigí an chine a chuir san áireamh. Féach an éifeacht atá ag rialaitheoir díograiseach ar chúrsaí airgid, mar shampla!
1"eolaí ríomhaireachta" atá ag Focal. Ach tá idirdhealú tábhachtach ann idir "Computing Scientist" agus "Computer Scientist" sa Bhéarla, ar mhian liom a thabhairt slán. Bíonn, de réir Dijkstra, béim ar an inneall i Mheiriceá, agus ar an saothar a chuireann sé i gcrích san Eoraip. B'fhéidir nach fíor sin níos mó, ach sílim go bhfeileann "Eolaí Ríomhairí" níos fearr don rud atá idir chamáin ag Brooks.
2Theip orm teacht air leagan den aiste seo ar líne.San leabhar Screwtape proposes a toast a léigh mise é.
- Beatha, agus saoirse ón mBás
- Cumann leis an Cruthaitheoir
- Cairdeas, ach go háirithe an pósadh
- Leanaí
- An dúlra, ach go háirithe ainmhithe
- Saoirse
- Obair chruthaitheach le déanamh
Táimse measartha sásta go dtí seo gur éirigh liom obair, a bhfuilim sásta deá obair a thabhairt air, a chuir i gcrích i mo shaol gairmiúil - obair mhaith ar nithe úsáideacha, fónta. Tuigim gur bronntanas é sin fosta, agus gur iomaí sclábhaí pá inár measc. Ba mhaith liom dá mbeadh geilleagar comhar seilbheach ann, mar a mholann Dubhaltach. Ach nílim ró dhóchasach; sílim go bhfuil bealach éigin idir na córais reatha de dhíth. Agus go bhfuil ról thábhacht ag coimhdeacht ina leithéid de chóras: go bhfágfaí leigheas gach faidhbe ag an leibhéal is ísle agus is féidir. Rud atá de dhíth go háirithe san tír seo, atá céasta ag ró lárú cumhachta in Átha Cliath. Agus go caithfidh aon chóras laigí an chine a chuir san áireamh. Féach an éifeacht atá ag rialaitheoir díograiseach ar chúrsaí airgid, mar shampla!
1"eolaí ríomhaireachta" atá ag Focal. Ach tá idirdhealú tábhachtach ann idir "Computing Scientist" agus "Computer Scientist" sa Bhéarla, ar mhian liom a thabhairt slán. Bíonn, de réir Dijkstra, béim ar an inneall i Mheiriceá, agus ar an saothar a chuireann sé i gcrích san Eoraip. B'fhéidir nach fíor sin níos mó, ach sílim go bhfeileann "Eolaí Ríomhairí" níos fearr don rud atá idir chamáin ag Brooks.
2Theip orm teacht air leagan den aiste seo ar líne.San leabhar Screwtape proposes a toast a léigh mise é.
Cá bhfuil na céirseacha?
.jpg)
Anois teacht an earraigh, tá na lonta dubha le feiceáil chuile áit. Ach níl oiread is céirseach amháin feicthe agam. Is beag mo scil i gnáis ealta Éireann. Is dócha go bhfuil míniú simplí ar an gceist - go bhfuilid ar gor, agus na lonta ar a ndícheall ag coinneáil bia leo, agus níos feiceálaí dá réir. N'fheadar an mbeadh freagra mo cheiste ag Séamas Mac Annaidh?
Éan thar a bheith liteartha an lon dubh. Tá an rann seo le fáil i Síoda ar Shíoda.
Uch, a loin, is sona dhuit,
sa mhuine thall i bhfuil do nead,
díthreabhach ná clingeann clog
binn bog sítheach do fhead.
(Dán ón tréimhse 700-1200. Ní inniu ná inné a thosaigh an lon ag tarraingt airde ar féin!).
Le Darkone ar Wikipedia an pictiúir de chéirseach.
2010-04-14
Blúirín: Comhghaolmhaireacht, cúisíocht agus an hipitéis nialasach
Dhá coincheap a chuirtear trína chéile go minc ná Comhghaolmhaireacht agus cúisíocht .
Mar shampla, má bhíonn A le feiscint agus B ann níos minice ná C agus B: an A is cúis le B? Nó an fearr A ná C chun B a spreagadh?
Ní gá go mbeadh aon chúisíocht ann idir A agus B.
Tá uirlis ag staitisteoirí le dul i ngleic leis seo: rud ar a dtugann siad an hipitéis nialasach. Ní go ró mhaith a thuigim féin conas go díreach a bhaintear feidhm as na huirlis matamaiticiúla seo; bhí an ghráin agam ar staidrimh agus dóchúlacht san ollscoil, agus níl mé ar mo shuaimhneas leo fós.
Is leor dom an tuiscint agus feasacht nach ionann Comhghaolmhaireacht agus cúis!
Mar shampla, má bhíonn A le feiscint agus B ann níos minice ná C agus B: an A is cúis le B? Nó an fearr A ná C chun B a spreagadh?
Ní gá go mbeadh aon chúisíocht ann idir A agus B.
Tá uirlis ag staitisteoirí le dul i ngleic leis seo: rud ar a dtugann siad an hipitéis nialasach. Ní go ró mhaith a thuigim féin conas go díreach a bhaintear feidhm as na huirlis matamaiticiúla seo; bhí an ghráin agam ar staidrimh agus dóchúlacht san ollscoil, agus níl mé ar mo shuaimhneas leo fós.
Is leor dom an tuiscint agus feasacht nach ionann Comhghaolmhaireacht agus cúis!
Cúis mo mhuiníne as Benedict
Ní haon rún é (do léitheoirí an bhlag seo ach go háirithe) go bhfuil meas agus cion agam ar Josef Ratzinger, an Pápa Benedict XVI.Tá an cion agus an meas seo bunaithe ar léamh an chuid sin dá leabhair atá scríofa do thuathaigh agus neamh diagairí, agus ó bheith ag léamh a chuid imlitir agus aitheasc. Léamh atá ar bun agam le breis agus deich mbliana. (Tá sé de bhuntáiste agam go bhfuil teacht agam ar an mbunleagan Gearmáinise dá bhfuil scríofa aige; cloisim go mbíonn na haistriúcháin lag)
Pictiúr eile ar fad atá agam seachas an scigléiriú atá fairsing sna meáin.
Oide machnamhach, tuisceanach, caoin. Fear atá oscailte do smaointe dhaoine eile - tharraing sé, mar shampla, as saothar scoláire Giúdach ina leabhar ar Íosa.
Fear a ghoileann peacaí a chomhbhráithre sna sagairt go smior air, peacaí ar thug sé féin salachar air - ní ar na hainghníomhartha amháin, ach ar an faillí agus an cur i gcéill a d'fhág spás do choirpigh feidhmiú faoi bhrat na hEaglaise.
Ó thosaigh sé ag teacht ar an dtuiscint faoi forleithne na faidhbe, i lár na 1990í, tá sé ag gníomhú chun an chóras a dhéanamh níos éifeachtaí.
De bharr, áfach, nach aon réalta cumarsáide é, agus gur gnách a scríbhinní agus ráitis a bheith dlúth agus domhain - agus mí fheiliúnach do fuaim ghreimeanna - tá a íomhá poiblí as alt leis an dtuiscint atá agamsa.
Ní shin le rá go gcreidim go bhfuil sé saor ó locht. Ach creidim nach bhfaigheann - agus nach bhfaighidh - sé cothrom na féinne ó na meáin. Tá sé dílis do theagasc na hEaglaise, agus is iomaí ghné den teagasc sin atá do-ghlactha ag na meáin cumarsáide. Mar sin, leanfar leis an scigléiriú.
Ach leanfaidh mise orm ag iarraidh teacht ar na rudaí a dúirt sé, agus aird a tharraingt orthu. Agus ó tharla foinsí údarásacha a bheith ar fáil go héasca ar líne, is féidir sin a dhéanamh.
2010-04-13
Blúirín: Dea scéal do thuismitheoirí leabhar-bhácha
Léiríonn taighde gur buntáiste leabharlann fairsing sa bhaile do phaistí.
Leithscéal (eile) gan éirí as na leabhar úd a cheannach!
Leithscéal (eile) gan éirí as na leabhar úd a cheannach!
Conas PDF de Ghaelscéal a fháil
Fig. 1.
Fig. 2.
Fig. 3.
- Téir go dtí an suíomh ag http://www.gaelsceal.ie/
- Brúigh ar an bpictiúr faoi "leagan digiteach" (Fig. 1)
- Brúigh ar "Roghchlár" ansin "Íoslódáil PDF" (Fig. 2)
- Brúigh ar "Download all" (Fig. 3)
- Nuair a osclaíonn acrobat reader i do bhrabhsaer, brúigh ar "Save as", agus roghnaigh ainm ciallmhar éigin!
N.B. beidh moill 2 lá (oibre?) ann idir foilsiú an nuachtáin ar an Aoine agus é bheith ar fáil ar an suíomh.
2010-04-12
Gaelscéal.
D'fhreastail mé ar an seoladh. Tá trí eagrán (an chéad ceann san áireamh) ceannaithe agam i siopaí. Táim measartha sásta.
Tá léirmheas chruinn déanta ag Conchubhar (Gaelscéal ag aimsiú an bhuille) agus comhrá spéisiúil ann. D'aontaigh mé cuid mór leis an méid a bhí le rá ag Seán Mór faoi eagrán 2.
Ach sílim go bhfuil a mhéar leagtha ag Séamas Mac Seáin ar an bpríomhlaige. Caithfear an nuachtán a dhíol - le léitheoirí agus le fhógróirí. Luadh i dtrácht ar an píosa a bhí ag Pól Ó Muirí ar a bhlag Béarla Ultach gur botún a bhí ann gan an suíomh idirlíon a bheith "beo" roimh an seoladh, ar mhaithe le stocaireacht a dhéanamh. Agus fós níl eolas ar an suíomh conas síntiúis a bhaint amach. Nó má tá, níor aimsigh mise é. Oibríonn córas PayPal Nuacht24 go seoigh domhsa, £10 in aghaidh na míosa as mo chárta creidmheasa, agus nuachtán Samizdat na Gaeilge i mo bhosca poist gach seachtain. Tuige nach bhfuil an rogha sin ag dul le Gaelscéal? Ní feidir a bheith ag brath ar dea thoil siopaí nuachtáin. Muna bhfuil ach corr chóip á dhíol, ní fiú an tairbhe an trioblóid don siopadóir - bíonn an oiread oibre i gceist le cóipeanna a sheoladh ar ais, féachaint chuige go bhfuil na cuntais in ord, agus rl. (Taithí agam ar seo ó bheith ga lorg Lá agus Foinse i siopaí, agus mo dhóthain clamhsán faoi na dáilitheoirí cloiste agam!)
Cúis imní dom an suíomh idirlín, déanta na fírinne. Feictear dom nach bhfuil smacht díreach ag Foireann Gaelscéal ar an suíomh - tá an cosúlacht air go bhfuil siad spléach ar dream éigin eile chun eolas a chuir ann agus a athrú. Má tá cartlann ann, ní fheicimse é. Agus nílim tógtha leis an leagan amach, ná an bealach a cuirtear blúiríní gairide as na scéalta, a bhfuil an cuma orthu nár múnlaíodh iad don suíomh, nár déanadh ach cúpla abairt a réabadh as an leagan cló. Tá amhras orm freisin faoi fotha twitter a bheith ann, ach an cuma air nach bhfuiltear á úsáid i gceart, chun spéis a spreagadh. Nod: féachaigí na moltaí ag http://www.usability.gov faoi conas suíomh so-úsáidte a dhearadh!
Feictear dom gur laige coitianta é sin i suíomhanna idirlín gluaiseacht na Gaeilge - go mbíonn deighilt ann idir an dream atá gníomhach, agus an dream atá ag cur an suíomh ar fáil.
Ach do nuachtán, d'fhéadfadh sé bheith marfach.
Bímis ionraic - níl aon whistleblower chun a rún a ligeann le Gaelscéal - seachas más "Gael scéal" atá i gceist. Ní fiú dóibh, toisc nach bhfuil an lucht léite fairsing go leor. Beidh orthu dul sa tóir ar scéalta; agus ansin stocaireacht a dhéanamh le léitheoirí agus fógróirí a mhealladh. Agus sin in éagmais na daoine a chnuasaigh taithí iriseoireachta le Lá agus Foinse. (N'fheadar an dtiocfaidh athrú ar sin ach an cás cúirte de chuid Cló Cheart a bheith socraithe?)
Agus, gan amhras, beidh sé deacair ag Gaelscéal gach trátha fhreastal. Táimse ar aon fhocal le Gabriel Rosenstock, a bhí ag clamhsán i litir an tseachtain seo, nach bhfuil an litríocht ag fáil ach cuid tanaí an mheacain. (agus bhí níos lú arís ann an tseachtain seo). Ach tá pobal léite nuachtáin na Gaeilge chomh beag sin nach féidir é a scoilt níos mó, agus a rogha cothaithe a sholáthar do gach grúpa. Níl ach an 32 leathanach ag Gaelscéal. Le himeacht ama, is dócha go mbainfear amach an cumasc cheart chun an phobal a cothú.
Tá obair mhaith ar siúl, ach tá bealach le dul fós.
Tá léirmheas chruinn déanta ag Conchubhar (Gaelscéal ag aimsiú an bhuille) agus comhrá spéisiúil ann. D'aontaigh mé cuid mór leis an méid a bhí le rá ag Seán Mór faoi eagrán 2.
Ach sílim go bhfuil a mhéar leagtha ag Séamas Mac Seáin ar an bpríomhlaige. Caithfear an nuachtán a dhíol - le léitheoirí agus le fhógróirí. Luadh i dtrácht ar an píosa a bhí ag Pól Ó Muirí ar a bhlag Béarla Ultach gur botún a bhí ann gan an suíomh idirlíon a bheith "beo" roimh an seoladh, ar mhaithe le stocaireacht a dhéanamh. Agus fós níl eolas ar an suíomh conas síntiúis a bhaint amach. Nó má tá, níor aimsigh mise é. Oibríonn córas PayPal Nuacht24 go seoigh domhsa, £10 in aghaidh na míosa as mo chárta creidmheasa, agus nuachtán Samizdat na Gaeilge i mo bhosca poist gach seachtain. Tuige nach bhfuil an rogha sin ag dul le Gaelscéal? Ní feidir a bheith ag brath ar dea thoil siopaí nuachtáin. Muna bhfuil ach corr chóip á dhíol, ní fiú an tairbhe an trioblóid don siopadóir - bíonn an oiread oibre i gceist le cóipeanna a sheoladh ar ais, féachaint chuige go bhfuil na cuntais in ord, agus rl. (Taithí agam ar seo ó bheith ga lorg Lá agus Foinse i siopaí, agus mo dhóthain clamhsán faoi na dáilitheoirí cloiste agam!)
Cúis imní dom an suíomh idirlín, déanta na fírinne. Feictear dom nach bhfuil smacht díreach ag Foireann Gaelscéal ar an suíomh - tá an cosúlacht air go bhfuil siad spléach ar dream éigin eile chun eolas a chuir ann agus a athrú. Má tá cartlann ann, ní fheicimse é. Agus nílim tógtha leis an leagan amach, ná an bealach a cuirtear blúiríní gairide as na scéalta, a bhfuil an cuma orthu nár múnlaíodh iad don suíomh, nár déanadh ach cúpla abairt a réabadh as an leagan cló. Tá amhras orm freisin faoi fotha twitter a bheith ann, ach an cuma air nach bhfuiltear á úsáid i gceart, chun spéis a spreagadh. Nod: féachaigí na moltaí ag http://www.usability.gov faoi conas suíomh so-úsáidte a dhearadh!
Feictear dom gur laige coitianta é sin i suíomhanna idirlín gluaiseacht na Gaeilge - go mbíonn deighilt ann idir an dream atá gníomhach, agus an dream atá ag cur an suíomh ar fáil.
Ach do nuachtán, d'fhéadfadh sé bheith marfach.
Bímis ionraic - níl aon whistleblower chun a rún a ligeann le Gaelscéal - seachas más "Gael scéal" atá i gceist. Ní fiú dóibh, toisc nach bhfuil an lucht léite fairsing go leor. Beidh orthu dul sa tóir ar scéalta; agus ansin stocaireacht a dhéanamh le léitheoirí agus fógróirí a mhealladh. Agus sin in éagmais na daoine a chnuasaigh taithí iriseoireachta le Lá agus Foinse. (N'fheadar an dtiocfaidh athrú ar sin ach an cás cúirte de chuid Cló Cheart a bheith socraithe?)
Agus, gan amhras, beidh sé deacair ag Gaelscéal gach trátha fhreastal. Táimse ar aon fhocal le Gabriel Rosenstock, a bhí ag clamhsán i litir an tseachtain seo, nach bhfuil an litríocht ag fáil ach cuid tanaí an mheacain. (agus bhí níos lú arís ann an tseachtain seo). Ach tá pobal léite nuachtáin na Gaeilge chomh beag sin nach féidir é a scoilt níos mó, agus a rogha cothaithe a sholáthar do gach grúpa. Níl ach an 32 leathanach ag Gaelscéal. Le himeacht ama, is dócha go mbainfear amach an cumasc cheart chun an phobal a cothú.
Tá obair mhaith ar siúl, ach tá bealach le dul fós.
Blúirín: Soiléiriú ón Vatacáin maidir le conas a pléitear le cásanna mí-úsaid
An rud ar fad anseo:
Pointí suntasacha:
1Níor gníomhaigh an Rialtas anseo fós chun tuairisciú ar líomhaintí a dhéanamh riachtanach. Ba cheart dóibh. Baineann sé seo ní hamháin leis an eaglais, ach le haon eagraíocht a mbíonn baint acu le paistí. Faoi láthair, bheadh drogall ar dhaoine tuairisciú gan fianaise láidir, ach is ceist do shaineolaithe é sin a aithint. Thabharfadh dlí cosaint do dhaoine a rinne tuairisciú go hionraic, fiú más rud é go raibh siad mícheart.
Pointí suntasacha:
- Ba cheart cloí leis an dlí sibhialta maidir le tuairisciú do na húdaráis i gcónaí.1
- Moltar don Easpag áitiúil aon ní a cheapann sé ba cheart a dhéanamh ar mhaithe le cosaint leanaí, a dhéanamh ar an bpointe.
1Níor gníomhaigh an Rialtas anseo fós chun tuairisciú ar líomhaintí a dhéanamh riachtanach. Ba cheart dóibh. Baineann sé seo ní hamháin leis an eaglais, ach le haon eagraíocht a mbíonn baint acu le paistí. Faoi láthair, bheadh drogall ar dhaoine tuairisciú gan fianaise láidir, ach is ceist do shaineolaithe é sin a aithint. Thabharfadh dlí cosaint do dhaoine a rinne tuairisciú go hionraic, fiú más rud é go raibh siad mícheart.
2010-04-09
Blúirín: Cainteanna Imbolc ar líne
Le tamall anois.
http://www.imbolc.ie
Dóibh siúd nach raibh deis acu freastal, is iontach an gníomh é seo. Caint Mhichal agus Colmán feicthe anois agam. TED na Gaeilge!
http://www.imbolc.ie
Dóibh siúd nach raibh deis acu freastal, is iontach an gníomh é seo. Caint Mhichal agus Colmán feicthe anois agam. TED na Gaeilge!
Líonraí Meitheal Spreagtha
Ó ré na líonraí teilifíse ar aghaidh, táid ann a dhéanann staidéir ar luach líonra agus cur síos mhatamaiticiúil air. Cuireann Dlí Sarnoff síos ar líonra craolta. Tá an luach i gcoibhneas le líon na mball N. Ach i gcás líonra a mbíonn naisc idir baill aonair, tagann Dlí Metcalfe i gceist.
Is féidir le líonra le N baill N(N-1)/2 naisc a chuir ar fáil. Sé sin, tá an luach i gcoibhneas le N2.
Cuireann fear darbh ainm Reed dlí eile chun tosaigh. Tráchtann sé ar an dóigh a chuidíonn bogearraí airithe ar an idirlíon le daoine meithleacha a bhunú. Tugann sé "Líonraí Meitheal Spreagtha" orthu seo. Is féidir le N duine 2N-N-1 grúpaí dá leithéid a bhunú.
Mar shampla, má tá A,B,C agus D i ngrúpa, is féidir na foghrúpaí seo leanas a bhunú
- A + B
- A + C
- A + D
- B + C
- B + D
- C + D
- A + B + C
- B + C + D
- A + C + D
- A + B + D
- A + B + C +D
a=0.1
b=0.01
c=0.001
Is léir mar a fhásann an cuar ana ghasta ar fad nuair atá fiú an míliú cuid de na grúpaí a d'fheadfadh a bheith ann, ann. Sin rún Facebook agus a leithéidí. Sin cumhacht an idirlíon, a chuireann ar chumas daoine teacht le chéile beag beann ar am agus spás chun togra amhail Wikipedia agus Linux a chuir i gcrích. Ar scáth a chéile a mhaireann na daoine, ach laghdaíonn an líon costas cumarsáide go radacach.
Liomsa, le cabhair ó gnuplot, an léaráid.
Blúirín: RíRa Eagrán 2 ar fáil
Ó Coimicí Gael.
Fuair mé mo chóip tríd an bpost inniu. Cuma deas air. Feictear dom snas a bheith air thar mara bhí ar an gcéad eagrán. Feicimid cad deir na buachaillí.
Fuair mé mo chóip tríd an bpost inniu. Cuma deas air. Feictear dom snas a bheith air thar mara bhí ar an gcéad eagrán. Feicimid cad deir na buachaillí.
2010-04-07
Éalúchas
Is beag cuimhne atá agam ar an bprós a bhí orm a chíoradh ar scoil. Eisceacht is ea scéal chlasaiceach James Thurber - Saol Rúnda Walter Mitty. Scéal fir a éalaíonn óna shaol chúng leadránach isteach i dtaibhrimh lae. B'fhéidir gur fhan sé liom cion is go bhfuilim féin tugtha do tógáil caisleáin san aer.Sár phíosa san Times inniu ag Gabriel Rosenstock a mheabhraigh dom é. Ag trácht (ón dtaobh amuigh!) ar Second Life atá sé. Saol fíorúil; táim ar aon fhocal leis faoi gan clárú leis; caithim barraíocht ama san cibirspás mar atá, agus níl fonn orm poll dubh ama eile a oscailt dom féin.
Agus tá an baol sin ann. Is furasta cluain a chuir ar na céadfaí, agus cuma na fírinne a chuir ar an ealaíon. Is beag seinnteoir ceoil, mar shampla, nach bhfuil bogearra cliste ann a chlaochlaíonn an rud a cloistear i dtreo is go samhlófá tú féin i gceoláras, nó eaglais, nó seomra i gclub snagcheol. Is féidir scannán tríthoiseach a choimhéad agus gan agat ach péire simplí spéaclaí polaraithe. Agus tá éadach ann a chuireann cluain ar an tadhall. Go bhfios dom, níl aon chleas ann chun dallamullóg a chuir ar an srón nó an blas; ach níl ansin ach ceist ama. Nuair atá ar an gcumas imirt go díreach ar na néaróga....
Tá trácht i Brave New World ar "bratháin" (feelies) mar siamsaíocht.
Pléigh Primo Levi i roinnt gearrscéalta dá chuid leis an mbaol a bhaineann le eispéireas siamsaíochta ina dtumtar duine i saol fíorúil a sheinneann cad céadfa. Éiríonn a laoch chomh tógtha sin leis an Iltaifeadán (Torec) nach dtig leis aird a thabhairt ar rud ar bith eile.
Is cinnte go bhfuil andúiligh Second Life ann cheana. Is maith an rud sciar den éalúchas, ach nuair a fhaigheann sé an lámh in uachtar ... ceist cainníochta seachas tréithe is ea nimhiú, tar éis an tsaoil.
Íomhá: Tumadóir samhailteach de chuid an NOAA i Second Life. Ó Wikipedia.
2010-04-06
Comhionnas agus ionannas
I dtrácht ar a blag, chuir Áine ceisteanna:
Ceisteanna maithe, agus dlitear freagra di. Ós rud é gur mise duine de na daoine a ghlacann leis nach féidir le bean a bheith ina sagart, déanfaidh mé iarracht freagra a thabhairt. Ní shásódh mo fhreagra gach duine. Gan amhras, is eagal liom go gcuirfidh sé cantal agus fiú fearg ar dhaoine. Tá brón orm faoi sin. Ní mór dom a rá freisin nach bhfuil an cheist seo ag dó na geirbe orm; níl mórán marana déanta agam air, agus mar sin ní bheidh an freagra seo iomlán ná foirfe.
Táim chun tosú ón deiridh, sórt:
Nó, an é nach bhfuil sé mídhleathach ar chor ar bith?
I mbeagán focail, níl. Tá an tAcht anseo.
An é nach mbaineann dlíthe na tíre le dlíthe reiligiún ar bith atá ag feidhmiú sa tír seo?
Sin ceist níos cigiltí. De réir na Bunreachta:
Airteagal 44.2.1° Ráthaítear do gach saoránach saoirse choinsiasa is saorchead admhála is cleachta creidimh, ach gan san a dhul chun dochair don ord phoiblí ná don mhoráltacht phoiblí.
agus
5° Tá sé de cheart ag gach aicme chreidimh a ngnóthaí féin a bhainistiú...
Mar sin, tá srian airithe ar an Stát cuir isteach i gnóthaí creideamh ar bith. Agus is amhlaidh is fearr é.
Anois, an buncheist:
...creideamh nach dtugann comhionannas do mhná, nó an é nach miste leo go bhfuil dlíthe ag an eaglais a mhaíonn nach féidir le mná bheith ina sagairt? Agus, cén fáth nach féidir le mná bheith ina sagairt?
Ar an gcéad dul síos, ní ghlacaim leis gur leithcheal gach idirdhealú. Agus is i gcearta atá comhionannas ann. Ní sé de cheart ag aoinne bheith ina shagart - gairm ó Dhia is ea é. Is é mo thuiscint, ainneoin gur theagmhaigh sé le mná ar mhodh radacach, agus ainneoin gur aithin Íosa agus a Eaglais cearta comhionnan na mBan, gurbh fir a roghnaigh sé mar Aspail, agus gur dóibh a tugadh an sagartacht oirnithe. Is é mo thuiscint nach dtig le hÚdarás na hEaglaise an chinneadh sin a chuir an neamhní. Ní hin le rá go bhfuil cearta á cheilt orthu siúd nach bhfuil oirnithe. Níl.
Tá mná chun tosaigh i measc Naoimh na hEaglaise: Naomh Caitríona, mar shampla, a chuir comhairle agus smacht ar Phápaí a linne. Tá beirt bhan eile - an dá Treasa ó Avila agus Lisieux luaite i measc na teagascóirí mhóra ar a dtugtar Dochtúirí na hEaglaise.
Cinnte, caitheadh go dona le mná laistigh agus lasmuigh den Eaglais - rud a luaigh seanmóirí an Phápa ins san aitheasc úd a raibh sé de mhí ádh air an cosúlacht a chuir ar féin go raibh sé ag cuir an raic reatha i gcomparáid le frith Giúdachas. Cinnte, ba mhaith liom ról níos lárnaí a fheiscint ag mná i riaradh na hEaglaise ag gach leibhéal. Agus, go deimhin, tá sin ag tarlú.
Ach ní gá bheith oirnithe chun ról lárnach a ghlacadh. Níl san sagart oirnithe ag dóigh amháin chun freastal ar phobal na hEaglaise. Dóigh a bhfuil rúndiamhair ar leith ag baint leis. Bhí, agus tá, mná riamh lárnach do shaol na hEaglaise. Scríobh Eoin Pól II litir fhada ar an gceist, a chíorann diagacht na ceist go mion.
An bhfuil a fhios agat ach cuireann sé iontas ormsa an dóigh a nglacann daoine ar fud an domhain, fir agus mná Caitliceacha na tíre seo ina measc, feictear domsa, le creideamh nach dtugann comhionannas do mhná, nó an é nach miste leo go bhfuil dlíthe ag an eaglais a mhaíonn nach féidir le mná bheith ina sagairt? Agus, cén fáth nach féidir le mná bheith ina sagairt?
Is é an smaoineamh a ritheann liom, go minic, dá mbeadh dlí san eaglais sin a déarfadh nach raibh cead ag an bhfear gorm/bhfear taistil, mar shampla, bheith ina shagart, an mbeadh sé sin inghlactha, nó fiú, an gceadódh rialtas na tíre seo é? Nó, an é nach bhfuil dlíthe na tíre seo in ann dul i ngleic leis an rud atá, de réir dlíthe comhionannais na tíre seo, chomh fada agus is eol dom, mídhleathach? Nó, an é nach bhfuil sé mídhleathach ar chor ar bith?
Nó, an é nach mbaineann dlíthe na tíre le dlíthe reiligiún ar bith atá ag feidhmiú sa tír seo?
Ceisteanna maithe, agus dlitear freagra di. Ós rud é gur mise duine de na daoine a ghlacann leis nach féidir le bean a bheith ina sagart, déanfaidh mé iarracht freagra a thabhairt. Ní shásódh mo fhreagra gach duine. Gan amhras, is eagal liom go gcuirfidh sé cantal agus fiú fearg ar dhaoine. Tá brón orm faoi sin. Ní mór dom a rá freisin nach bhfuil an cheist seo ag dó na geirbe orm; níl mórán marana déanta agam air, agus mar sin ní bheidh an freagra seo iomlán ná foirfe.
Táim chun tosú ón deiridh, sórt:
Nó, an é nach bhfuil sé mídhleathach ar chor ar bith?
I mbeagán focail, níl. Tá an tAcht anseo.
An é nach mbaineann dlíthe na tíre le dlíthe reiligiún ar bith atá ag feidhmiú sa tír seo?
Sin ceist níos cigiltí. De réir na Bunreachta:
Airteagal 44.2.1° Ráthaítear do gach saoránach saoirse choinsiasa is saorchead admhála is cleachta creidimh, ach gan san a dhul chun dochair don ord phoiblí ná don mhoráltacht phoiblí.
agus
5° Tá sé de cheart ag gach aicme chreidimh a ngnóthaí féin a bhainistiú...
Mar sin, tá srian airithe ar an Stát cuir isteach i gnóthaí creideamh ar bith. Agus is amhlaidh is fearr é.
Anois, an buncheist:
...creideamh nach dtugann comhionannas do mhná, nó an é nach miste leo go bhfuil dlíthe ag an eaglais a mhaíonn nach féidir le mná bheith ina sagairt? Agus, cén fáth nach féidir le mná bheith ina sagairt?
Ar an gcéad dul síos, ní ghlacaim leis gur leithcheal gach idirdhealú. Agus is i gcearta atá comhionannas ann. Ní sé de cheart ag aoinne bheith ina shagart - gairm ó Dhia is ea é. Is é mo thuiscint, ainneoin gur theagmhaigh sé le mná ar mhodh radacach, agus ainneoin gur aithin Íosa agus a Eaglais cearta comhionnan na mBan, gurbh fir a roghnaigh sé mar Aspail, agus gur dóibh a tugadh an sagartacht oirnithe. Is é mo thuiscint nach dtig le hÚdarás na hEaglaise an chinneadh sin a chuir an neamhní. Ní hin le rá go bhfuil cearta á cheilt orthu siúd nach bhfuil oirnithe. Níl.
Tá mná chun tosaigh i measc Naoimh na hEaglaise: Naomh Caitríona, mar shampla, a chuir comhairle agus smacht ar Phápaí a linne. Tá beirt bhan eile - an dá Treasa ó Avila agus Lisieux luaite i measc na teagascóirí mhóra ar a dtugtar Dochtúirí na hEaglaise.
Cinnte, caitheadh go dona le mná laistigh agus lasmuigh den Eaglais - rud a luaigh seanmóirí an Phápa ins san aitheasc úd a raibh sé de mhí ádh air an cosúlacht a chuir ar féin go raibh sé ag cuir an raic reatha i gcomparáid le frith Giúdachas. Cinnte, ba mhaith liom ról níos lárnaí a fheiscint ag mná i riaradh na hEaglaise ag gach leibhéal. Agus, go deimhin, tá sin ag tarlú.
Ach ní gá bheith oirnithe chun ról lárnach a ghlacadh. Níl san sagart oirnithe ag dóigh amháin chun freastal ar phobal na hEaglaise. Dóigh a bhfuil rúndiamhair ar leith ag baint leis. Bhí, agus tá, mná riamh lárnach do shaol na hEaglaise. Scríobh Eoin Pól II litir fhada ar an gceist, a chíorann diagacht na ceist go mion.
2010-04-05
An Ghaeilge Ealíonta
Tá beirt mhac sna déaga luaithe agam. Fágann sin mé ag léamh leabhair atá dírithe ar an aos sin - mar athair freagrach is mian liom tuairim éigin a bheith agam cá dtugann flosc léitheoireachta na buachaillí iad.
I measc na leabhair atá á léamh acu tá "The Moorehawke Trilogy" le Celine Kiernan. Úrscéalta lonnaithe i gcúirt ríoga san 14ú aois in Eoraip "comhthreomhar" atá iontu - fantaisíocht fuilteach den chineál ar maith le gasúir iad, is cosúil.
An gné is spéis liom anseo ná na Merron: cine arbh í Gaeilge na linne seo a dteanga. Cine sách aisteach - tá ainmneacha acu a mheabhraíonn Lochlann seachas Éireann dom. Agus cleachtann siad collaíocht nua-aoiseach, ach creideamh ársa, fuilteach - móide íobairt daonna.
Tuigim go raibh amhras ar na foilsitheoirí - Cló Uí Bhroin - faoin beartas seo, ó tharla gan Gaeilge a bheith ag an údar. Nuair nár éirigh leo í a dheighilt óna bplean. d'fhostaigh siad Gabriel Rosenstock le slacht a chuir ar an nGaeilge.
Táim fós idir dhá chomhairle faoi nithe mar seo, mar atáim faoi tatúnna i nGaeilge ar cneas duine gan Ghaeilge. Is maith, gan amhras, an Ghaeilge a chuir i láthair saol níos leithne. Ach an é seo an dóigh is fearr? Sílim tairbhe áirithe a bheith ann - ardú sprid do aosánaigh le Gaeilge - más fíor an méid a deir leathanach na litreach tí Celia.
Ach fós, n'fheadar ....
I measc na leabhair atá á léamh acu tá "The Moorehawke Trilogy" le Celine Kiernan. Úrscéalta lonnaithe i gcúirt ríoga san 14ú aois in Eoraip "comhthreomhar" atá iontu - fantaisíocht fuilteach den chineál ar maith le gasúir iad, is cosúil.
An gné is spéis liom anseo ná na Merron: cine arbh í Gaeilge na linne seo a dteanga. Cine sách aisteach - tá ainmneacha acu a mheabhraíonn Lochlann seachas Éireann dom. Agus cleachtann siad collaíocht nua-aoiseach, ach creideamh ársa, fuilteach - móide íobairt daonna.
Tuigim go raibh amhras ar na foilsitheoirí - Cló Uí Bhroin - faoin beartas seo, ó tharla gan Gaeilge a bheith ag an údar. Nuair nár éirigh leo í a dheighilt óna bplean. d'fhostaigh siad Gabriel Rosenstock le slacht a chuir ar an nGaeilge.
Táim fós idir dhá chomhairle faoi nithe mar seo, mar atáim faoi tatúnna i nGaeilge ar cneas duine gan Ghaeilge. Is maith, gan amhras, an Ghaeilge a chuir i láthair saol níos leithne. Ach an é seo an dóigh is fearr? Sílim tairbhe áirithe a bheith ann - ardú sprid do aosánaigh le Gaeilge - más fíor an méid a deir leathanach na litreach tí Celia.
Ach fós, n'fheadar ....
"Le plus grand danger pour l'Europe, c'est la lassitude."
Píosa a scríobh Jorge Semprún do Le Monde.
Bhí sé i mbraighdeanas i Campa Géibhinn Buchenwald le linn an Tríú Reich. Campa ar bhain na Rúisigh feidhm as mar champa géibhinn i ndiaidh an chogaidh freisin. Áit oirúnach mar sin chun an ithir fuilteach as ar fhás togra an aontais Eorpaigh a mheabhrú.
Sé faire buan praghas na saoirse. Agus chuige sin tá cuimhne de dhíth. Cuimhne atá buanaithe ag scríbhneoirí - leithéidí Semprún; ach, mar a deir sé, cuimhne atá buanaithe ach go hairithe ag an pobal Giúdach agus a scríbhneoirí siúd.
Longue vie à la moire juive de toute notre mort !
Bhí sé i mbraighdeanas i Campa Géibhinn Buchenwald le linn an Tríú Reich. Campa ar bhain na Rúisigh feidhm as mar champa géibhinn i ndiaidh an chogaidh freisin. Áit oirúnach mar sin chun an ithir fuilteach as ar fhás togra an aontais Eorpaigh a mheabhrú.
Sé faire buan praghas na saoirse. Agus chuige sin tá cuimhne de dhíth. Cuimhne atá buanaithe ag scríbhneoirí - leithéidí Semprún; ach, mar a deir sé, cuimhne atá buanaithe ach go hairithe ag an pobal Giúdach agus a scríbhneoirí siúd.
Longue vie à la moire juive de toute notre mort !
Rodta ag Rúndacht
Tá cliarlathas na hEaglaise Caitlicí smeartha ag an mbrocamas a cheil cuid acu leis na blianta. Is fíor gur mionlach ab ea na coirpigh i measc na sagairt. Ach is cuma. Is fíor nár cuireadh an dlí canónach i bhfeidhm i gceart sna cásanna seo - dlí a bhfuil pionós an díbirt as na sagart leagtha síos d'éigniú linbh. Ach is cuma. Is fíor, mar a scríobhann Brendan O’Neill, daonnachaí,go bhfuil áibhéil i gceist san clúdach sna meáin ar forleithne na faidhbe san Eaglais. Arís, is cuma.
Is fíor go bhfuil sé ráite go minic ag údaráis na Róimhe nach aon bac é an rúndacht, a éilíonn iniúchadh eaglasta, an Stát a chuir ar an eolas faoi choir. Ach ní mór a admháil gur ghlac roinnt cléirigh leis gurbh ea. Tá cúis maith le discréid i gcásanna mar seo. Smál do-mhaite is ea cos ar bholg ar leanaí. Is deacair do dhuine neamhchiontach teacht slán ó líomháin go ndearna sé nó sí amhlaidh. Fiú an té atá thíos le coir mar seo, is féidir a chlú a scriosadh ach an t-eolas sin a bheith poiblí. Ach ní haon leithscéal é sin gan gníomhú go docht agus go gasta.
Is fíor na rudaí seo ar fad, agus is mithid na fíricí sin a fhógairt agus a scaipeadh mar is cuí. Go ciúin, béasach, gan a bheith ag éirí tógtha. Agus ag seachaint friotal a fífear fuaimghreim áiféiseach as.
Mar sin féin, ní sin is riachtanaí:
Tá íonghlanadh de dhíth ar an Eaglais. Rud a tharla cheana ina stair, agus a tharlódh arís. Sa mhéid agus gurbh daoine iad baill an chléir, ní bheidh siad saor ó laigí daonna. Tús maith is ea litir an Phápa. Ní dóigh liom go mbíonn sé ag léamh an blag seo, ach cúis dóchais dom an Cuaird Aspalda a bheith fógartha aige.
Tá gá ag an Stát gníomhú freisin. Fós, níl aon reachtaíocht ann a leagann dualgas ar dhuine eolas a chuir ós comhair na húdaráis cuí. Fós níl aon reachtaíocht ann a cheadódh eolas "bog" - amhras seachas líomháin - a chuir ar aghaidh chuig na húdaráis gan dochar do chlú an tuairisceora nó an duine a chuirtear ina leith an eolas. Agus maidir le stair Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus cúram leanaí....
Sílim, ainneoin an bhús ar fad sna meáin go bhfuil an toil agus an diongbháilteacht sa Phápa plé i gceart leis an rud seo ar ar thug sé féin "salachar". Sílim go bhfuil an cruthúnas ann go ndearna seisean a dhícheall - ainneoin na scéalta atáthar ag scaipeadh faoin dóigh ar "theip" sé. Sílim, má théitear i ngleic le fíricí na cásanna sin, nach bhfuil cás le freagairt aige.
Tháinig an Eaglais tríd tréimhsí eile mar seo - Pápaí a bhí drúiseach, arbh dúnmharfóirí iad, cléir a bhí gafa le finíochas, saint agus drúis. Tháinig - agus le cúnamh an Spioraid Naoimh tiocfaidh - an teagasc slán. Ní inniu ná inné a múnlaíodh an nath "Déan mar a deirid, ní mar a déanad". Agus anois, agus muid uilig liteartha agus cáipéisí na hEaglaise ar fáil go héasca ar líne, tá deis ag gach baistíoch a chuid féin a dhéanamh de theagasc na hEaglaise, agus iarracht a dhéanamh maireachtáil dá réir.
Ba bhaol an chléireachas i gcónaí do mhisean na hEaglaise, agus i maith go bhfuil an greim úd briste. Tagann amhras orm áfach go bhfuil cléireachas nua - cléireachas na saineolaithe ar na meáin agus na gcailiúlán tagtha ina áit.
Tá íonghlanadh agus athnuachan i gcónaí de dhíth ar aon fiontar a bhfuil daoine ag baint leis. Agus is leis an duine aonair a thosaíonn gach íonghlanadh. Feictear dom ceannairí maithe a bheith againn i Benedict agus Diarmuid Martin. Táim dóchasach go seolfar an Eaglais Caitliceach Rómhánach in Éirinn ar bhealach a leasa. Ach glacfaidh sé am brocamas na mblianta a sciúradh di.
Aguisín: Feicim ó thrácht ar bhlag Dennis gur theip orm an teachtaireacht a bhí uaim a chuir in iúl, a chuir in iúl. An "Is cuma" thuas, is éard a bhí i gceist agam ná nach é sin an rud is práinní a phlé - caithfear féachaint chuige nach dtarlóidh na coireanna seo, idir mí-úsáid leanaí agus an ceilt a lean é, riamh arís. Chuige sin atá íonghlanadh agus aithrí de dhíth, rud a chuimsíonn nochtadh iomlán na fírinne, tríd na cúirteanna de réir mar is cuí. Sin an príomh rud.
Is fíor go bhfuil sé ráite go minic ag údaráis na Róimhe nach aon bac é an rúndacht, a éilíonn iniúchadh eaglasta, an Stát a chuir ar an eolas faoi choir. Ach ní mór a admháil gur ghlac roinnt cléirigh leis gurbh ea. Tá cúis maith le discréid i gcásanna mar seo. Smál do-mhaite is ea cos ar bholg ar leanaí. Is deacair do dhuine neamhchiontach teacht slán ó líomháin go ndearna sé nó sí amhlaidh. Fiú an té atá thíos le coir mar seo, is féidir a chlú a scriosadh ach an t-eolas sin a bheith poiblí. Ach ní haon leithscéal é sin gan gníomhú go docht agus go gasta.
Is fíor na rudaí seo ar fad, agus is mithid na fíricí sin a fhógairt agus a scaipeadh mar is cuí. Go ciúin, béasach, gan a bheith ag éirí tógtha. Agus ag seachaint friotal a fífear fuaimghreim áiféiseach as.
Mar sin féin, ní sin is riachtanaí:
Tá íonghlanadh de dhíth ar an Eaglais. Rud a tharla cheana ina stair, agus a tharlódh arís. Sa mhéid agus gurbh daoine iad baill an chléir, ní bheidh siad saor ó laigí daonna. Tús maith is ea litir an Phápa. Ní dóigh liom go mbíonn sé ag léamh an blag seo, ach cúis dóchais dom an Cuaird Aspalda a bheith fógartha aige.
Tá gá ag an Stát gníomhú freisin. Fós, níl aon reachtaíocht ann a leagann dualgas ar dhuine eolas a chuir ós comhair na húdaráis cuí. Fós níl aon reachtaíocht ann a cheadódh eolas "bog" - amhras seachas líomháin - a chuir ar aghaidh chuig na húdaráis gan dochar do chlú an tuairisceora nó an duine a chuirtear ina leith an eolas. Agus maidir le stair Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus cúram leanaí....
Sílim, ainneoin an bhús ar fad sna meáin go bhfuil an toil agus an diongbháilteacht sa Phápa plé i gceart leis an rud seo ar ar thug sé féin "salachar". Sílim go bhfuil an cruthúnas ann go ndearna seisean a dhícheall - ainneoin na scéalta atáthar ag scaipeadh faoin dóigh ar "theip" sé. Sílim, má théitear i ngleic le fíricí na cásanna sin, nach bhfuil cás le freagairt aige.
Tháinig an Eaglais tríd tréimhsí eile mar seo - Pápaí a bhí drúiseach, arbh dúnmharfóirí iad, cléir a bhí gafa le finíochas, saint agus drúis. Tháinig - agus le cúnamh an Spioraid Naoimh tiocfaidh - an teagasc slán. Ní inniu ná inné a múnlaíodh an nath "Déan mar a deirid, ní mar a déanad". Agus anois, agus muid uilig liteartha agus cáipéisí na hEaglaise ar fáil go héasca ar líne, tá deis ag gach baistíoch a chuid féin a dhéanamh de theagasc na hEaglaise, agus iarracht a dhéanamh maireachtáil dá réir.
Ba bhaol an chléireachas i gcónaí do mhisean na hEaglaise, agus i maith go bhfuil an greim úd briste. Tagann amhras orm áfach go bhfuil cléireachas nua - cléireachas na saineolaithe ar na meáin agus na gcailiúlán tagtha ina áit.
Tá íonghlanadh agus athnuachan i gcónaí de dhíth ar aon fiontar a bhfuil daoine ag baint leis. Agus is leis an duine aonair a thosaíonn gach íonghlanadh. Feictear dom ceannairí maithe a bheith againn i Benedict agus Diarmuid Martin. Táim dóchasach go seolfar an Eaglais Caitliceach Rómhánach in Éirinn ar bhealach a leasa. Ach glacfaidh sé am brocamas na mblianta a sciúradh di.
Aguisín: Feicim ó thrácht ar bhlag Dennis gur theip orm an teachtaireacht a bhí uaim a chuir in iúl, a chuir in iúl. An "Is cuma" thuas, is éard a bhí i gceist agam ná nach é sin an rud is práinní a phlé - caithfear féachaint chuige nach dtarlóidh na coireanna seo, idir mí-úsáid leanaí agus an ceilt a lean é, riamh arís. Chuige sin atá íonghlanadh agus aithrí de dhíth, rud a chuimsíonn nochtadh iomlán na fírinne, tríd na cúirteanna de réir mar is cuí. Sin an príomh rud.
2010-04-04
Meán nó airmhéan?
Bhí píosa san Irish Times le déanaí maidir le "bochtanas coibhneasta". Bun agus barr an scéal nár thuig polaiteoirí áirithe an difríocht idir meán agus airmheán.
Is le samplaí agus dáileadh a bhaineann an dá téarma, ach tá brí ar leith ag gach ceann acu.
Abair gurbh iad 10,9,8,7,6,5,4,3,2,1,0 na samplaí.
Ansin, is ionann an meán agus an suim roinnte ar an líon samplaí:
(10 + 9 + 8 + 7 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 + 0)/11 = 5
An airmheán an sampla sa lár: 5 freisin.
Nuair a bhíonn dáileadh normalach i gceist, is minic go mbíonn an meán agus an airmheán gar dá chéile - toisc go mbíonn formhór na samplaí gar don meán.
Ach ní mar sin atá an dáileadh ioncam - in Éireann ná áit ar bith eile. Dáileadh Pareto a bhíonn i gceist. Sé sin le rá, bíonn líon beag daoine ar ard ioncam, agus titeann an ioncam go géir de réir samplaí ansin:
Rud éigin cosúil le:
(1000000 + 900000 + 80000 + 7000 + 600 + 50 + 4 + 3 + 2 + 1 + 0)/11 = 180696.36
ach anois sé 50 an airmheán.
Tá breis eolais anseo maidir le ioncam agus bochtanas in Éirinn:
Is le samplaí agus dáileadh a bhaineann an dá téarma, ach tá brí ar leith ag gach ceann acu.
Abair gurbh iad 10,9,8,7,6,5,4,3,2,1,0 na samplaí.
Ansin, is ionann an meán agus an suim roinnte ar an líon samplaí:
(10 + 9 + 8 + 7 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 + 0)/11 = 5
An airmheán an sampla sa lár: 5 freisin.
Nuair a bhíonn dáileadh normalach i gceist, is minic go mbíonn an meán agus an airmheán gar dá chéile - toisc go mbíonn formhór na samplaí gar don meán.
Ach ní mar sin atá an dáileadh ioncam - in Éireann ná áit ar bith eile. Dáileadh Pareto a bhíonn i gceist. Sé sin le rá, bíonn líon beag daoine ar ard ioncam, agus titeann an ioncam go géir de réir samplaí ansin:
Rud éigin cosúil le:
(1000000 + 900000 + 80000 + 7000 + 600 + 50 + 4 + 3 + 2 + 1 + 0)/11 = 180696.36
ach anois sé 50 an airmheán.
Tá breis eolais anseo maidir le ioncam agus bochtanas in Éirinn:
Cinn Líon nó Blag?
I trácht thíos, mhol Rossa Ó Snodaigh:
Tuigim cad a spreag é. Ach sa chás seo, ní aontaím leis. Is é mo thuiscint gurbh amhlaidh go gciallaíonn "Cinn Lae" deireadh lae - agus an gníomh is minic a dhéantaí ann; cuntas a scríobh ar an lá.
Is féidir, gan amhras, sean nath a athnuachan nó a athbheochan le ciall nua: sampla mhaith is ea turscar. Mar sin féin, is é an Bhéarla teanga na teicneolaíochta (áit a bhíodh ag Laidin tráth). Agus is rud nádúrtha é téarma a ghlacadh ón bhfriotail a úsáidtear ann chun coincheap nua a chuir in iúl. Ní dialann blag - agus ní cinn lae ná cinn líon atá agam anseo. Tá an blagadóireacht tar éis fás óna fréamhacha mar "web log".
Táim i bhfách leis an focal is fearr a úsáid, focal a chuireann coincheap in iúl go beacht, cruinn. Agus nílim ró bhuartha faoi foinse an fhocail, ach é a bheith ag teacht le gnás na Gaeilge.
Mar a scríobh mé cheana, tá an focal blag sa Ghaeilge ag dul i bhfad siar, pé scéal é.
Molaim duit tosú ar Cinn Lín (keen leen) a usáid in áit blag.
Séard atá i blog ná comhfhocail ó web log
An Gaeilge a bhíodh ar Diary ná Cinn Lae
Cé gur Líon an Ghaeilge ar net agus Gréasán ar web
Is idirlíon seachas gréasán a dtagadh Cinn Lín
Tá lín in úsáid mar gur é an ghinideach ar líon
bheadh duine ag dul i mbun nó ag scríobh Cinn Lín
seachas bheith ag cinn líneáil.
Cé gur féidir len té san bheith ina chinnlínteoir (blogger)
Ná déanaimís Parrots din féin tré aithris a dhéanamh ar gach focal bhéarla a dtagann ár mbealach. Tá an saibhreas sa teanga ach dul is í a lorg.
Tuigim cad a spreag é. Ach sa chás seo, ní aontaím leis. Is é mo thuiscint gurbh amhlaidh go gciallaíonn "Cinn Lae" deireadh lae - agus an gníomh is minic a dhéantaí ann; cuntas a scríobh ar an lá.
Is féidir, gan amhras, sean nath a athnuachan nó a athbheochan le ciall nua: sampla mhaith is ea turscar. Mar sin féin, is é an Bhéarla teanga na teicneolaíochta (áit a bhíodh ag Laidin tráth). Agus is rud nádúrtha é téarma a ghlacadh ón bhfriotail a úsáidtear ann chun coincheap nua a chuir in iúl. Ní dialann blag - agus ní cinn lae ná cinn líon atá agam anseo. Tá an blagadóireacht tar éis fás óna fréamhacha mar "web log".
Táim i bhfách leis an focal is fearr a úsáid, focal a chuireann coincheap in iúl go beacht, cruinn. Agus nílim ró bhuartha faoi foinse an fhocail, ach é a bheith ag teacht le gnás na Gaeilge.
Mar a scríobh mé cheana, tá an focal blag sa Ghaeilge ag dul i bhfad siar, pé scéal é.
Aoine an Chaochta?
Domhsa mar Chríostaí, is tráth tábhachtach é seo. Comhla na staire is ea bás agus aiséirí Chríost, dar liom. Agus lá thar a bheith sollúnta is ea Aoine an Chéasta, nuair a cheannaigh Íosa sin ón bPeaca agus ón mBás, trína Pháis. An lá nuair a réabadh brat an Teampaill, mar chomhartha go raibh an nasc díreach idir Dia agus Duine athnuaite - go raibh ardsagart nua againn i láthair Dé.
Tuigim, gan amhras, nach bhfuil an sollúntacht chéanna ann do cách. Agus ní chuireann sin isteach ná amach orm.
Sílim, áfach, go raibh an buailim sciath maidir le oscailt na dtábhairní i Luimneach áiféiseach ar fad. Go deimhin, is léir gur thuig lucht RTÉ go raibh a gcuid tuairiscí rud beag áibhéileach. Ar maidin bhí siad ag trácht ar "nós na gcianta" a bheith briste. Faoi deireadh an lae, bhíothas tar éis cuir ar a súile dóibh nach raibh an dlí go ndúnfaí tábhairní ar Aoine an Chéasta ann ach ó 1927!
Anois, is cuma liomsa oscailte nó dúnta na tábhairní - ní bheadh fonn óil ormsa ar lá Páis an Tiarna. (Do deimhin, staonaim ón ól san Carghas pé scéal é). Tuigim, mar a dúirt seanfhear liom, gur comhartha urraim é na tábhairní a bheith dúnta. Ach i ré nach roinntear an creideamh atá agam chomh forleathan agus a dhéantaí, sílim gur mó an dochar atá san bhfimíneacht a bhraitheann daoine a bheith ag baint le dlí mar seo, ná an urraim.
Mar sin féin, tuige go bhfuil na daoine seo, a bhfuil flosc dí orthu, ag éileamh lá saor? Cad é go díreach atá á cheiliúradh acu?
Aontaím cuid mór leis an méid a bhí le rá ag David Quinn - gur comhartha leanbaíochta seachas aibíochta atá sa bhús seo ar fad.
Tuigim, gan amhras, nach bhfuil an sollúntacht chéanna ann do cách. Agus ní chuireann sin isteach ná amach orm.
Sílim, áfach, go raibh an buailim sciath maidir le oscailt na dtábhairní i Luimneach áiféiseach ar fad. Go deimhin, is léir gur thuig lucht RTÉ go raibh a gcuid tuairiscí rud beag áibhéileach. Ar maidin bhí siad ag trácht ar "nós na gcianta" a bheith briste. Faoi deireadh an lae, bhíothas tar éis cuir ar a súile dóibh nach raibh an dlí go ndúnfaí tábhairní ar Aoine an Chéasta ann ach ó 1927!
Anois, is cuma liomsa oscailte nó dúnta na tábhairní - ní bheadh fonn óil ormsa ar lá Páis an Tiarna. (Do deimhin, staonaim ón ól san Carghas pé scéal é). Tuigim, mar a dúirt seanfhear liom, gur comhartha urraim é na tábhairní a bheith dúnta. Ach i ré nach roinntear an creideamh atá agam chomh forleathan agus a dhéantaí, sílim gur mó an dochar atá san bhfimíneacht a bhraitheann daoine a bheith ag baint le dlí mar seo, ná an urraim.
Mar sin féin, tuige go bhfuil na daoine seo, a bhfuil flosc dí orthu, ag éileamh lá saor? Cad é go díreach atá á cheiliúradh acu?
Aontaím cuid mór leis an méid a bhí le rá ag David Quinn - gur comhartha leanbaíochta seachas aibíochta atá sa bhús seo ar fad.
2010-04-03
Ochtú Lá na Cruthaíochta
D'aiséirigh Sé mar a dúirt Sé, Alleluia.
I measc na leabhair atá léite agam le déanaí, tá Spiorad an Liotúirge, le Josef Ratzinger (atá anois ina Phápa). Míníonn sé ana chuid rudaí ann. Ina measc an ghné a thaitníonn liom faoin Cháisc: go dtagann damhsa na Gréine agus an Ré le chéile ann: ar an Domhnach i ndiaidh an chéad oíche lán ghealaí i ndiaidh cónocht an Earraigh a thiteann an Cháisc. Luaitear freisin go bhfuil an Ghrian i teach comhartha an Reithe san stoidiaca freisin; siombail eile do Pháis Chríost, agus É dár ceannach ón mBás agus ónar bpeacaí.
Is é an Domhnach céad lá na seachtaine; ach meabhraíonn sé dúinn san leabhair an chaoi gur amharc aithreacha na hEaglaise - na machnóirí breátha sin ag tús stair na hEaglaise - ar Domhnach Cásca mar an tOchtú Lá, lá athnuachan na Cruthaíochta. Bhíodh sé de nós na hEaglaisí Baistí a thógann i gcruth ochtagán, maisithe le radhairc ó scéal na Cruthaíochta agus an Aiséirí.
Agus an chaoi gur nasc na Críostaithe luaithe Críost le Siombail na Gréine; foinse na beatha agus an Solais.
Go raibh Críost, Prionsa an Solais agus na Síochána, linn go léir.
2010-02-16
Quadregesima
Beidh mé féin ag tarraingt siar ón idirlíon ar feadh an Charghais. Feicfidh mé um Cháisc nó mar sin sibh!
2010-02-14
Blúirín: Ilaibítreachas
Á phlé ag Michal Měchura ar a bhlag san teanga eile úd.
Aontaím leis go mba cheart d'aon bhogearra atá ag plé le sonraí daonna a bheith ilaibítreach le cúnamh Unicode. Gan amhras, fágann sin ceisteanna fós le réiteach - go hairithe conas litreacha le aiceann a chuir in ord. "fra a til å" a deir na hIoruaigh, ag áireamh å mar litir deiridh a n-aibítir siúd. Abhus, déantar neamhaird den aiceann de ghnáth agus focail á gcur in ord.
Aontaím leis go mba cheart d'aon bhogearra atá ag plé le sonraí daonna a bheith ilaibítreach le cúnamh Unicode. Gan amhras, fágann sin ceisteanna fós le réiteach - go hairithe conas litreacha le aiceann a chuir in ord. "fra a til å" a deir na hIoruaigh, ag áireamh å mar litir deiridh a n-aibítir siúd. Abhus, déantar neamhaird den aiceann de ghnáth agus focail á gcur in ord.
Athbhliain faoi mhaise!
Bliain an Tíogar ag tosú inniu agus Féile Earraigh na Síneach. Go raibh bliain mhór mhaith againn uilig!
2010-02-13
Siúinéir Samhlaíoch Seanchais
Táim ag léamh úrscéalta Terry Pratchett faoin Teascdhomhain ó bhí mé ar an ollscoil breis agus scór bliain ó shin. Tá beagnach gach ceann acu i mo l-spás fhéin agam. Seachnaím litríocht thánaisteach go hiondúil, cé go bhfuil spléachadh nó dhó caite agam ar an gComhad Anótáilte Pratchett. Ach ní bheadh fonn orm éirí gafa le – abair – amlíne an Teascdhomhain.
Mar sin féin, chroch mé liom an leabhar The Folklore of Discworld (Seanchas an Teascdhomhain) nuair a chonaic mé san leabharlann ar na mallaibh é.
Mar a léiríonn an CAP, tá na húrscéalta breac le tagairtí do litríocht, eolaíocht agus – go hairithe – seanchas.
San leabhar seo, chuaigh saineolaí ar sheanchas na Breataine i bpáirt leis chun roinnt de na naisc seo a léiriú. Mar a dúirt an fear é fhéin – cuireann draíodóir siamsaíocht ar fáil faoi dhó. Lena chleas, agus ansin le léiriú conas a rinne sé é.
Dúirt sé le comhthionóil lucht béaloidis tráth gur amharc sé an bhéaloideas mar a amharcann siúinéir ar chrann. Ach, mar a dúirt an saineolaí seanchais a d'oibrigh ar an leabhar seo leis, fáiltíonn Bile an tSeanchais roimh siúinéirí chliste.
Rianann an leabhar na gnéithe béaloidis atá le fáil sna húrscéalta, ag tabhairt tagairtí do na bunfhoinsí abhus san domhan seo. Rud a chuir mé an suim iontu ná an bealach a léiríonn siad go bhfuil an t-uafás béaloidis abhus a maítear a bheith “ársa” ach nach bhfuil ann ach scéal measartha nua. An Bandia trí ghnéitheach – maighdean, máthair agus cailleach, abair. Scéal a múnlaíodh san chéad seo chaite.
Dea leabhair, a chuir leis an taitneamh a bhainim as na húrscéalta.
2010-02-10
Bogearraí ar rothaí
Tá Toyota ag glaoch ar ais ar a gcarranna Prius, de bharr deacracht sna bogearraí.
Is cosúil go mbaineann an deacracht áirithe seo leis an gcóras ABS - an córas a stopann na coscáin ó bacadh nuair nach an greamú idir rothaí agus bóthar go maith. Is cosúil gur braith tiománaithe nach raibh na coscáin ag obair i gceart nuair a bhuail siad linntreog ar bhóthair sleamhain. Tá taithí éigin agam ar rialú greamaitheachta mar a bhaineann sé le traenacha, mar a phlé mé cheana.
Gan amhras tá na cúinsí difriúil i gcás cairr. Ach is cinnte go mbaineann dúshlán le dearadh córas dá leithéid le bheith feidhmeach faoi na cúinsí ar fad a mbíonn ar charr plé leo.
Tá suas le milliún líne cód sna ríomhairí éagsúla i gcarr ag an deireadh daor den mhargadh. Mar sin, ní chuireann sé ionadh dá laghad orm fabhtanna a bheith ann. Ó tharla gan daoine gan fabht a bheith ar fáil, ní dearfar bogearra gan fabht. Ach tá innealtóireacht bogearraí éagsúil ó innealtóireacht eile. Is rud ar leith gach bogearra - ní féidir dul i muinín na modhanna staitistice a thugann tacaíocht do innealtóirí eile maidir le iontaofacht bunábhair agus codanna de ghléas.
Tá obair áirithe déanta chun tionchar cláir ar leith atá ag feidhmiú ar an ríomhaire céanna ar a chéile a shrianadh. Is cabhair é sin chun an méid promhadh is gá a dhéanamh a laghdú. Ach fiú ansin tá sé ionann is dodhéanta bogearra chasta a phromhadh faoi na cúinsí ar fad ar féidir teacht orthu san fíor saol a réiteach.
Ní hé seo an aisghairm deiridh bogearraí, ná baol air, a bheidh in earnáil na gcarr.
Is cosúil go mbaineann an deacracht áirithe seo leis an gcóras ABS - an córas a stopann na coscáin ó bacadh nuair nach an greamú idir rothaí agus bóthar go maith. Is cosúil gur braith tiománaithe nach raibh na coscáin ag obair i gceart nuair a bhuail siad linntreog ar bhóthair sleamhain. Tá taithí éigin agam ar rialú greamaitheachta mar a bhaineann sé le traenacha, mar a phlé mé cheana.
Gan amhras tá na cúinsí difriúil i gcás cairr. Ach is cinnte go mbaineann dúshlán le dearadh córas dá leithéid le bheith feidhmeach faoi na cúinsí ar fad a mbíonn ar charr plé leo.
Tá suas le milliún líne cód sna ríomhairí éagsúla i gcarr ag an deireadh daor den mhargadh. Mar sin, ní chuireann sé ionadh dá laghad orm fabhtanna a bheith ann. Ó tharla gan daoine gan fabht a bheith ar fáil, ní dearfar bogearra gan fabht. Ach tá innealtóireacht bogearraí éagsúil ó innealtóireacht eile. Is rud ar leith gach bogearra - ní féidir dul i muinín na modhanna staitistice a thugann tacaíocht do innealtóirí eile maidir le iontaofacht bunábhair agus codanna de ghléas.
Tá obair áirithe déanta chun tionchar cláir ar leith atá ag feidhmiú ar an ríomhaire céanna ar a chéile a shrianadh. Is cabhair é sin chun an méid promhadh is gá a dhéanamh a laghdú. Ach fiú ansin tá sé ionann is dodhéanta bogearra chasta a phromhadh faoi na cúinsí ar fad ar féidir teacht orthu san fíor saol a réiteach.
Ní hé seo an aisghairm deiridh bogearraí, ná baol air, a bheidh in earnáil na gcarr.
2010-02-09
Domhan baolach na nÓg
Tá alt ag Kate Holmquist inniu faoi tromaíocht ar líne, agus an baol atá ann d'aosánaigh. Tá beirt mhac sna déaga agam, agus iad araon ar líne cuid mhaith. Le bheith ionraic, ní féidir liom a bheith iomlán cinnte nach bhfuil siad in aon chúinne baolach. Tá labhartha againn leo maidir le bheith cúramach. Coinníonn muid súil éigin ar cad atá ar bun acu - ach caithfidh muid muinín a bheith againn astu freisin má tá siad le fás.
Feictear dom go bhfuil an dúshlán mar a bhí riamh - caidreamh oscailte a bheith agat le do ghasúir, i dtreo is go mbeidh siad sásta teacht chughat má tá siad buartha faoi aon rud. Ní raibh sé riamh éasca, ach is gá é a dhéanamh.
Ní dóigh liom gur féidir a bheith ag súil le haon feabhas ón Rialtas ná ón na comhlachtaí móra. Ní hé a gcúram siúd é, agus ní bheidh siad in ann áit tuistí a ghlacadh riamh.
Feictear dom go bhfuil an dúshlán mar a bhí riamh - caidreamh oscailte a bheith agat le do ghasúir, i dtreo is go mbeidh siad sásta teacht chughat má tá siad buartha faoi aon rud. Ní raibh sé riamh éasca, ach is gá é a dhéanamh.
Ní dóigh liom gur féidir a bheith ag súil le haon feabhas ón Rialtas ná ón na comhlachtaí móra. Ní hé a gcúram siúd é, agus ní bheidh siad in ann áit tuistí a ghlacadh riamh.
Blúirín: Charte des droits et devoirs
Tá allagar sa bhFrainc maidir leis an bhféiniúlacht náisiúnta le tamaill. Táthar ag caint ar cairt cearta agus dualgais - ach is cosúil gurbh iad eachtrannaigh ar mian leo bheith ina saoránaigh amháin a mbeidh orthu glacadh go sollúnta leis an gcairt seo.
Agus, mar a chíorann Beocheist an lae, ní bheidh ceart ná dualgas ann an burqa a chaitheamh...
Tá amhras orm faoi iarrachtaí mar seo ón bharr anuas féiniúlacht a dheimhniú. Ach is sean nós atá ann sa bhFrainc, feictear dom.
Agus, mar a chíorann Beocheist an lae, ní bheidh ceart ná dualgas ann an burqa a chaitheamh...
Tá amhras orm faoi iarrachtaí mar seo ón bharr anuas féiniúlacht a dheimhniú. Ach is sean nós atá ann sa bhFrainc, feictear dom.
2010-02-08
Lón machnamh ó Matt Hussey
Tá an leabhar An Forthéamh Domhanda le Matt Hussey léite anois agam.
An cáineadh ar dtús: is trua nár déanadh cúram níos fearr de leagan amach an leabhar. Níl oiread agus léaráid amháin ann. Téacs reatha ar fad atá ann, le teideal an-fhada ar na codanna. Ní leagtar amach cothromóidí ar bhealach a shoiléiríonn iad.
Nílim iomlán cinnte gurbh gníomhartha daonna amháin is cionsiocair leis an athrú follasach aeráide atá ann. Tá curtha le'm amhras de bharr gníomhartha mí stuama cuid acu siúd atá ag craobhscaoileadh teagasc an "Téamh Domhanda Duine-ginte". Ach tá rud éigin ag tarlú. Agus fiú mura mbeadh, tá cúiseanna maithe caitheamh ar bhealach níos stuama leis na hacmhainní nádúrtha atá againn. Tá a leithéidí déanta cheana, agus léargas san leabhar orthu: chuaigh muid i ngleic san Eoraip leis an truailliú a bhí ag scrios ár gcathracha agus aibhneacha - agus is fearrde muid dá bharr. Monuar, chuir muid roinnt de na fadhbanna thar tonn - go háirithe go dtí an tSín agus an India mar a bhfuil borradh mór faoi déantúsaíocht - ar choinníollacha a bheadh doghlactha againne san Iarthar - ach go bhfuilimid breá sásta teacht i dtí ar na hearraí ar chostas íseal a ghintear dá réir.
Tá eolas sa leabhar faoi na cúinsí a fheictear a bheith leis an athrú aeráide, na tionchair éagsúla, agus na ceisteanna atá le réiteach. Tá plé - a shílim a bheith measartha ionraic - ar cheist chasta na bithbhreoslaí agus na hiarmhairtí neamhbheartaithe a bhí ag socraithe an Iarthar cuir leis na méid bithbhreosla a bhí in úsáid acu - ardú i bpraghsanna beatha, mar shampla.
Tá gné amháin den leabhar nach n-aontaím leis. Dar leis go bhfuil ceangal idir ardú daonra agus ardú astacháin. Ach níl an ceangal sin ann. Tá fás thar chuimse, mar shampla, ar astacháin na Síne - ainneoin polasaí docht "aon linbh" atá ag cothú fadhbanna dóibh. Tá titim ar dhaonra an Iarthair, go hairithe an daonra dúchasach san Eoraip - ach mar is léir ón léaráid thuas, is san Iarthar atá an fhadhb is mó le hastacháin.
Cinnte, mar a thagann forbairt chun cinn san gcuid eile den Domhan, beidh úsáid acmhainní níos mó ansiúd freisin - ach má thagann muid ar freagraí cliste ar na dúshláin, ba cheart go mbeadh muid in acmhainn cúinsí beatha a fheabhsú abhus agus thall, gan cur leis na deacrachtaí atá againn.
Agus tá dóchas agam gurbh amhlaidh a bheidh, cé go mbeidh sé mall agus is cinnte go mbeidh tubaistí ar an mbóthar ann.
Tríd is tríd is achoimre maith ar an gceist leabhar Matt, agus tagairtí ann do cáipéisí eile chun dul níos doimhne sa cheist. Is fiú é a léamh.
An Forthéamh Domhanda
Matt Hussey
Coiscéim 2009
136 lth.
Íomhá: Astacháin CO2 per capita. Beagán as dáta - tá an tSín agus an India ardaithe go mór le blianta beaga anuas, cé go bhfuil an ráta per capita fós i bhfad níos ísle ná san Iarthar.
2010-02-07
Aistear anama
Tá "An Branar gan Cur" le Breandán Ó Doibhlin díreach críochnaithe agam. Tá foclóir leathan ag an Doibhlinneach, rud a fhágann go bhfuil stró neamhghnách ag baint le saothar dá chuid a léamh, agus thóg sé i bhfad orm bheith ar mo chompord leis an leabhar.
Tá an úrscéal spéisiúil seo suite i traein ó Bhaile Átha Cliath go Doire. Tá an laoch ar a shlí ó thuaidh, abhaile ar chuairt. Ag tús an scéil tá an cuma ar an scéal go bhfuil cinneadh déanta aige conas an chuid eile dá shaol a chaitheamh - dul le sagartacht. Sruth smaointe, agus an aistear traenach mar fráma dóibh, atá san úrscéal. Cíorann sé a shaol agus a chuid caidrimh le daoine eile - agus imíonn a chinnteacht le fána.
Tá léargas ar saol an fhir cúise, an léachtóir ollscoile, aos gnó Bhaile Átha Cliath, agus na ciorcail eile a thagann sé i dteagmháil leo san scéal. Léargas freisin ar féiniúlacht an náisiúnaí tuaisceartach, agus an neamhaird agus col a bhraitheann pobal an deiscirt leo.
Tríd is tríd, sílim gurbh fiú an tairbhe an trioblóid a chuir foclóir leathan Uí Dhoibhlinn orm! Is dócha freisin go mbeadh a leathbhreac de leabhair i mBéarla nó i nGearmáinis léite níos sciobtha agam - agus gurbh ormsa seachas ar siúd an locht. Easpa taithí ar an saghas seo litríochta.
An Branar Gan Cur.
Breandán Ó Doibhlin.
Sáirséal – Ó Marcaigh 1984
ISBN 086289025
Tá an úrscéal spéisiúil seo suite i traein ó Bhaile Átha Cliath go Doire. Tá an laoch ar a shlí ó thuaidh, abhaile ar chuairt. Ag tús an scéil tá an cuma ar an scéal go bhfuil cinneadh déanta aige conas an chuid eile dá shaol a chaitheamh - dul le sagartacht. Sruth smaointe, agus an aistear traenach mar fráma dóibh, atá san úrscéal. Cíorann sé a shaol agus a chuid caidrimh le daoine eile - agus imíonn a chinnteacht le fána.
Tá léargas ar saol an fhir cúise, an léachtóir ollscoile, aos gnó Bhaile Átha Cliath, agus na ciorcail eile a thagann sé i dteagmháil leo san scéal. Léargas freisin ar féiniúlacht an náisiúnaí tuaisceartach, agus an neamhaird agus col a bhraitheann pobal an deiscirt leo.
Tríd is tríd, sílim gurbh fiú an tairbhe an trioblóid a chuir foclóir leathan Uí Dhoibhlinn orm! Is dócha freisin go mbeadh a leathbhreac de leabhair i mBéarla nó i nGearmáinis léite níos sciobtha agam - agus gurbh ormsa seachas ar siúd an locht. Easpa taithí ar an saghas seo litríochta.
An Branar Gan Cur.
Breandán Ó Doibhlin.
Sáirséal – Ó Marcaigh 1984
ISBN 086289025
2010-02-06
1798 i mBaile an Chinnéidigh
Tá an leac thuas ar an príomhshráid i mBaile an Chinnéidigh1, mar a bhfuil cónaí orm. Bhíos riamh fiosrach faoi - leac i nGaeilge amháin, agus gan aon tagairt féin mholtach don dream a chroch! Theip orm mórán eolais breise a aimsiú ar líne, seachas go raibh cath fuilteach sa bhaile i 1798.
Fuair mé roinnt eolais bhreise sa leabharlann ar na mallaibh. Is cosúil gur chuir na hÉireannaigh Aontaithe cath ar Airm na Breataine agus a dtacaithe dílseacha sa bhaile. Briseadh orthu, agus bhain an airm agus na gíománaigh díoltas fuilteach amach.
De réir an scéal béaloideas san leabhar a chonaic mé, chuaigh reisimint na "Ancient Britons" (marcra deonach as an Bhreatain Bhig) agus an Gíománaigh ar slad fíochmhar. Gabhadh Mícheál Ó Néill agus baineadh an radharc de.
Tugadh drochíde do sa bheairic. De réir dealramh phioc sé suas meáchan 28 punt, fuair greim ar dhuine de na hAncient Britons agus mharaigh é. Rinne an dara saighdiúir iarracht tarrtháil a dhéanamh ar a chomrádaí, ach ruaigh Mícheál é. Bhí sé ina raic cheart ansin, agus scairt siad uilig "Maraígí é". Do theilg sé an meáchan isteach sa slua, ag buaileadh saighdiúir eile. D'ordaigh an oifigeach é a thabhairt amach ar an sráid agus cuireadh dosaen piléir tríd.
B'eol dom go raibh gnéithe seicteacha agus uafara le 1798 i Loch gCarman - ach níor thuig mé an scéal a bheith amhlaidh i gCill Mhantáin chomh maith. Beidh orm dul níos doimhne san scéal.
1 Tá "Baile Ó gCearnaigh" luaite leis an mbaile in san taifid cartlainne. Spéisiúil go leor, sin an t-ainm atá in úsáid fós ag CLG ar an mbaile.
2010-02-05
Blúirín: "Plódú Daonra"
Ó Mercator.net:
Dá mbeadh daonra uile an Domhain ina gcónaí i SAM, bheadh an dlús daonra ann mar a atá in san Ísiltír anois!
Dá mbeadh daonra uile an Domhain ina gcónaí i SAM, bheadh an dlús daonra ann mar a atá in san Ísiltír anois!
2010-02-04
Énarchie agus oideachas don Scothaicme
Luaigh Dennis Énarchie ar trácht ar an blúirín a scríobh mé faoi Bunoideachas d'ábhar uachtaráin. Cuir síos atá ann ar na nascanna a chothaítear laistigh de mhaorlathas na Fraince de bharr an córas oideachais a fhágann gurbh as na scoileanna céanna a thagann na hard-mhaorlathaigh. Seilschaft - foireann téide - a thugann Gearmánaigh ar an rud céanna.
Ainneoin sin, feictear dom go bhfuil gá le oideachas don scothaicme, dírithe ar na ceannairí is fearr a chuir ar fáil. Feictear dom freisin go bhfuil gá cúram ar leith a dhéanamh do leanaí a bhfuil éirim ar leith acu.
Cuirtear cúram speisialta ar fáil do ghasúir a bhfuil deacrachtaí foghlama acu, agus is maith sin.
Ach creidim go bhfuil sé chomh tábhachtach céanna cúram faoi leith a thabhairt do na gasúir a fhoghlaimíonn an gnáth curaclam scoile gan stró. Is minic leanaí mar sin ag fulaingt leadrán sa rang - má bhíonn siad dalba dá bharr tá seans éigin go dtarraingeodh siad aird - agus b'fhéidir cúnamh orthu féin. Ach go hiondúil ní tugtar faoi ndeara é toisc iad a bheith ag cuir an obair bhaile ar fáil, agus gan raic a tharraingt. Mar sin féin, ní fhoghlaimíonn siad na scileanna foghlama a fhoghlaimíonn gasúir nach bhfuil an éirim chéanna iontu - agus bíonn siad thíos leis níos déanaí, san Ollscoil abair.
Is trua sin. Ach i ré seo na ranganna ró phlódaithe abhus, muna bhfuil sé d'acmhainn ag a dtuistí rud éigin a dhéanamh faoi, cuirfear éirim, a chuirfeadh innealtóirí agus eolaithe den scoth ar fáil, amú.
Ainneoin sin, feictear dom go bhfuil gá le oideachas don scothaicme, dírithe ar na ceannairí is fearr a chuir ar fáil. Feictear dom freisin go bhfuil gá cúram ar leith a dhéanamh do leanaí a bhfuil éirim ar leith acu.
Cuirtear cúram speisialta ar fáil do ghasúir a bhfuil deacrachtaí foghlama acu, agus is maith sin.
Ach creidim go bhfuil sé chomh tábhachtach céanna cúram faoi leith a thabhairt do na gasúir a fhoghlaimíonn an gnáth curaclam scoile gan stró. Is minic leanaí mar sin ag fulaingt leadrán sa rang - má bhíonn siad dalba dá bharr tá seans éigin go dtarraingeodh siad aird - agus b'fhéidir cúnamh orthu féin. Ach go hiondúil ní tugtar faoi ndeara é toisc iad a bheith ag cuir an obair bhaile ar fáil, agus gan raic a tharraingt. Mar sin féin, ní fhoghlaimíonn siad na scileanna foghlama a fhoghlaimíonn gasúir nach bhfuil an éirim chéanna iontu - agus bíonn siad thíos leis níos déanaí, san Ollscoil abair.
Is trua sin. Ach i ré seo na ranganna ró phlódaithe abhus, muna bhfuil sé d'acmhainn ag a dtuistí rud éigin a dhéanamh faoi, cuirfear éirim, a chuirfeadh innealtóirí agus eolaithe den scoth ar fáil, amú.
2010-02-03
Blúirín: Bunoideachas d'Uachtaráin
ó First Thoughts: Cúrsa molta d'ábhar Uachtaráin SAM.
Is cinnte go m'bhfearrde muid dá mbeadh cinn Rialtais oilte go maith. Agus, ach go hairithe, ceann rialtas a bhfuil an oiread cumhacht agus tionchar aige agus atá ag Uachtarán SAM.
Is cinnte go m'bhfearrde muid dá mbeadh cinn Rialtais oilte go maith. Agus, ach go hairithe, ceann rialtas a bhfuil an oiread cumhacht agus tionchar aige agus atá ag Uachtarán SAM.
Nathaíocht
Feictear dom gur focalbháigh iad mionphobal blagadóirí na Gaeilge. Rud is dual dúinn, is dócha, mar Gaeil.
Tá an méid seo le rá ag Tomás Ó Máille in "An Béal Beo":
1 Ní dóigh liom go bhfuil an trácht geallta curtha ar fáil sa Bhéal Beo. An eol d'aoinne saothar eile leis an Máilleach, ag plé le nathaíocht a bheith ann?
Tá an méid seo le rá ag Tomás Ó Máille in "An Béal Beo":
Bíonn siad, nó bhídís, scaití ag nathaíocht. Is ionann an nathaíocht ó cheart agus a bheith ag déanamh píosaí filíochta (ar a chéile), lúibíní etc. Is ionann nath agus filíocht, mar atá sa gcaint 'gan nath gan ábhar'. Is ionann nathaíocht freisin, agus a bheith ag rá cainteanna grinn le chéile, focail a bhfuil gearradh iontu. Maidir le nathaíocht, caithfear trácht a dhéanamh uirthi ar ócáid eile.1 (lch 171-172)Ós rud é muid a bheith tugtha don gcaint agus na cora cainte casta, táim cinnte go mbainfidh sibh sult as an alt seo, san teanga eile úd. An briathar ina ainmfhocal, nó a mhalairt, a bheathaíonn bráithre an ghrinn!
1 Ní dóigh liom go bhfuil an trácht geallta curtha ar fáil sa Bhéal Beo. An eol d'aoinne saothar eile leis an Máilleach, ag plé le nathaíocht a bheith ann?
2010-02-01
Blúirín: Taisce Tosta
Scéal ag Newsweek faoi fhear atá ar a dhícheall spás a chruthú don tost - áiteanna saor ó fuaim an duine agus a ghléasanna - a chuid eitleáin ach go hairithe. Agus scéal eile a bhí ar RTÉ ag maíomh go bhfuilimid dár mbodhrú féin le ceol ró ard.
Muire na nGael
A Naomh Bríd a Mhuire na nGael, scar orainn do bhrat.
A Naomh Bríd a chroí na Féile, stiúir sin ar an mbóthar ceart.
A Naomh Bríd gheanúil ghrástúil, ar ár namhaid cosain sinn.
A Naomh Bríd a bhean rialta álainn, ar uair ár mbáis glaoigh orainn.
Táimid beagnach ar fad an an bport céanna inniu, Lá na Féile Bríde, Imbolc, tús earrach Éirinn más fíor!
Tarlaíonn sé gurbh í Bríd patrún bunscoil na gCailíní abhus (tá an dá scoil nasctha ó shin). Bhí an scoil ar fad ar Aifreann ar maidin, rud a mheabhraigh an nasc úd dom. Luaigh an sagart nós Bhrat Bríde - nach raibh cloiste agam roimhe, cé go bhfuil an scéal agam. Beidh ar mo chumas a rá leis go bhfuil an nós fós beo ag Proinsias! Níl freagra ceiste Fhearghuis agam - ná níl sé i sanasaíocht Chormaic ag Dennis.
De réir mo thuiscint tá baint aige le caoirigh, ach mar fhear cathrach....
Beidh suim ag Dennis san ceann seo a fuair mé in Ár bPaidreacha Dúchais (uimhir 533)
A Bhríd ban naomh, bean na bratóige buí,(Tá comhartha ceiste in ndiaidh a sloinne sa leabhair! Baiste diaga eile, is léir!)
ar choimrí a géaga gile dúinn
ón mbéile seo go dtí an béile arís
Ar choimrí Dé agus Bhríd' ban-naomh dúinn.
Bríd Ní Dhaighidí a chuireann an long
go réidh chuig poirt,
ar a coimrí sin dúinn féin
ós léi féin an oíche anocht
2010-01-29
Blúirín: Prionsa an Domhain seo agus soiscéalaíocht an chultúir
Aitheasc iontach ó Charles Chaput, Ardeaspag Denver.
Má chuireann muid, de bharr náire, an Diabhail as an áireamh sa chreideamh, ní fada go gcuirfidh muid Dia as an áireamh.
Mar a scríobh C.S. Lewis sna Screwtape Letters feileann sé do Phrionsa an Domhain seo nach gcreidtear ann - fágann sin saoirse gnímh níos fairsinge aige.
Má chuireann muid, de bharr náire, an Diabhail as an áireamh sa chreideamh, ní fada go gcuirfidh muid Dia as an áireamh.
Mar a scríobh C.S. Lewis sna Screwtape Letters feileann sé do Phrionsa an Domhain seo nach gcreidtear ann - fágann sin saoirse gnímh níos fairsinge aige.
Blúirín: Alan Titley maidir le Mairtín Ó Direáin
Dhein Máirtín Ó Direáin gaisce maidir le filíocht na Nua-Ghaeilge a stoitheadh óna préamhacha féin. Is é oighear an scéil é, mar sin, go mbeadh sé éilitheach ar na préamhacha eile sin a bhí ag dreo chomh mear le heasnacha seanchuraí san Iarthar cianda.
Alt iomlán anseo. Tá na fir (agus mná) meidhreacha ag ceiliúradh céad bliain a ghin an deireadh seachtaine seo.
Ithiomrá agus béadchaint
Milleann ithiomrá agus béadchaint cáil agus onóir na comharsan. Óir is é is onóir ann an fhianacht shóisialta a dhéantar le dínit an duine, agus tá ceart nádúrtha ag cách ar onóir a ainm, ar a chlú agus ar a mheas. Mar sin, sáraíonn ithiomrá agus béadchaint suáilcí na córach agus na carthanachta.
Caiticiosma na hEaglaise Caitlicí, #2479.
Forbairt nádúrtha ar an méid a scríobh mé inné an mír seo, is dócha. Ach údar eile a spreag mé. Colún ag John Waters san Times inniu maidir leis an mbaol do saoirse cainte atá ann ó ithiomrá agus béadchaint sna meáin. Ag tarraingt as an méid a dúirt Martin Cullen ar na mallaibh fán íde a fuair sé agus a theaghlach de bharr na líomhaintí - iomlán bréagacha mar a tharlaíonn sé - go raibh caidreamh drúisiúil aige lena chomhairleoir poiblíochta.
Dar ndóigh, pheacaigh Martin in aghaidh an ceartchreideamh pholaitiúil nuair a mhaígh sé gur geall le héigniú an taithí a bhí aige de bharr an ithiomrá leanúnach seo.
Rud a thug leithscéal do dhaoine neamhaird a dhéanamh ar an fhírinne garbh san méid a dúirt sé.
Chuala mé scéal uair faoi bhean a bhí ciontach in ithiomrá, agus a chuaigh chun faoistine chuig - sílim - Naomh Francis de Sales. D'iarr sé uirthi mála clúimh mín a fháil, é a scaoileadh amach ar bharr cnoic, agus teacht thar nais chuige chun an chuid eile dá pionós a fháil. Rinne sí amhlaidh. Nuair a d'fhill sí, dúirt sé - "anois, cruinnigh an mhín clúimh uilig arís".
"Ach tá sin dodhéanta", ar sí. "Tá," ar seisean "chomh dodhéanta le torthaí d'ithiomrá a leigheas!"
Tá trua agam ach go hairithe do mic Martin Cullen, a sheas lena n-athair agus a fuair cad é batráil sa chlós scoile dá bharr. Ciall ceannaithe searbh anois acu, is cinnte.
Níl aoinne againn gan locht, agus is beag saol nach bhfuil peaca ceilte ann - agus is leor nod agus "ní bhíonn toit gan tine" chun clú agus acmhainn duine a scrios.
Is fíor do John Waters áfach gur minic a úsáidtear an slat "fimíneacht" chun sleamhnú as dul i ngleic le argóint faoi cén idéal is ceart chuir os comhair an phobail.
Is dócha go ndearfaidh Áine arís gur "saoirse preasa" atá i gceist anseo. Ach níl aon cheart gan a leathbhreac de dualgas. Tá dulagas trom ag dul le saoirse cainte: a bheith ionraic agus fírinneach - agus gan nithe nach gá iad a scaipeadh a reic leis an saol mór!
Dar ndóigh, pheacaigh Martin in aghaidh an ceartchreideamh pholaitiúil nuair a mhaígh sé gur geall le héigniú an taithí a bhí aige de bharr an ithiomrá leanúnach seo.
Rud a thug leithscéal do dhaoine neamhaird a dhéanamh ar an fhírinne garbh san méid a dúirt sé.
Chuala mé scéal uair faoi bhean a bhí ciontach in ithiomrá, agus a chuaigh chun faoistine chuig - sílim - Naomh Francis de Sales. D'iarr sé uirthi mála clúimh mín a fháil, é a scaoileadh amach ar bharr cnoic, agus teacht thar nais chuige chun an chuid eile dá pionós a fháil. Rinne sí amhlaidh. Nuair a d'fhill sí, dúirt sé - "anois, cruinnigh an mhín clúimh uilig arís".
"Ach tá sin dodhéanta", ar sí. "Tá," ar seisean "chomh dodhéanta le torthaí d'ithiomrá a leigheas!"
Tá trua agam ach go hairithe do mic Martin Cullen, a sheas lena n-athair agus a fuair cad é batráil sa chlós scoile dá bharr. Ciall ceannaithe searbh anois acu, is cinnte.
Níl aoinne againn gan locht, agus is beag saol nach bhfuil peaca ceilte ann - agus is leor nod agus "ní bhíonn toit gan tine" chun clú agus acmhainn duine a scrios.
Is fíor do John Waters áfach gur minic a úsáidtear an slat "fimíneacht" chun sleamhnú as dul i ngleic le argóint faoi cén idéal is ceart chuir os comhair an phobail.
Is dócha go ndearfaidh Áine arís gur "saoirse preasa" atá i gceist anseo. Ach níl aon cheart gan a leathbhreac de dualgas. Tá dulagas trom ag dul le saoirse cainte: a bheith ionraic agus fírinneach - agus gan nithe nach gá iad a scaipeadh a reic leis an saol mór!
2010-01-28
Tuairisceoireacht nó béadán?
Táim bréan den clúdach forleathan sna meáin ar chás truamhéalach marú Celine Cawley. Is mithid go suífeadh Breitheamh agus Coiste go poiblí agus cás á chlos. Ach an gá dáiríre mionsonraí gníomhartha táir táth, foréigin agus drúis a scaipeadh orainn gach lá? Nach cuma sa tsioc céard a scríobh seisean chuig a bhean luí i dtéacs, agus ise chuige?Agus, in ainm Chroim, cén baint atá ag na héadaí a chaitheann finnéithe (baineanna go hiondúil) le riar na córa?
Patrún atá anseo - bhí cás Rachel O'Reilly agus cás Tom Nevin ina shás don sórt céanna ró chlúdach.
Sílim go mba cheart fíricí loma cás mar seo, agus an breith a thuairisciú. Ach is barraíocht eolais ar mhaithe le - n'fheadar céard - aon rud sa bhreis.
Agus sin mo racht go n-uige seo.
2010-01-26
Dialanna diabhlaí
Tá píosa ag Micheál Ó Ruairc san Times inniu faoi Cinn Lae.
Seachnaím aon rud ró phearsanta anseo, ach uaireanta cuireann roinnt den méid a scríos blianta ó shin sórt ionadh orm.
Ní duine mé an chleachtann dialannachas dáiríre. Cloífidh mé leis an smaointe fánachas....
Iarracht fhánach ar gan ligint don am i láthair sleamhnú isteach san am atá caite, an mhóimint a chur isteach sa domhainreoiteoir le go dtógfar amach arís í am éigin san aimsir fháistineach. An fhadhb a bhaineann leis sin ná ní mar an gcéanna a thuilleadh an té a chuir isteach í ag an am sin agus an té a thógfaidh amach arís í ag am eile ar fad sa todhchaí.Aisteach go leor, ní luann sé blagadóireacht, cé gur saghas cinn lae a bhíonn á scríobh agamsa, agus roinnt eile againn, anseo. Seo é an fear, dála an scéil, ar chuir mé an méid a scríobhann sé do Chomhar i gcomparáid le blagadóireacht, agus mé ag scaoileadh mo racht faoi Chomhar uaim.
Seachnaím aon rud ró phearsanta anseo, ach uaireanta cuireann roinnt den méid a scríos blianta ó shin sórt ionadh orm.
Ní duine mé an chleachtann dialannachas dáiríre. Cloífidh mé leis an smaointe fánachas....
2010-01-25
Coisbhirt Chinín
I ndiaidh don óinmhid a bheith tamaill ar meisce agus as a chiall, chuir sé péire de bhróga cuanna bonn tiubh agus iad nua faoina cheann agus thit a chodladh go domhain; agus d'éirigh duine éigin ón gcoisir agus chuir siad péire seana bhróg bonn bhriste in áit na mbróg cuanna bonn tiubh ag Cinín. I ndiaidh do Chinín éirí as a chodladh ar mhaidin an lae amáraigh chuir sé a lámh faoin adhairt agus tharraing go tapa agus go haclaí [ go hiomathlamh agus go iomuaimneach] an dá chuarán leathan lán-bhriste sin chuige.
Do rinne sé féachaint fhada agus scrúdú domhain orthu, ansin dúirt[ go himshníomhach ] go himníoch: "M'olc agus m'urchóid liom féin, is mór an donas agus dochar dom gur fearr a caitheann mo cheann bróga ná mo chosa"
Mo lag iarracht Gaeilge na linne seo a chuir ar an gcrosántacht ar thug Dennis a bhunleagan thall.
Focail nár thuig mé, fiú le comhairle an Duinnínigh, idir [ agus ].
Do rinne sé féachaint fhada agus scrúdú domhain orthu, ansin dúirt
Mo lag iarracht Gaeilge na linne seo a chuir ar an gcrosántacht ar thug Dennis a bhunleagan thall.
Focail nár thuig mé, fiú le comhairle an Duinnínigh, idir [ agus ].
A dá cos san uaigh, ach a guth fós linn
Cheannaíos an saothar seo roimh Nollaig, agus thug do Dhaidí na Nollag é le bronnadh orm. Dhá CD leis an méid a chuir Peig ar an dtaifid leis an BBC agus RTÉ sna 1940í/50í atá ann, móide tras-scríobh, aistriúcháin agus réamhrá i nGaeilge agus i mBéarla.Saothar chuimsitheach eagarthóireachta eile (i ndiaidh Ó Bhéal an Bhab) ó Bo Almqvist. Tá Pádraig Ó Héalaí ina leathbhádóir aige ar an gceann seo.
Go dtí seo, níor éist mé ach le cúpla giota - táid ar mo sheinnteoir póca agam, ach tá aird de dhíth chun tairbhe a bhaint astu. Níl cleachtadh agam ar saibhreas Ghaeilge mar a bhí ag Peig, is léir, agus ós i mbus nó traein is minice a éistim lena leithéidí....
Bhí léirmheas ag Máirín Nic Eoin san Irish Times de Satharn, agus cur síos níos fearr ann ná mar atá ar mo chumas. Ach is cinnte gur seoid atá anseo, agus is iontach guth beo, beathaíoch an sár scéalaí a bheith againn, fiú más i ndeireadh a ré a ceapadh é.
Ní cuimhin liom ar raibh sé de dhualgas orm an leabhar Peig a staidéir. Táim measartha cinnte gur léigh mé é agus mé ar scoil, agus sílim nár bhain mé mórán tairbhe as! Tá Machnamh Seanmhná ceannaithe agam ó shin, agus súp bainte agam as. Seo mír deas eile i'm chnuasach leabhair, agus fuaim ag dul leis. Is iontach an nua-theicneolaíocht ach é a úsáid chun deireadh ré a shárú!
Labharfad Le Cách Leabhar agus 2 CDs.
Peig Sayers
Eagarthóirí / Editors
Bo Almqvist
Pádraig Ó Héalaí
Buntaifeadtaí Fuaime ó Chartlanna RTÉ agus BBC
ISBN: 9781848400085
New Island 2009
Bothanna Báis
Sin atá á éileamh ag Martin Amis in agallamh leis an Sunday Times. Tá imní air faoi "tonn liath" seanóirí, agus cogadh dhearg idir óg agus aosta. Anois, fuair mo sheanmháthair féin bás agus Alzheimers uirthi, mar sin tuigim an sceon agus an briseadh croí is féidir theacht ar dhaoine agus go hairithe ar a ngaolta nuair a thagann an corr uafásach sin ina saoil.
Ach cén saghas leigheas é féin mharú a bhrú orthu? Conair baolach é a bheith ag fógairt beatha airithe mar "Neamh fiúntach". Ach an conair sin a bheith tosaithe, cá bhfios cén críoch a bheidh leis. Domhan "Logan's Run"? An stáit ag bronnadh agus ag baint an bheatha?
Feictear dom nach bhfuil aon bhealach cóir ann seachas ómós don bheatha óna thús nádúrtha go dtí an deireadh. Agus sílim na scéalta uafáis seo faoin "tonn liath" a bheith chomh háiféiseach - agus mí cheart chéanna - leis na fáithe Malthusacha a bhagair cogadh agus áir de bharr ró dhaonrú orainn. Ba cheart an Domhan a bheith scriosta faoi seo, más fíor an méid a bhí á fhógairt faoi na 1970í.
Sórt frith Cassandra iad - d'inis sise an fhírinne faoi todhchaí, ach níor creideadh í. A mhalairt atá fíor faoi drong seo an eagla agus an imní.
Is fíor go bhfuil an daonra níos sine ag méadú - ach is fíor freisin go bhfuil ár gcumas a bheith sláintiúil agus tairbheach amach san aois ag méadú freisin. Is cliste an chine an chine daonna!
Aguisín: Alt ar First Things spreagtha aige seo, agus an t-agallamh iomlán ag nochtadh féin fhuath Amis.
Abonnieren
Posts (Atom)